පරිශීලක සාකච්ඡාව:සුජිත් නිශාන්ත හේවගේ

Wikibooks වෙතින්
Jump to navigation Jump to search

සිතේ ස්වරූපය හා පුද්ගල අනන්‍යතාව

අද අපි ජීවත්වෙන්නේ මිනිසුන් කාම ගින්නෙන් වියරු වැටුනු සමාජයක බව ඔබ පිළිගන්නවාද?[සංස්කරණය]

1.සමාජ ගැටළු හා සහයෝගීතාව සාරධර්ම පිළිබඳව යම්යම් කාලවකවානුවල විවිධ අය කතාබහ කරනුයේ මෝස්තරයකට මෙනි. එබඳු සංවාදයක පැවතිය යුතු අවංකවබව පිළිබඳ සැකයක් පැණනඟිනුයේ මෙබඳු අයගේ සැබෑ වුවමනාව ගැටළු සහගත හෙයිනි.සිංහල භාෂාව්ය්වහාරයේ කිසිදු නිශ්චිත ශාස්ත්රීැය අර්ථයක් නොමැතිව සාරධර්ම පිළිබඳ බහුලව සාකච්ඡා වීම පවා එම වචනයෙන් පැවසෙන සත්යත අර්ථයට හානිවීමට හේතුවක් වී තිබේ.සාරධර්ම යන පදයෙන් අදහස් වන අර්ථය ගෙනදීම පිණිස සාරධර්ම යන පදය හැරදමා ඊටා වඩා කාර්යබද්ධවූ නව තාක්ෂණික පදයක අවශ්යීතාවය දැනටමත් මතුව ඇතිබව විද්වතුන් විසින් පෙන්වාදෙනු ලබනුයේ එහෙයිනි. බොහෝ දෙනෙකු සාරධර්ම යන පදය ව්යාං ජනයක් රසවත් කිරීමට තුනහප පදමට යොදන්නාක් මෙන් ස්වකීය අදහස් දැක්වීම් හා වියමන් අලංකාර කිරීම පිණිස පමණක්ම භාවිතා කිරීම එහි අන්තර්ගත නිශ්චිත අර්ථය වියැකීයාම පිණිස හේතුවී තිබේ.මේහැර ජනප්රාධානීන් විසින් ස්වකීය පාලිත ප්රයජාව විෂයේ ස්ථාපිත කිරීමට දිව්රන ප්රතතිඥාවල මතුපිට හැඩය ශෝභාමත් කිරීම පිණිස පව‍ා සාරධර්ම ‍සැරසිල්ලක් කරඇති බවක් විද්යනමානය.

සාරධර්ම විකාශය හා සමාජ ධර්ම

iudc foayhl ksrjq,a meje;au ia:sr jYfhkau rZod mj;afka tlS iudch fld;ruz |=rlg සාරධර්ම fuz wdldrfhka Ndjs;hg f.k ish meje;au ta Tiafia ilia lr .kakjdo hkak u;hs' සාරධර්මවල iudc w.h fuz fya;`j ksid wksjdrAfhkau mqoa., w.h wNsnjd fmruqK .ekSug iu;afjz'tfiau සාරධර්මවල wjidk mrudrA: ksIaGdj yd ixl,amSh l~Gdm@dma;sh is|=වනුයේ th yels;dla iudc.; jSu ;`< yd th flfia flf;la |=rlg wkHhka jsIයේ irAj idOrK jkafka o hk lreK u;h' fuz fya;` ksid සාරධර්ම jHdma;sh yd iSud l`ulaoehs mQrAjfhka jsksYaphkg t<Ush yels fkdfjz'සාරධර්ම iSud yd jHdma;sh wdruzNl uq,a woshr ;`< fiiq චෛතසික ixl,amhkays fuka jqj;a tys wjidk yd l~Gdm@dma;s wjia:djka ixl,amSh iSud w;sl@uKh lruska talFjh lrd <Z.d jkakla fjz' සහනශීලී බවේ හා සහයෝගිතා චර්යාවේ අවසාන නිෂ්ටාව පරමාදර්ශී සමාජයයි.එහි සමාජ ඒකීත්වය පිළිබඳව පරිපූර්ණ අවස්ථාව විද්යාමානය.fuys idlpzPdjk talFjh jkdyS mQrAK flduskshqiagz yd iudcjdoS iudcj, jHqyhkays mrudorAY f,i ie,flk iudcfhys ndysrska jsoHudk jk jsjsO iudc ixia:d yd iudc iuQy w;r jsoHudk jsjsO;djhka wfydaislr oeuSu ;`<ska iudc foayfhys u;`msg ia:rh fjkia lsrSu muKlau woyia fkdfjz' fuys talFjh hkafkka woyia jkqfha mqoa., m@cdkk me;slv fukau iudc m@cdkk me;slv o tl f,iu tlu mrudorAYhla jgd f.dkq lsrSug huzlsis idOrK m@h;akhla .ekSuhs' fuh iudc foayfhys ndysr iajrEmh iudk lsrSug jvd b;du;au wmyiq jQjla jk w;r kuq;a Bg jvd fnfyjska m@dfhda.sl jQjla o fjz' tnejska ndysr fjkia lsrSulg jvd iudch wNHka;rslj fjkia lsrSug m@h;ak oerSu wiSre jQjla hehs yd iuyr jsgl oS lsis f,ilska fkdyels jQjla hehs fmfkkag ;snqK;a th b;du;au m@dfhda.s; jQjla jk w;r l< hq;`u foh jkqfha o thhs'බුදුදහම උපදෙස් දෙනුයේ චින්තන විප්ලවය තුළින් මානසික දියුණුවටයි. iudch ndysrska fjkialsrSulg m@Odk fuj,u f,i oafjzIh mdol lr.ksuska lsishuz udkj >gzgkhla is|= lsrSu wjYH jk w;r iudcfhys wNHka;r jsma,jhla is|= lsrSu iZoyd wjYH jkafka mqoa., ps;a; ika;dkh jsOsu;a mrsos ksjd ouuska wkHhka ms<snZo ixfjzoS iajNdjhla ukfiys we;s jSug bvlv ,efnk mrsos fu;a;d ixl,amh yels;dla Ndjs;d lsrSu msKsi udkjhka fm<USuhs' fuu fm<Uqfuys wksjdrAhfhkau m@OdkFjh bis,sh hq;af;a iudcfhys cSj;ajk mqoa.,hka fldhs ljqre;a ;u ;ud jsiskauh' tnejska සාරධර්ම Ndjs;d l< hq;af;aද තමා jsiskau nj iudcයේ fjfik wkHhkayg o ta;a;` .efkk mrsos lghq;` lsrSug ishZM fokdygu fjka fjka mqoa.,sl j.lSula wksjdrAhfhkau we;' fuz j.lSuz iys;Ndjh rZod mj;skakd jQ iajrEmh u; yd ;ukayg tfia lsrSfuka ,efnk iudcuh m@;s,dNh flf;ruz jsYd, o hkak fydZoska wjfndaO jQ jsg usksiqka ;j |=rg;a සාරධර්ම Ndjs;d lsrSu iZoyd W;aiyfhka fm<Ush hq;` fkdfjz'සාරධර්මවල iudc Ndjs;dj tfia iudc Ndjs;dj ;`<ska ලබන Wmfhda.S;djh u;u rod mjතින දෙයකි.ඒහැර ndysr fm<Uqula uZ.ska සමාජය හා mqoa.,hka ;`<g බලහත්කාරයෙන් megjsh yelalla fkdfjz' usksia YsIaGdpdrfhys wdruzNfha isgu jrA;udkh olajd wkql@ufhka mejf;k iudc jrAOkh ;`< oS jvd;a jeo.;a jQ ldrKh jkqfha usksid jrA;udkh jk jsg usysu;ska jZo jS fkdf.dia b;srs jQfha usksia iudch fnfyjska iduQyslj cSj;a jQ jevs msrsilf.ka iukajs; jSu ksid hk lreKhs' usksid iajNdjfhkau .egqulska f;drj osjs fmfj; .;lsrSug repslFjhla olajkafkls' usksia YsIaGdpdrfhys wE; w;S;fha isg ta ta f.da;@sl ixfla; f,i සහනශීලීබව jsjsO iajrEmfhka Ndjs;djSu wkqj fmkS hkafka o fulS woyihs'සහයෝගී චර්යාවේ oDIHudk iajNdjh us;@ ලෙස ksrEms; foajFjhlg kxjuska ඊට .re i;aldrකිරීමේ wF:!h us;`re nj iudcයේ mj;ajdf.kයෑමට lsishuz m@;scdkkd;aul wkq,nhla ta ;`<ska ,ndfokjd hkakhs'සමඟිය සහයෝගය හා සහනශීලීබව ඇතිවනුයේ විවිධ සාරධර්ම පැතිකඩ නිසාය. මෙලෙස foajFjhg wdfrdamKh lsrSu ;`<ska සහනශීලීබව fyj;a සහයෝගී චර්යාව b;du;a iuzNdjkdjg md;@ jsh hq;` yd th ish,a,kaf.a ie,ls,a,g Ndckh jkakg b;du;a fhda.H ixl,amhla nj;a th wksjdrAhfhkau iudcfhys ;yjqre l< hq;` fohla njg;a wjOdrKh lr ;sfnz' us;`re nj yd iyfhda.h udkjhka msrsila tlaj lghq;` lsrSfuz oS ;snsh hq;`u .`Kdx.hls' foajFjhg kxjd fmkajd fokafka thhs'

සහයෝගීතා චර්යාවේ කාලීන අගය

jvd;a jeo.;a jkafka fulS සහයෝගී චර්යා mqoa.,Fjfhka neyerj iudc iuznJO;d jsIfhys wod< lr.ekqkq wdldrhhs' mqoa.,sl nj wd;audrA:lduSFjh ;`< jsoHudk jk fohls' ienjskau msrsila ;`< huz mqoa.,fhl`yg mqoa., wkkH;djhla ;snsh yels kuq|= tu wkkH;dj Tiafia f.dvk.න ,o wd;audrA:lduS pska;k rgdjla ;snsh fkdyelaflah'පරමාර්ථය අවබෝධයකරන පුද්ගලයාගේ මානසික සැකසුම මේ අයුරිනි. mqoa.,sl nj iuzm;a mrsfNdack rgdj wkqj udkjhska jsiska ilia lr.kakd ,o fohls' mqoa., wkHkH;dj ffkirA.slju mqoa.,hka ;`< mejf;k fohls' mqoa., wkkH;dj mokuz lrf.k mqoa.,slFjfhka neyerj huska fmd|= njg mrsjrA;kh jSu සාරධර්ම ksid b;du idrA:l wdldrfhka l< yelsh' tjsg mqoa.,sl iuzu;hka iudc iuzu;hka njg o iudc iuzu;hka mqoa.,sl iuzu;hka njg o mrssjrA;YS,Sj l@shd;aul jk nejska fuys oS mqoa., wkkH;djh ms<snZo .egZMjla meK kZ.skafka ke;' mqoa., wkkH;djh idrOrAu yd iodpdrh ms<snZo lghq;` j,oS w;sYhskau wjYH jk fohls' idrOrAම yd iodpdrh wF:!j;a jkqfha o mqoa., wkkH;djh ksiduh' kuq;a iuzm;a mrsyrKfha oS wjsOsu;a f,i mqoa.,sl mrsfNdack rgdj l@shd;aul jSu;a iuZ.u mqoa., wkkH;djh uZ.ska wF:!j;a jkakd jQ idrOrAම yd iodpdrh nsZo jefghs kuz mqoa.,slFjh mqoa., wkkH;djfhka jsNskak jQ yd mqoa., wkkH;djh flfrys m@;sfYaOkd;aul whqrska n,mdkq ,nkakla nj fmkS hhs' fufia jkafka mqoa.,sl njg mokuz jkafka mqoa.,hd yd udkj jgskdluzj,g wkq.; fkdjk Tyqf.a ndysr l@shdldrluz usi iduQysl nj fyda i;H udkj we.hquz fyda fkdjk nejsks'සාරධර්ම iEu jsgloSu fmd|= nj ms<snZoj weZ.jquz ldrlh fjz' udkj is;a ;`< mqoa.,sl nj bj;a fldg mqoa., wkkH;djh fmd|= njg mrsjrA;kh lrjkafka සාරධර්ම Ndjs;dj uZ.sks' සාරධර්ම Ndjs;d lsrSu fya;`fjka mqoa., wkkH;dව wfydis jSula is|= fkdjk w;r tfia jqjfyd;a ලෝකසම්මතය සාරධර්ම නිසා ksfYaO jkafka hehs mejiSug yelshdj we;;a tfia fkdj සාරධර්ම Ndjs;dj fya;`fjka mqoa., wkkH;djh hym;a wdldrh f.dvkeZ.Sula o is|= jk nejska th ලෝකසම්මතය හා සාරධර්ම w;r lsishuz iuSm සදාචාරාත්මක iuznJO;djhla o cks; lrhs' idudkH iudc jHjydrh wkqj idrOrAu yd iodpdrh w;r t;ruz jsYd, fjkila jsoHudk fkdfj;;a" jsoHd;aul pska;kh wkqj fuu me;slv fol w;r fjkialuz jsoHudkh' idrOrAu jkdyS wd.fuka wd.ug ixialD;sfhka ixialD;shg jsjsO yev;,hka .kakd w;r iodpdrh tfia fjkiajkafka fkdfjz' iodpdrh jsYajSh fohla fjz' tfukau jshqla;j .;al< jqj o tys we;s ksrfmaCI jeo.;alu yd we.hquz fkdfjkiaj mj;S' idudkH ;;ajhka ;`< oS idrOrAu හා iodpdrh w;r w;s jsYd, mr;rhla we;ejsgl oS jsoHudk fj;;a fn#oaO idrOrAu iuznJOfhka idrOrAu yd iodpdrh w;r tjka jsjsOFjhla jsoHudk fkdfjz' jsfYaIfhka සහයෝගී චර්යාව iuznJOfhka tys iudc jHjydrයේ idudkH iuzu; iodpdrh wF:!j;a flfrkafkao fn#oaO idrOrAu uZ.sks'fn#oaO idrOrAu iuznJOfhka සහනශීලීබව olajk fulS keushdj fuys we;s iqjsfYaIs Ndjho fjz'fn#oaO idrOrAu fndfyda we;;a"iudc jHjydrsl osjs fmfj; iuznJOfhka bosrsm;aවන ksrAjpkh yd tlS ksrAjpkShdkQl~, meje;au fnfyjska m@dfhda.sl yd m@Yia; ugzgමක mej;Su බුදුසමයේ විද්යpමාන සහයෝගිතා චර්යාවේ w.h jv jvd;a by< hdug fya;`j f,i fmkajd osh yelsh'

සමාජ ඒකාබද්ධතාව හා ගැටුම් කළමනාකරණ ශිල්පීය ක්රේම

සාරධර්ම tys Ndjs;dj uZ.skau iudc jHyqh f.dvkeZ.Su iZoyd tuZ.ska ,nfok odhlFjh ksrEmKhlr fmkajSug iu;afjz'fuz fya;`j ksid සාරධර්මවල iudc jsoHd;aul w.h fjk;a idfmaCI fndfyda ixl,amj,g jvd b;du;a bosrsfhka mej;Sug fya;` idOl fjz' iudchla f.dvkeZ.Sug yd tys ksrrAnqo meje;au iZoyd iuzmQrAK jsh hq;` w;HjYH idOl /ila mj;shs' iudchla wjYHfhkau usksiqka /ilska iukajs; moaO;shla ksid tlS usksiqka ish,q fokdf.au idudcSh wjYH;djhka ;Dma;su;ajSu fulS iudc moaO;shla f.dv keZ.Sfuz yd th uekjska mj;ajdf.k hEfuz m<uq wjYH;djh f,i ie,ls,a,g .; yelsh' usksid fuf,dj cSj;ajSfuz mrudrA:h ;uka ;uka Wfoid muKla fkdj ;uka iudch Wfoid l`ula l< hq;af;ao yd flfia l< hq;af;a o hk lreKq iuzmQrAK lsrSu nj usksia YsIaGdpdrfhys b;sydih uekjska msrslaiSfuz oS oek.; yels jvd jeo.;au mdvuhs'tjsg oshqKql< hq;af;ao oshqKq l< yelafla o fuf,dj ;sfnk fN#;sl jia;~ fkdj usksස්සිත nj ukdj meyeos,s fjkq we;' wiu.sluz mj;sk ia:dkhla yd wiuZ.sluz msrsKq iudchla lsisosfkl oshqKq l< yelafla fkdfjz' tu ksid oshqKqfjz m@Odk udj; n,lණුj iuZ.shhs' mqoa.,hka w;r mj;sk iu.sh iudcfhys iu.sh olajd jHma; l< yelsjkq we;' iuZ.sh iyfhda.h us;@Fjh we;s jkafka සහනශීලීබවින් msreKq is;aj,ska hqතුj lghq;` lsrSu ;`<sks' iu.sh us;`renjg b;du;a fydZo md<uls' w;aje,ls' iudc taldnoaO;djh rZojd,sh yelafla ukdj us;@YS,S yeZ.Suz j,ska msreKq iudchla we;s lsrSfuka muKls' fld;ruz jsjsOFjh mej;sh o iudc taldnoaO;djh flfrys tjka jsjsO iSudjka uZ.ska wkjYH n,mEula we;s lsrSug සහයෝගීතා චර්යා l@shd;aul jk ;`re lsis|= bvlvla ksrAudKh fkdfjz'සහනශීලීබවේ Wmrsu iajNdjh mj;sk;`re iudc taldnoaO;dj ie,iSfuz m@Odk;u මෙවලම jkqfha o සහයෝගීතා චර්යාව fjz'මේ නිසා මානව ශිෂ්ටාචාරයේ පදනම සහයෝගී චර්යාව සේ සැලකිය හැකිය. idrOrAම සේ ie,flk iqjp iajNdjh" ldrAhCIu;djh ksmqK nj" uD|= nj" ldreKsl nj" ieye,a,q meje;au" w,am lghq;` we;s nj jeks jsjsO mqoa., jsjsO;djhka mqoa.,hka ;`< we;sl< yelafla සහනශීලීබව Ndjs;dj ksid nj nq|=iuh fmkajd fokq ,nhs' fujeks mqoa., jsjsO;djhka mqoa.,hka ;`< we;s lr.ekSug wkqn, ,ndfokq ,nkafka o සාරධර්ම uZ.ska Tma kexjqkq iudc හා මානව චර්යා miq;,hhs' 2.පුද්ගල විවිධත්වයට අදාළ ආකල්ප මානව චර්යාව අධ්යියනය කිරීම සමාජ දිශානතිය පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් හා යහදැක්මක් ලබා ගැනීමට මහෝපකාරීවේ.පුද්ගල විභවතා අධ්යිනයෙන් චරිත සංවර්ධනය පහසුකරවයි.මානවයා යනු ජෛව ලොව තුළ එක් කුඩා තිතක්;දුහුවිලි අංශුමාත්රතයක් පමණක්බව අවබෝධවත්ම එතෙක් තමා කේන්ද්රජකරගෙන ඇති වූ ආත්මාර්ථකාමී සිතිවිලි තුරන්ව යාම අරඹයි.තමා කේන්ද්ර්කරගෙන සමාජය දෙස හා සමාජය කේන්ද්ර කරගෙන තමා දෙසත් විචාර පූර්වකව නිරීක්ෂණය කිරීම එක් අතකින් විදර්ශනා භාවනාවේදී සංස්ලේෂණ හා විශ්ලේෂණ න්යාවය භාවිතයෙන් ප්රතඥාව අවධිකිරීමේ විවිධ ක්රණමවේද සිහිපත් කරවයි. සතර සතිපට්ඨාන භාවනා අතරින් කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානයට අයත් නවසීවථකය, දස අසුබය, දෙතිස්කුණප කොට්ඨාශ හා මරණානුස්මෘතිය වැනි භාවනා කර්මස්ථාන සෘජුවම පටික්කූල මනසිකාරය වර්ධනය හෙවත් ආවේදන පැතිකඩ සංස්කරණය කිරීම මූලිකව ඇත.සමථභාවනා සේ සැලකෙන සෙසු භාවනා කමටහන්වලින් සිදුකරනුයේද හුදෙක් ආවේදන පැතිකඩ හික්මවීමයි.මෙසේ ඇතිවූ හික්මීම කෙළෙස් යටපත්වීම නිසා ඇතිවූ තාවකාලික සංහිඳියාවකි.ස්ථිර මානසික සංහිඳියාව ඇතිවනුයේ ප්රවඥාව වර්ධනය කිරීම නිසාය.පෙර නොතිබූ විශිෂ්ට නුවණක්,විශේෂ ඤාණයක් පහළවනුයේ සංජානන පැතිකඩ ක්රාමානූකූලව හික්මවීම මඟිනි.

බෞද්ධ භාවනාව හා සහනශීලීත්වය

කායගතාසතියට අයත් බොහෝ භාවනා කර්මස්ථාන ආවේදන පැතිකඩ සංසිඳවීම මූලික කොට ගෙන ස්වකීය නිෂ්ටාව ප්රදකාශයට පත්කරයි.මෙහිදී වුවද පටික්කූල මනසිකාරයම පමණක් මූලික කරනොගෙන හුදෙක් ප්රරඥාව වර්ධනය වන අයුරින් තමාගේ සිරුරෙහි අනිත්ය ස්වභාවය,මළ සිරුරක ඇති අනිත්යව ස්වභාවය හා සංසන්දනාත්මකව නිරීක්ෂණය කරමින්, යළිඳු ඒ සැසඳුම තමාගෙන් පරිබාහිර වෙනත් අයගේ සිරුරුවල අනිත්ය් ස්වභාවය හා සසඳමින් නුවණින් ( ප්රතඥා මූලිකව ) මෙනෙහිකරමින් යළිඳු තමාගේ හා අන්ය. සිරුරවල අනිත්යමබව තුළ සමානත්වය දකිමින් හා අනුන් තමා යන කිසිදු බේදයක් නොදකිමින් භාවනා වැඩීම විදර්ශනා භාවනාවයි. මෙහිදී ප්රමධාන වශයෙන්ම සංජානන පැතිකඩ වර්ධනයවේ.ආවේදන පැතිකඩ වර්ධනයවීම මෙන් නොව සංජානන පැතිකඩ වර්ධනයවීම ආපසු නොහැරෙනසුළු සංවර්ධනයකි.එය බුද්ධියේ හා ප්රයඥාවේ වන ඉතා දියුණු සංවර්ධනාත්මක අවස්ථාවකි.සංජානන පැතිකඩ වර්ධනයවීම ආවේදන පැතිකඩ සංසිඳීමටද හේතුවේ.මේ සංසිඳීම ඉතාමත් ස්ථාවර තත්වයකි.කිසිදිනෙක යළිත් නොපෙ‍රලෙන නොවෙනස්වනසුළු ස්වභාවයකි.අනුන් හා තමා වශයෙන් සලකනු ලබන අනිත්යප වූ ධාතූන්වලින් නිර්මිත මේ සිරුරුවල කිසිදු වෙනසක් නොදකිමින් සීමා සම්භේදය කරමින් භාවනා වැඩීම නිසා මුලින්ම ඉවත්ව යනුයේ සක්කායදිට්ඨිය යන ඕරම්භාගීය සංයෝජනයයි. ඉන් පසුව ප්ර යෝගික පිළිවෙත පිලිබඳ ප්රකයෝගිකත්වය තුළින් දැනහැඳිනීම නිසා සීලබ්බතපරාමාස ද ඒ පිලිබඳ නිසැක බව නිසා විචිකිච්ඡාව ද යන සෙසු ඕරම්භාගීය සංයෝජන දෙකද ප්රීහීණකොට මාර්ගඥ‍ාණය ලබයි.මුල් වරට ආර්යභූමිය මේ දාර්ශනිකඥාණයෙන් දැකීම තවදුරට භාවනා වඩා සෙසු මඟඵල තුනද ලැබීමට උපකාරවේ. මිනිසා යනු හිස,හදවත හා දෑත්දෙපා ආදීකොට ඇති සමස්ත ක්රිඟයාවළියක එකතුවක්සේ සැලකිය හැක.හිසෙන් සාරධර්ම සංජානන පැතිකඩද,හදවතෙන් සාරධර්ම ආවේදන පැතිකඩද,දෑත්දෙපා වලින් සාරධර්ම චර්යා පැතිකඩද මූර්තිමත්වේ.එවිට සංජානන,ආවේදන හා චර්යා යන පැතිකඩ තුනක් යටතේ කිසියම් සාරධර්ම සංකල්පයකට අනුගතවන ස්වභාවය විද්ය මානය.සියළු මිනිස් සිතිවිලි,හැඟීම් හා හැසිරීම් රටා ගොනුවනුයේ මෙම සාරධර්ම පැතිකඩ තුන මඟිනි.බුද්ධිමය සම්පර්කය සංජානන පැතිකඩ යටතටද,හැඟීම් සම්පර්කය ආවේදන පැති කඩ යටතටද,හැසිරීම් සම්පර්කය චර්යා පැතිකඩ යටතටද අයත්ය. මානව විභවතා විවිධ හැඩතල ගැනීමට මෙකී විවිධ පැතිකඩවල ක්රි යාකාරීත්වය විවිධ පරාසයන් දක්වා ව්යාඩප්තව පැවතීම හේතුවේ.මෙකී ව්යාාප්තියේ මූලික ව්යුවහය සකස්වීමට භව පුරුදු වාසනා ගුණ යනාදියද ඉවහල්වේ.සසර ප්රේවෘත්තිය කිසියම් සීමාවකින් මැණ දැක්විය නොහැකි තරම් සුවිශාලය.එහි අන්තර්ගත වන්නේ විවිධ භවයන්හි විවිධ ස්වරූපයේ සංජානන,ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩ පුරුදු පුහුණු කරනලද පුද්ගල අනන්යවතා ගොනුය.කිසියම් පුද්ගලයෙකුට තමාගේ පුද්ගල අනන්ය තාව හිමිවනුයේ තමා විසින් එසේ පුරුදු පුහුණු කරනලද ගොනුවේ හැඩයෙනි.මේ අනුව ශාරීරික ස්වරූපය පමණක් නොව මානසික හුරුව පවා උරුමවනබව පැහැදිලිය. huzlsis mqoa.,fhl` iudc lghq;` flfrys fkd wk,iaj iudc lghq;` ioyd iuzmQrAK odhlFjh ,ndfokq ,nk wjia:djl oS jqj o සහයෝගී චර්යාව tlS mqoa,hdf.a ps;a; ika;dkfhys l@shd;aul jSfuz iajrEmh wkqj iudc osjsfhys mqoa., jsjsOFjh yg.kshs' lsishuz mqoa.,fhl` iudcfhys wkHhka w;r ckm@sh jkafka;a tlS mqoa.,hd wka whg m@sh ukdm jkafka;a fulS සහනශීලීබව fl;ruz |=rlg mqoa., ps;a; ika;dkfhys l@shd;aul jkafkaoehs hk lreK u;h'සහනශීලීබව මානසික සංසිඳීම ජනිතකරවන ගුණයකි. jsOsu;a yd fkdjsOsu;a ලෙස සාරධර්ම වර්ධනය කිරීම තුළින් mqoa., ps;a; ika;dk.; ixfjzoS meje;aulg uZ. mdokq ,nhs' lsishuz mqoa.,fhl` w;sYhskau wka wh flfrys ixfjzoS jkqfha tlS mqoa.,hd ;`< සහනශීලීබව l@shd;auljSu uZ.ska mqoa., ps;a; ika;dkh ishquz jSu ksidh' we;euz mqoa.,hka b;du;au rZM udkisl ;;ajhkaf.ka iukajs; jk w;r we;euz mqoa.,hka b;du;a ishquz" ixfjzoS mqoa.,hka jSug m@Odk fya;`jla f,i oelajshyelaflaද මෙලෙස සහනශීලීබව tu mqoa.,hka ;`< වර්ධනයවී ඇති අඩුවැඩි ස්වභාවයමය.

සාරධර්ම හා ස්වස්ථතා පදනම

jrA;udkfhys mqoa.,fhl`f.a pska;kh ilia jSu flfrys tlS mqoa.,hd w;S; Njhka ;`< oS lshk lrk yd is;k ,o we;euz foa iDcqju yd jl@ f,i n,mdkq ,nhs' tysoS jvd;au m@n, foa iDcqju yd |=n, foa jl@ f,i n,mdkq ,nhs' mqoa., l@shdldrSFjh flfrys fuz wdldrfhka Okd;aul yd iDKd;aul wdldrfhka n,mdkq ,nk සිය pska;kh wkqj ilia jQ is;sjs,s l@shd yd mqre|= uZ.ska ;මා iudcයේ isgsh hq;` kshu ia:dkh Tyq jsiskau mQrAjfhkau ilia lr.kq ,nhs' ;uka cSj;ajk uqZM ld,h uqZM,af,au fuz wkqj tla tla mqoa.,hd jsiska ilia lr.kakd jQ pska;kh l@shdjka yd mqre|= uZ.ska thg iudk wkH mqoa.,hka Tyq lrd wdlrAYKh jk w;r tl yd iudk woyia wdl,am l@shdjka we;s mqoa., lKavdhuz nsys jSug m@Odk odhlFjh fuz uZ.ska imhkq ,nhs' iudch ;`< jsjsO mqoa., lKavdhuz" l,a,s yd ixjsOdk nsys jSug fuz lreK b;du;au m@n, wdldrfhka Wmia:uzNkh jk nj meyeos,sj fmfkkag we;' ta wkqj tu iudc lKavdhul m@OdkFjh Wiq,kq ,nkafka mqoa.,hduh' fuz fya;`j ksid mqoa.,hd yels;dla wdl,am w;ska fukau l@shdldrSFjh w;ska o ksrjoHjSu iudc l@shdldrSFjh hym;a jSu flfrys wkshuz yd iDcq jYfhka n,mdkq ,nk nj fmkS hhs' mqoa., yd iudc l@shdldrSFjh hym;ajSu;a iuZ.u tu iudch ;j |=rg;a usksiqka jsish yels idOdrK iudc moaO;shla f,i mj;shs'tjsg usksiqkayg lsis|= ms<sl`<lska f;drj tlS iudcfhys jdih lsrSug bv m@ia;dj ie,fia'hg;a msrsfihska iudc l@shdldrSFjh flfrys tla tla mqoa.,hkaf.a wdpdrOu! mjd n,mdkq ,nhs'mqoa., wdpdr Ou! hym;a jk jsg u;`msgska o tu iudch wdpdrYS,S iudchla f,i ms<s.ekSug md;@ fjz' fn#oaO wdpdr Ou! ish,a,lau mdfya f.dv keZ.S ;sfnkqfha ixjsOs; idrOrAu moaO;shla yd ksYaps; iodpdr mokula iys;juh' fuz ksid tfia fkdue;sj ndysrska muKla jsoHudk jk yqfola kduslj muKla wF:!l:kh jk wdpdr Ou! j,gu muKla iSud jQ wdpdr Ou! j,g jvd b;du;au .eUqre pska;k mokula yd meyeos,s orAYkhla nq|=iufhys js.@yjk wdpdr Ou!j, .enzfjz' nq|=iuh ksrka;rfhka usksidyg ,ndfokafka ffcj ys;jdoS uqZM uy;a jsYajh flfrysu us;@YS,S wdpdr Ou! moaO;shls' ta ;`< udkj ys;jdoh muKla fkdj ishZM ffcj ys;jdoS nj o wvx.`h' tmuKla fkdj ;ud wjg mrsirhg mjd ys;j;aj us;@YS,Sj lghq;` lsrSu ffcj meje;au iZoyd w;HjYH lreKla nj nq|=iufhka fmkajd fokq ,nhs' ජීවහිතවාදී ආකල්ප මඟින් ie,iqkq jsjsO m@fhdackhka w;r frda. iqjh o tla lreKls' අනුන් කෙරෙහි ඇතිකරගනු ලබන සංවේදී ආකල්ප u.ska fkdfhla wdldrfha ldhsl yd udkisl frda.j,ska iqjh ,ensh yelsnj nq|=iuh fmkajdoS we;'iudc osjsh;`< huz mqoa.,fhl`g jvd;a mrsmQrAK iudcYS,S osjsfmjf;la .; lsrSu wrUhd kSfrda.sj isgSu w;sYhskau jeo.;a fjz' mQrAKld,Skj iudc osjsh Woafhda.fhka .; l< yels jkafka tjsg muKs' fuys oS ldhsl ksfrda.S;djhg jvd udkisl ksfrda.S;djh w;sYhskau jeo.;a fjz' අනවශ්යf තරඟකාරීත්වයේ සෘණාත්මක ලක්ෂණ mqoa.,fhl` ;`< iunr fm#reIFjhla f.dvkeZ.sh yelafla tjsgh' iunr fm#reIh uZ.ska jvd;a ksjeros wdldrfhka wkHhka wjfndaO lr.ekSfuz yelshdj ie,fik nejska iudcuh osjs fmfj; ;`< oS Bg ,efnkqfha b;du;a jsYd, ia:dkhls' mqoa.,fhl` ldhslj frda.SjSug;a udkislj frda.SjSug;a ndysr mrsirh m@Odk fya;`jla fjz' jrA;udkfha usksidg je<ZoS we;a;d jQ fndfyda frda.dndOhkag m@Odk fya;`j jkafka usksid whym;a iudc iuznJO;d f.dvk.d .ekSu yd whym;a iudc iuznJO;d meje;ajSu f,i oelajsh yelsh' usksiqka w;r jsoHdudk fulS iudc iuznJO;djhkays jslD;s;djhka yg.kq ,enqfjz yosisfha wyuznhlska fkdfjz' oSrA>ld,Sj mj;ajdf.k tkq ,enQ whym;a iudc wdrA:sl rgdj ;`< usksid fyuzn;a jSu wksjdrAh fohla njg m;alr oukq ,en we;af;a usksidf.a wjYH;djh msKsi fkdj Tyq jsiska f.dvkxjkq ,enQ iudcfhys iducsl wjYH;djhka mdol lr ta Tiafia usksidg lghq;` lrkakg is|=jSu ksidh' fuu iudc wdrA:sl rgdj mqrdu jsoHudk jkafka b;du;au ixlSrAK yd oevs ;rZ.ldrS iajNdjhls' b;du wkjYH ;rZ.hlg usksid නිරුත්සාහකව ksrdjrKh lsrSfuz b;d whym;a m@;sM, wo jk jsg සැමට w;ajsZoskakg is|=j ඇත.jrA;udkයේ fndfyda iudc jsoHdZ{hska jsiska wF:! olajk iudch yd iudc iuznJO;d ඇතුළු මානව ක්රිlයාකාරකම් fndfyda fia ixlSrAK හැඩයකට mrsjrA;kh jSu ksid usksid ldhsl yd udkisl mCIhkaf.ka fyuzn;ajSu wOslබව පෙනෙන්නට තිබේ'මෙය අපේක්ෂා නොකළ අතුරුප්ර තිවිපාකයකි. fulS fyuzn;ajSu wjidkfhys usksia YrSrfhys fkdfhl`;a fydafudakuh yd ffcj ridhksl fjkialuzj,g ksrka;rfhka uqyqKmEug usksidg is|=jSu fya;`fjka usksia YrSrh wNHka;rfhys iajNdjsl m@;sYla;slrK moaO;sh nsZo jegSu;a ta fya;`fjkau b;du;au blaukska fkdfhl`;a frd.dndOhka myiqfjka je<ZoSug;a" fmr l, wid fkd;snq wkaofuz W.@ yd m@;sldr fkdue;s frda.dndOhka yosisfha ysi tijSug;a mgkaf.k we;s nj fmfkkakg ;sfnz' fujka ;;ajhka ;`< සාරධර්ම idrA:l wdldrfhka Ndjs;d lsrSu uZ.ska by; olajk ,o jHikhkag b;d idrA:lj uqyqK osh yels nj oeka ffcj yd ffjoH jsoHd;aul fCIa;@fhys is|=flfrkakd jQ jsjsOdldr mrAfhaIKhkays m@;sM, uZ.ska wjfndaO lrf.k ;sfnz' nq|=iufhys අනුන් විෂයේ ඇතිකරගනු ලබන සහනශීලී ආකල්ප jsjsO ldhsl yd udkisl frda. iZoyd psls;ail l@ufjzohla f,i idrA:lව Wmfhda.S lr.; yels wdldrh fmkajd oS ;sfnz' mqoa.,fhl` ldhsl yd udkisl mCIfhka ksfrda.Sj jsiSu hym;a iudc iuznJO;djhka l@sයා;aul jSu msKsi iDcqju fya;`ldrl fjz' iudchla hkq mqoa.,hka rdYshlska iukajs; පද්ධතියකි.එnejska tla tla mqoa.,hdf.a kSfrda.Sබව iuia; iudcයේ ස්වස්ථතාවය ඉහළ අගයක් ගැනීම iZoyd w;sYhskau bjy,a fjz' iudcයේ jspdrmQrAjl pska;kh l@shd;aul jSu msKsi o සහනශිලීබව uy;a fia wdOdr Wmldrs jk ආකල්පයකි'jspdrmQrAjl iajNdjh wksjdrAhfhkau yg.kqfha nqoaOsu;a nj ksidh' hula fidhdn,d jsuid ms<s.ekSu jsoHd;aul pska;kfhys o tla;rd wxYhls' nqoaO foaYkdjka w;rska ld,du iQ;@fhys fuz pska;k jsOsl@uh b;du;a fydZoska js.@y lr ;sfnz' i;H ms<s.ekSu i;Hhu l:d lsrSu jeks foa uZ.ska iudch ;`< jsoHd;aul pska;kh ia:dms; l< yelsh' wkHhka fndrefjka fkd/jgSu;a os.ska os.g fndrej mj;ajd fkdhEu;a uZ.ska h:drA:hg uki yqrejSu yd fm<USu we;s fjz' 3.මානව සබඳතා හා ආත්මාර්ථකාමීබව යමෙකුට සිය සිතිවිලි නිසිසේ හැඳිනිය හැකිනම් එය එක් අතකින් චිත්තානුපස්සනා සතිපට්ඨාන භාවනාව වැඩීමට සමානය.චිත්තානුපස්සනා භාවනාව වැඩීමේදී සිදුකරනුයේද සිතිවිලිවල නොඇලී නොගැටී එම සිතිවිලි විචාරපූර්වක අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය මතපදනම්ව සිහියෙන් හඳුනා ගැනීමය.එම හැඳිනීම අවබෝධයට මඟ පෙන්වයි.හුදෙක් සිතිවිලි හටගැනීමට බලපාන හේතුප්රාත්යැ ධර්මතාද එකී ධර්මතාවන්හි ඇතිවීම හා නැතිවීම මනා සිහිනුවණින් පිරික්සී‍මද මෙහි අරමුණයි.එහිදී තමාගේ අනුන්ගේ වෙනසක් නොමැතිව හටගන්නා සිතිවිලි පිළිබඳ උපේක්ෂාව සිත්හි ජනිතවීමෙන් ආත්මාර්ථකාමීබවෙන් තොරව කටයුතු කළහැකි මට්ටමට සිත දියුණුවේ. වර්තමාන සමාජය ඉතා සංකීර්ණයැයි බොහෝ දෙනා පැවසීමට හේතුව මිනිස් චර්යා පහසුවෙන් තේරුම්ගැනීමට ඇති අපහසුතාවයයි.සෑම පුද්ගලයෙකුම කටයුතු කරනුයේ ඉතා ආත්මාර්ථකාමීවය.අනුන් ගැන සිතීමට වඩා තමා ගැන සිතන පුද්ගලයින් බහුල සමාජයක ජීවත්වීමට අද සිදුවී තිබේ.කුඩාළ පටන්ම අධ්යාතපනය මඟින් මිනිසුන් හුරු කරනු ලබනුයේ තරඟකාරීව ආත්මාර්ථකාමී අරමුණු පසුපස ලුහුබැඳීමටය.අධ්යා පන විද්යාර මූළධර්මවල සාරධර්ම සඳහා ප්ර මුඛ ස්ථානයක් හිමිවුවද දැනට අධ්යාතපනයේ සාර්ථකත්වය මැනෙනුයේ හැකිතාක් විභාග සමත්වීමේ ප්රුතිශතය හා ලබා ගන්නා අධ්යාතපන සහතික වැනි භෞතික සාධක මත පමණක් බැවින් මෙබඳු ව්යුශහාත්මක අධ්යා්පන ප්ර තිපත්තියක් ක්රිතයාත්මක වන සමාජයක අවසාන නිමැවුමසේ සාරධර්ම සපිරි දරු පරපුරක් පැතීම ඉබ්බන්ගෙන් පිහාටු පැතීමට සමාන නිරර්ථක කටයුත්තකි.බොහෝ අය මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වා ඇත.

සමාජ සුබසාධනයට නිසි මඟ

wkHhka ,nk hi biqre flfrys f,dn neZo ;uka o W;aiyfhka l@shdfldg tjeks iem iuzm;a ,enSug fkdis;d oafjzIfhka fmළී wkqka m<jdyer ta ia:dkhg ,Z.djS tu iem iuzm;a ;uka wh;a lr.ekSfuz mdm fpz;kdfjka fufyhjk is;a we;sj iajlSh m@fhdackh iZoydu muKla ;uka jsiskau ilia lrk ,o oSrA> ld,Sk ie,eiaulg wkqj l`uka;@Kh lruska iudcයේ wfkl`;a idudcslhka fndrefjka rjguska ;ම oafjzIhg f.d|=re jk wysxil mqoa.,hkaf.a prs; >d;kh lruska yd ffoksl jev lghq;` wjq,a lruska lghq;` lrkakd jQ jsIu mqoa.,hka නූතන iudc ixia:dවල b;du;a wOsl jYfhka jsoHdudkj we;af;a අනුන් කෙරෙහි ඇතිවන සංවේදීබව jsoHd;aul pska;khla සේ ;මාf.a yd wkHhkaf.a Y`N isoaOsh Wfoid M,odhS ලෙස Ndjs;d lrjSug fkdokakdlu ksidh'හුදෙක් පටු වාසි ලාභ පමණක් පෙරදැරිව අනුන්ට ගැරහීම ඉතා පිළිකුල් සහගත ක්රිoයාවකි. jsoHd;aul pska;kh ;`<ska is|= flfrkafka yels;dla i;Hhu fidhd hEu jk nejska wi;Hfhka wE;a jQ muKgu i;Hh wm lrd <Z.d jSu fjz.j;a fjz' ksr;`reju i;Hhgu uqyqK fouska i;Hfhkau cSj;a fjkakd ;`< h:drA:jdoS yd h:drA:lduS iajNdjh wOslh' fuz fya;`j ksid wOsl jYfhka nqoaOsh m@Ndu;a jSfuz yelshdjla we;af;a i;H .rel mqoa.,hd ;`< nejska jspdr mQrAjl pska;kh jvd;a Ndjs;d l< yelshdj we;a;d o Tyquh'කිසිhuz flfkla;`< jrola |=gq l< tlS jroska ta ;eke;a;d uqojd .ekSfuz කාරුණික සිතිවිල්ල fmrgq fldgf.k tu jro wod< ;eke;a;d wnsuqLfhys oS ta ;eke;a;dgu mejiSu m@d;sfudCI jskfhka o wfmaCIs; b;d jeo.;a lreKls' fujeks jsgl oS jro l< ;eke;a;dyg Tyq l< jro ms<snZo fkdokajd Tyqj wod< jroska uqojd fkdf.k isgSu o jrola jk w;r th is|= lrkafka oafjzIfhka hqla;j nj olajd ;sfnz' fujeks l@shdudrA.hlg mqoa.,fhl`yg m@fjzYjSug bv m@ia;dj ie,fikqfha jspdr mQrAjl iajNdjhlska lghq;` lsrSfuz mrsphla wod< ;eke;a;dyg ;sfnz kuz muKs'fuz wkqව jspdr mQrAjl pska;kh huz mqoa.,fhl` ;snsh hq;` muKla fkdj කාරුණිකබව fmroersj ;udf.ka wkHhkaf.a prs; ixjrAOkhg wjYH lghq;` is|= lsrSu;a ;ukaf.a ffoksl osk prshdවේ b;dම jeo.;a ia:dkhla .kakd දෙයක් nj;a fmkajd oS ;sfnz'කාරුණිකබවේ wjidk mrudrA:ගත iudc ksIaGdj lrd iuzm@dma;jSfuz oS huzlsis mqoa.,fhl` yqfola තමා iudcයේ fiiq mqoa.,hka flfrka jshqla;j yqol,dj ksjerosj lghq;` lsrSu muKla iajlSh taldhk ffoksl ms<sfj; lr fkd.; hq;` nj fuhska ,nd.; hq;` jeo.;a wdorAYhhs' fuhska fmkajd fokq ,nkafka ;uka ksjerosjSu ;ruzu අනුන්හg ksjeros jSu iZoyd wjia:djla i,id oSu o jeo.;a njhs' fuys oS lghq;` l< hq;af;a ;uka yd wkHhka hkqfjka lsis|= iSudjla jYfhka iSud iuzfNaohla mKjd fkdf.k nj fuhska lshefjz' mqoa., ilia jSulgu iudc ta yd wkkQl~, iliajSula o iudc iliajSulgu ta yd inefZok mqoa., iliajSula o jsoHudk nejz fujeks lreKq wkqj ks.ukh l< yel' ;ukaf.a cSjs;h ;ukayg wdYsrAjdohla fukau wkHhkayg o Okd;aul udrAf.damfoaYhla jsh hq;` nj fuhska wfmaCIs; mrudorAYhhs' usksia cSjs;h b;du;au flgsld,Sk දෙයක් බැවින් අප්රjමාදීව කටයුතු කිරීම වැදගත්ය' tjka flgsld,Sk fohla jqj o ukdf,i l<uKdlrKh lr.ksuska wkHhka fjkqfjka තමාට හැකි අයුරින් l@shd;aul jSu nq|=iuh miihs' tjka mqoa.,hd iEu osYdjlgu iqjZo yuk u,la fuka iqjZoj;a cSjs;hla wF:!j;a cSjs;hla .; lrk nj nq|=iuh olajhs' iudcfhys l@shdldrS osjs fmfj;la .; lrkakd jQ mqoa.,hd jsiska o fujeks l@shdudrA.hlg wj;SrAK jSu iudcfhys fndfyda fofkl`f.a iudc iqN isoaOsh we;s lsrSu msKsi fya;` jkakla o fjz'ප්ර ථම රහත් සැට නම අමතා බුදුරදුන් කළ ප්රrකාශයතුළින් පවා මේබැව් හෙළි වේ.

නීතියට පදනම් වූ ප්රබතිමාන පද්ධති

jspdr mQrAjl pska;kh fukau wkHhka ms<snZoj wkHhkaf.a iqL jsyrKh msKsi is; fhduq lsrSu b;du;a M,odhl iudc iuznJO;d we;slr .ekSfuys muKla fkdj mj;akd jQ iudc iuznJO;djhka jvd;a M,odhl f,i f.khdfuys oS mjd w;sYhskau jeo.;a ;ekla .kakd lreKlaසේ oelajsh yel' nqoaOsuh ia:drhla u; iudc jgdmsgdj ilia jSug bv yerSu uZZ.ska iudc ksrka;rfhkau idlpzPdjg ixjdohg md;@lr ;enSu jspdr mQrAjl pska;kh iliajSu iZoyd fndfyda fldg bjy,a jk fohls' ne,Q ne,aug lsis ms<sfj<la fkdue;s jsOsu;a oroZvq jskhlska neZo ;enSula rys; iudchla f,i fmkS .sho ienjskau udkj ksoyi yd සංවේදීබව Wmrsufhka පැවතීමට kuz usksia iudch ndහිරව fm<k lsis|= fohla l@shd;aul fkdjsh hq;`h' nq|=iufhys js.@y jk mxpYS, YsCIKh jQ l,S tnZ|= ndහිරව iudch neZo ;nkakd jQ wd.ka;`l jHjia:d ud<djla fkdfjz'එය චරිතසංවර්ධනය මඟින් නිරායාසව මතුවන දෙයකි. th iudc foayh wNHka;rfhka meK kef.kakd jQ iudc iuznJO;djhka jsOsu;a lsrSfuz wruqKska ishZM fokd jsiska iduQysl tlZ.Fjhlg meusKSula jeks fohls' tys we;af;a yqfola wdpdr jsoHd;aul mCIfhka idrOrAu yd iodpdr moaO;shla jskd ffk;sl jHjia:djla fkdfjz' huz mqoa.,fhla mxpYS, m@;smodj LKavkh l< fyd;a ta iZoyd kS;sfhka oZvqjuz ,nd osh fkdyel' tfia l< hq;` o fkdfjz' kuq;a mxpYS, m@;smodfjys .enzjk ishZMu wdpdr jsoHd;aul isoaOdka; uZ.ska mqoa.,hd yd iudch iqrCIs; lsrSula is|= flfrk nejska mxpYS, m@;smodj levSu hkq tu wdrCIdj mqoa.,hd yd iudch fj; ,nd fkdoSula nZ|=h' tjka jsgl oS trfgz kS;sh wkqj mqoa., wdrCIdj yd iudc wdrCIdj iqrCIs; lsrSfuz wruqKska trfgys idudkH kS;sh l@shd;aul jSug iq|=iq jd;drKhla iliajSula is|= fjz' fuz wkqj mxpYS, m@;smodj kS;shla fkdjqk o TzkEu rgl TzkEu ckiudchl TzkEu wd.usl lKavdhula w;r mj;akd jQ cSj;ajSfuz we;s whs;sh iy cSjs;h fydZoska mj;ajdf.k hEfuz whs;sh mxpYS, m@;smodj uZ.ska iqrCIs; lrk w;r th lvjSu trfgys idudkH kS;sh wkqj kS;sfhka ovqjuz ,ensh hq;` wmrdOhla olajdu jqj o th m@n, yd n,j;a jrola olajd mxpYS, m@;smod LKavkh mrsjrA;kh jsh yelshdj we;s nj fuz uZ.ska ukdj meyeos,s fjz' jrA;udkfhys l@shd;aul jk frdau ,kafoais kS;sh ;`< jqj o jsoHudk kHdhdkQl~, isoaOdka;h o thuh'එහිදී සමාජ සාරධර්ම ප්රuතිමාන පද්ධතියක් මඟින් සුරක්ෂිතවේ.

සංවේදී බව නුසුදුසු ලෙස භාවිතය

mqoa., whs;sjdislu ms<snZoj idlpzPd lrk jsg idudcsl whs;sjdislu ms<snZoj o wjOdkh fhduqjSu jeo.;ah' mqoa., whs;sjdislulska f;drj idudcsl whs;sjdislul`;a idudcsl whs;sjdislulska f;drj mqoa.,sl whs;sjdislul`;a rZod fkdmj;shs' mqoa., whs;sh idudcsl whs;sfhkao idudcsl whs;sh mqoa., whs;sfhkao uQrA;su;a flfrA' Wkqka wfkdakH jYfhka wdOdr fjuska mj;akd fuu mqoa., yd idudcsl whs;sjdislu jQ l,S mqoa.,hd yd iudch w;r mj;skakd jQ tla;rd .kqfokqjls' udkj iuznJO;djhls' fulS udkj iuznJO;dවේ ienE iajrEmh fmkajdfokq ,nkqfha mqoa.,hd yd iudch tlsfkld w;r fulS udkj iuznJO;dj mjතින wdldrh wdorAYlhla lr.ksusks' iudcfhys usksiqka w;r mej;sh hq;` jkafka ienE us;@YS,S udkj iuznJO;djhka usi oevs wd;audrA:lduS woyiaj,ska u;a jQ is;sjs,s yd l@shdoduවලට wkq.; udkj iuznJO;d fkdfjz' jHdcFjh lmgslu jxpdj l`ylFjh cks; lrkq ,nkafka fujeks lD;su udkj iuznJO;djhka nyq, f,i usksid jsiska ish ffoksl osjs fmfj; ;`< f.dvkZ.d .ekSfuz m@;sM,hla jYfhks' fuhg m@Odk fya;`j jkafka usksiqka wkH mqoa.,hka iu. kshudldrfhka us;@YS,S ms<sfj;l msysgd isg ish idudcsl wjYH;djhka imqrd fkd.ekSuhs'අනුන් අබිබවා තමා ඉස්මතුවීම මෙහිදී කැපී පෙනේ. us;@Fjh we;s jsg wkHhka /jgSu yd jxpksl l@shdjka jsoHudk fkdfjz'thg fya;`j mqoa.,hka wkH mqoa.,hka ;`<ska o iajlSh udkqIslFjhu ms<snsUq lrkq olsk nejska ;ud ;ukag i,lkdldrfhkau අනුන් jsIfhys l@shdlsrSug usksid ksrdhdifhkau fm<fUk nejsks' usksid wkHhka iuZ. නිරතුරු .kq fokq lrk ආldrfhka tla tla mqoa.,hd flfrys flf;ruz |=rlg සාරධර්ම jO!kh jS ;sfnzoehs oeln,d .; yelsh' us;@Fjh yd us;`re ms<sfj; iuia; idudcsl iuznJO;djhkays uQ,druzNhhs' usys;,h u; usksid wkH iFjhkaf.ka fjkia jනුයේ m<uqfldg ;srsika .;s .`KhlajQ ආත්මාර්ථකාමීබව yeroud අනුන් කෙරෙහි සංවේදී ආකල්ප jO!khlsrSfuz uZ.g ms<smka nejsks'usksid fiiq iFjhka w;rska jvd;a nqoaOs iuzmkaku cSjshd jkqfha o සමාජානුයෝගී චර්යාවේ wdNdIh iajlSh jspdr mQrAjl pska;kh Wfoid odhdo lr.;a fyhsks' usksia YsIaGdpdrh iFj f,dalh ;`< b;du jeo.;a odhdohka /ila w;am;a lrf.k we;af;a o සංවේදීබව tla tla wxYයෙka wvq jevs jYfhka jsjsOdldrfhka usksia wd.usl ixl,am ;`<g wka;rA.; lruska ;u ;ukaf.a wd.usl woyiaj, js.@y jk wkaoug කුමන අයුරකින් fyda හැඩයකින් th jO!kh lr.;a fyhsks' jeo.;a jkafka සාරධර්ම l`uk oyfuz jvd;a mrsmQrAKj js.@yjS we;aoehs jsjdodmkak jSug jvd thska js.@yjk lreKq ;u ;ukaf.a is;a i;kays ord tlS lreKq m@fhda.sl njg m;alsrSug ;u ;uka flf;la |=rg wjxlju lemfjkjdoehs hk lreKhs' lK.dgqjg fuka jrA;udkයේ fndfyda fokd yqre mqre|= isgskqfha iudk ,CIK fudkjdoehs yeoErSug jvd l`uk fjkialuz usksiqka w;r mj;skafkaoehs fidhuska fNao Nskak jSug th fya;`idOlhla lr.eනීමට හා ආගමික කළකෝලාහල ඇතිකරවීමෙන් යම්ලාභ ප්රaයෝජන ලැබීමටය' fuh yqfola os.`l,la Ydia;@Shj lreKq yeoErSu ;`<ska ,;a mrsphla ksid fyda fjkhuz nqoaOsuh wjfndaOhlska jspdr mQrAjlj is|= flfrkakla fkdjk w;r yeZ.Suzj,ska jYSlD;j wjs;rAl wjspdr mQrAjlj fulS ldrAhයේ ksrka;rfhkau ksr;jSu ksidu odhdo jYfhka w;am;a lr.;a wys;lr udkisl wenzneysjSuls' fulS l@shdj<sh සංවේදී ආකල්ප jO!kh කිරීම iuznJOfhka kuz thg wkkql~, l@shdudrA.hla fkdjk nejz b;d wlue;af;ka jqjo mejiSug is|=j we;'සංවේදීබව ලාභ ප්ර@යෝජන තකා භාවිතාකළයුතු මෙවලමක් නොවේ.එය මිනිසුන් අතර ජනප්රිhයවීමට පමණක් නුසුදුසුසේ භාවිතාකිරීම මහත් අනර්ථකාරී ප්රනතිඵල උදාකිරීමට හේතුවකි. 4.පෞරුෂ සංවර්ධනය හා ගැටළු අතීතයේදී අප ජන සමාජය තුළ සාමය සහජීවන නොමඳව රැඳී පැවතිණි.බටහිර සංස්කෘතියේ ආභාෂය මෙරටට ලැබීමත් සමඟම නිරර්බුදව පැවති ශ්රීි ලාංකික ජන සමාජය ආකල්පමය වශයෙන් ක්රෙමයෙන් වෙනස් වන්නට විය.ඒ සමඟම මෙරට බුදුසමයේ ආභාෂය මත සකස්ව පැවති හර පද්ධතිය විදේශීය බලපෑමමත කිසියම් විකෘතිවීමකට ලක්විණ.පෙරදී මෙරට පැවති ආධ්යා ත්මික වටිනාකම් වෙනුවට භෞතික වටිනාකම් මත මානව චර්යා ඇගයීමට ලක්කිරීමට හුරුවීමත් සමඟම වඩාත් එවැනි බොල්හර කෙරෙහි මිනිසුන්ගේ ආකර්ශණය අධික විය.ඒ සමඟම පවුල් සංස්ථාවතුළ තිබූ ස්ථාවර පදනම දෙදරායාම ඇරඹිණි.මාපිය දූදරු අඹුසැමි සබඳතාවල සංවේදී මානුෂික ආධ්යා්ත්මික පැතිකඩ වෙනුවට බාහිරඔපයට මූලිකත්වය හිමිවූ ව්යාාජත්වය පෙරට පැමිණියේය. මිනිස් සිතිවිලි ක්ර මයෙන් විකෘතිබවට පත්වීම චර්යාවවල විකෘතිබවට හේතුවේ.මේ නිසා විශාල ලෙස මිනිස් හැසිරීම පිරිහීගොස් තිබේ.මෙබඳු ලෙස මිනිසුන් හැසිරෙනවාදැයි විමතියක් ඇතිවන තරමටම එවැනි හැසිරීම් ඉතාම ජුගුප්සාජනක මට්ටමකට පත්ව තිබේ.මීට හේතුව මිනිසුන් රාග ද්වේෂ හා මෝහ සහගත හැඟීම් වලින් ආකූල ව්යා කූලව සිතට වසඟව වගකීම් විරහිතව අන්ධලෙස ක්රිගයාකිරීමට පෙළඹීමයි.මෙබඳු සමාජයක දිවි ගෙවන දෙමාපියන්ට සිය දූදරුවන්ගේ අනාගතය පිළිබඳ ඇත්තේ දැඩි බියකි.දෛනිකව සන්නිවේදන මාධ්යිවල පළවන විවිධ සිත් කම්පාකරවන මිනිස් සමාජයේ පරිහානිය සම්බන්ධ පුවත්නිසා සාරධර්ම සදාචාරය ගරුකරන සෑම සංවේදී අයෙකුම පසුවනුයේ විකෘති මානව චර්යා පිළිබඳ විමතිය හා පිළිකුල දනවන ආකල්ප සහිතවය.

සෘණාත්මක සමාජ ආකල්පවලට හේතු සාධක

සාරධර්ම හා සදාචාරය කඩකලවිට ලැබියයුතු දඬුවම් නිසිසේ නොලැබෙන හෙයින් නැවතවරක් එබඳු වැරදිදෙයට බොහෝ විෂමපුද්ගලයෝ ඉතා පහසුවෙන් පෙළඹෙති. කොපමණ නීතිරීති පැණවුවද එවැනිදේ නිසිසේ ක්රිදයාත්මක නොවීමේ අඩුපාඩුද ‍මෙබඳු අපචාරී පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ විෂම චර්යාවලට ලැබෙන අනියම් රුකුලකි.නීතිය පවතින්නේ සමාජයේ සහපත හා ආරක්ෂාව පිණිසය.සාරධර්ම හා සදාචාරයට සංවේදී නොවන අය අධිකරණ ක්රි යාවළිය මඟින් හික්මවීම පිණිස නීතියේ පිළිසරණ මානව සමාජයට බෙහෙවින් අත්ය වශ්යළය.එම නිසා එබඳු පිළිසරණක් ලැබිය යුතු අයහට එය පහසුවෙන් ලබාගැනීමට හැකික්ර ම සකස්කිරීම වගකිව යුතු අයගේ යුතුකමයි.එසේම නිසිලෙස සමාජ සුරක්ෂිතතාව පවත්වාගැනීමට උපකාරීවීම සෑම අයෙකුගේම වගකීමක්ද වේ. මිනිස් සමාජයේ වඩා සංවේදී කුඩා දරුවන්ය.ඔවුන්ගේ සිත් මල් මෙන් අවිහිංසකය පිවිතුරුය.එම සිත්වලට දරා ගැනීමට අපහසු විවිධ විෂම හැසිරීම් රටා වැඩිහිටි අයතුළ පැවතීම අනාගත පරපුරට යහ ආදර්ශයක් නොවේ.කුඩා දරුවන්ට ශාරීරික හා මා‍නසික වශයෙන් විවිධ ලෙස හානිකර විය හැකි විෂමචර්යා වැඩිහිටියන්තුළ පැවතීම කිසිසේත් සමාව දියහැකි කරුණක් නොවේ. දිනෙන්දින මෙබඳු අහිතකර සමාජ ව්යළසනවල ගොදුරක්වීම නිසා ළමුන්තුළ පැවතිය යුතුවූ සංවේදීබව වියැකීගොස් සිතුම් පැතුම් ප්රවචණ්ඩබවකරා විකෘතිවීමට හේතුවිය හැක. ආදරය හා සුරක්ෂිත බව ළමුන් බලාපොරොත්තුවනුයේ වැඩිහිටි සමාජයෙනි.එසේම වඩාත් ඒවා අහිමි වනුයේද වැඩිහිටි සමාජය වෙතිනි.ළමා‍ පරපුරේ යහපත සැලසීම අනාගත සමාජ සුරක්ෂිත තාවයට ඉවහළ්වන කරුණකි. භෞතිකබවට පිරිනමන සමාජ ඇගැයුම අනුක්රිමයෙන් ඉහළ පරාසයක් දක්වා වර්ධනයවීමද මේ සාරධර්ම පරිහානියේ ක්රිතයාවළිය වේගවත්වීමට හේතුවක්වී තිබේ.භෞතික පක්ෂයම පමණක් දැඩිව අවධාරණය කරමින් එබඳු සමාජ ආර්ථික අධ්යාවපන ව්යු හයක් නිර්මාණය කර ඒතුළ වෙසෙමින් ආධ්යා ත්මිකප්ර්තිඵල අපේක්ෂා කිරීම තරමක් හාස්යකජනක කරුණක්ද වනු ඇත. මුළු මහත් සමාජ ක්රතමයක් වෙනස්කිරීම අපහසුවිය හැකිවුවද සිය පෞද්ගලික අරමුණු හා අපේක්ෂා පවතින සෘණාත්මක ක්රරමයටම අනුගතනොකර පෞරුෂත්වය හා ස්වීයත්වය අනුව කටයුතු කළ හැකිනම් අවම වශයෙන් මානසික ආතතියෙන් තොරව සුවසේ නිරෝගීව ජීවත්විය හැකිය. සංවේදීබවේ nqoaOsuh m@ia;`;hla wka;rA.; jqjo th jvd;au Ndjuh mCIhlska iukajs; jSu ksidu jsfYaIfhka iudcfhys fndfydafofkl` yg jevs wmyiqjlska f;drju Bg <Z.djSug ms<sjka jS ;sfnz' jsfYaIව jevs සංජානන Yla;shlska iukajs;fkdjQ l`vdorejka jeks wh jsIයේ mjd jevs wdhdihlska f;drj l@shd;aul lsrSfuz iuzNdjs;dj සංවේදීබව i;`jSu th jevs msrsila lrd <Z.djSug fya;` idOl jS we;' fujeks lreKq iudc ixl,am iuznJOfhka w;sYhskau jeo.;a lreKකි.එසේම සාරධර්ම b;d jsYd, ldrAhhla iudc taldnoaO;djh uekjska wdrCIdlsrSu msKsi bgq lrkq ,nhs'සාරධර්ම සමාජ බන්ධනයක් ලෙස හැඳින්වේ. ngysr iudc rgdවේ ව්යුdහයට jvd fmros. iudc rgdවේ ව්යුජහය Yla;su;a ලෙස neZoS mej;Su flfrys fmros. wd.usl ixl,amhkays .enz jS mej;`kq සහයෝගී චර්යාවට iudk fjk;a us;@Fjh iuznJO b.ekajSuz uy;a fia wdOdr WmldrS jS ;sfnz' ngysr wd.usl ixl,amj,g mjd සංවේදී මානව ආකල්ප iuznJO b.ekajSuz meusK we;af;a fmros. isg ixl@uKh jQ usksiqka w;ska nj meyeos,sh' yska|= ffck ;dmi mrsj@dcl wdcSjl WmksIoa jeks l`uk b.ekajSul jqj;a සහනශීලීබවට iudk wd.usl b.ekajSuz wka;rA.;j ;sfnz' tod mqrdK iudch uekjska iliajSfuz ldrAhfhys ,d fulS wd.usl b.ekajSuz uy;a fia msgsjy,a jS ;sfnz' jrA;udkfhys mj;sk ffjrh m<s.ekSu BrAIHdj jmqrk iudc wdrA:Sl rgdj ksidu iudch jsjsO wdldrfhka f.da;@sl wdl,am iys; l`vd lKavdhuzj,g fnoS f.dia ;sfnk w;r bosrsfha oS ;j ;j;a jsjsO fnoSuz cks; fjuska mj;shs' ta iEu fnoSulgu uQ,sl fya;`j kuz usksid wkHhka ;uka jeks usksiqka f,i l,amkd fkdlsrSfuz jrohs' fuz whqrska l,amkd lsrSug uQ,sl w;a;sjdru jkafka mqoa.,fhl`f.a isතේ yg.kakd අනුන් පිළිබඳ සංවේදී ආකල්ප බිහිවීමට හේතුවන wjfndaOයයි.අද බොහෝ දෙනාතුළ මේ අවබෝධය නැත.

සංවේදීබවේ උපයෝගීතා ලක්ෂණ

usksid jsjsO lreKq ksid nqoaOsuh jYfhka fyda oekqfuz jmirsh wkqj uq,a ld,Sk usksidg jvd bosrsfhka isgsk njla m< jqj o ta fya;`j ksidu Ndjuh jYfhka uy;a mrsydkshlg wo m;aj isgshs' Wiia ri jskaok Yla;shla fkdue;s nj ksid b;du;a nd, my;a yriqka foa w.h lsrSug usksid yqre mqre|=j isgsk w;r jrA;udkfhys wkqNj lrk mialuz iemfhka Tnzng kj udkhka fidhd hEfuz jspdr mQrAjl l`;`y,h kjSk භෞතික සමාජ ඇගයුම් uZ.ska fudglr oukq ,en we;'Wiia ri jskaok Yla;shla cks; jkafka misZ|=rka මනාව YsCIs; f,i yslaujd f.k ishquz ixfjzoS ukilska hq;`j iudcfhys අනුන් හා සහයෝගීව jdih lrk l,h' bZ|=rka YsCIs; jkafka;a ishquz ixfjzoS ukila we;s jkafka;a wkHhka පිළිබඳ කාරුණිකව lghq;` lrkakg yqre mqre|= jS isgskakd jQ jsglh' wjdikdjlg fuka jrA;udkfhys l@shd;aul jk wOHdmk l@shdj<sh uZ.ska is|= flfrkafka o ;j ;j;a oekqug muKla f,dn nZok is;ays udkqIsl nj ixfjzoSFjh wju mrmqrla we;s lsrSuh' wOHdmk l@ufhys taldhk wruqK lsis|= bjla njla fkdue;s ;rZ.ldrSFjh ksid ta wkjYH ;rZ.h usksiqka oafjzIfhka BrAIHdfjka yd l`ylFjfhka hqla; fkdusksiqka lrkq ,nhs' nq|=iuh wOHdmkfhys uQ,sl wruqK lr.kq ,enqfjz සාරධර්ම හා සදාචාරයෙන් iukajs; msrsmqka ixfjzoS usksiqka ksrAudKh lsrSuhs' fuysoS oekqug jvd uq,a;ek ,enqfka wNHka;r ixfjzoSnj yd විචාර mQrAjl wdl,amhlska lghq;` lsrSug yqre mqre|= lsrSuhs' tuZ.ska oekqug jvd jgskd nqoaOsuh yd ixcdkk jeo.;alulska යුතු fuj,ula jk m@Z{dj wjOslr.ekSug iEu ukqIHfhl`gu wjia:dj ie,iS ;snsKs' fmd;m;ska fyda fjk;a tnZ|= wdldrfha udOHhla weiqre lsrSu uZ.ska myiqfjka ,nd.; yels jsgska jsg w;suy;a fjz.fhka fjkiajk oekqu miqmiu wjspdr mQrAjlj yUd hdfuz wdoSkjh jkafka tf,i lsis|= udOHhlska f;drj ;ukaf.a isතේ Wmojd .; yelsj ;snQ m@Z{dj wjOslr.ekSug usksid wfmdfydi;ajSuhs'm@Z{dj fkdueති oekqමෙන් muKක් iukajs; kQ;k usksid wOHdmk iy;sl yd ,nd.kakd WmdOs ixLHdfjka muKlska iEySulg m;ajSug mqre|= mqyqKq jSu ksidu නූතන iudcයේ මානව චර්යා දකින්නන්ට iskyව හා කළකිරීම Wmojk ;;ajයෙන්යුතුව mrsydkshg m;aj ;sfnz' iudchla hkq jsjsO mqoa.,hka iuQyhlska iukajs; jQjla fjz' ta ;`< kSfrda.S frda.S wdndOs; f,dl` l`vd jsjsO ;rd;srfuz mqoa.,hka isgsh yelsh'fuz w;r jsYd, msrsilg ;j flfkl`f.a wdOdrh Wmldrh rys;j ish ffoksl wjYH;d mjd bgq lr.; fkdyels ugzgfuz mqoa.,hka mjd jsoHdukh'tjka iudchlg b;du;a jsYd, jYfhka wjYH jkafka yqfola සිය lghq;` muKla bgq lr.kakd wd;audrA:lduS mqoa.,hka ;j ;j;a we;s lr.ekSug jvd ;uka yer wkHhka ms<snZo fifkyiska ohdfjka us;@YS,Sj is;d n,d lghq;` lrk mqoa.,hka බිහිකිරීමය.එබඳු සමාජයකට බෝධිසත්ව පරමාදර්ශය තුළින් ලැබෙනුයේ අගනා ආකල්ප පිළියමකි. මෙබඳු mqoa.,hka iudchlg ksrAudKh lrfokq ,nkafka සංවේදීබවේ wdOdr Wmldr ksidh' we;a; jYfhkau සාරධර්ම mqoa.,hka flfrka iudchg ,ensh hq;`jd fiau iudcfhka o fmr<d mqoa.,hka fj; සාරධර්ම .,d hd hq;`h' tjsට සාරධර්ම ms<snZoj ukd yqjudrejla .kqfokqjla iudch ;`< is|=jk nj mejish yelsh'iudcයේ l`vdu tallh mjq, jk nejska l`vd l< l`vdu iudc tallh jk mjqලේ idudcslhska jk ujzmsh fom, ;`<ska mqoa.,hd uq,a jrg සාරධර්ම සඳහා පදනම්වූ සංවේදීබවේ .`K iqjZo iamrAY l< hq;`h'

මානසික ආතති සමනය හා බෞද්ධ මනෝ උපදේශනය

uq,ajrg ish ujzmsh fom,;`<ska සාරධර්ම yZ|=kd.kakd <Zorejd jevsysgsfhl`jQ miqjද සාරධර්ම ish is;a i;kays wkjr;fhka .,d hk කාරුණිකත්වයේ osh myrska iukajs; ;eke;af;l` njg m;a jkafka ksrdhdifhks' jevsjsh m;a orejd ish iudchSh j.lSuz Ndr.kakd oskh t<fUk jsg b;du;a j.lsj hq;` f,iska wkHhka flfrys සාරධර්ම mQrAjx.uj lghq;` lsrSug uQ,sl mrsph ,nd isgskafkl` njg ks;e;skau m;a fjz' සාරධර්ම ta ;ruz usksia wjYH;djhka ms<snZoj ldreKslj oek yZ|=kd lghq;` lsrSug iu;aluz olajhs' nq|= oyfuys js.@y flfrk jsfYaI ,CIKhla jkafka th wdruzN jkafka ujzmsh fom<f.a fifkyi සංවේදීබවේ wdruzNl mshjrg iu lruska th uQ,slj jO!kh lsrSug Wmfoia oS ;snSu ksidh' සාරධර්මවල jsoHudkjk ;j;a wm@lg ,CIKhlaසේ fmkajd oshyelafla ksrතුරු th jර්ධkh lrk mqoa.,hd tuZ.skau iqrCIs; lrkq ,enSuhs'fuh fufia jkafka lsishuz wm@lg ydialulska hehs mjikjdg jvd fu;a;d ixl,amh flfrka jsoHudk jk jsoHd;aul pska;kfhys ,CIK wjfndaO lr .ekSu uZ.ska th is|= jk wdldrh ms<snZo meyeos,s jegySula ,nd.; yelsh'ආත්මාර්ථකාමීබවෙන් දුරුවූවිට තමා හා අනුන් hkqfjka meyeos,s fnod fjka lsrSula olakg fkdfjz' tys iSud iuzfNaoh fkdue;s nj mjikafka fuz fya;`j ksidh' fulS ,CIKh ksid ආත්මාර්ථකාමීබව දුරු lrkakd meyeos,s f,iu wkHhka wruqKq lruska සංවේදීබව jO!kh l<;a thska ksrdhdifhkau iajlSh iqrCIs; nj ie,fikafka ;uka jsiskau wkHhka Wfoid;a ;uka Wfoid;a ;ukaf.a yojf;ka uQ,slj th is|= lrk nejsks' fufia සාරධර්ම jO!kh lrkaනා th jsiskau iqrCIs; lrkq ,nhs'ienjskau සාරධර්ම;`< .enzjනුයේ uqZM uy;a iudc jgskdluz ms<snZo b.ekajSuz moaO;shls' th jO!kh lsrSfuz oS tys n,mEu ndysරව fukau wNHka;rව tl yd iudk wdldrfhka jsoHduk jk fohdldr l@shd;aul jSuz rgd tlS ixl,amh ;`< wka;rA.;h'තම සිත මැනවින්සංසිඳවීම අනුන් ජයගැනීමට වඩා ශ්රේ ෂ්ඨය. i;`kaf.ka" ji jsI" wjs wdhqO ආදී wk;`re wjujSu yd jsjsO frda.dndOවලින් je,lSug wjYH m@;sYla;slrK moaO;sh Yla;su;ajSu wNHka;rව m@lg flfrk සංවේදීබවේ ys;lr ,CIKවේ.iudcයේ iEu mqoa.,fhl`ygu m@sh ukdjjSu wju jYfhka wukqIHhskag mjd m@shjSu සහයෝගිතා චර්යාවේ ndysරව jsoHudk ,CIK fjz'fuz oajsjsO ,CIK නිසා සහනශීලීබව ඇතිවේ.එසේම iudc iuznJO;d yd mqoa.,sl iajia:;d යන මේ කරුණු යහපැවැත්මට අදාළය.මෙම කරුණුවලට සාරධර්මවලින් ස්වායක්ත පැවැත්මක්ද තිබිය නොහැක. 5.ත්රි පිටකගත ඖෂධ හා පිළියම් ඔබට ලෙඩ රෝග වැළදී තිබේද? මෙලොව කිසියම් ලෙඩක් හෝ රෝගයක් ‍ෙනාවැළඳුනු ජීවියෙකු සොයා ගැනීමටත් නොහැකිය. ඒ තරමටම ලෙඩ රෝග අපගේ ජීවිතය හා බද්ධව පවතියි. අපට ලෙඩක් දුකක් වූ විට එයට කිසියම් පිළියමක් හෝ ඖෂධවර්ගගයක් ලබා ගැනීම සඳහා අපි වෛද්ය.වරයෙක් කරා යන්නෙමු. විවෘත සමාජයේ කාහටත් ලැබෙන පොදු සාමාජික වරප්රිසාදයක් ලෙස ඒ ආකාරයෙන් වෛද්යිවරයෙකුගෙන් පිළියම් ලබා සුව වීමේ අවස්ථාව ලැබීමේ සම්භාවිතාව අප හැම දෙනාටම ඇතත්, ගිහි සමාජ‍ සංස්ථාවෙන් අභිනිෂ්ක්රබමණය කොට පැවිදි සමාජ සංස්ථාවට ඇතුළත්ව වැඩ වෙසෙන භික්ෂූන් වහන්සේලාහට ගිහි ප්රයජාව අත්විඳින එකී ස්වස්ථතා සුඛ විහරණ ඒ ආකාරයෙන්ම භුක්තිවිඳීමේ සම්භාවිතාවක් නොතිබීමේ ඉඩකඩ ඇත. නගරයෙහි වෙසෙන භික්ෂූන් වහන්සේලාහට වඩා ගමෙහි වෙසෙන භික්ෂූන් වහන්සේලාහටත්, ගමෙහි වෙසෙන භික්ෂූන් වහන්සේලාහට වඩා ආරණ්ය ගතව හා වනවාසීව ස්වකීය ජීවිතකාලයම බවුන් වඩමින් ගතකරන භික්ෂූන් වහන්සේලාහටත් ස්වකීය ගිලන් බව සඳහා සුදුසු ඖෂධ වර්ගන හා පිළියම් කලට වේලාවට ලබා ගැනීමේ සම්භාවිතාව අවම වන්නට පුළුවන. බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑමට පෙර ජීවමානව වැඩ වෙසෙන කල නම් විටින් විට උන් වහන්සේ දිනපතා පා ගමනින් වනවාසී ආරණ්යන සේනාසන කරා වැඩ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සුව දුක් රෝගී නිරෝගී බව විමසා බලා පිළියම් කළ යුත්තෙකු දුටුවහොත් වහාම ඊට නිසි පිළියම් යෙදීමේ බුද්ධ කෘත්යවයක් හෙවත් බුද්ධ චාරිත්රතයක් තථාගතයන් වහන්සේ සතුව පැවතිනි. මේ සාමාන්යතයෙන් බුදුරාණන් වහන්සේ ලෝකවාසී සත්වයාගේ මානසික ලෙඩට ඖෂධ ලබා දුන්නා මිසක කායික ලෙඩට හා කායික නිරෝගීතාවය උදෙසා ඖෂධ වර්ගඩ අනුදැන වදාළ බව සාමාන්යමයෙන් වැඩි දෙනා අතර ප්ර චලිත දෙයක් නොවෙතත්, භෙසජ්ජගුරු යන අන්ර්ථ නාමයකින් හැඳින්වෙන තථාගතයන් වහන්සේ උන් වහන්ස් සමඟ එක්ව වැඩ සිටී භික්ෂූන් වහන්ස්ලා රෝගීව සිටි ඇතැම් අවස්ථාවල දී විවිධ ඖෂධ වර්ග හා පිළියම් වර්ගහ නිර්දේශ කර ඇති ආකාරය අපට ත්රිීපිටකයෙහි දී දැක ගත හැකිය. වර්තමානයෙහි දී මෙහි සඳහන් වෙන ඇතැම් ඖෂධ වර්ගප ඒ ඖෂධ නාමයෙන්ම හඳුනාගැනීමට අපහසු වන්නට පුළුවන. ඒ මීට වසර දහස් ගණනකට පෙර භාවිතා වූ වදන්වලින් එකී ඖෂධ වර්ගට හැඳින්වී ඇති හෙයින් විනා එහි පවතන ජීවමාන, ප්රනත්යෂක්ෂ බව දැන් එහි ගැබ් නොවන නිසා නොවන බව සැලකිල්ලට ගත යුතුය. එමෙන්ම ත්රිනපිටකයෙහි සඳහන් වන මෙකී ඖෂධ වර්ගග පිළිබඳව දේශීය හෝ ආයුර්වේද වෛද්යජ විද්යා්ව පිළිබදව පර්යේෂකයන්ගේ සැලකිල්ල නොපමාව යොමු කළ යුත්තේ මෙවැනි අගනා ඖෂධ හා පිළියම් කාලයෙහි වැලි තලාවෙන් වැසී යාම බලා සිටීම නොකළ යුතු දෙයක් වන හෙයින් හා අවම තරමින් එහි කිසියම් කෞතුක වටිනාකමක් හෝ අන්තර්ගතව තිබිය හැකි බැවිනි. පුරණයෙහි භාරත දේශයෙහි ‍ෙමන්ම ලක්දිව දේශීය වෛද්යක විද්යාගව අතිශයන්ම දියුණුව පැවති කාල වකවානුවක සිට ලක්දිව මාතුළ ජනපදයෙහි අලෝක විහාරයේ දී ලේඛනගතවීම දක්වා මුඛ පරම්පරාගතව පැවති මෙකී ත්රිපපිටකය තුළ තවමත් එදා යුගයෙහි භාවිතා කළ ඖෂධ හා ප්රපතිකාර ක්රෙමවල ස්වභාවය මේ යැයි නිරීක්ෂණය කිරීමටවත් මේ ආකාරයට හෝ ශේෂ වී තිබීම අප ලත් සුවිශාල භාග්ය්ක් සේ ද සැලකිය හැකිය.

පිත්තාධික ආබාධ හා චර්ම රෝග

බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සමයෙහි එක්තරා උෂ්ණාධික කාලයක ඒ නගරයෙහි පිඬු සිඟා වඬින භික්ෂූන් වහන්සේලා එකී උෂ්ණය හේතුවෙන් තද අව්වට නිරාවරණය වීම හා වරන් වර ඇද හැලෙන වැස්ස නිසා තෙමුණු මඩ පැගීම ද නිසා, පිත කිපී පිත්තාධික බව නිසා පෙන්වන වමන හා ඔක්කාර ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත බව නිරීක්ෂණය කළ සේක. ඊට අමතරව ශාරීරික වශයෙන් ද කෘෂ, දුර්වර්ණ, පඬු පැහැ ඇති, අවයවන්හි නහර ඉල්පුනු බව ද දුටහ. එයට පිළියම් ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අනුදැන වදාරා ඇත්තේ ගිතෙල්, වෙඬරු, තල තල්, මී පැණි සහ උක් සකුරු යන බෙහෙත් වර්ගන පහයි. මේවා ආහාර කෘත්ය්ය හා ඖෂධ කෘත්යතය යන කෘත්යපයන් දෙකම සිදු කරන අතර විකාලයෙහි පවා වැළඳිය හැකි පස්ගෝරස ද්රෙව්යධයන් ලෙස භික්ෂූන් වහන්සේලාහට නිර්දේශ කර තිබේ. උදෑසන හා දිවා ආහාර පමණක් වැළඳීමත් රාත්රී‍ භෝජනයෙන් වැළකීමත් නිසා උදෑසන හා දිවා කාලයෙහි රුධිරයෙහි ග්ලූකොස් ම‍ට්ටම නියතව පවතින අතර රාත්රිසයෙහි එය අවම අගයක් ගන්නේ රුධිරයට ග්ලූකොස් එක් කරන ආහාරයෙන් වැළකීම නිසාය. එක් පැත්තකින් කිසිදු වි‍ෙව්කයක් නොලබා නිරන්තරයෙන්ම ක්රිනයාත්මක වන ආමාශය ඇතුළු සමස්ත ආහාර ජර්ණ පද්ධතියට එවැනි ආහාර විරමණයක් මඟින් මඳ අස්වැසිල්ලක් ලබා එහි ක්රියයාකාරිත්වය ප්රණකෘතිමත් කර ගැනීමට එය අගනා අවස්ථාවක් වන අතර රුධිරයෙහි ග්ලූකෝස් මට්ටම නියත අගයකින් පවත්වා ගැනීමට බාධාවක් ද වේ. සාමාන්ය ශරීර නිරෝගිතාවය ඇත පුද්ගලයන්හට මේ තත්වයට හැඩ ගැසීම අසීරු නොවෙතත්, අභ්යසන්තර දේහ කියාකාරීත්වයෙහි හා සිරුරෙහි හෝමෝන නිෂ්පාදන ක්රි යාවළියෙහි යම් යම් දුර්වලතා ඇති අයහට යම් යම් දියවැඩියා තත්ව වැනි රෝග අවස්ථා මතුවීමට ද මේ තත්වය ඇතැම්විටක දී ඉවහල් වේ. එම හේතුව නිසා ඉහත භික්ෂූන් වහන්ස්ලහට නිර්දේශ කරන ලද ගිතෙල්, වෙඬරු, තල තල්, මී පැණි සහ උක් සකුරු යන ‍ෙබහෙත් වර්ගද පසෙන් සාමාන්ය යෙන් ආහාර විරමණය කරන රාත්රීත කාලයෙහි රුධිරයෙහි ග්ලූකොස් මට්ටම නියතව තබා ගැනීමට හා එකී ආහාරවල අන්තර්ගත පෝෂක කොටස් මඟින් රුධිරයෙහි අන්තර්ගත පෝෂක අගය නියතව තබා ගැනීමට අදහස් කර ඇති බව පැහැදිලිය. විශේෂයෙන්ම පස්ත ධාතුවල කෝපවීම්, විකෘතිතා හා ක්ෂයවීම් මඟහරවා ගැනීම මෙකී ආහාර වැළඳීම් මුඛ්ය්තම අරමුණ බව කෘෂ, දුර්වර්ණක, පඬු පැහැ හා ඉල්පුණු නහරවලින් යුක්ත ශරීර ඇති භික්ෂූන් උදෙසාම මෙකී බෙහෙත් වර්ග පහ අනුදැන වදාරා තිබීම මඟින් ද තහවුරු වේ. තව ද පිත කීපීම පමණක්ම නොව පස්ත ධාතු විෂම වීමෙන් ද ඇති වන මේ ආකාරයෙහිම වූ වෙනත් අජීර්ණාබාධ සඳහාම විශේෂයෙන් ලිපිඩ හා මධුර ගුණ අන්තර්ගත පෝෂක ගුණයෙන් යුක්ත ආහාරවල අවශ්යශතාවය මතු වූ බැවින් එය සපුරා ගැනීම පිණිස වුරුණු තෙල් ‍ෙහවත් මස් වර්ගආ වලින් කරන ලද තෙල් ඖෂධ ලෙස මැනවින් පිස සකස් කොට ආහාරය සඳහා එක්කර ගැනීමට නියම කොට තිබේ. වලසුන්ගේ, දිය ගොඩ මත්ස්යොයන්ගේ, කිඹුලන්ගේ, ඌරන්ගේ හා කොටළුවන්ගේ තෙල් වර්ගේයන් ලබා ගෙන ඒවා හොඳින් පිස සාමාන්යොයෙන් දානය ගන්නා පෙරවරු කාලය තුළ පමණක් ඔෂධ වර්ගල ලෙස භාවිතා කරන මෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් නිර්දේශ කර තිබේ. භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සුව නොවන විවිධ ආහාර අජීර්ණාබාධ සඳහා කසාද, ඉඟුරු, වද කසාද, හෙළවදද, ඉවද, කළුරෑණද, සුවඳහොටද, වම්මුතුද මුල් බෙහෙත් වර්ග ලෙස අනුදැන වදාරා තිබේ. මෙහි දී ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා මෙකී මුල් බෙහෙත් වර්ගට හොඳින් කොටා පිළියෙළ කරගත් විවිධ චූර්ණී වර්ගෂ භාවිතා කිරීම අවශ්යල වී තිබේ. ඒ අවස්ථාවල දී තමන්ම මෙකී මුල් බෙහෙත් වර්ගව කොටා පිළියෙළ කරගැනීම සඳහා ඇඹරුම් ගල හා අත්ගල භාවිතා කරන මෙන් ද වදාරා ඇත. පිත කිපීමෙන් හැර වෙනත් දෝස තත්වයන් හේතුකොට ගෙන ද භික්ෂූන් වහන්ස්ලාහට අජීර්ණාබාධ වැළඳුනු කළ ඒ සඳහා බුදුරදුන් විසින් කොසඹ, කෙළිඳ, දුම්මැල්ල, හඟුල් හා කරඳ යන කහට රස වර්ගඳ ඒ සඳහා නියම ‍ෙකාට ඇත. එසේම ඒ සදහා තවත් සමහර භික්ෂූන් වහන්සේලාහට කොසඹ, කෙළිඳ, දුම්මැල්ල, තුලසි හා කපු යන ශාක වර්ගක වල කොළ වලින් තනන ලද ඖෂධ නියම කොට තිබේ. එසේම සාල්, වගපුල්, මිරිස්, අරළු, බුළු, ‍ෙනල්ලි හා කුකුළුපත් යන ගෙඩි වර්ගබවලින් පිළියෙළ කරගත් ඖෂධ වර්ගග ද මෙවැනි ආබාධ සඳහා යෝග්යෂ බැව් පෙන්වා දී තිබේ. එසේම මෙවැනි ආබාධ සඳහාම හිඞ්ගු යන ශාකයෙන් වැගිරෙන මැලියම්, රුක් දඬු හෝ පන් කොළ පිස තම්බා එයින් ලබා ගන්නා මැලියම්, රුක් කොළ තම්බා එයින් ලබා ගන්නා මැලියම්, රුක් කරටි යුෂයෙන් ලබා ගන්නා මැලියම්, රුක් වර්ගියේ ‍ෙම්රු කොළ තම්බා ලබා ගන්නා මැලියම්, ලා දළු තම්බා එයින් ලබා ගන්නා මැලියම් හා දුම්මල උණු කිරීමෙන් සාදා ගන්නා මැලියම් වර්ගළ ද ඖෂධ ලෙස දක්වා ඇත. එමෙන්ම අජීර්ණාබාධ ඇතුළු ආහාර දිරවීම් පද්ධතියට අයත් වෙනත් බොහෝ රෝගාබාධ සඳහා මුහුදු ලුණු, කළුවන් ලුණු, සින්ධු ජනපදයෙන් ලබා ගන්නා ලුණු, සුවස ලුණු හා මුහුදු වෙරළාසන්නයෙහි ඇති මැටි වර්ගයක් පුළුස්සා ලබා ගන්නා බළල් ලුණු යන ලුණු වර්ග නිර්දේශකොට ඇත.

අර්ශස් හා පිළිකා සුවය

භික්ෂූන් වහන්ස්ලාහට ඇති වන චර්මාබාධ සඳහා පිළියම් සෙවීමට අවශ්යසතාවය මතු වූයේ ආනන්ද හිමියන්ගේ ගුරුවරයෙක් වූ බෙලට්ඨිසීස මහරහත් හිමියන්හට හටගැනුනු බරපතල තත්වයෙහි වූ චර්මාබාධයක් නිසාය. මේ චර්මාබාධය නිසා උන් වහන්ස්ගේ සිරුරෙහි වණ ඇති වී එයින් ඕජස් තරලය දුර්ගන්ධය හමමින් පිටතට ගලා එන්නට ‍ෙවයි. හැඳ සිටින පෙරවන සිවුරු ඒ ඕජස්වලින් නැහැවී, වියළී ගොස් වෙන් නොවන සේ තදින් සිරුරටම ඇලී පවතියි. මේ අසාධ්යව තත්වය දුටු භික්ෂූන් වහන්ස්ලා දියෙන් ‍ෙතමා පොඟවමින් ඒ ඇලුනු සිවුරු සිරුරෙන් ගලවා ඉවත් කරති. විහාර චාරිකාවෙහි වඩිනා බුදුරජාණන් වහන්සේහට මෙය දැන ගැනීමට ලැබී එතැනට වැඩ, බෙලට්ඨිසීස හිමියන්ගේ චර්මාබාධය වැනි ආබාධයක් හෝ කණ්ඩුති රෝගය හෝ පොළක් රෝගය හෝ අර්ෂස් රෝගය හෝ මහ පිළිකාබාධ නමින් හැඳින්වෙන සිරුර පුරා වණ, කුෂ්ඨ, තුවාල, බිබිලි වැනි දෑ මතු වී එන චර්මාබාධයන් හෝ වැළඳුනහොත් ඒ ආබාධ නිසා ශරීරය දුඟඳ හමන සුළු වුවහොත් මහරි කොළ හෝ කොහොඹ කොළ ආදී ඖෂධමය කොළ වර්ග වලින් පිළියළ කරනු ලබන චූර්ණ වර්ග හා එම ‍ෙකාළ වර්ගවලින්ම පිළියළ කරනු ලබන ඖෂධමය සුවඳ සුණු වර්ගර ඇඟ අලේප කොට පසුව ස්නානය කිරීම මඟින් එකී රෝග තත්වය සමනය කර ගන්නා මෙන් ඒ සදහා ප්ර තිකර්ම දක්වා තිබේ. තවද චර්මාබාධ හැරෙන්නට වෙනත් ශාරීරික රෝගයක් නොමැති ගිලන් භික්ෂුන් වහන්සේලාහට ඉහත දැක් වූ ප්රනතිකර්මය හැරෙන්නට අස් බෙටි, මැටි හා රජන කහට සිරුරෙහි ආල්පනය ද එම ද්ර ව්යට තම්බා සුණුකොට හෝ එම දුව්ය කොටා සුණු කොට ‍හෝ සිරුරෙහි හොඳින් ආලේප කොට, පසුව ස්නානය පිණිස එකල සබන් වෙනුවට භාවිතා කරන ලද පෙණ නඟන සුණු වර්ග කොටා සිරුර දියෙන් තෙමා ආලේපකොට හොඳින් ස්නානය කිරීම ද අතිරේක වශයෙන් අනුදැන ඇත. එසේම එකී සුණු වර්ග පිළියළ කරගැනීම සඳහා හා කොළ වර්ග කෙටීම සදහා අත් වංගෙඩිය ද කුඩා මොල් ගහ ද කොටන ලද චූර්ණ වර්ගර හලා ගැනීම සදහා චූර්ණාචලනිය නම් වූ පෙනේරය ද රෙදි පෙරහන ද භාවිතා කිරීමට ද තමන් සන්තකයෙහි තබා ගැනීමට ද භික්ෂුන් වහන්සේලාහට අවසර දී තිබේ.

	ඇස් රෝගයන්ගන් පීඩාවට පත් වූ  භික්ෂූන් වහන්සේලා අරබයා ඊට පිළියම් ලෙස කළු අඳුන්, විවිධ ඖෂධ වර්ගූවලින් කළ අඳුන්, ගංගාශ්රිටත අඳුන්, ස්වර්ණගෙරුක අඳුන් හා පහන් දැල්ලෙන් කළ අඳුන් යන නමින් හැඳින්වෙන ඖෂධ වර්ග හොඳින් කොටා සිහින් කුඩු බවට පත්කොට සකස් කරගන්නා අඳුන් වර්ග පිළියම් ලෙස නියමකො‍ට දක්වා ඇත. ඇස් රෝග සදහා පිළියම් ලෙස අඳුන් වර්ග සෑදී‍ෙමහි දී සඳුන්, තුවරලා, පිත් සමනයට හිතකර බෙහෙත් වර්ගයක් ලෙස ප්රසචලිත කළුවැල් හා වම්මුතු යන ශාක වර්ග අඹරා එකී අඳුන් වර්ග පිළියළ කරගන්නා ආකාරය පෙන්වා දී තිබේ. මෙකී අඳුන් සිහින් කුඩු වර්ගයන් බැවින් භික්ෂූන් ඒවා තැටිවල  හා විවෘත භාජනවල තැන්පත්කොට තැබූ විට, තණ රොඩු, පස් වර්ගව හා දූවිලි වලින් අපවිත්ර ව යයි. එවිට අඳුන්වල ආරක්ෂාව තකා බුදුරදුන් විසින් රත්රනින් හෝ වෙනත් එබඳු වටිනා ලෝහයකින් ‍හෝ ‍ෙනාතනන ලද උස් හෝ පහත් හෝ නොවූ සුවිශාල නොවූ අඳුන් කුලාවක ( බඳුනක් ) එම අඳුන් වර්ගප තැන්පත් කොට තබන ලෙස නියමකොට ඇත. එසේම එම අඳුන් තැන්පත් කර තබන බඳුන් සැකසීමේ දී රත්රන් වැනි වටිනා ලෝහ වර්ග හැර සෙසු ලෝහ වර්ග, ඇට වර්ග, මිනිස් දත් හැර වෙනත් සතුන්ගේ දත් වර්ග, අං වර්ග, බට, හුණ වර්ග, ලාටු වර්ග හා වට්ටක්කා ආදී පැසුණු ගෙඩි වර්ග භාවිතා කොට ඒවා සකස් කළ යුතු බවටත් උපදෙස් දී ති‍ෙබ්. සක් නැබවලින් කළා වූ හා කෂ්ඨමය වූ ද අඳුන් දමන භාජන ද යෝග්යත සේ දක්වා ඇත. අඳුන් දමන භාජන වැසීම පිණිස එම බඳුනෙහිම නූලකින් ගැට ගසන ලද පියනක් ද, පලුදු වූ භාජන නූල් භාවිතයෙන් ප්රණකෘතිමත් කරගැනීම ද අනුදැන වදාරා ඇත. ඇස්වල අඳුන් තැවරීමේ දී ඇස්වල ආරක්ෂාව තකා ඒවා ඇඟිලිවලින් නොතැවරිය යුතු බවටත් ඒ පිණිස අඳුන් ගෑම පිණිස කූරක් භවිතා කළ යුතු බවටත් පෙන්වා දී තිබේ. එසේම අඳුන් ගෑම පිණිස භවිතා කරන අඳුන් කූර රත්රන්, රිදී වැනි වටිනා ලෝහ වර්ගවලන් තනන ලද ලොකු හෝ කුඩා හෝ නොවිය යුතු  බවට ද අතිර්ක පැණවීමක් කර ති‍ෙබ්ඓසේම අඳුන් කූර සුරක්ෂිතව තැබීම සඳහා කොපුවක් ද, එය උරහිසේ දමා ගැනීම සඳහා  පටියක් ද, පටියෙහි බැඳීම සඳහා ශක්තිමත් නූල් වර්ගයක් භාවිතා කිරීම ද අනුදැන වදාරා ඇත.

තුන්දොස් කිපීම නිසා මහ රහත් පිළින්දවච්ඡ හිමියන්හට ඉවසිය ‍ෙනාහැකි තද හිසරදයක් වැළඳුනු කලක එයට ප්රවතිකර්මව වශයෙන් පළමුව හිසේ තෙල් බෙහෙත් ආල්පකොට පිරිමැදීම ද අනතුරුව නස්ය කර්මය කිරීම ද බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් අනුදැන වදාරා තිබේ. එහි ද නස්යද කර්මය කිරීමේ දී භාවිතා කරනු ලබන ඖෂධ වර්ග නාසිකාවෙන් ඉවතට වැරෙන නිසා ඒකී නස්යන ක්රිරයාවළිය සදහා රත්රනින් හෝ රිදියෙන් හෝ එවැනි වෙනත් වටිනා ලෝහ වර්ග වලින් නොතනන ලද එමෙන්ම පමණට වඩා විශාල හෝ කුඩා නොවූ භාජනයක් ද භාවිතා කරන මෙන් නියම කොට ඇත. නියමිත ප්රහමාණයට නොවූ භාජන හෝ උපකරණවලින් එම කර්යය නිසි සේ ඉටු කරගත ‍ෙනා හැකි බැවිනි. එසේම නස්යප කර්මය කිරීමේ දී නහයට ඇතුළ් කරනු ලබන බෙහෙත් ප්ර මාණය නියමිත ඖෂධ මාත්රානවට වඩා වැඩි හෝ අඩු නොවිය යුතු බව ද පැහැදිලිකො‍ට දී ති‍ෙබ්. එමෙන්ම භික්ෂූන් වහන්සේලාහට වැළඳෙන ඇතැම් ශීර්ෂාබාධ තෙල් අ‍ෙල්පකොට ‍හෝ නස්ය කිරීම මඟින් සුව නොකළ හැකි අවස්ථවල දී ඒ සදහා ඖෂධ බෙහෙත් වර්ග ගින්දර භාවිතයෙන් දවා එයින් නැ‍ඟෙන ඖෂධ ධූම භාවිතා කිරීමෙන් සුව කරගත හැකි බව ද පෙන්වා දී ති‍ෙබ්. මේ ආකාරයට ඖෂධ ධූම වර්ග භාවිතා කිරීමේ දී එකී ඖෂධ වර්ග එකට එක් කොට වැටියක් කොට තනා කෙළවරකින් ගිනි දල්වා පානය කිරීමේ දී එයින් මුව, බෙල්ල වැනි සිරුරෙහි ඇතැම් ස්ථාන එයින් පිළිස්සිය හැකි බැවින් ඒ සඳහා යෝග්ය වූ ධුම නෙත්ත නම් වූ දුම් පයිප්ප භාවිතා කරන මෙන් ද එම පයිප්පවලට කෘමීන් පිවිසීමෙන් සිදුවන හානි වැළැක්වීම සඳහා පියනක් ද දුම් පයිප්ප බහාලීම සඳහා කාමර දෙකේ දුම් පයිප්ප කොපුවක් ද, එම කොපුව සිරුරෙහි බැඳ ගැනීම පිණස පටියක් ද පටියෙහි කොපුව බඳිනු පිණිස ශක්තිමත් නූල් වර්ගයක් ද භාවිතා කිරීමට අවසර දී තිබේ. එසේම ඖෂධ භාවිතාකොට ධුම වර්ග පිළියෙළ කරගැනීම සඳහා නැළියක් භාවිතා කරන මෙන් ද වදාරා ඇත. එසේම එකී නැළි පිළියළ කිරීමේ දී රත්රන් හෝ රිදී හෝ එවැනි වටිනා ලෝහවර්ග භාවිතයට ‍ෙනාගත යුතු බව ද පැහැදිලි කර දී ති‍බේ. භාරතයෙහි දේශගුණික තත්වය අනුව ඇතැම් කාල වකවානුවල අධික උෂ්ණාධික මෙන්ම අධික ශීත සමයන් ද පැමිණේ. විවෘත පෙදෙස්වල හා එළිමහන්හි නිතර නිතර ගැවසෙන භික්ෂූන් වහන්සේලා එකී අධික උෂ්ණත්වය හා අධික ශීතය නිසා ස්වකීය සිරුරෙහි තුන්දොස් කිපීමෙන් ඇතිවන මෙවන් ආබාධ වලින් බහුලව ගිලන් බවට පැමිණි බව මෙයින් පැහැදිලි වේ. වාතාබාධ හා ඖෂධීය තෙල් වර්ග ප්රවකෘතියෙන් වාතාධික සිරුරක් හිමි වීම නිසා හෝ අධිකව විවෘත එළිමහන්හි නිරන්තරයෙන් ගැවසීම නිසා හෝ නැවත වරක් මහ රහත් පිළින්දවච්ඡ හිමියන්හටම බලවත් වාතාබාධයක් නැවත වරක් හට ගැනුනි. එයට පිළියම් සොයා මෙවර වෛද්යාවරු හමු වූ කළ ඊට පිළියම් ලෙස ඒ වෛද්ය්වරු නිර්ද්ශ කරන ලද්දේ ඖෂධීය ගුණයෙන් යුක්ත මද්යෛ වර්ගයක් අන්තර්ගත කොට තෙලක් පිස ප්රනතිකර්ම කළ යුතු බවයි. බුදුරදුන්හට මෙය දැන් වූ විටක උන්වහන්සේ ඒ සඳහා නිර්දේශ ‍ෙකාට ඇත්තේ පිසිය යුතු තෙල් වර්ගයෙහි අඩංගු කළ යුතු ඖෂධීය ගුණයන් යුක්ත මද්යශ වර්ගයෙහි මධ්යයසාර ප්රෙතිශතය එකී තෙල් පානය කිරීමන් පසු කෙනෙකු මත් ‍ෙනාවන ප්රවමාණයට සීමා කළ යුතු බවයි. මෙවැනි ඖෂධීය ගුණයෙන් යුක්ත මද්යක අඩංගු තෙල්වල තිබිය යුතු අවම මධ්යාසාර ප්ර තිශතය මැන ගැනීමේ මිම්මක් ලෙස එකී තෙල් පානය කිරීමන් කිසියම් පුද්ගලයකු මත් බවට නොපැමිණීම මෙන්ම, මද්යැ අඩංගු කර පිසින ලද ඖෂධීය ‍ෙතල්වර්ග වල මතුපිටින් අන්තර්ගත කළ මද්යන වල වර්ණය නොපෙනීම ද හා ගඳ නොදැනීම ද එමන්ම පානය කිරී‍ෙම් දී මද්ය් රසය ‍ෙනාදැනීම ද සාධක ‍ෙස් අදාළ කරගත යුතු බව ද වැඩිදුරටත් පෙන්වා දී තිබේ. යම් හෙයකින් පිස ගන්නා තෙල් වර්ගවල අන්තර්ගත මධ්යදසාර ප්රනතිශතය ඉහත සඳහන් කරන ලද නිර්දේශීත සීමාව ඉක්මවා ගියහොත් එබඳු තෙල් වාත ආබාධ වලින් පෙළෙන සිරුරෙහි ආලේප කිරීම සදහා භාවිතා කරන සේ දක්වා තිබේ. එමෙන්ම පිසින ලද ඖෂධීය තෙල් වර්ග තැන්පත් කර තැබීම පිණිස ලෝහයෙන්, ලී වලින් හා පැසුණු ශාක යන විවධ ද්ර ව්යරවලින් කළ ලබු ගෙඩි හෙවත් ද්රවව තැත්පත් කරන භාජන භාවිතා කරන ලෙස ද දක්වා ඇත. නැවත ද අවස්ථාවක දී මහ රහත් පිළින්දවච්ඡ හිමියන් සිරුරෙහි වාතය කිපීම නිසා දැඩි සේ ගිලන් වේ. එයට පිළියම් වශයෙන් බුදුන් වහන්සේ විසින් දක්වා ඇත්තේ සිරුරෙහි දහදිය වැගිරීමේ ප්රාතිකර්මයයි. එයින්ද සුව නොවූ කළ විවිධ ඖෂධීය කොළ වර්ග තම්බා එයින් නැ‍ඟෙන වාෂ්පයෙන් සිරුර දහදිය ගැන්වීම නියම කර තිබේ. ඉන් ද ඵලක් නොවූ කළ ‍ෙපාළවෙහි සාමාන්යප මිනිසෙකුගේ උස ප්රිමාණයට වළක් කප්පවා, එම වළ පිරෙන්නට ගිනි අඟුරු පුරවා, පස් වලින් ද, වැලි වලින් ද ඒ වළ වසා, ඊට උඩින් වාතය නැසීමට සමත් සුදුසු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුක්ත බෙහෙත් කොළ වර්ග අතුරා, සිරුර පුරා බෙහෙත් තෙල් ගල්වාගෙන බෙහෙත් කොළ වර්ග අතුරන ලද ගිනි අඟුරු වළ මත ඒ මේ අත ඔබ මොබ පෙරළෙමින් සිරුර දහදිය ගැන්වීමේ ප්රුතිකර්මය බුදුරදුන් විසින් නියම කර තිබේ. එලෙස සිරුර දහදිය ගැන්වූ කළක පවා වාතාබාධය සුව නොවුනු විටක දී, ගඟ දිය ස්නානය කිරීම ද, ස්නානනය පිණිසම ඉදිකරන ලද කාමරයක ( දිය ‍ෙකාටු‍වෙහි ) සැළියක් හෝ ඔරුවක් උණු දියෙන් පුරවා එයට ඇතුළ් වී හොඳින් වසාගෙන සිරුර දහදිය ගැන්වීම ද බුදුරදුන් විසින් අනුදැන වදාරා ති‍බේ. තවත් අවස්ථාවක දී මහ රහත් පිළින්දවච්ඡ හිමියන්ගේ සිරුරෙහි පුරුකක් පුරුකක්, සන්ධියක් සන්ධියක් පාසා දැඩිව ඇදුම්කන් දෙන මහත් වාතාබාධයක් හටගැනිනි. ඒ සදහ‍ා බුදුරදුන් විසින් නියම ‍ෙකාට ඇත්තේ තියුණු ශල්යහ උපකරණයක් හෙවත් සැත්කම් පිහියක් භාවිතාකොට එම වේදනාගෙන දෙන ස්ථානය සිදුරුකොට එයින් සිරුරුගත දූෂිත ලේ ඉවත් කිරීමේ ප්ර තිකාරයයි. තව ද තත් යුගයෙහි මෙවැනි ප්රරතිකර්ම සඳහා භාවිතා කරන ලද හරක් අඟින් කරන ලද ලේ ඉවත් කිරීමේ උපකරණය ද භාවිත කළ යුතු බව ද නිර්දේශ කර තිබේ. මේ කාලවකවානුව වන විට භාරත දේශයෙහි ජීවක ‍ෙවෙද්යාවරයා වැනි දක්ෂ විශ්ෂඥ වෛද්යලවරුන් ජීවමානව සිටින, දේශීය වෛද්ය ක්රරම වල ශල්යෂ කර්ම, වර්තමානයෙහි ඇලෝපති ( බටහිර ) වෛද්යව ක්ර මයන්හි ශල්ය‍ කර්මවලටත් වඩා ඉතාමත්ම දියුණුව පැවති කාලසීමාවක් විය. ඊට සමාන්තරව පුරාණයෙහි ලක්දිව ද දේශීය වෛද්ය ක්රලම ඉතාමත්ම දියුණුව පැවති බව වර්තමානයෙහි හමු වී ඇති, එදා යුගයෙහි ශල්යර කර්ම කිරීම සදහා භාවිතා කරන ලද විවිධ ශල්යක ආයුධ හා උපකරණවල නටබුන් හා පුරා විද්යාදත්මක සාධක මඟින් තහවුරු වී තිබේ. තවත් එක් අවස්ථාවක දී රක්තාබාධ තත්වය හේතුවෙන් මහ රහත් පිළින්දවච්ඡ හිමියන්ගේ දෙපාවල යටි පතුළ් පැළී මහත් සේ ‍ෙව්දනාකාරී විය. බුදුරදුන් විසින් පැළුන පා සුව වීම පිණස ඖෂධීය තෙල් වර්ග නියම කරන ලදී. ඉන් සුව නොවූ කල ඒ සදහා තෙල් වර්ග හා ඖෂධ වර්ග පිස සකස් කර භාවිතා කිරීම නියම කර තිබේ. එක්තරා භික්ෂුන් වහන්සේ නමකට සිරුරෙහි ගෙඩියක් සහිත ආබාධයක් ඇති විය. එහි දී බුදුරදුන් විසින් එම ගෙඩිය ශල්යහ කර්මයට ලක් කිරීමට කටයුතු කරන මෙන් වදාරා ති‍ෙබ්. එස්ම එකී ශල්යර කර්ම සිදු කිරීම පිණිස කසට දිය භාවිතා කිරීම ද, ශල්යා කර්මයෙන් පසු තුවාලයට ප්ර තිකර්ම ලෙස තල කල්කය ආලේප කිරීම ද, වහන් බෙහෙත් ද, කබලිකා ද, තුවාලයට ඖෂධ යෙදීමෙන් අනතුරුව බැඳීම සඳහා රෙදි ද භාවිතා කරන සේ නියම ‍ෙකාට තිබේ. තුවාලය කසන්නට ගතහොත් එයට පිලියම් ලෙස තුවාලය මතුපිට අබ කුඩු දැමීම ද, තුවාලය මතුපිට පිණි බින්දු සේ ඕජාව මතු වී එයින්ම තුවාලය තෙත් වුවහොත් දුම් කිරීමේ ප්ර,තිකර්මය මඟින් සුව කරගන්නා ආකාරය ද පැහැදිලි කර දී ඇත. තුවාලයෙන් අධික මස් දළු දැමීමක් සිදු වුවහොත් එයට ප්ර තිකර්ම ලෙස ලුණු ඇට භාවිතයෙන් එකී මස් දළු සිඳ දැමිය යුතු බව ‍පෙන්වා දී තිබේ. එසේම තුවාලය සුව නො වුනහොත් එසේම තුවාල කැළල නො මැකුණහොත් එයට ප්රැතිකර්ම වශයෙන් තුවාල තෙල් භාවිතා කළ යුතු බව ද, තුවාලයට ‍ෙයාදන ලද තෙල් වැගිරීම නැවැත්වීම සඳහා තුවාලය බැඳීම පිණිස රෙදි කඩක් ද මීට අමතරව කිසියම් තුවාලයක් සුවවීම පිණිස කළ යුතු සියළුම තුවාල ප්රිතිකර්ම කිරීමට ද බුදුරදුන් විසින් භික්ෂුන් වහන්සේලාහට නියමකොට තිබේ.

සර්ප දෂ්ටය හා විෂ සමනය
	සර්ප දෂ්ටයේ දී එකී විෂ සමනය කිරීම සදහා අසූචි ද, මුත්රන ද, අළු ද, මැටි ද යන සතර වැදෑරුම් මහා විකටය මුඛ මාර්ගයෙන් ශරීරගත කිරීමට බුදුරදුන් විසින් නියම ‍ෙකාට ඇත. එසේම දෛනික දිවි‍ෙයහි දී භික්ෂුන් වහන්සේලාහට නොයෙකුත් ‍ෙහ්තු නිසා විවිධ වස විෂ වර්ග ශරීරගත වූ කල්හී, ශරීරගත එකී විෂ සමනය පිණිස අසූචි ජලයෙහි දිය කර පානය කිරීමටත්, එසේම වෙනත් අයෙකුගේ හෝ තමාගේම මුත්රාි පානය කිරීම මඟින් එම විෂ සමනය කරගැනීම සඳහත් අවශ්යී උපදෙස් ලබා දී ඇත. සාමාන්ය යෙන් කෙනෙක් පිළිකුල් කරන අසූචි හා මුත්රාඳ වැනි දේ පවා අතීතයේ සිටම දේශීය වෛද්යා ක්ර්මය තුළ ඖෂධ ලෙස භාවිතා වූ ආකාරය මෙයින් පැහැදිලි වේ. වශීකරණ බෙහෙතක් සිරුරුගත වූ විට එවැනි දෑ සිරුරට ජීර්ණය නොවන බැවින් එයින් ඇතිවන දෝෂ සහගත තත්වයන් සමනය කිරීම හා එයට පිළියම් ලෙස සීතාලෝලී යන නමින් හැඳින්වෙන නඟුලෙන් හාන අවස්ථාවල දී හීවැලෙහි තැවරෙන මැටි ජලයෙහි දියකර පෙවීම නියම කර තිබේ. 

ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියෙහි ඇතිවන දුර්වල දිරවීමේ ආබාධ තත්වයන් හෙවත් විපර්යාස වූ එසේම විකෘති සහගත අග්නි ආබාධ වලට පිළියම් ලෙස වියලි බත් පුළුස්සා ගත් අළු පෙරහනෙහි දමා ඒ මත වතුර වත් කල විට ඉන් වෑස්සෙන දිය පෙවීම ප්රසතිකර්ම ලෙස වදාරා තිබේ. එස්ම පාණ්ඩු රෝග තත්වයන් සඳහා ගෝ මුත්රවවල දමා කල් තබන ලද අරළු පෙවීමත්, තුන් ‍ෙදාස් කිපීම නිසා හමෙහි මතුපිට සිවිය නරක්වීම සඳහා ඖෂධීය ගන්ධාලේප වර්ගත් අනුදැන වදාරා තිබේ. ‍ මේ ආකාරයටම යම් යම් හේතු නිසා සිරුරෙහි තුන් දොස් අධික සේ කුපිත වීමෙන් හට ගන්නා රූක්ෂ, කෘෂ බව වැනි ශරීරගත ආබාධ සඳහා විරේක බෙහෙත් වර්ග පානය කිරීමත්, විවිධ ඖෂධීය ද්ර ව්යගයන්ගෙන් පෙරා තනන ලද කැඳ වතුර පානය කිරීමත් බුදුරදුන් විසින් නියම ‍ෙකාට ති‍ෙබ්. එවැනි කැඳ වර්ග හා් ඖෂධීය පාන වර්ග පිළියෙළ කිරීමේ දී දුරු මිරිස් ආදිය ඒ සඳහා භාවිතා කිරීමෙන් වැළකිය යුතු බව ‍පෙන්වා දී ඇත්තේ ආමාශගත ඇතැම් අජීර්ණාබාධ සඳහා එවැනි ද් අගණ විය හැකි හෙයිනි. එලෙසින්ම සිරුර සිසිල් කොට දොස් සමනය කිරීම සඳහා මු ඇට තැම්බා ඇට ඉවත්කොට පෙරා ගන්නා ලද වතුර පානය යෝග්යර බැව් නිර්ද්ශ කර තිබේ. එමෙන්ම දැඩි ‍ෙස් ගිලන්ව සිට ප්ර කෘති සුවය ලබන්නන්හට එක්වරම බර ආහාර වැළඳීම අපහසු බැවිනුත්, නමුත් පෝෂ්යන ගුණයෙන් යුක්ත පානයක් මඟින් අවශ්යම පෝෂක වර්ග සිරුරට ලැබිය යුතු හෙයිනුත් ඖෂධීය අරමුණු පෙරදැරිව මාංශ රසය හෙවත් මස් තම්බන ලද වතුර යුෂය පානයක් සේ සකස් කරගත යුතු බව ද පෙන්වා දී ති‍බේ. අද යුගයෙහි ශේෂව ඇති දේශීය වෛද්යා ක්ර මවල ද විවිධ අමාශගත රෝග සමනය සඳහා මෙවැනි නිර්දේශයන් භාවිතා වී ඇති ආකාරය අනුව පැහැදිලි වන්නේ කුමන රටක වුවත් ක්රිනයාත්මක වන ‍ෙද්ශීය ‍වෛද්යආ ක්රැමයන්හි එක සමාන ආකාරයේ ප්රනතිකාර විධීන් හා ඖෂධ වර්ග කාලානුක්රයමිකව විකාශය ‍වෙමින් පැවතුණු බවයි. 6.සක්මන් මළුව සමාජය නොගැඹුරු අවිචාරශීලී ආගමික දැනුමටම පමණක් සීමාවීම තුළ බුදුදහම පිළිබඳ ගැඹුරු ලේඛනගත වියමනක් කියවා වුව ද නිසි සේ රසවිඳිය හැකි අය සිටිනුයේ ඉතාම අතලොස්සකි. එනිසා එබඳු ශාස්ත්රීදය වූ දෙයක් රචනා කිරීමට මනස යොමු කිරීම පවා නිෂ්ඵල වන මට්ටමකට වර්තමාන සමාජය පත්වීම අවාසනාවන්තය. බොළඳ ප්රේීමය මාතෘකා කර රචනා වූ විවිධ සාහිත්යා කෘතිවලට ඇති ඉල්ලුම හා උනන්දුව හරවත්, ශාස්ත්රීතය පත පොතකට, සාහිත්ය මය විශේෂාංගයකට අද නැත. එසේ වීමට හේතුව වාණිජ අර්ථ ක්ර්මය මඟින් බුද්ධිය වෙනුවට හැඟීම් වලට ආමන්ත්රාණය කර මනස වෙනුවට සිරුර තෘප්ත කිරීමේ ක්ර මවේද සමාජ දේහය තුළ සකසා ඇති බැවිනි. අද සිය කය ලස්සන කර සැකසීමට බොහෝ‍ දෙනෙකු තුළ ඇති අධික උනන්දුව මනස සකස් කර ගැනීමට නැත. නමුදු සිරුරට වඩා වටින්නේ මනසයි. එනිසා මනස පවිත්රු කර සකස් කිරීමට වඩා උනන්දු විය යුතුය. නමුදු බොහෝ අය කිසිදු අවධානයක් ඒ කෙරෙහි යොමු නොකරති. එය ඉතා අවසනාවන්ත තත්වයකි. මේ සමය පසුබිම බුදුදහම සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව වෙනත් ඕනෑම ආගමික ඉගැන්වීමක් අරබයා ද එක ලෙසම වලංගු සත්ය්යකි. මිනිසාට ආගම අවශ්ය වනුයේ දුක දැනෙන විට එය නිවා ගැනීමටය. අද මිනිසා විසින් අත්පත් කර ගෙන ඇති භෞතික දියුණුව නිසා බොහෝ මිනිස් ගැටළුවලට භෞතික විසඳුම් සැපයීමට උත්සුක වී තිබේ. සෞඛ්යැ පහසුකම්, අධ්යාැපනය, නිවාස, ආහාර පාන, ආරක්ෂාව වැනි මූලික මිනිස් අවශ්යවතා පහසුවෙන් සපුරා ගැනීමට මේනිසා මිනිසාට හැකිවතිබේ.මිනිසා ආගමෙන් ඈත් කරවීමට මේ තත්වයද යම් පමණකින් හේතු වී ඇත. ‍ කායික ව්යු්හය හා සංයෝජන ධර්ම මිනිස් සිරුරේ අභ්යවන්තර ව්යුේහය නිර්මිතව ඇත්තේ කෙසේදැයි සලකා බැලීම යථාර්ථ අවබෝධය උදෙසා බෙහෙවින් ප්ර්යෝජනවත්ය.මානව කය කෙස් (කේසා), ලොම් (ලෝමා), නිය (නිය), දත් (දන්තා), සම (තචෝ), මස් (මංසං), නහර (නහරු), ඇට (අට්ඨි), ඇටමිදුළු (අට්ඨිමිඤ්ජා), වකුගඩු (වක්කං), හෘදය (හදයං), අක්මාව (යකංනං), දළබුව (කිලොමකං), බඩදිව (පිහකං), පපුගඩුව (පප්ඵාසං), අතුණු (අන්තං) , අතුණුබහණ් (අන්තගුණං), නොපැසුණුආහාර (උදරියං), මල (කරීසං), පිත (පිත්තං), සෙම (සෙම්හං), පූයාව (පුබ්බං), ලේ (ලොහිතං), දහදිය (සෙදො), මේද තෙල් (මෙදො), කදුළු (අස්සු), වුරුණු තෙල්(වසා), කෙල (ඛෙලො), සොටු (සිංඝානිකා), බෙලසුල (ලසිකා), මුත්ර (මුත්තා) යනාදී අපවිත්රක කොටස් දෙතිසකින් සමන්විත වේ. මුළුමනින්ම අපවිත්රි දෑ වලින් නිර්මිත මානව කය අශුචි පිඬුවක් බඳුය. මතුපිටින් සමින් වැසීඇති හෙයින් සිරුරේඇති නිසි තතු එක්වරම බාහිරව ප්රමදර්ශනය නොවේ. වරින්වර සසරභව ගමනේදී මිනිසත්බව ලැබීම ලෙස හඳුවනුයේ මෙබඳු අපවිත්රර කයක් හිමි කර ගැනීමයි. ස්ත්රිසයක වුව ද, පුරුෂයෙකු වුවද මේ තත්වය කාටත් පොදුය. සිරුරේ බාහිර ලකුණු, පැහැය ආදී සාධක මත එය අධානග්රාුහීව දැඩිව අල්ලා ගෙන උපාදානය කර ගැනීම මේ නිසා නොකළ යුතු වූ නොමනා දෙයකි. ඒ නිසා මානය ඇති වේ. මේ මානය ස්ත්රී හෝ පුරුෂ හෝ විය හැක. ස්ත්රිායක වූ තැනැත්තිය තමාලැබූ ස්ත්රීා ආත්ම භාවය නිසා වූ මානයෙන් දැවේ. පුරුෂයෙකු වූ තැනැත්තා තමාලැබූ පුරුෂ ආත්ම භාවය නිසා වූ මානයෙන් දැවේ. මේ ගති ලක්ෂණ දෙකම නරකය. මක්නිසාද යත් ඒවා ස්ථිර සාර දේ නොවන හෙයිනි. සසර වරින්වර උපත ලැබීමේ දී මේ ස්ත්රීන, පුරුෂ භාව රූප හුවමාරු වෙමින් පැමිණීම සාමාන්ය දෙයකි. එනිසා ස්ත්රී වාදය හෝ පුරුෂාධිපත්යපය ලෙස සාමාන්යී ජන සමාජය තුළදී සාකච්ඡාවට බඳුන් වන දේ පරමාර්ථ වශයෙන් සැලකූ කළ අර්ථ විරහිත ප්රනලාපයකි. යමෙකු එසේ දැඩිව ග්රපහණය කරගනු ලබන්නේ ඒ පුද්ගලයා තුළ ශේෂව ඇති සක්කාය දිට්ඨිය නිසාය. සක්කාය දිට්ඨිය නම් මේ පංචස්කන්ධය මානයෙන් දැඩි ලෙස ග්රිහණය කර ගෙන මමය, මාගේ යැයි වරදවා සැලකීමයි. පුහුදුන් බව ඇතිවීමට පවා ප්රසධාන හේතුව ද මෙයමය. දෙතිස් කුණපයන්ගෙන් සුසැදි මේ කය අනිත්යෙ, දුක්ඛ හා අනාත්ම යන ත්රි් ලක්ෂණ වලට යටත්ය. මේ නිසා ස්ථිර බවක් මේ අසූචියෙන් ගැවසී ගත් මානව කය තුළ දක්නට නොවේ. මේ නිසා කය කේන්ද්රෙකොට මානය ඇති කර ගැනීම නොසුදුසු ක්රිනයාවකි. කොපමණ රූමත්, ශක්තිමත් කයක වුවද සැබෑ තත්වය අසූචි පුරවා පිටතින් සිත්තම් කළ මැටි කල වලට නොදෙවෙනිය. ඒවාට ලොබ බැඳ උපාදානය කර ගැනීම නිසා වැරදි ආකල්ප මනසේ ජනිතවේ. කයේ ඇස,කණ, නාසය, දිව, සම හා මනස යැයි ඉඳුරන් සයක් වේ. මේවායින් ලබා ගන්නා විෂය අරමුණු, ආශ්වාද නිසා ලෝභ චේතනාව ඇති වේ. මේ විෂයඅරමුණු නිසා ඇතිවන ඵස්ස,වේදනා,සංඛාර,විඥාන යන මානසික පැතිකඩ සතර ද, රූප යන කායික පැතිකඩ ද වශයෙන් පංචස්කන්ධය පිළිබඳ ඇතිවන වැරදි දෘෂ්ටිය සක්කාය දිට්ඨිය ලෙස බුදු දහමේ විග්ර හ කර තිබේ. මේ දෘෂ්ටිය නිසාම අනෙකුත් සෙසු සියළුම දෘෂ්ටීන් හටගනු ලබන බව ද දැක් වේ. එකල භාරතයේ දෙසැට මිථ්යාද දෘෂ්ටි සේ ප්ර කටව තිබූ මෙබඳු පිළිගැනීම්, විශ්වාස ඇතිවීමට පවා සක්කාය දිට්ඨිය හේතු වූ බව බුදුරදුන් දේශනා කර ඇත. එපමණක් නොව වර්තමානයේ වුවද ඇතිවියහැකි කවරම හෝ දෘෂ්ටියක්, වැරදි වැටහීමක් ඇතිවීමට බලපානු ලබන්නේ සිය කය කෙරෙහි ඇතිවන වැරදි වැටහීමයි. නැතහොත් පංචස්කන්ධය කෙරෙහි ඇතිවන දැඩි ආශාව කේන්ද්රඇ කර ගත් උපාදනයයි. සක්කාය දිට්ඨිය නැතිනම් ඒකිසිදු දෘෂ්ටියක් ඇති නොවේ. ආර්ය භාවයට පත් කිරීමට හේතු වන මුලික දෘෂ්ටි ශෝධනය ද ඇතිවනුයේ සක්කාය දිට්ඨිය ප්රකහාණය වීම තුළය. සීලබ්බත පරමාසය හා විචිකිච්ඡාවද හටගනුයේ සක්කාය දිට්ඨියනිසාය. සීලබ්බත පරාමාසය නම් ප්රා යෝගික නොවන අන්තවාදී ප්රදතිපදාවන් විමුක්ති මාර්ග සේ සලකා අධානග්රානහීව හා දැඩිව අල්ලා ගෙන ක්රි යා කිරීමයි. ඒ යටතේ කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය හා අත්තකිලමථානුයෝගය යන අන්තවාද සේවනයකරන දාර්ශනික, ආගමික පිළිවෙත්වල නිරතවීම සීලබ්බතපරාමාසය සේ සැලකේ. විචිකිච්ඡාව නම් තෙරුවන් හා ප්රිතිපත්තිමඟ සැක කිරීමයි. මේ දේ ඇතිවනුයේ සක්කාය දිට්ඨිය නිසාය. දෘෂ්ටිප්රවති ලාභය පහළ වීම මඟින් මේ සංයෝජන ධර්ම පහව යයි. ඒ නිසා යමෙකු දැඩිව ස්ත්රී වාදය පිළිබඳව කතාබහ කිරීම ඒ පුද්ගලයා තුළ ඇති පුහුදුන් බවේ ලක්ෂණයක් ලෙස සැලකිය හැක. අද සමාජය බොහෝදුරට මේ නිසා පුහුදුන් ස්ත්රීුන්ගෙන් පිරී ඇති බව පෙනී යයි. එබඳු ස්ත්රීයන්ටම උඩගෙඩි දෙන පුහුදුන් පිරිමි ස්වල්පයක් ද සිටිති. මේ දෙපක්ෂය නිසා බෞද්ධ පැවිදි සංස්ථාවට ද එල්ල වී ඇත්තේ තදබල මරු පහරකි. ඒ පිළිබඳ නිසි පරිදි ධර්මානූකූල විවරණය ඉදිරිපත් කරන පුද්ගලයාව කොන් කර දමා වැරදි අර්ථකථන සමාජය පුරාම ව්යා ප්ත කර දැමීමට කටයුතු කර තිබේ. අද ඇත්තේ ධර්මය යට ගොස් අසත්යටය මතු වන කාලවකවානුවකි. අද ඇත්ත ගැන කතා කරන පුද්ගලයාව පාගා දමා මූනිච්ඡාවට බොරු පූචානම් දෙසන අයගෙන් මේ සමාජය පිරී ඉතිරී ගොස් ති‍බේ. මේ තත්වය අතිශයින්ම කණගාටුදායකය. කොයිතරම් පහදාදීමට වෑයම් කළත්, තවම මිනිසුන්ට මේවා අවබෝධ නොවීමද ඊටත් වඩා කණගාටුදායකය. කුඩා දරුවෙකු නොවන වැඩිහිටි කෙනෙකුට සත්යුය ටොකු ඇණ පෙන්වා දිය නොහැක. බුද්ධිමත් බවේ වටිනාකම මැනවින් වැටහෙන්නේද මෝඩයින් රැසක් අතර සිටින විටය. කෙතරම් මුදල් හදල්, බලය, සමාජ තත්වය තිබුණ ද මෝඩයෙකුව සිටීම තරම් පවක් තවත් නැති බව එබඳු විටෙක හැ‍ඟේ. සමහර දැන උගත් අය පවා බොහෝවිට උත්සහ ගනුයේ සමාජයට නිවැරදි දේ ලබා දීමට ‍නොවේ. මෝඩයින්ව තවත් මෝඩක‍ම තුළම ගිල්ලවා තබා ගැනීමටය. හැකිතාක් මිනිසුන්ව ගොනාට අන්දවා, ඒ සඳහා සැලකිය යුතු අයගෙන් විවිධ ලාභ ප්රැයෝජන, සන්තෝෂම් ලබා ගැනීමටය.මිනිසුන්ද අඛණ්ඩ සේ එබඳු පුද්ගලයින්ට රැවටීම ඉතා ඛේදජනකය. අහෝ මෙබඳු මෝඩ රැළක් අතර උපත ලැබීම පවා පවෙකැයි සිතෙන තරමටම සමහරු මන්ද බුද්ධිකය. මිනිසුන්ගේ ආගමික දැනුම පවා ජනප්රිෙය අභිචාර විධිවලටම පමණක් සීමිත වී තිබේ. ‍ ආචාරධර්ම හා ජනප්රි යත්වය පාවහන් ගලවා විහාරස්ථානයකට ප්රාවේශවීම උගත් නූගත් සාමාන්යන ජනතාවගේ සිරිතයි. එබඳු සාම්ප්ර‍දායික ආගමික සිරිත් විරිත්වල අගය වටහා ගැනීමට කෙනෙකු උසස් දැන උගත්කමක්, ඉහළ සමාජ මට්ටමක්, උසස් රැකියාවක් ලබා තිබිය යුතු නොවේ. එය බෞද්ධ සංස්කෘතියට අයත් සාරධර්මයකි. වර්තමාන සමාජයේ නූගත් යැයි සම්මත පුද්ගලයින් අතින් පවා නොසිදු විය හැකි එබඳු සාරධර්ම, ආචාර ධර්ම උල්ලංඝනය වීම්, දැන උගත්, උසස් සමාජ මට්ටම්, රැකියා ඇති අය අතින් සිදු වන බව ඒ පිළිබඳ පළවන වාර්තා අනුව පෙනෙන්නට තිබේ. බුදුගෙයකට පිවිසිමේදී පාවහන් ගලවා පැමිණීම බෞද්ධ චාරිත්රියක් බව සිහිපත් කළ විහාරස්ථානයක නායක හිමියන්ගේ කාරුණික අවවාදය ද නොතකා ඒවා නොඇසූ කන් ඇතිව එබඳු සාරධර්ම විරෝධී දේ කිරීමට තරම් හිතුවක්කාරවීමට මේ සමාජය තුළ වෙසෙන බොරු සෝබනකාරී ඇතැම් ස්ත්රීේන්ව ස්ත්රීකවාදී මතවාද මඟින් පොළඹවා තිබීම මහත් අවාසනාවන්ත කරුණකි. එක සමාන උගත්කම, රැකියාව ඇතිව එකම කණ්ඩයමක සිටී පිරිමින්ට පාවහන් ගලවා විහාරස්ථානයකට උචිත සේ කටයුතු කර තමා පැමිණි කරුණ මැනවින් ඉටු කළ හැකි වූ නමුදු ස්ත්රීථන් කිහිප දෙනෙකු පුහු මානාධිකව, ආචාර ධර්ම පමණක් නොව සිය යුතුකම පවා නොතකා ක්රිරයා කලේද හුදෙක් එම ස්ත්රී න්තුළ නිසර්ගව ඇති අහංකාර පරවශ ස්වභාවය නිසා නොවේද? යම් හෙයකින් බුදුහිමියන් එදා ආනන්ද හිමියන්ගේ ආයාචනය පරිදි අෂ්ට ගරු ධර්ම නැතිව ස්ත්රී‍ පැවිද්ද අනුමතකළා නම් අද සම්බුදු සසුනක් නැතිව යාමට පවා ඉඩකඩ තිබූ බව මේ ස්ත්රීසන්ගේ හැසිරීම අනුව පෙනේ. ස්ත්රී පැවිද්ද ලබාදීමේ දී බුදුරදුන් පණවා වදාළ අෂ්ට ගරු ධර්ම අතර ස්ත්රීරන් සතු මානය නැසීම පිණිස යෙදූ ගරු ධර්මයක් ලෙස කොතෙක් කල් පැවිදි උපසම්පදාව ලත් භික්ෂූණියක විසින් වුවද, එදින පැවිදි වූ සත් හැවිරිදි භික්ෂුවකට පවා ආචාරශීලීව ගරු සත්කාර දැක්විය යුතු බව, වැඳිය යුතු බව දක්වා තිබේ. ස්ත්රීආහු සුළු කරුණකින් මානයට පත් වන එසේම, අනුන්ව යටත් කර ගැනීමට කැමති පිරිසක් බවට එකල පවා සමාජයේ පැවති යම් යම් සමාජ ආකල්ප මෙබඳු ගරු ධර්මයක් පැණවීමට හේතු විය. අද දැන උගත් ස්ත්රීආන් මේ ගරු ධර්ම පිළිබඳ අවඥාවෙන් යුතුව කරුණු දක්වතත්, එදා තුන් කල් සර්වඥතා ඥාණයෙන් පිරිසිඳ දත් බුදුහිමියන් වදාළ මේ පැණවීම අතිශයින්ම නිවැරදි වූවක් සේ පෙනෙන්නේ වර්තමාන සමාජයේදී අසන දකින ස්ත්රී න් තුළ ඇති මෙබඳු සාරධර්ම විරෝධී මුග්ධ වූ චර්යාවන් අනුවය. විවිධ වෘත්තීය මට්ටම් තිබේ. ඇතැම් වෘත්තීන්වල ඒවෘත්තිය පිළිබඳ දැනුම තිබීම පමණක් අදාළ වෘත්තියේ නිරතවීමට සුදුසුකමක් නොවිය හැක. ගුරුවරු හා වෛද්යකවරුන්ද අයත් වනුයේ එබඳු වෘත්තීන්ටය. ඒවා රැකියාවකට ද වඩා සේවයක් ලෙස සැලකීම වඩාත් උචිතය. එබඳු වෘත්තීන්වලට යමෙකු යොමු කිරීමේ දී අදාළ තැනැත්තාගේ දැනුම පමණක් නොව ආකල්ප, චර්යා, සාරධර්ම පසුබිම පිළිබඳව ද ඇගයීමක් කිරීම පුරාණයේ පැවති සම්ප්රලදායයි. මන්ද එබඳු වෘත්තීන්වල නියැලීමට නම් දැනුම මෙන්ම ආචාරධර්ම පසුබිමක් ද තිබීම අත්ය වශ්යර වන හෙයිනි. අද මෙම ක්ෂේත්රදවලට සුදුස්සන් තෝරා ගනුයේ විභාගවල දී හිමි කරගනු ලබන ලකුණු මට්ටමට අනුවය. එහි දී අදාළ පුද්ගලයා සතු ගුණ ධර්ම පිළිබඳ කිසිදු සලකා බැලීමක් නොකෙරේ. එය හානි කර බව වැටහෙනුයේ සමාජයේ යම් යම් සිදුවීම් වාර්තාවීමත් සමඟ ඇතිවන සමාජ කතිකාවත් ‍පිළිබඳ සැලකිල්ල යොමු කිරීමේදීය. බටහිර වෛද්යාවරයෙකු ලෙස සේවයට යොමුවීමේදී හිපොක්රබටීස් ප්රකතිඥාව ද, දේශීය වෛද්යවවරයෙක් සේ සේවයට යොමු වීමේ දී චරක, සුශ්රැිත වැනි සෘෂි වෛද්යතවරුන් බඳුව ක්රියයා කිරීමද, අපේක්ෂිතය. සෘෂිවරයෙකු විලස චර්යා ධර්ම, සාරධර්ම පැවතිය යුතු බව මෙහි අර්ථයයි. අසරණ,රෝගීන්ට නිසිලෙස මානව දයාවෙන් ප්ර්තිකාර කළ හැකි මානසික මට්ටමක් ඇති වනුයේ එබඳු අයෙකුටය. පුරාණයේ මෙරට පැවති ‍සංස්කෘතිය තුළ සිටියේ වෙද මහතා හෝ වෙද හාමිනේය. එබඳු අයෙකුගෙන් එදා ජනතාවට සැලසුනේ ගරුසේවයකි.ඒ වෙද මහත්වරු, වෙද හාමිනේලා අසරණ රෝගීන්ගෙන් මුදල් අය නොකොට සිය ප්රැතිකාර ලබා දීමට තරම් නිහතමානී වූ බව සඳහන්ය. අසරණ රෝගියෙකු පිරිසිදු සිතින් පුදන බුලත් හුරුල්ල පමණක් රැගෙන කිසිදු ආර්ථික වාසියක්, ලාභ ප්‍ිදයෝජනයකින් තොරව නිසි වෛද්යක ප්රිතිකාර ලබා දුන් බව පැවසේ. ජන සන්නිවේදන මාධ්යක ඉටු කරනුයේ සමාජ මෙහෙවරකි. සමාජයට නිවැරදි තොරතුරු සැපයීමට ජනමාධ්යධ වගකීමකින් බැඳී සිටී. කිසිවෙකු මේ බව වටහා‍ නොගෙන ඒ සමාජ මෙහෙවරට අභියෝග කිරීමද වරදකි. තමන් වැරදි කර ඒ වැරැද්ද වරදක් බව පෙන්වා දෙන්නාව මර්දනය කිරීමට යාම එතරම් ප්රගඥා‍ ගෝචර වූවක් නොවේ. සමාජ මෙහෙවරක් ඉටු කිරීමට වගකීමෙන් බැඳී සිටින සන්නිවේදන මාධ්ය සමාජ තත්වය, වෘත්තීය පසුබිම ආදී දේ යොදා නිහඬ කරවීමට ද ඇතැම් අය වෙහෙසීම බෙහෙවින් කණගාටුදායකය. බොහෝවිට අද ඇත්තේ වැරදි සිදු කරන්නා ඒ වරද හදා ගැනීමට බැලීම නොවේ. වරද පෙන්වා දෙන අය නිවැරදි කිරීම‍ට වෑයම් කරන සමාජ පසුබිමක් අද නිර්මාණය වී තිබේ. සමාජයේ තිබිය යුතු මානුෂික ගුණධර්ම වියැකී යාමට මේ තත්වය ද ප්ර බල සේ උපස්ථම්භක වී තිබේ. සිය වරද පෙන්වා දෙන්නාට දුරකථනයෙන් බැණ වැදීමට, තර්ජනය කිරීමට වඩා සිය දුබලතාව නිවැරදි කර ගැනීමට සිතන්නේ නම් මානව සමාජය කෙතරම් සුන්දර තැනක් වනු ඇත්ද? අද සමාජය මෙතරම් දූෂිත ස්ථානයක් වීමට මානව ආකල්ප විකෘතිවීම බලපා තිබේ. අද බොහෝදෙනා කටයුතු කරනුයේ සාරධර්ම ගුණධර්ම සැලකිල්ලට ගෙන නොවේ. මුදල්, බලය, කාමය බඳු දේවල් ලොකු කර ගෙන ක්රිගයා කිරීමට සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු යොමුවීම අවාසනාවන්ත තත්වයකි. සමාජ මට්ටම, වෘත්තීය පසුබිම සාරධර්ම ඇති බවට නිර්ණායකයක් නොවේ. හිඟන්නෙකු වුවද උතුම්ප්ර,තිපත්ති, සාරධර්ම තිබීම ඒ මනුෂ්ය යාව ශ්රේ ෂ්ඨ කරවීමට සමත් වේ. වසල සූත්රායෙහි ගැබ් වන සරළතම ආගමික දාර්ශනික අර්ථය එයයි. අද පිරිත් සූත්ර් ඇසෙනවා මිස කැමැත්තෙන් අවධානයෙන් ශ්රකවණය කරන පිරිසක් නැත. මතුපිට ඔපයට ජනප්රි්යත්වයට මිස හරයට තැනක් නැත. ‍ බුදු සසුන හා කාලීන අභියෝග මෙරට සිටින ඇතැම් අයද දැන හෝ නොදැන බටහිර ගැති විවිධ සාවද්යර විජාතික මත වාදවලට උල්පන්දම් දෙන බවද පෙනේ. අප රට වසර දහස් ගණනක් මුළුල්ලේ බෞද්ධ සංස්කෘතික පසුබිමක් තුළ ‍පෝෂණය වූ උසස් සංස්කෘතික අනන්යළතාවක් ඇති රටකි. එබඳු රටක සංස්කෘතියට ස්ත්රී්වාදය වැනි බටහිර විජාතික මතවාද ඉහඳ තබන්නාක් මෙන් බෝකර හැරීමට ඉඩදීම භයානක සංස්කෘතික අපරාධයකි. සැබවින්ම මේ ස්ත්‍රීවාදයෙන් කියවෙන පරිදි මෙරට දේශීය සංස්කෘතිය තුළ පුරුෂාධිපත්ය.යක් දක්නට නැත. ස්ත්රීකවාදීහු කියන ආකාරයට බෞද්ධ පැවිදි සමාජය තුළ අද භික්ෂූණී සංස්ථාවක් දක්නට නොමැති වීම ද පුරුෂාධිපත්යආයේම තවත් එක් පැතිකඩකි. නමුදු මෙය වැරදි ආකල්පයකි. මිනිසුන් අසත්යෙයෙන් නොමඟ යැවීමකි. ලක්දිව තුළ භික්ෂූණි සංස්ථාව අභාවයට ගියේ පුරුෂාධිපත්යයය නිසා නොවේ. ලක්දිව බුදුසසුන පැවති පරිහානී යුගවලදී භික්ෂුණි සංස්ථාව තුළම විසූ නොමනා ආකල්ප සහිත ඇතැම් ස්ත්රී න්ගේම චර්යා රටාව නිසා භික්ෂුණී සසුන පිරිහී ගිය බව ඓතිහාසික වාර්තා හා මූලාශ්රමවල සඳහන් වේ. එකල භික්ෂු සංස්ථාව පවා බොහෝ සේ පිරිහී ගොස් පැවතිනි. නමුදු පසු කලක දී ථේරවාදී පැවිදි උපසම්පදාව යළි පිරිසිදු ථේරවාදී බුදුදහම පැවති රටවලින් ලබා ගත හැකි වූ බැවින් භික්ෂූ සංස්ථාව මෙරට යළි ස්ථාපිත කළ හැකි විය. එදා පැවති යුගය තුළ ස්ත්රිියකට තබා පිරිමියෙකුට වුවද පැවිදි සංස්ථාව තුළ රැඳී සිටීම මහත් දුෂ්කර කරුණක්ව පැවතිනි. එය එසේ වුවද ‍මෙම අභාග්යැ සම්පන්න කාල වකවානුව තුළ හුදෙක් ජෛව විද්යාීත්මකව පිරිමි තුළ තිබූ දුෂ්කරතා විඳ දරාගත හැකි බව නිසාම නාමිකව හෝ භික්ෂු සංස්ථාව රැක ගැනීමට භික්ෂූන් වහන්සේලා සමත් විය. ඒ නිසා අද මෙරට විද්යථමාන ථේරවාදී භික්ෂු සංස්ථාව තුළ අඛණ්ඩව පැවිදි උපසම්පදාව සුරැකී පැවතිනි. නමුදු ඒ තත්වය භික්ෂූණි සංස්ථාව තුළ දැකිය හැකි නොවේ. අද ස්ත්රීවන් පැවිදි උපසම්පදා කරන බව අසන්නට ලැබුණ ද, එය සමස්ත භික්ෂු සමාජය විසින් ඒකමතිකව නොපිළිගන්නා ලද තත්වයක් බව කණගාටුවෙන් වුවද කිව යුතුය. අවම තරමින් මෙරට බුද්ධ ශාසන අමාත්යාංපශය පවා එය පිළිගෙන නොමැති බව ඒ අයට ඒබැව් සඳහන් හැඳුනුම්පත් නිකුත් නොකිරීමෙන් පවා පැහැදිලි වේ. තෛනිකායික, මල්වතු අස්ගිරි මහ නාහිමිවරුන්ගේ ද ඊට නිසි අනුමැතියක් ලැබී නොමැති වාතාවරණයක් තුළ වුව ද, තමා භික්ෂූණින් බව සඳහන් කරන ඇත්තන් නිදහසේ කටයුතු කරනුයේ මෙරට බුදුසසුන තුළ පවතින ආගමික සහනශීලී බව නිසාමය. ලෝකයෙන් භික්ෂූණි පැවිදි උපසම්පදාව ගිලිහී ගිය පසුව එය ධර්ම විනයානූකූලව යළි ඇති කළ හැක්කේ සම්මා සම්බුදුවරයන් වහන්සේ නමකටම පමණි. ධර්ම විනයට අනුව භික්ෂූන්වහන්සේ නමකට මූලික වී එය යළි ඇති කළ නොහැක. මේ අනුව සුපිරිසිදු ථේරවාදී ධර්ම විනයට අනුව ගෞතම බුදුරදුන්ගේ සසුන තුළ භික්ෂූණී සංස්ථාව දැන් අන්තර්ධාන වී ගොස් අවසා‍නය. එය දැනට ලෝකයේ කොතැනකවත් ඉතිරිව නැත. මල්වතු අස්ගිරි මහ නාහිමිවරු ඇතුළු ත්රෛනනිකායික මහ නා හිමිවරුන් වහන්සේලා සියළු දෙනා‍ම දරණුයේ මේ අදහසයි. බුද්ධශාසන අමාත්යාංකශය පවා ඒ තත්වය පිළිගෙන තිබේ. ලෝකයෙන් ථේරවාදී පැවිදි උපසම්පදාව අන්තර්ධාන වී ගිය පසු යළි ඇති වනුයේ මෛත්රි් බුදුරදුන්ගේ සසුන තුළ පමණි. ලෝකයේ මහායාන බුදු දහමේ විවිධ සම්ප්රනදායයන් ව්යාගප්තව පවතින රටවල්වල කහරෙදි පොරවා ගත් ස්ත්රීය කණ්ඩායම් වෙසෙන බව පෙනෙතත් ථේරවාදී ධර්ම විනයට අනුව ඔවුන් භික්ෂූණීන් ලෙස පිළිගනු නොලැබේ. වෙනත් ලෞකික දේ මෙන් එය මුදල් බලයෙන් හෝ වෙනත් භෞතික ප්රෙතිලාභ යොදවා යළි ගොඩනැඟිය නොහැකි දෙයකි. කැමති නම් අවශ්ය ස්ත්රිතයකට පිරිසිදු දශ ශීලය සමාදන්ව දිවි ඇතිතෙක් නොකඩකොට ආරක්ෂා කළ හැකිය. ඒ දශ ශීලය වුවද ගෘහස්ථ දශ ශීලයකි. පැවිදි දශ ශීලයට ද අයත් වනුයේ ඒ ශික්ෂාපද දහයම වන නමුදු ථේරවාදී විනයට අනුව ගිහි ශීලයක් කිසිසේත්ම පැවිදි ශීලයකට සමාන නොවේ. පැවිදි දශ ශීලයේ විශේෂතාවයක් නම් ඒ ශික්ෂා පද දහයම එකාබද්ධ කොට එක්වරම රකින බවයි. නමුදු ගෘහස්ථ දශ ශීලයේදී ශික්ෂා පදය ගණනේ වෙන් වෙන්ව සමාදන් වී ආරක්ෂා කරයි. 7.ආකල්ප වෙනස්ද?

මිනිස් හැසිරීම් රටාවන් අධ්යනයනය කිරීමේ දී ඒවා ඔවුන්ගේ සිතුම් පැතුම්වලට අනුකූල බව පෙනේ. තවද ඔවුන් විසින් විශ්වාස කරනු ලබන පෞද්ගලික ආකල්ප, හැඟීම්, චාරිත්රල වාරිත්රූ, සංස්කෘතික ලක්ෂණ අනුව සකස් කරගන්නා ලද සිතිවිලි සමුදායක් ද එකිනෙකාට අනන්යපව දක්නට ඇත. මිනිසුන් විසින් ගරු කරනු ලබන සමාජ ආකල්ප සකස්වීමේ දී ඉහත දක්වන ලද පෞද්ගලික අභිමථාර්ථයන් කිසියම් ආකාරයකින් බලපෑමට ඉඩකඩ ඇති බව පෙනෙන්ට තිබේ. මේ හේතු නිසාම ඇතැම් සමාජ ආකල්ප මතුපිටින් පොදු බවක් දිස් වුව ද අභ්යමන්තරයෙන් එකී මිනිස් කණ්ඩායම සතු පෞද්ගලික ආකල්ප ප්රිකාශයට පත් කරනු ලබන මාධ්ය යක් සේ ක්රිනයා කරන ආකාරය දැකගත හැකිය. ඇතැම් අවස්ථාවලදී මිනිසුන් තමාගේ පෞද්ගලික ආකල්ප කේවල වශයෙන් ප්ර කාශයට පත්කරන්නට චිත්තවේගික වශයෙන් පැකිළුන අවස්ථාවන්හි දී ඔවුන් විසින් ඒවාට කිසියම් පිලිගැනීමක් සමාජ වටිනාකමක් ආ‍රෝපණය කර ප්රවකාශයට පත් කරවීම සඳහාම සමූහයක් ලෙස සමාජ ගත වී පොදු සමාජ ආකල්ප ලෙස ඒවා ඉදිරිපත් කිරීමට පෙළඹෙන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ හැක. ඇතැම් විටක මෙම සමාජ ආකල්ප සෘණාත්මක විය හැකිය. තවත් සමහර විටක ධනාත්මක විය හැකිය. ධනාත්මක සමාජ ආකල්ප සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ගැටළුවක් නොමැත. කිසියම් සමාජ ආකල්පයක් සෘණත්මක වීමේ දී ඉන් ඇති වන හානිය පුද්ගල බද්ධව හෝ සමාජානුබද්ධව විය හැකිය. 

පුද්ගලයන් තුළ විද්යාාමාන සෘණාත්මක සමාජ ආකල්ප නිසා සිදු වන හා සිදුවිය හැකි පුද්ගලික හානියට වඩා සමාජ හානියෙහි ප්රාබලත්වය අධිකය. මෙසේ වන්නේ හුදෙක් පුද්ගල හානිය එක් පුද්ගලයෙකුහට හෝ කීප දෙනෙකුහට පමණක් සීමාවීමත් සමාජ හානියෙහි දී විශාල පිරිසකට එහි බලපෑම ඇතිවීමත් පමණක්ම නොවේ. එය සමාජ සම්බන්ධතාවයන්හි ස්වරූපයට සිදු කරන හානිය නිසා ඉන් පළුදු වන සමාජ සම්බන්ධතා යථා තත්වයට පත්කරවීම වෙනුවෙන් කළ යුතු කාර්යය ඉතා වෙහෙසකර හා ආයාසකර වන හෙයිනි. ඇතැම් විටක දී පළුදු වන ලද එම සමාජ සම්බන්ධතාවයන් කෙසේවත් මුල් ස්වරූපයට සකස් කිරීම අසීරු විය හැකිය. මෙහි ඇති වඩාත් ප්රනබල අහිතකර ඵල විපාකය වනුයේ අනාගතයෙහි දී සමාජ සම්බන්ධතා ජාලයට එක් වනු ලබන අභිනව සාමාජිකයින් තුළ පවා මෙයින් අහිතකර සෘණාත්මක බලපෑමක් එල්ල විය හැකි වාතාවරණය පැවතීමයි. අයහපත් ඇසුර නිසා පුද්ගලයෙකු තුළ සෘණාත්මක ආකල්පයන්ගෙන් රෝගී විමට ඉඩ ඇති නිසා එබඳු අයහපත් ඇසුරෙන් හා එබඳු සෘණෘත්මක පුද්ගලයන් කෙරෙන් දුරුව ධනාත්මක ආකල්පවලින් යුක්තව හා එබඳු ආකල්වලින් සමන්විත පුද්ගලයන් ඇසුරු කරන ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ පවා දේශනා කර ඇත්තේ සමාජ සම්බන්ධතා කෙරෙහි ඉතා ප්රබබල ලෙස මෙම සෘණාත්මක ආකල්පවල ඇති බලපෑම නිසාමය. සෘණාත්මක සමාජ ආකල්ප වශයෙන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ සැබවින්ම සෙසු පුද්ගලයන් කෙරෙහි මානුෂික පක්ෂයෙන් හිතකර නොවන යම් යම් සිතිවිලි අදහස් ඔස්සේ ක්රිුයාත්මක වීමට අවශ්යල කරන මානසික පසුබිම ගොඩනඟා ගැනීමයි. ද්වේෂ, මෝහ හා රාග සිතිවිලි යන ප්රයබල සිතිවිලි කාණ්ඩ ඔස්සේ ගොඩනඟා ගන්නා යම් යම් අදහස් හා සිතිවිලි මෙම සෘණාත්මක ආකල්පවලට බලපායි. ‍ ඊර්ෂ්යාගව හා ගුප්ත චර්යා මිනිසුන් ස්වභාවයෙන්ම අන්යා මිනිසුන් හොඳින් ජීවත් වෙනවාට ඊර්ෂ්යාක කරනු ලබයි. එය ද්වේෂ මූලයෙහි බලපෑම නිසා හටගනු ලබන සෘණාත්මක ආකල්පයකි. මෙම ද්වේෂයෙන් මඬනා ලද හිතැති පුද්ගලයා ඊර්ෂ්යානවෙන් වෙළී තමා ඊර්ෂ්යාව කරනු ලැබූ පුද්ගලයාට හෝ එකී පවුල් සංස්ථාවට හානිවිය හැකි යමක් කිරීමට සිතින් සිතයි. තමා පුද්ගලයෙකු වශයෙන් මෙම හානිය සිදු කිරීමට තරම් ප්රිබල නොවෙනවානම් තවත් තමන් වැනිම පුද්ගලයන් රාශියක් හා සමාජ ගත වී හෝ මෙම හානිය සිදු කිරීමට ප්රෙයත්න දරයි. නිදසුනක් ලෙස ඉතාමත්ම අලංකාර ලෙස තමන්ගේ ගෙවත්ත වටා මල් වවාගෙන ජීවත්වන අසල්වැසියා කෙරෙහි අහේතුක ඊර්ෂ්යා්වෙන් පසුවන තවත් කෙනෙකු තමන් තනිවම පුද්ගලයෙකු වශයෙන් ඒ මල් පැළ විනාශ කිරීම සඳහා කිසියම් ක්රිනයාමාර්ගයක් ගැනීමට අපොහො‍සත් හෙයින් තවත් කිහිප දෙනෙකු හා එක්ව කිසියම් සමිතියක් හෝ සංගමයක් අටවාගෙන පොදු යහපත තකා අවට පවිත්රෙව තබා ගැනීමට සාමූහිකව ගන්නා ක්රියයා මාර්ගයක් යැයි පවසමින් තමන්ගේ ඊර්ෂ්යාාවට ලක් වූ මල් පැළ මුළුමින්ම විනාශ කොට එයට යටි සිතින් සතුටු වීම දැක්විය හැකිය. මතුපිටින් බලන පුද්ගලයෙකුහට මෙහි ඇති සෘණාත්මක ආකල්පවල ක්රිමයාකාරීත්වය එක්වරම නොපෙණුනත්, මතුපිටින් හොඳ යයි සම්මත කරගන්නා ලද පුද්ගලික ආකල්පයක් පදනම් කරගන්නා ලද සමාජ ආකල්පයක ඇති අහිතකර ස්වභාවය මැනවින් මූර්තිමත් කර පෙන්වා දෙනු ලබයි. වර්තමානයෙහි සමාජයෙහි බොහෝ කොට දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම නිදසුනෙහි දැක්වූ පරිදි පුද්ගල හා සමාජ ආකල්පවල සෘණාත්මක පක්ෂයයි. තමන්හට අලංකාර ඇඳුමක් පැළඳුමක් මිළදී ගැනීමට තරම් වත් පොහොසත්කමක් නොමැති එහෙත් අන්යතයන්ගේ එබඳු ඇඳුම් පැළඳුම් දෙස ද්වේෂ මූලික ඊර්ෂ්යාහවෙන් යුක්තව බලන බොහෝ දෙනෙක් ඒවායෙහි ඇති විවිධ ඇද කුද හා අඩුපාඩුකම් නිරීක්ෂණය කරන්නේ හුදෙක් අල්පේච්ඡතාවය ගරු කරන නිසාම නොව තමන් තුළ ඇති සෘණෘත්මක ආකල්පවලට කිසියම් සමාජ වටිනාකමක් ආ‍රෝපණය කිරීම සඳහාමය. බොදු දහමේ මෙවැනි මතුපිටින් එක්වරම විද්ය‍මාන නොවන එහෙත් යටි සිතෙහි අනුසය වශයෙන් සැඟව පවතින සෘණාත්මක ආකල්ප වඤ්චක ධර්ම ලෙස හැඳින්වේ. මෙකී සිතෙහි සැඟව පවතින වඤ්චක ධර්ම පුද්ගල යටි සිතෙහි ක්රි යාකාරීවීම ඉතාමත්ම සූක්ෂම ලෙස සිදුවන්නක් බැවින් ඇතැම්විටක මෙබඳු ආකල්ප වලින් යුක්ත පුද්ගලයෝ පවා තමා තුළ එබදු පෙළඹවීම් ඇතිබවක් නොදැන ක්රිියා කරති. සත්ව සන්තානය තුළ නිදන් ගතව ඇති සියළු ආකාරයෙහි කෙලෙස් මතු මත්තෙහි නැවත වරක් නූපදවන ලෙස මුළුනුදුරා දමන්නේ ආර්ය මාර්ග ඥානයෙන් වන අතර එසේ ආර්ය මාර්ග ඥානය සිත් සතන්හි නූපදවා ඒ ක්ලේශ ධර්ම විනාශ නොකළ පුද්ගලයන් තම සිත තුළ යටපත්ව නිද්රාස ස්වරූපයෙන් ඇති මෙම සෘණා‍ත්මක ආකල්ප නොමැති සේ සලකා ඉන් තෘප්තියට පැමිණෙන්නේ තතු එහි නියම නොදැනය. නමුත් ඒවාට අවස්ථාවක් ලැබුණු විගස හෝ ඒවා ක්රි යාකාරීවීමට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වූ විටෙක නැවතත් සිත තුළ වර්ධනය වීම ස්වභාවයකි. එබැවින් පෘථග්ජන හෙවත් ධර්මය පිළිබඳ ඇසූ පිරූ බව නොමැති මිනිසුන් විසින් සිදු කරනු ලබන්නේ බුද්ධිමත්ව සිතා බලා මෙකී ක්ලේශ ධර්ම සිතෙහි නූපදවා ගෙන සිටීමට වෑයම් කිරීමයි. ඒ සඳහා පාප ක්රිායාවන්හි ආදීනව දැක්වෙන හා ඒ පිලිබඳ විචාර පූර්වකව සිතීමට අවකාශ සලසන ධර්ම සන්නිවේදනයන්ට ඔවුහු අවධානය යොමු කරති. එසේම එවැනි සන්නිවේදන මඟින් ඉදිරිපත් කෙරෙන ධර්ම පණිවුඩ උතුම් කල්යාමණ සත් පුරුෂ සේවන අවස්ථා සේ සලකා මැනවින් ග්රතහණය කරගෙන ඒ ඇසුරෙන් ස්වකීය ගුණ නුවණ දියුණු කරගැනීමට ආභාෂයක් ලබා ගනිති. එසේ කිරීමෙන් චිත්ත සන්තනයෙහි නිරන්තරයෙන් මතුපිටින් විද්යයමාන වන කලේශ ධර්මයන්ට පිළිකුල් බවක් ඇති වීමෙන් සිතෙහි මෙබඳු රළු, සෘණාත්මක ආකල්පවලට මතුවීමට අවකාශයක් නොලැබේ. එබඳු අවස්ථාවල දී පුද්ගල සන්තානයෙහි නිදන්ගතව ඇති එබඳු සෘණාත්මක ආකල්ප පහළවීමට අන්‍ය මාර්ගයක් සොයති. එසේ සෘණාත්මක ආකල්ප තමාගේ නියම ස්වරූපය සඟවා කිසියම් ධනාත්මක ආකල්පවල වේශයෙන් සියුම් හා අනුසය වශයෙන් සිත තුළ පහළ වේ. සෘණාත්මක ආකල්පවල නියම ස්වරූපය හැඳිනගෙන ඉන් වැළකීමට අදිටන් කරගෙන සිටින තැනැත්තා පවා එවැනි ආකල්ප ධනාත්මක ආකල්ප යැයි සිතා එයට රැවටෙයි. මෙසේ තමාගේ නියම ස්වරූපය සඟවා ධනාත්මක ආකල්පවල ස්වරූපයෙන් මිනිස් සිත තුළ පහළ වන අති සියුම් සෘණාත්මක ආකල්ප වඤ්චක ධර්ම ලෙස හැඳින්වේ. සෘණාත්මක ආකල්ප සිත තුළ පහළවීම අර්ථකථනය කිරීමට කිසිදු ආගමික භේදයක් නොමැත. ඕනෑම ආගමක සෑම මනුෂ්යනයෙකුගේම සිරුරෙහි ජීව විද්යාහත්මක ව්යුයහය එක හා සමාන වන්නා සේ මානසික හැසිරීම් රටාව බොහෝ දුරට එක හා සමානය. මනෝ විද්යා විෂයය මඟින් අධ්ය යනය කරනු ලබන්නේ මෙකී හැසිරීම් රටාවයි. චර්යාවාදය නමින් අර්ථදැක්වෙන බාහිර හැසිරීම් රටාවට අනුගත වූ චර්යා මඟින් මානසික පැවැත්මේ ස්වභාවයෙහි විද්යාමත්මක පදනම බටහිර මනෝ විද්යාඅ සිද්ධාන්තවල පැහැදිලි කර දී තිබේ. මිනිසෙකුගෙන් තවත් මිනිසෙකුහට ආවේණික චිත්ත ආකල්පවල, මානසික ගති රටා හා චෛතසික ඇවතුම් පැවතුම්වල ස්වභාවය ඔවුන් ජීවත්වන පවුලෙහි, සමාජ සම්බන්ධතාවන්හි, භෞගෝලීය පරිසරයෙහි, ජාන විද්යානත්මක ආවේණික ස්වභාවයෙහි, සංස්කෘතික පුරුදුවල ඇතැම් සම්පර්කයන් ලැබීමට ඉඩකඩ ඇතත්, ප්රආධාන වශයෙන් මිනිස් මනස ක්රිියාත්මක වන්නේ මනෝ විද්යාකත්මකව එක හා සමාන සිද්ධාන්ත වලට අනුකූලවය. බුදු දහමේ අභිධර්ම පිටකයට අයත් ධර්ම ‍කොට්ඨාශ තුළින් පුද්ගල මනස පිළිබඳව සිදු කර ඇත්තා වූ සුවිශේෂී විශ්ලේෂණය හා සංශ්ලේෂණ විග්රටහ මඟින් පෙන්වා දී ඇත්තේ ද පුද්ගලයෙකුගේ මානසික ක්රි යාකාරීත්වය අවබෝධ කිරීමට උපකාරීවන මෙවැනි චිත්ත, චෛතසික සිද්ධාන්ත හා මානසික රටාවන් අධ්යධයනයෙහි ඇති වැදගත්කම පිළිබදවයි. ‍ ආගමික ශාස්තෘවරුන් ජීවමාන සමය කිසියම් සමාජ ආකල්පයක් සෘණාත්මකවීමට හා ධනාත්මකවීමට බලපාන සාධක මහත් රාශියක් ඇත. කිසියම් පුද්ගලයෙකු සතු මනෝභාවය ඒ පුද්ගලයා සමාජයෙහි සෙසු පුද්ගලයන් සමඟ හැසිරෙන ආකාරය, සාමාජික සබඳතා ගොඩනඟා ගන්නා ආකාරය සාර්ථක හෝ අසාර්ථක වීමට බලපානු ලබන්නේ සෘණාත්මක හෝ ධනාත්මක ආකල්පයි. කිසියම් සමාජ ආකල්පයක් ගොඩනැඟීම සඳහා පුද්ගල ආකල්ප හේතු සාධක වේ. මේ හේතු නිසා පුද්ගල ආකල්පවල බලපෑම සමාජ ආකල්ප සකස්වීම කෙරෙහි ඉතා සෘජු බලපෑමක් සිදු කරන බව අපට පිළිගැනීමට සිදු වේ. කිසියම් සමාජයක් බහුල ලෙස සෘණාත්මක හෝ ධනාත්මක ආකල්පවලින් සමන්විත වීමට හේතුව ඒ සමාජයෙහි සාමාජිකයන් දරණ බහුතර හෝ වඩාත් ප්ර්බල ආකල්ප කොට්ඨාශය එකී ආකල්පයන් දරණ බවයි. මේ හේතු නිසා අප වර්තමාන සමාජය ආකල්පමය වශයෙන් දූෂිත යැයි පවසන්නේ වර්තමාන මිනිසා ආකල්මය වශයෙන් දුර්වලව ඇති හෙයිනි. වඩා දැඩි කළකිරීමක් සිතට නැඟෙන අවස්ථාවලදී අප ඉපදිය යුතුව තිබුණේ කුරිරු හා ආත්මාර්ථකාමී බවින් යුතු වර්තමාන සමාජයෙහි නොව බුදුරදුන්, ක්රිණස්තුස් වහන්සේ, නබිතුමා ජීවමාන සමයේ යැයි ඇතැම් විටක අපට පෞද්ගලිකව හැඟී යා හැකිය. එපමණටම සෘණාත්මක ආකල්පවලින් යුක්ත සමාජයෙහි යම් යම් සමාජාකල්ප ඇතැම් විටක අපට කරදරකාරී වූ අවස්ථා සමහර විටක ඔබ ද අත්දැක තිබෙන්නට පිළිවන. මෙයින් පෙනෙන්නේ මතුපිටින් භෞතිකව නොපෙනුනත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී සොර සතුරන් නොකරන හානියට වඩා වැඩි හානියක් සෘණාත්මක සමාජාකල්ප මඟින් සිදු කරන බවයි. සොර සතුරන් හානි කරන්නේ මිළ මුදල් දේපළ වැනි භෞතික වස්තු අරබයාය. නමුත් මුදලට ගත නොහැකි ආත්ම ගෞරවය, සමාජ පිළිගැනීම හා හොඳ නම වැනි කරුණු අරබයා සෘණාත්මක සමාජාකල්ප මහත් හානියක් සිදු කරනු ලබයි. සෘණාත්මක සමාජාකල්ප මිනිසුන් සමූහයක් එක් වී එක් පුද්ගලයෙකුගේ හෝ කිහිප දෙනෙකුගේ මානසික හා සමාජික මට්ටම බිඳ දැමීමට ක්රිකයාත්මක වේ. මින් සිදුවිය හැකි සමාජ හානිය පිළිබඳ තවමත් බොහෝ දෙනෙකුහට නිසි අවබෝධයක් නොමැති බැවින් සමාජය පුරා වෛරය, පලිගැනීම, කුහකකම, දැඩි ආශාව වැනි විවිධ සෘණාත්මක ආකල්ප හටගැනීමට ඉවහල් විය හැකි ආකාරයෙහි මතවාද ව්යා,ප්ත කර හැරීමට පියවර ගනිති. විවිධ ලාභ ප්රආයෝජන තකා පටු ළාමක අදහස් ඇතිව ක්රිටයාකරන පුද්ගලයන්ගෙන් විනා සමාජය කෙරෙහි නිසි වගකීමෙන් යුතු සත් පුරුෂ කිසිවෙකු හෝ අතින් මෙවැනි දේ සිදු නොවේ. බුදු සමයෙහි ඇසුරු කළ යුතු කළ්යාරණ මිතුරන් සේ පෙන්වා දී තිබෙන්නේ මෙවැනි සත් පුරුෂයන්ය. ඇතැම් විටක සමාජ ආකල්ප මෙන්ම පුද්ගල ආකල්ප නිසා ද එවන් තැනැත්තන් ඇසුරු කරන පුද්ගලයන් මහත් අපහසුතාවයන්ට ලක් වේ. මෙසේ වන්නේ පුද්ගල ආකල්ප සෘණාත්මක වීම නිසාය. බුදුදහමේ ඉදිරිපත් වන පංචශීල ප්රේතිපදාව, කතෝලික දහමේ දස පණත වැනි කුමන හෝ දහමක අන්තර්ගත ප්ර තිමාන පද්ධතිය ආරක්ෂා කරන්නා වූ පුද්ගලයන් සෘණාත්මක ආකල්ප බැහැර කොට ධනාත්මක ආකල්ප වලින් සමන්විත වන තැනැත්තන් බවට ඒ ඒ ආගමික හරයන් තුළ පිළිගැනීමක් ඇත. පවින් හා අකුශලයෙන් වැළකී පින හා කුශල වර්ධනය කරන්නේ සත් පුරුෂයා බව බුදු දහම අගයනු ලබයි. ආගමික හා දාර්ශනික ඉගැන්වීම් බිහිව ඇත්තේ ඉන්ද්රිුයයන්ට හසු නොවන භෞතික ප්රිපංචයන් ඇසුරෙන් අවබෝධ කිරීමට දුෂ්කර දේ සාමාන්යර මිනිස් ජීවිතයට උපයෝගී කරගත හැකි ආකාරයෙන් අර්ථකථනය කිරීම සඳහාය. පොදු යහපත තකා සමාජ හා පුද්ගල ආකල්ප සංස්කරණය කළ යුතු වන්නේ ද ඒ නිසාමය. ඇතැම් දාර්ශනික අර්ථකථන මිනිස් ගැටළු පිළිබඳ විවේචන ඉදිරිපත් කරනවා විනා යථෝක්ත ගැටළුවලට අදාළ නිසි පිලියම් යෙදීමට යෝග්යි කිසිදු ප්රියෝගික වැඩ පිලිවෙළක් ඉදිරිපත් නොකරයි. තවත් සමහර දාර්ශනික අර්ථකථන සෘණාත්මක ආකල්ප බිඳ හෙලීමට යුහුසුළු වන නමුත් තමන්ගේ දාර්ශනික විචාරයෙහි ආචාර විද්යාසත්මක සුරක්ෂිතතාවය කෙරෙහි සැලකිලිමත් නොවේ. එබඳු දාර්ශනික ඉගැන්වීම් එක් අයුරකින් සමාජයෙහි නිරර්බුද පැවැත්මට තර්ජනයක් ලෙස ද හඳුන්වා දිය හැකිය. තවත් යම් යම් දාර්ශනික මත සේ අර්ථදක්වනු ලබන ඉගැන්වීම් නිසා මිනිසුන්ගේ පෞද්ගලික දිවි පෙවෙත මෙන්ම මූළික සමාජ ඒකකය වන පවුල් සංස්ථාව කේන්ද්රම කරගත් සෙසු සමාජ සංස්ථා ද අවුල්ව යා හැකිය. මිනිස් දිවියෙහි ඒකායන පරමාර්ථය හැකිතාක් ඉන්ද්රී ය රසාස්වාදයම පසුපස හඹා යාම නොව යහපත් මනුෂ්යන ප්රහජාවක් ලොවට දායාද කරවීම බව මෙවැනි ඉගැන්වීම් හා මතවාද තුළ අමතක කර දමනු ලැබ තිබේ. ‍ මානව ආකල්ප හා දේශීයත්වය මිනිස් ආකල්ප හා අරමුණුවල ඇති ආත්මාර්ථකාමී ස්වභාවය නිසා මිනිස් පැවැත්ම මිනිසාහටම තර්ජනයක් වීමට ඇති ඉඩකඩ දිනෙන් දින පුළුල් වෙමින් පවතියි. මේ ආත්මාර්ථකාමී ස්වභාවය කොතරම් දැඩි දැයි කිවහොත් නූතනයෙහි මිනිසා සමාජය හා සාමූහික වැඩපිළිවෙලවල් පිණිස ඒකරාශි වන්නේම ආත්මාර්ථකාමී අරමුණු සිත තුළ රඳවා ගෙන ඒ වෙනුවෙනි. මෙහි ඇති අනතුරුදායක තතවය නම්, යම් හෙයකින් කිසියම් පුද්ගලයෙකු හුදෙක් අවංක චේතනාව මතම පමණක් සමාජ සේවය පිණිස කැපවීම, සමාජයෙහි බොහෝ දෙනා විසින් අර්ථකථනය කරනු ලබන්නේ වැරදි ඇසකින් වීමයි. මීයක් කඩන්නේ අත ලෙවකන්නටම නොවන බව දැක්වීමේ යටි අරුත පරාර්ථයෙහි සුළු හෝ ආත්මාර්ථකාමී අරමුණු ගැබ්විය හැකි බවයි. ආත්මාර්ථකාමීන් පරාර්ථය අර්ථකථනය කරන්නේ මේ අයුරිනි. මුළුමනින්ම ආත්මාර්ථකාමී බවෙන් වියුක්ත උදාර බවේ වටිනාකම දැඩි සේ පුද්ගලික අරමුණු උදෙසාම කටයුතු කරනු ලබන ආත්මාර්ථකාමී පුද්ගලයෝ කිසිදිනෙක වටහා නොගනිති. ඇතැම් කෙනෙක් තමාගේ පෞද්ගලික අරමුණු හා අභිමථාර්ථ කෙරෙහිම පමණක් ආශක්ත වන අතර සමාජ සත්කාර්යයන් හැර දැමීමට පෙළඹෙති. තවත් අය ස්වකීය පවුල් සංස්ථාවේ හා අවශේෂ ඥාතී වර්ගයාගේ දියුණුව පමණක්ම එකම පරමාදර්ශය සේ දකිති. මුළු මහත් සමාජයම එකම පවුලක් සේ සලකා ක්රිුයාකිරීමට නම්, සිත ආත්මාර්ථකාමී බවෙන් හැකිතාක් වියුක්ත විය යුතුය. මෙවන් උදාර ආකල්ප වලින් යුක්ත පුද්ගලයන් මේ සමාජයෙහි බහුල නොවේ. නොසිටින්නේ ද නොවේ. ඇත්තේ එවන් පුද්ගලයන්ගේ උදාර කටයුතුවලට ආධාර හා අනුබල ලබාදෙනු ලබන සමාජ සංවිධාන හා පුද්ගලයන්ගේ හිඟ කමයි. දේශීය උගතුන් බුද්ධිමතුන් මෙරටට බරක් සේ සැලකුවත් විදේශයන්ට සම්පතක් වන්නේ මානව සම්පත නිසි ලෙස කළමණාකරණය කර ප්රා්ග්ධනය සේ ආයෝජනය කරන ඉන් නිසි ඵල නෙලා එකී රටවල සංවර්ධනය වේගවත් කර ගැනීමට තරම් බුද්ධිමය කුශලතා හා ධනාත්මක විවෘත ආකල්ප වලින් එකී රටවල් ආකල්පමය දියුණුවක් ලබා ඇති බැවිනි. සංවර්ධනය ඇරඹෙන්නේ භෞතික මෙවළම්වලින් නොව දියුණු ආකල්පවලින් සමන්විත බුද්ධිමත් මිනිසුන්ගේ මනස තුළ බිහි වන නිර්මාණශීලී අදහස් හා නව සැලසුම් වලිනි. වර්තමානයෙහි ක්රිීයාත්මක වන බොහෝ සමිති හා සමාගම් දෙස බැලූ විට පැහැදිලි වන එක් කරුණක් නම් මිනිසුන් සංවිධානය වන්නේ සමාජ සුභසාධන වැඩපිළිවෙලවල් ක්රිපයාත්මක කිරීම සඳහා නොව පුද්ගලික අපේක්ෂා ඉටු කරගැනීමේ පටු බලාපොරොත්තු මතම පමණක් බවයි. මෙහි දී එක් පුද්ගලයෙකුගේ ක්රිපයාත්මකවීමෙන් ඉටු කර ගත නොහැකි පෞද්ගලික අරමුණු සමූහය ලවා ඉටු කරගැනීමේ අපේක්ෂාව මෙවැනි සමාජ සංවිධාන ක්රිෙයාකාරීත්වය තුළ යටි අරමුණු සේ පවතියි. සාරධර්ම හා සදාචාරය වර්ධනය කිරීමට සමාජ සංවිධාන උවමනා නොවෙතියි පවසා ක්රිරෂ්ණ මූර්තිතුමා තමා වෙනුවෙන් සකස් කරනු ලැබූ එවන් සංවිධාන විසුරුවා හැරීමට ක්රිියා කරනු ලැබූවේ බොහෝ කොට එවන් සංවිධාන වටා එක් රොක්වන විවිධ ආත්මාර්ථකාමී පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලික අරමුණුවල ස්වභාවය මැනවින් දන්නා හෙයිනි. මළකුණට ඉහඳ මැස්සන් බෝවී ඒ මළ කුණම කා තරව වැඩෙන්නා සේ විවිධ පෞද්ගලික අරමුණු හා අභිමථාර්ථ කේන්ද්රළ කර ගනිමින් සමාජ සංවිධාන වටා එක් රොක්වන සෘණාත්මක ආකල්ප සහිත පුද්ගලයන් නිසා අවංකවම පරාර්ථය සැලසීමේ ආකල්පයෙන්ම අරඹන ලද එවන් බොහෝ සමාජ සංවිධාන පවා වැඩි කල් පවත්වා ගෙන යාමට අපහසු වී තිබේ. මිනිසුන් ආකල්ප නිසාම හීන හෝ උසස් වේ. සමාජ තත්වය, පවුල් පසුබිම හෝ වත් පොහොසත්කම සෘණාත්මක ආකල්පවල පැහැය වෙනස් කිරීමට දායක නොවේ. මිනිසුන් විසින් ස්වකීය ආකල්ප වෙනස් කරගන්නා ආකාරය සමාජ ක්රිසයාකාරීත්වයෙහිලා ඉතාමත් වැදගත් ස්ථානයක් අත්පත් කරගනියි. මෙලොව බිහිව පවතින සෑම ආගමික ඉගැන්වීමක්ම එක්තරා ආකාරයකින් සාරධර්ම ප්රඅතිසංස්කරණ ව්යායපාරයක ස්වරූපය ගෙන තිබේ. මෙයට හේතුව මිනිසුන්ගේ ආකල්ප වෙනස්කිරීමේ උවමනාව ඒ සෑම ආගමික ඉගැන්වීමකම ප්ර.ධානතම අරමුණ වී තිබීමයි. සාරධර්ම වලට අනුගතව වෙනස්කරන ලද මිනිස් ආකල්ප මිනිසාට සුගතිය සලස්වන බව සැම ආගමකම පිලිගැනීමයි. ආකල්ප වෙනස්කිරීමේ දී භාවිතයට ගනු ලබන විධික්රසම වල ඇති ප්රාගයෝගික බව එක් ආගමික ඉගැන්වීමක් තවත් ආගමික ඉගැන්වීමකින් වෙනස්වීමට ඇති හේතුවයි. බුදු දහම මධ්යමම ප්රනතිපදාව හෙවත් ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය ඔස්සේ ස්වකීය ආකල්ප සංස්කරණ වැඩපිළිවෙළ හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර, ලොව බිහි වූ සෙසු ආගමික ඉගැන්වීම් ද්වි අන්තවාදයන් වන අත්තකිලමථානුයෝගය හෙවත් ශාස්වතවාදයත්, කාමසුඛල්ලිකානුයෝගය හෙවත් උච්ඡේදවාදයත් ඔස්සේ ස්වකීය ආකල්ප සංස්කරණ වැඩපිළිවෙළ හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. මින් වඩාත් ප්රසයෝගික මධ්යපම ප්රළතිපදාවයි. ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය අනුපිළිවෙළින් වර්ධනය කළ යුතු කිසියම් ක්ර මවත් මානසික ශික්ෂණයක් මිනිසාට හඳුන්වා දෙනු ලබයි. මිනිස් සංජානන, ආවේදන හා චර්යා රටා පැහැදිලි, විධිමත් ශික්ෂණයකින් යුක්තව හික්මවීමේ කුශලතාවයක් ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය තුළ ගැබ්ව ඇත. සිද්ධාර්ථ බෝසතුන් සත්ය් සොයා “කිං කුසල ගවේෂීව, කිං සච්ච ගවේෂීව” යන විට හමු වූ අතිශයින්ම ප්රොයෝගික ශික්ෂණ ක්රලමවේදය මෙකී ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයයි. බුද්ධත්වයෙන් අනතුරුව ස්වකීය දිවි පෙවෙත මුළුමින්ම පරාර්ථ චර්යාව පිණිසම කැපකොට සමාජයට සේවය කරන ලද්දේ පළමුව ආකල්ප පරිවර්තනය තමා තුළ ප්රාත්යැක්ෂ කොට අනතුරුව එහි ප්ර්යෝගික බවෙහි අන්යපයන් ද පිහිටුවීම එකම අභිලාෂය කරගනු ලැබූ බැවිනි. ‍ සති පූජාව හා හින්දු සමාජ ධර්ම ඇතැම්විටක යම් යම් සමාජ ආකල්පවලට සමාජයෙන් නිසි ඇගයීමක්, පිළිගැනීමක් හෝ වටිනාකමක් සමාජයෙන් නොලැබුණත්, ඒවා සමාජයට අත්යුවශ්යක සාරධර්ම විය හැකිය. කුල භේදය වැනි දේ සමාජ ආකල්පයක්ව තහවුරුව තිබෙන කාලවකවානුව තුළ සාරධර්ම අනුව පුද්ගලයා ඇගයීමට පාත්ර කිරීම සමාජයෙහි ද්වේෂයට ලක් වීමට හේතුවක් විය හැකියි. එවිට සමාජ සම්මතය සෘණාත්මක ආකල්පයක් වන අතර පුද්ගල සාරධර්මවලට ගරු කිරීම ඊට පටහැනි ධනාත්මක ආකල්පයක් බවට පත් වේ. මේ නිසා සමාජ සම්මත සෑම ආකල්පයක්ම සාරධර්ම සේ පිළිගත නොහැකි අවස්ථාවන්වලට පවා ඇතැම් විටක අපට මුහුණපෑමට සිදු විය හැකියි. එවන් අවස්ථාවලදී ක්රිායා කරන්නේ කෙසේද? සමාජ සම්මතයට අනුව ක්රිමයාකර සාරධර්මවලට පිටුපානවාද නැතිනම් සමාජ සම්මතයට පිටුපා සාරධර්මවලට ගරු කරනවාදැයි මෙහි දී පුද්ගලයා තරමක් විපිළිසරවීමකට ලක් විය හැකිය. හින්දු සමාජයෙහි විද්ය මාන සති පූජාව මෙයට තවත් එක් නිදසුනකි. මෙයින් කියවෙන්නේ ස්වාමියා මළවිටක බිරිදවද එම දර සෑයටම දමා පණපිටින් පිළිස්සීමයි. මෙය හින්දු සමාජයෙහි සාරධර්මයක් වුවත්, ප්රා ණඝාතක අකුශල කර්මයකි. එවිට එයට එකඟවීම අපරාධයකට උදව්වීමකි. විරුද්ධ වීම සමාජ සම්මතයට විරුද්ධ ‍එහෙත් සදාචාර සම්පන්න ක්රිවයාවකි. සමාජ සම්මත නොවුවත් යහපත් ආකල්පවල ඇති වැදගත්කම අවිවාදිතය. මෙසේ හෙයින් සෑම සමාජ සම්මතයක්ම එකහෙළා අවිචාර පූර්වකව ඉස් මුදුනින් පිළිගත යුතු යැයි නියමයක් නොමැත. කිසියම් දේ සමාජ සම්මත නො වූවත්, අවංකවම විමසා බලන විට තමන්ගේ හෘද ශාක්ෂියට එකඟ, බොහෝ දෙනාගේ යහපත තකා පවතින්නේ නම් හා සාරධර්ම වන්නේ නම් ඊට අනුගත වීම සදාචාර සම්පන්න බව කිව හැක. සාරධර්ම අතර සදාචාරයට පක්ෂ හා ප්ර්තිපක්ෂ සාරධර්ම තිබිය හැක. බුදුරජාණන් වහන්සේ එකල පැවති බ්රාාහ්මණ කුලවාදයට විරුද්ධවීමත්, එකල විසූ සමහර පූජක පක්ෂය විසින් රජුට පක්ෂපාතීව මිනිසුන් නොමඟ යැවීම පිළිබඳව ක්රිධස්තුස් වහන්සේගේ විරුද්ධත්වයත් සමාජ සම්මතයට පටහැනි එහෙත් සාරධර්ම ලෙස සැලකිය හැකිය. ආගමික ඉගැන්වීම්වල විවිධ පරස්පරතා පැවතිය හැකිය. එසේ වීම ස්වභාවිකය. එසේ වුවත් සෑම ආගමික කතෘවරයෙකුම ස්වකීය අනුගාමිකයින්ගේ සාරධර්ම වර්ධනය පිණිස එවකට පැවති අසාධාරණ සමාජ සම්මතයන්ට එරෙහිව අවංකව කටයුතු කර ඇති බව පැහැදිලි වේ. සමාජ විද්යාර විෂයානුබද්ධ අර්ථකථන අනුව කල්ලියක් ( Gang ) යනු කිසියම් එක් අරමුණක් වෙනුවන් එක් වූ සුළු පිරිසකි. බොහෝ විට මේ පිරිස සමස්ත සමාජයෙහි පොදු මතයට විරුද්ධව කටයුතු කරනු ලබන කිසියම් සුළු විරෝධාකල්ප දරණ පිරිසක් සේ සලකනු ලබයි. සමාජය විසින් පිළිගනු ලැබූ සමාජ සංවිධානයක තිබිය යුතුව ඇත්තේ සමාජය යහපතට කේන්ද්රර ගත කරවනු ලබන මතවාදය. කල්ලිවල හා සමාජ සංවිධානවල ඇති වෙනස එයයි. නමුත් වර්තමානයෙහි පවතින විෂම බව කෙතරම් ද යත් කල්ලියක හා සමාජ සම්බන්ධතාවයක මෙකී වෙනස පවා අවම වන අයුරින් සමාජ සම්බන්ධතා ගොඩනැඟී තිබෙනු නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. කල්ලියක සමාජ සම්බන්ධා තුළ කිසියම් අවිධිමත් ස්වභාවයක් දැකගත හැකිය. සමාජ සම්බන්ධතා වඩා විධිමත් ආකාරයක් ගන්නා ලබන විට එය කිසියම් ක්රාමවත් සමාජ සංවිධානයක ලක්ෂණ පෙන්වයි. පරමාර්ථ, අපේක්ෂා හා අභිමථාර්ථ යනාදිය නිසා වඩා පුළුල් ස්වරූපයක් ක්රෂමවත් සමාජ සංවිධානයක ලැබේ. කල්ලියක එබඳු ස්වභාවයක් විද්යාමාන නොවන්නේ එය හුදෙක් විරෝධාකල්ප ගොනු කිරීම හා එම විරෝධාකල්ප ඔස්සේ කටයුතු කිරීම පමණක් අරමුණු කරගෙන ඇති හෙයිනි. අනෙක් අතට කල්ලියක සාමාජිකයන්ගේ අරමුණු සාරධර්ම හා යොමු වූ යහපත් ඒවා නොවේ. පවතින සමාජයෙහි යම් යම් සාරධර්ම වූ සමාජ පිලිගැනීම් අභිචාර විධි ආදියට එරෙහිව ක්රිනයාත්මක වන ස්වභාවයක් මෙහි ඇත. එම නිසා කල්ලියක සාමාජිකයින්ගේ ආකල්ප බෙහෙවින්ම සෘණාත්මකය. නූතනයෙහි සමාජ සංවිධානවල ඇති අක්රලමවත් ස්වභාවය හා නොගැළපෙන අරමුණු නිසා එක්වරම එය විධිමත් සමාජ සංවිධානයක් ද නොඑසේ නම් කල්ලියක් දැයි හඳුනා ගැනීමට පවා අසමත්ය. මිනිසුන් බහුල ලෙස සෘණාත්මක ආකල්පවලින් පෙළෙන බව හඳුනා ගැනීමට ඇති අනෙක් සමාජ සාධකය ලෙස මෙම කරුණ සැලකිය හැකිය. මිනිසුන් ‍සමාජය සම්බන්ධතා පැවැත්වීම තුළ අපේක්ෂිත අරමුණු නිසියාකාරයෙන් සම්පූර්ණ නොවන විටක කළකිරීම, ඉච්ඡාභංගත්වය හා මානසික බිඳ වැටීම බහුල වශයෙන් දැකගත හැකිය. මිනිසුන් තුළ අතිවන සමාජමය කළකිරීම බෙහෙවින්ම අතෘප්තිය හා අසහනය පිණිස හේතු වේ. තෘප්තිදායක නොවන සමාජයක දිවි ගෙවන විට කුමන හෝ සුළු කරුණක් අරබයා මිනිසුන් බොහෝ විට කුපිත ස්වභාවයකට පත්වීම නිරායාසයෙන් සිදු විය හැකි දෙයකි. වර්තමානයෙහි මේ තත්වය මේ තරමින් හෝ පාළනය වී පවතින්නේ අප සමාජය බොහෝ කොටම ආගමික සංස්ථා මඟින් පාළනය වන නිසාය. ‍තත්්වය එ‍ෙලස ‍ෙනාවන්නට නම් ඇතිවිය හැකිව තිබූ තත්වය අපට අද සිතාගත නොහැකි තරමට දරුණුවීමට ඉඩකඩ තිබිණි. ‍ සමාජ සබඳතා හා අසහනය වැඩිවීම වර්තමානයෙහි සමාජ සම්බන්ධතා තුළ පවතින අසහනය හා කළකිරීම මිනිස් ආකල්ප නිවැරදි නොවීමේ අහිතකර ප්රාතිඵලයකි. සැලසුම් සකස්කරන්නන් විසින් ප්ර මුඛ ස්ථානය භෞතික සංවර්ධනයට පමණක් පිරිනැමීම නිසා නිතැතින්ම සමාජ වටිනාකම මණිනු ලබන ඒකකය බවට පාරිභෝජනය කරනු ලබන භාණ්ඩ හා සේවා පත්වීම තුළ මිනිසාගේ මානසික මට්ටමේ ප්රාගතිය පිලිබඳව පැවතිය යුතු උනන්දුව හා පිළිගැනීම අවම කර දැමීමේ අහිතකර ප්රටතිඵල අද අපි භුක්ති විඳින්නෙමු. එපමණක් නොව ආගමට තිබිය යුතු ආධ්යාරත්මික වටිනාකම ඉන් අවමකර හා දුරස්කර එය ද හැකිතාක් පාරිභෝජන අර්ථ ක්ර මය උත්කර්ණයෙන් යුක්තව වර්ණනා කිරීමේ එක්තරා මෙවලම් බවට පරිවර්තනය කරගෙන ඇත්තෙමු. මේ හේතුව නිසා වර්තමාන යුගයෙහි ආගම අදහනවා යන්නෙන් සැලකෙන්නේ තවත් එක්තරා අයුරකින් පවතින භෞතික ද්රුව්යාදත්මක සමාජ වටිනාකම් ආධ්යාරත්මිකව වඩා විශ්වසනීය ක්රමමයකින් සාධාරණීකරණය කරගැනීමකි. මේ හේතුව නිසා නූතන යුගයෙහි ආගම ඇදහීම ද එක්තරා සැණකෙළියක අසිරියක් ගෙන තිබේ. එමෙන්ම නොයෙකුත් මතවාද හා පිළිගැනීම් ද ඒවා පෙර පැවති ආගමික ඇදහිලි ක්ර මයන්ට වඩා උසස් හා සමාන සේ ද හුවා දක්වනු ලබයි. පවතින මේ ක්රහමය තුළ වඩාත්ම සමාජගත වන්නේ ද ජනප්රිාය චරිත බවට පත්ව ප්රවශංසා ලබන්නේ ද ප්ර්තිපත්තිගරුක නිහඬ පුද්ගලයා නොව ආගමික සංදර්භය තුළ වඩාත් උත්කර්ෂයෙන් ‍පවතින සමාජ පිලිගැනීම්වලට වඩා වැඩි ආධ්යාගත්මික වටිනාකමක් ආරෝපණය කිරීම පිණිස සිය හැකියාවන් ප්රීයෝජනයට ගනු ලබන පුද්ගලයා වේ. මේ සම්ප්රපදාය තුළ සාරධර්ම ධනාත්මක සමාජ වටිනාකම් හඳුන්වාදීමට වඩා පවතින දේ විවේචනය කරන්නාට අනිවාර්යෙන්ම මේ සමාජයෙන් විශාල වටිනාකමක් නිතැතින්ම ආරෝපණය වේ. පිඟන් කැඩෙන්නේ ඒවා සේදීමට වෑයම් කරන්නා වෙතින් බව ‍අවබෝධ කර නොගන්නා අතිධාවනකාරී මිනිසුන් කිසිදු චෝදනාවක් රහිතව කිසිදු කාර්යයක් නොකර සිටින්නා බොහෝ සත්කාර්යයන් ඉටු කිරීමට ගොස් අත්වැරදීම් ඉතා‍මත් ස්වල්පයක් සිදුවන පුද්ගලයාට වඩා උසස් සේ සළකනු ලැබේ. මිනිසුන් බොහෝ විට උත්සුක වන්නේ සමාජ සුභ සිද්ධිය තකා කටයුතු කිරීමට නොව පුද්ගලික අභිමතාර්ථ සලසා ගැනීමේ පරමාර්ථයෙන් වුවත්, සමාජ සම්බන්ධතා යහපත් වීමෙන් සමාජය තුළ ඇතිවන පොදු යහපත එක් පුද්ගලයෙකුගේ සුඛ විහරණය පිණිස නොව සමස්ත සමාජයෙහි යහපත උදසා බව අමතක නොකළ යුතුය. එමෙන්ම එක් පුද්ගලයෙකුගේ සුඛ විහරණය උදෙසා සමස්ත සමාජයෙහි සුභසිද්ධිය කැප නොකළ යුතුය. සමාජය සුභ සිද්ධිය ඇතිකිරීම වඩා වැදගත් වන්නේ ඒ තුළ පුද්ගල සුභ සිද්ධිය නියෝජනය වන හෙයිනි. මේ හේතුව නිසාම පවුල, ගම, නගරය කේන්ද්රිකොට ගොඩනැඟී ඇති සමිති, සංගම් වැනි විවිධ සමාජ සංවිධානවල අරමුණු හා කාර්යභාරය හුදෙක් පුද්ගල සුභ සාධනය ඉක්මවා ගිය පරමාර්ථ ඇති සමාජ සුභ සිද්ධිය අරමුණු කරගත්තක් විය යුතුය. මිනිසුන්ගේ නෙත් සිත් වසඟයට ගැනීම පිණිස ආකර්ෂණීය ප්රනචාරක උපක්රතම භාවිතා කිරී‍මෙන් තොරව, මිනිසුන්ගේ හදවත් තුළ ප්ර‍වේශවීමට අවංකව සමාජ සාරධර්ම වර්ධනය කරන පුද්ගලයාහට හැකියාව ඇත. ඒ තමන් විසින් අනුගමනය කරනු ලබන ප්රමතිපත්ති නිසාය. ඒ ප්ර තිපත්ති සාරවත් වන්නේ මෛත්රිනය, කරුණාව, මුදිතාව හා උපේක්ෂාව වැනි ධනාත්මක ආකල්ප පර්පූර්ණව සිත තුළ ඇති වර්ධනය වී ඇති ප්රනමාණයටය. මිනිස් ආකල්ප සංස්කරණය පිණිස ගන්නා වෙහෙස කොපමණදැයි තීරණය කරනු ලබන්නේ යමෙකුගේ සිත තුළ සතර බ්රිහ්ම විහරණ වර්ධනය වී ඇති ප්රබමාණයයි. වෙන ලෙසකින් කිවහොත් යමෙකුගේ සිත කුමන ප්රිමාණයකින් මෘදු ද කර්මණ්ය ද එපමණකට සාරධර්ම පහසුවෙන් එකි පුද්ගලයාහට සාක්ෂාත් කළ හැකි බව ධර්ම ප්රනතිවේධයෙහි ලා පුද්ගල ඉන්ද්රීාය වේමත්තතාවය බලපා‍නු ලබන බව බුදුරදුන් විසින් දේශනා කළ වදන තුළ ගැබ් වී තිබේ. ඉන්ද්රී ය ධර්මයන්හි මෘදු හා කර්මණ්ය ස්වභාවය කෙරෙහි සතර බ්ර හ්ම විහරණ වැඩීම ප්ර බල දායකත්වයක් ලබා දෙනු ලබයි. එපමණක් නොව ධනාත්මක මිනිස් ආකල්ප සංවර්ධනය කිරීමේ ඇති කූඨාප්රා ප්ත අවස්ථාව සතර බ්රනහ්ම විහරණ තුළින් මූර්තිමත් කෙරෙන බව ද සැලකිය යුතුය. තව ද කිසියම් සාරධර්මයක් සැබවින්ම මිනිසාට හිත සුව පිණිස පවතින්නේදැයි වටහා ගැනීමේ ඉතාමත්ම හොඳ මිණුම් දණ්ඩක් හා නිර්ණායකයක් ලෙස ද සතර බ්රිහ්ම විහරණවල අන්තර්ගත සමාජ විද්යා ත්මක වටිනාකම අමතක කළ නොහැකිය. 8.යහ දැක්ම සාධාරණත්වය යනු සාරධර්මයකි. එසේම එම සාරධර්මය හුදෙක් කිසියම් නිශ්චිත ආගමකට පමණක් සීමා නොවන හා සමාජයෙහි සිටින සියළු දෙනාටම සමාජ පිළිගැනීම ලැබීම සඳහා අත්යකවශ්‍ය වන සාරධර්මයක් ලෙස ද අර්ථ දැක්විය හැකිය. අත්යකවශ්ය සාරධර්මයක් බැවින් බොහෝ දෙනා සාධාරණත්වය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරති. කතිකා, වාද විවාද, සම්මන්ත්රහණ, වැඩමුළු, දේශන හා පුහුණු සැසි පවත්වති. මෙබඳු දේ ඇසෙන කියවන දකින විට සිතෙන්නේ කාහට කාගෙන් අසාධාරණයක් සිදු වන්නේද යන කාරණයයි. මන්ද එතරමට මිනිසුන් සෑම අයෙක්ම අනෙක් පුද්ගලයා පිළිබඳව සර්ව සාධාරණව කල්පනා කරන බව පෙනෙන්ට ඇති හෙයිනි. හොරුන්ගෙත් හොරු කම්බා හොරු වන්නාක් මෙන් අනුන්හට වඩාත්ම අසාධාරණයක් සිදු වන්නේ සර්ව සාධාරණය පිළිබඳව මරහඬ තලන පුද්ගලයන්ගෙන් දෝයි විටෙක සැක උපදවන තරමටම වාගේ සාධාරණයත්වය පිළිබඳ බොහෝ පුන පුනා අවධාරණය කිරීම් සමාජයෙහි දක්නට ලැබේ. ළමා අපයෝජනය, ළමා ශ්රැමිකයින් පිලිබඳව දේශනා පවත්වන ඇතැම් අයගේ නිවෙස්වල හා ව්යා,පාරික ස්ථානවල ළමුන් මෙහෙකාරකමේ යෙදී සිටින්නාක් මෙන් ද කාන්තා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව පෙනී සිටින ඇතැම් ධනවත් රදළ කාන්තාවන් තම නිවසෙහි සිටින ලේලියට වෙනස්කම් කිරීම හා තම සේවිකාවන්ට ගුටිබැට පහරදීම් සිදු කිරීම මෙන් ද සාරධර්ම පිළිබඳව උනන්දුවක් දක්වන පුද්ගලයන් අතින්ම පවා විටෙක සාරධර්ම උල්ලංඝනය වන අයුරු දක්නට ලැබේ. කෙසේ වෙතත් උපදේශයට වඩා ආදර්ශය උතුම් බැවින් සමාජයෙහි අවශේෂ පුද්ගලයන්හට සාධාරණත්වය ලබා දීමට පෙර මූලික සමාජය ඒකකය ලෙස සැලකෙන නිවස තුළ පවුලේ සාමාජිකයන් අතර සාධාරණ බව ඇති කර ගැනීම වඩාත් ඵලදායක බව පෙනේ. බොහෝ ආගමික ශාස්තෘවරු දේශනා කොට ඇති ධර්මතාවයකි. නමුත් අනුගාමිකයන් විසින් බොහෝ කොට උල්ලංඝනය කරනු ලබන්නේ ද මෙම කාරණයමය. සමහරු හොඳට සාධාරණ බවට වඩා නරකට නපුරට අසාධාරණයට කැමතිය. එබන්දන් යහමඟට ගැනීමට වෑයම් කිරීමට වඩා මාළුන්ට ගොඩබිම ජීවත්වීමට හුරු කරවීම වඩා පහසුය.

සත්යනයේ බලය අසීමිතය

සමහර දෙනා සත්යඩය ඇසීමට දැකීමට හා ඒ පිළිබඳව සිතීමට බෙහෙවින් අකමැති වෙති. සත්ය ය කියවෙනු ඇසෙනු ‍ලියවෙනු නොරිසි අය සත්යහ පිළිබඳ සිතන පතන කතාබහ කරන අය කෙරෙහි අකමැත්තක් ඇති කරගැනීම සාධාරණය. සත්යයයට විවෘතව පහර දෙන්නට නොහැකි බිය සුළු අය රහසේ සැඟවී සිට හෝ පහර දෙති. බළලුන් ලවා කොස් ඇට බාවන්නාක් මෙන් අන්යසයන් ලවා පහර එල්ල කරවමින් තමන් ධ්යාින ලාභී සෘෂිවරු මුනිවරු මෙන් ශාන්ත දාන්තව නිහඬව ඒ කිසිවක්ම නොදත් අය සේ සිටිති. තවත් වරෙක ජීවියෙකුගේ මෙලොව ජීවිතය පවත්වාගෙන යෑමට අවශ්යත කරන මූලික අවශ්යයතා ලබා ගන්නා සැපයුම් මාර්ග නවතා දමන්නට වෑයම් කරමින් හෝ සත්යතයට වැට කඩුළු බඳින්නට වෑයම් කරන්නේ සත්යැ නිසා තමන්ගේ නිරුවත හෙළිවෙතැයි යන බියෙනි. මේ අතර තවත් අය සත්ය්ය අන්යායන්හට සන්නිවේදනය වීමේ මඟ අහුරා දැමීමට තමන් සතු අධිකාරී බලය පවා යොදවා නොකඩවා නොයෙකුත් බලපෑම් සිදු කරමින් අනේක විධ ප්රධයත්න ද දරණ බව පෙනෙන්ට තිබේ. සැපයුම් මාර්ග අඩපණ කළ විට හෝ ඒවාට බාධා කළ විට ඉන් අඩපණ උකටලී අධෛර්යමත් වන ඒ පුද්ගලයා තමන්ට ඇවැසි ලෙස නම්මාගත හැකි වේ යැයි සමහරු උපකල්පනය කරති. ඇතැම්විට ලොව පවතින දුක්ඛිත තත්වය නිසාම අභ්යඋන්තර වශයෙන් ශක්තිමත් නොවුණු පුද්ගලයන් මෙබඳු දුක්ඛිත අවාසනාවන්ත තත්වයන්වලට මුහුණ පෑමේ දී මානසික හා ශාරීරික වශයෙන් බෙහෙවින් අසරණ විය හැකි වූවත් අභ්යයන්තර චිත්ත පවිත්රසත්වය පුබුදු කරවාගැනීම නිසා සාමාන්යව මනුෂ්යැ දුබලතා වලින් ඉහළට එසවුණු ශක්තිමත් පෞරුෂයක් හිමි පුද්ගයෙකු මෙවන් සිදුවීම් ඇතිවීම නිසාම ඉන් උකටලී වනවා වෙනුවට තවත් ධෛර්යමත්ව ස්වකීය කටයුතුවල අනලස්වීම නිරායාසයෙන්ම සිදුවන්නකි. ඒ නිසා සිත ශක්තිමත් පුද්ගලයන්හට බාධාවන් වෙස්වළාගත් ආශිර්වාදයන්ම වේ. එවන් පුද්ගලයන්හට හෙළන අකුල් ගසන ගල් මුල් එකී පුද්ගලයාගේ ආකල්ප නැමැති නිවස තවත් ශක්තිමත්ව තනා ගැනීම පිණිස අත්තිවාරමක් කර ගන්නවා ඇත. මිනිස්කම යන්නෙන් සැලකෙන්නේ ද මිනිසෙකුහට උරුම සාමාන්යක පොදු මිනිස් දුර්වලතා සෑම පුද්ගලයෙකු කෙරෙහි විද්යුමාන හෙයිනි. තිරිසන් සත්වයෙකු වන්නේ යමෙකුහට ආවේණික දුර්වලතා ප්රයමාණය මිනිස් අත්බව ලැබීමට තිබිය යුතු ප්රතමාණයට වඩා අධික වීම නිසාය. යමෙකු හට උරුම දුර්වලතා ප්රීමාණය මිනිස් භවයට පොදු දුර්වලතා ප්ර මාණයට වඩා අඩුවන විට ඊට වඩා ඉහළ තලයක් වූ දේව හා බ්රරහ්ම තත්වයන්ට පත්වීමට අවකාශ තිබේ. යම් කිසිවෙකු දෙවියෙකු හෝ බ්රකහ්මයෙකු නොවී මනුෂ්ය යෙකු වන්නේ ද මෙම ආවේණික පොදු මිනිස් දුර්වලතා නිසාමය. මිනිසත් බව ලැබීම දුර්වලතා වල මධ්යෙම තලය නියෝජනය කරන අතර දුර්වලතා ප්රනමාණය අධිකවත්ම තිරිසන් යෝනි, යක්ෂ, භූත, ප්රේරත ආත්ම භවයන්හි උත්පත්තිය ලබන බව බුද්ධ දේශනාවල විස්තර කර දී තිබේ. පෘථග්ජන බව යනුවෙන් අදහස් වන්නේ ද මෙම තත්වයමය. පෘථග්ජන බව දුරු කොට ආර්ය බව ලබා ගන්නා තෙක් සෑම මිනිසෙක්ම දුර්වලතා වලින් යුක්ත බව බුදුන් වහන්සේ ද දේශනා කර තිබේ. කෙලෙස්, පංච නීවරණ, දස සංයෝජන ධර්ම යන විවිධ නම්වලින් දැක්වෙන්නේ මෙම මිනිස් දුබලතායි. යම් කෙනෙකුහට ‍මිනිසත් බවට හා ඊට පහළ භවයන්ට ආවේණික මෙම මුළුමනින්ම දුර්වලතා දුරු කිරීමට මහත් මානසික ධෛර්යක් හා අප්රටතිහත කැපවීමක් අවශ්යම බව ද බුදුන් වහන්සේ වදාළ සේක. පුහුදුන් මිනිස් ස්වභාවයෙහි දුබලතා මැඩ පවත්වා සාරධර්ම පෝෂණය කිරීම මඟින් සෑම මනුෂ්ය.යෙකුහටම ආගමික ශාස්තෘවරයෙක්, දාර්ශනිකයෙක් හෝ ශ්රේයෂ්ඨ පුද්ගලයෙක් විය නොහැක්කේ එය ඉතාමත් අසීරුවෙන් මහත් දුෂ්කරතා මධ්යකයෙහි සිදු කළ යුතු බැරෑරුම් එහෙත් අති ශ්රේයෂ්ඨ කාර්යයක් වන නිසාය. අනෙක් අතට ආගමික කතෘවරු, දාර්ශනිකයන් හා ශ්රේෙෂ්ඨ පුද්ගලයන් සමාජයෙහි මිනිසුන් අතර සම්භාවනාවට පාත්රඅ වී ඇත්තේ අසත්යනය වෙනුවෙන් දිවි නොතකා අප්ර තිහත ධෛර්යෙන් ඇප කැප වී ක්රිරයා කළ බැවිනි. මේ තත්වය බුදුන් වහන්සේහටත්, ක්රිසස්තුස් වහන්සේහටත්, නබිනායක තුමාහටත් ආදී වශයෙන් සියළු ආගමික කතෘවරුන්හට පොදු සංසිද්ධියකි.

ජනප්රිකය මතවාද තුළ ආගමික හරයක් නැත

වරෙක අභීතව සමාජය හමුවෙහි තබන ලද ස්වකීය ඉගැන්වීම්වල අන්තර්ගත සත්යහ වචනයෙහි නාමයෙන් නොයෙක් කෲර පළිගැනීම්වලට, චරිත ඝාතන වලට, නින්දා අපවාද අසත්යහ චෝදනා හා සතුරු කුමන්ත්රනණවලට මුහුණ පෑමට මෙකී ශාස්තෘවරුන්හට සිදු වූ බව එකී ආගමික ග්රාන්ථ පරිශීලනය කිරීමේ දී දැකගත හැකිය. සමහරු ආගමික සත්යසය යනු ආගමික කතෘවරුන්ගේ ජීවිත කතා ප්රශවෘත්තිය හෝ ඒ වටා භක්තිය හා ශ්රකද්ධාව නිසා බැඳුනු සාහිත්යෘ රසය මුසු ඉන්ද්රජජාලික තොරුතුරු ආගමික ඉගැන්වීම් ලෙස උපකල්පනය කරගෙන සිටිති. ආගමික ඉගැන්වීම්හි දාර්ශනික හා සාරධර්ම වටිනාකම පසෙකලා යථෝක්ත ආගමික සාහිත්යග මූලාශ්රමගත ඉන්ද්රරජාලික තොරතුරුවල ගැබ්වන සත්යස අසත්යතතාවය මත සියළු සද් ආගමික හරයන් ප්රාතික්ෂේප කිරීමට තරම් මන්ද ප්රාතඥ ද අතිධාවනකාරී ද වෙති. තවත් අය තමන් විසින් උගැන්මෙන් පුරුදු පුහුණු කොට දියුණු කරගෙන ඇති තර්ක කිරීමේ ශක්තිය එකම අවිය කොට සියළු ආගමික ඉගැන්වීම් තර්කයේ මොට සැතින් විවච්ඡේදනය කිරීමට තරම් නුණුවන ද සැක සංකා බහුල අය ද වෙති. මිනිසා තමන් හා සමාන තවත් පුද්ගලයෙකුහට සමසේ නොසැලකීම නූතන සමාජයෙහි බෙහෙවින් විද්යමමාන වන තත්වයකි. කුලය, වත් පොහොසත්කම, අධ්යාමපනය, සමාජ පසුබිම, සමාජ සම්බන්ධතා, නිලය, කායික ස්වරූපය හා ලිංගිකත්වය කිසියම් පුද්ගලයෙකු සමාජයෙහි සෙසු පුද්ගලයන් අතරින් අසමාන සැලකුම් ලැබීමට හේතුවක් කරගැනීම සාවද්ය ය. සමසේ සැලකීමට අදාළව අපගේ නෛතික ව්යසවස්ථා රාමුව තුළ ද නීතිය ඉදිරියෙහි සියළු දෙනාම සමාන බව දැක්වෙන සඳහනින් අදහස් කර ඇත්තේ ඉන් සමාජ සාධාරණත්වය අපේක්ෂා කර ඇති හෙයිනි. මේ නිසා නෛතික වශයෙන් මානුෂික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා වේ. මෙම නෛතික ආරක්ෂාවට පූර්වයෙන් සංස්කෘතික වශයෙන් සමාජ ආචාර ධර්ම හා ප්රිතිමාන පද්ධතිය තුළ මිනිසාහට කිසියම් ආවරණයක් ලැබිය යුතු නමුත් එසේ නොලැබෙන බව පෙනෙන්නේ යම් යම් පුද්ගලයින් තමන්හට සිදුවන ලොකු කුඩා සෑම අසාධාරණයක්ම නිරාකරණය කරගැනීම පිණිස හා සාධාරණත්වය ලබා ගැනීම සඳහා නෛතික ව්යාවස්ථාවෙන්ම පිළිසරණයක් පැතීමට පුරද්දක් වශයෙන් යොමුව ඇති ‍ෙහයිනි. නීතිය පවා පිළිගෙන ඇති ස්වකීය හෘද ශාකෂියට එකඟව ක්රිවයා කිරීම මඟින් නීතිමය රාමුව උල්ලංඝනය විය හැකි අවස්ථා හැකිතාක් අවම කරගැනීමට මිනිසුන් උත්සුක වීම වැදගත්ය. උද්ඝෝෂණ, කළකෝළාහල, ආවේගශීලී හැසිරීම් නිසා මහජන ආරක්ෂාව හා සුභ සිද්ධිය සැලසීම සඳහා නිකරුනේ වැය කෙරෙන පොලීසියේ, ආරක්ෂක අංශවල, හා උසාවිවල වටිනා කාලය එමඟින් ඉතිරිකර ගැනීමට තිබිණි. නීතිය ස්වකීය පාණි ග්රනහණයට ගෙන ක්රි යා කිරීමට වඩා සැබවින්ම එය හොඳ පුරුද්දක් වන නමුත් සෑම කිවිසීමක්, ඉක්කාවක් ඇති වන වාරක් පාසාම නීතියට කරදර ඇති කිරීම ඊට වඩා වැදගත් විශාල නෛතික ගැටළු සඳහා වැය කළ යුතු වටිනා කාලය එමඟින් අපතේ හැරීමක් ලෙස ද පෙනී යයි. නියපොත්තෙන් කැඩිය හැකි දේට පොරව වුවමනා නොවේ. මෙරට සංස්කෘතික රටාව බිඳ දැමිය හැකි පරිදි බාහිරින් පැමිණෙන ආකල්ප හා මතවාදවල විශාල දුර්වලතා අඩුපාඩු වෙත්නම් ඒවා ඉක්මනින් නිවැරදි කිරීම මෙරට සංස්කෘතියට අනන්යප සාරධර්ම ලක්ෂණ අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීමට හේතු වේ. එනමුත් නියපොත්තෙන් කැඩිය හැකි අවස්ථාවේ එය නොකර සිටීම පසුකලක ඒ කාර්යය කිරීම ඉටු කිරීම පිණිස පොරවක් වුවමනා තැනට කටයුතු යෙදීමක් විය හැකි ද බව සිහි තබා ගැනීම වැදගත්ය. සාරධර්ම, ආචාර ධර්ම හා සදාචාරය වැනි දාර්ශනික ප්ර ස්තුත පිළිබඳව පර්යේෂණ, අධ්යතයනයන්වල නිරත වන හා අදහස් ප්රචකාශ කරන විද්වතුන් මේ පිළිබඳව ස්වකීය අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් යයි සිතමි. අපගේ ආචාර ධර්ම හා සාරධර්ම මඟින් ලබාගත හැකි පුද්ගල හා සමාජ සාධාරණත්වය පතා සුවිශාල ලෙස සටන් කිරීමට මෙවැනි සාරධර්ම පිරි සංස්කෘතියක සිටින අපට සැබවින්ම ඇවැසි නොවේ. අපේ සමාජ සංස්කෘතිය සාරධර්මවලින් පිරී පවතියි. නමුත් අප දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව හැල්මේ දිව යාමට අද අපට සිදු වී ඇති නිසා එවන් සාරධර්ම අප තුළ තිබේදැයි සිහිපත් කිරීමටවත් ඉස්පාසුවක් හෝ මානසික විවේකයක් මෙරට කාර්ය බහුල ජීවිත ගත කරන බොහෝ දෙනාහට නැත. වර්තමානයෙහි මෙරට ජනතාවගේ සාමාන්යහ නෛදික දිවි පෙවෙත හැල්මේ දුවන අශ්ව රේස් බඳුය. එම තුරඟ තරඟ රටාවට අවතීර්ණව හිඳින මිනිසුන්හට අවශ්ය් වන්නේ අමතකව හා යටපත්ව පවතින සමය හා සංස්කෘතික සාරධර්ම පිළිබඳව සිහිපත් කරදීම පමණි. නොමැති විශාල අර්බුද සිතින් මවා ගෙන ඒවාට විසඳුම් සැපයීමට වර්තමානයෙහි උත්සහ දැරීම මුහුද හත් ගව්වක් තිබියදී අමුඩ ගැසීමට ක්රිායාකිරීමක් හා සමානය. අනෙක් අතට මෙරට සංස්කෘතිය තුළ කුමන ආගමක ඕනෑම තරාතිරමක අයෙකු හට වුව ද අනුගනය කළ හැකි ඉතාමත් යහපත් සාරධර්ම හා ආචාර ධර්ම පද්ධතියක් ඇත. බෞද්ධයා හට පංචශීල ප්රතතිපදාව ද කතෝලික ජනයාහට දස පණත ද හින්දු ජනතාවහට භගවත් ගීතාවෙහි දැක්වෙන ධර්මිෂ්ඨ ධර්මතා ද මුස්ලිම් ජනතාව හට ඉස්ලාම් දහමේ අල්- කුරාණ ආචාර ධර්ම ද මඟින් පුද්ගල සමානත්වය හා සාධාරණත්වය පිළිබිඹු වේ.

බෞද්ධ සමාජ ධර්ම

සමාජ අසාධාරණය නිසා බැට කන විවිධ සංස්කෘතික වලට අයත් අසරණ ජනතාව පිළිබඳ නිරන්තරයෙන් ආගමික කතෘවරු අවධානය යොමු ඇති ආකාරය දක්නට ලැබේ. එක් එක් ආගමෙන් නිර්දේශ වී ඇති සාරධර්ම පද්ධතිය සකස්වීමට බොහෝ දුරට බලපා ඇත්තේ එකී සංස්කෘතික ලක්ෂණ නිසා අසාධාරණයට ලක් වූ මිනිසුන්ගේ චිත්තවේගික ආකල්පයි. බුදු දහමේ සදාචාර පසුබිම සකස්වීමට බ්රාධහ්මණ හා වෛදික සමයෙන් ඉගැන්වූ වර්ණ, කුල, පංති බේද වැනි ආකල්ප මූලිකවම හේතුවිය. බුදුරදුන් සෘජුවම ස්වකීය පැවිදි සමාජයෙහි සාමාජිකයින් අතර එවැනි කුල, වර්ණ හා පංති බේදයකට අවකාශ නොතැබුවේ හා තම ඉගැන්වීම් මඟින් එවැනි බේද තත්වයන් නිර්දය විචාරයට ලක් කළේ එහෙයිනි. එවැනි සමාජ ආකල්ප බෞද්ධ සාරධර්ම ලෙස සම්මතව සමස්ත භාරතය පුරා අති මහත් වේගයෙන් ව්යා ප්ත විය. පසුකාලීනව භාරතයෙහි සිදු වූ විදේශීය විනාශකාරී මුස්ලිම් ආක්රේමණ හා රට අභ්යආන්තර ඇති වූ විවිධ යුද්ධ, කැරළි කෝළාහල ආදිය නිසා බුදු දහම මුළුමනින්ම පසුකාලීනව භාරතයෙන් වියැකී යන තෙක්ම බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් කරා ජනතාව ආකර්ෂණය වීමට ප්රතධනතම හේතුව වූයේ කිසිදු බේදයකින් තොරව මිනිසාගේ ස්වච්ඡන්දතාවය හා දුෂ්කර කාර්යයන් ඉටු කිරීමෙහිලා ආත්ම ධෛර්යය බුදුරදුන් විසින් මහත් සේ අගය කොට සැලකූ බැවිනි. මේ යටතේ බ්රාධහ්මණ, ක්ෂතිය, වෛශ්යර හෝ ශුද්රඇ යනුවෙන් මිනිසුන් වර්ගීකරණයකට ලක් නොකිරීම සමාජයට මානව නිදහස හා විමුක්තිය ලබා දීමට ක්රිමයා කිරීමක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක. එමෙන්ම හුදෙක් කිසියම් පුද්ගලයෙකු හොඳ හෝ නරක වශයෙන් සැලකෙන්නේ උත්පත්තිය අනුව නොව ඒ පුද්ගලයා විසින් සිදු කරන ලද ක්රිහය‍ා හා චේතනාවන් නිසා බැව් දක්වා තිබේ. පුණ්යය, පාප, කුසල් හා අකුසල් වශයෙන් සංජානන, ආවේදන හා චර්යා සංස්කරණ ක්රකමවේදයකට පුද්ගලයා ලක් කිරීම මඟින් එකී පුද්ගලයා තුළ සැඟවී ඇති නෛසර්ගික මානව ශක්යදතා හා විභව ශක්තීන් අවධිකොට නැවත උපතක් ලැබීමට බලපාන ලද සියළු හේතු හා ඵල ධර්මතා කෙරෙන් නිදහස්ව විමුක්තිය ලැබීම බුදු දහමේ පරමාර්ථාධිගමය සේ හඳුන්වනු ලබයි. ‍තර්කය ලොව ඥාණය ලැබීමේ එකායන මාර්ගය ලෙස බුද්ධිවාදීහු උපකල්පනය කරති. විශේෂයෙන් යම් යම් අංශයන්ගෙන් හා විෂයයන්ගෙන් ප්රීවීණත්වය ලබා සිටින ඇතැම් විද්වතුන් සිතන්නේ තර්ක බුද්ධිය මඟින් සෑම දෙයක්ම සත්යේක්ෂණය කර බැලිය හැකි බවයි. යමක් පිළිබඳව විමර්ශනාත්මකව දැන හඳුනා ගැනීම පිණිස තර්ක බුද්ධිය භාවිතා කිරීමේ වරදක් නොමැත. එසේ වුවත් මේ වනාහී අමු අමුවේ තර්ක ශාස්ත්ර යෙහි න්යාමය සිද්ධාන්ත වලට වහල්වීම නොවේ. තර්කය නැමැති උපකරණයෙන් තමාට අවශ්යා කාර්යයන් සිදු කර ගැනීම පමණි. තර්කය නැමැති උපකරණයෙන් වැඩ ගැනීමට එම උපකරණය භාවිතා කිරීමට මනා පුහුණුවක් හා අධ්යා්පනයක් ලබා සිටිය යුතුය. තර්කයෙහි ඇත්තේ කිසියම් දෙයක අන්තර්ගත ගුණය දෙසට අවධානය යොමු නොකොට හුදෙක් සිද්ධි වාචක ප්රකස්තුතය සප්රිමාණ හෝ නිෂ්ප්රකමාණ වේදැයි යන්න පිළිබඳව පමණක් අවධානය යොමු කිරීමකි. කළු කපුටා සුදු යැයි තර්කයෙන් ඔප්පු කර පෙන්විය හැකි වුවත් එය සත්යකය නොවන්නාක් මෙනි. මව්ගුණ මේ යැයි තර්කයෙන් සප්ර මාණ කර ඔප්පු කළ නොහැකි වුවත් එය කෙනෙකුගේ හදවතට දැනෙන සෑම පුද්ගලයෙකුහටම ඉතා අවශ්යෙ වන දෙයක් වන්නාක් මෙනි. පෙරදිග දර්ශනයෙහි චාර්වාක ප්ර්ධාන කොට ඇති භෞතිකවාදී පිරිස ද ග්රීාක චින්තන ධාරාව ප්රදධාන කොට ඇති අපරදිග දර්ශනයෙහි ඇරිස්ටෝටලියානු ඉගැන්වීම් ගරු කළ පිරිස ද කිසියම් ප්රදස්තුතයක සත්යද අසත්යරතාවය දැන ගැනීමේ ක්රළමවේදයක් ලෙස තර්කය භාවිතා කරනු ලැබූවත් රළු දේ පිළිබඳව මිස ඉතා සියම් දේ පිළිබඳව ඥානය ලැබීමෙහිලා තර්කයම පමණක් උපයෝගී කරගැනීම පරිපූර්ණ අවබෝධයකට මඟ හෙළි නොකරයි. සියුම් දේ විමර්ශනය කිරීම හා අවබෝධ කරගැනීම පිණිස නොසියුම් තර්කය භාවිතා කිරීම අඬුව තිබිය දී අත පුච්චා ගැනීමට සමාන වූ බෙහෙවින් නිෂ්ඵල ක්රි යාවකි. මුදල සාරධර්මයක් නොවේ. සාරධර්ම සියල්ල අගයන් ලෙස සැලකිය හැකි වුවත් සියළු අගයන් සාරධර්ම ලෙස සැලකිය හැකි නොවේ. මේ අනුව මුදල අගයක් වුවත් සාරධර්මයක් නොවේ. මුදල සාරධර්මයක් නොවූවත් එය සාරධර්මයක් ලෙස සිතන ඇතැම් අය ද සිටිති. විශේෂයෙන් වර්තමානයෙහි මුල ස්ථානය ගෙනසිටින්නේ වාණිජ අර්ථ ක්රතමය වන බැවින් වාණිජ අර්ථ ක්රෂමය අනුව වඩා වැදගත් ලෙස සැලකෙන මුදල සාරධර්ම ස්ථානයෙහි ලා ගිණීමට ඇතැම් දෙනෙකු උත්සුක වීම මෙයට ප්ර ධානතම හේතුවයි. ඔවුන්ගේ ආකල්පවලට අනුව මව්පිය දූ දරු අඹු සැමි සෙනෙහස, ආගමික ශ්ර ද්ධාව, සහනශීලීත්වය, කරුණාව හා පරෝපකාරය වැනි සාරධර්ම වලට වඩා මුදල වටින්නේ නොවේ. එසේම ඒ සියළු සාරධර්ම මුදලට ලබාගත හැකිද නොවේ. මුදලට ලබාගත හැක්කේ සාරධර්ම නොවන සම්මත භෞතික අගයක් ඇති දේ පමණි. එම භෞතික අගය පවා පුද්ගල සම්මුතියක් පමණි. පුද්ගල සම්මුති ව්යගවහාරය ඉක්මවූ කළ එයට කිසිදු වටිනාකමක් නොමැත. නිදසුනක් ලෙස රත්රන් මුතු මැනික් හා ප්ලැටිනම් ලෝහයට ඇති වටිනාකම ඇති වන්නේ ඒවා වෙනත් භෞතික ද්ර්ව්යියන්ට වඩා දුලබ වීම මත සුලබ දේට වඩා ඉහළ මිළක් වෙළඳ පලෙහි හිමි කරගැනීම නිසාය. කිසියම් හෙයකින් ප්ලැටිනම් ලෝහය තිරුවාණා හෝ කළුගල් මෙන් ලොව සෑම තැනම විද්යරමාන වී කළුගල් හෝ තිරුවාණා ගල් දුලබ වී නම් වර්තමානයෙහි ප්ලැටිනම් ලෝහයට හිමි ස්ථානයම කළුගල් හෝ තිරිවාණා වලට හිමි වන්නට ඉඩකඩ තිබිණි. මේ අනුව ලොව දුලබ දේ සුලබ දේට වඩා ඉහළ මුල්යා අගයක් අත්පත් කරගැනීම පුද්ගල ව්යවවහාරික සම්මුතියක් පමණි. මුදලෙහි අගය සාරධර්මයක් නොවූවත් වර්තමාන වෙළඳ ආර්ථිකය මඟින් පණපොවන සමාජ ආර්ථික ක්රිරයාවළිය ඔවුන්ගේ භාණ්ඩ හා සේවා අලෙවි කිරීමට අවශ්යු මිනිස් පිළිගැනීම් පද්ධතිය සංස්කරණයෙහිලා යුහුසුළු වීම නිසා එය සාරධර්මයක් සේ සලකන්නට එහි නොමනා පෙළඹවීම්වලට ගොදුරු වූ මිනිසුන් උත්සුක වේ. එහි දී මිනිස් හැසිරීම් රටා සංස්කරණය කිරීම පිණිස භාවිතා කරනු ලබන වෙළඳ ප්ර චාරණ රටාව නිසා සාරධර්ම නොවන මුදල් වැනි දේ සාරධර්ම ලෙස සැලකීමට පාරිභෝගික ප්ර්ජාව පුරුදුව සිටියි. තම මව හෝ පියා වැඩිහිටි නිවාසයක රඳවා හෝ තම දරුවා දිවා සුරුකුම් මධ්යුස්ථානයක රඳවා හෝ තමා වෙළී ඇති නොනවතින ජීවන අරගලයෙහි නිරතවීමට මේ යටතේ මිනිසුන්හට දැඩි අකමැත්තෙන් වුවත් හුරු කරවනු ලැබ ඇත. කොමණ මුදල් හරිහම්බ කළත්, ඉතිරිකළත් පවතින ක්රොමය තුළ එනම් පාරිභෝගික සමාජ ආර්ථික රටාව තුළ වියදම් පක්ෂය ද ඒ සාපේක්ෂව ඉතා ඉහළ අගයක පවතින හෙයින් තමාට ලැබෙන සොච්චමෙන් ධනවතෙක් වීමට නොව යන්තම් එදා වෙල සරිකර සරිකර ගැනීමට පමණක් හැකියාව ඇති වේ. පෙර කාලවල දී ස්වාමි පුරුෂයා පමණක් රැකියාව නියුතුව සිටි අතර කාන්තාව නිවසෙහි කටයුතුත් දරුවන් බලහදා ගැනීමත් වැඩිහිටියන්ට රැකවරණය සැපයීමත් සිදු වූ නමුත් පවතින සමාජ ආර්ථික රටාව තුළ පවුලක පුරුෂයා සමානව කාන්තාව ද මුදල් ඉපයීමේ නිරත වන නමුත් ඒ හරිහම්බ කරන මුදල ඉතිරිකිරීමට වඩා පවුලේ සාමාජික‍යන්ගේ එදිනෙදා අවශ්යතතා පිරිමසා ගැනීමට පමණක් ප්රදමාණවත් මුදලක් වීම නිසා සාරධර්ම වැනි සංස්කෘතික අවශ්ය තාවයන් පිළිබඳව සිතීමටවත් කාල අවකාශයක් මේ නිසාම එවන් පවුල් අති මහත් බහුතරයකින් සැදුම් ලත් මෙරට ජනතාවට නොලැබීම පවතින යුගයෙහි සාරධර්ම බිඳ වැටීමට යම් තරමකින් හෝ හේතු වී ඇති බව පෙන්වා දිය හැකිය. මුදල සාරධර්මයක් සේ සැලකීම නිසා කෙසේ හෝ මුදල් රැස් කළ යුතු යැයි යන මානසිකත්වය ඇති වේ මේ හේතුව නිසා අන්යියන්ගේ දුක වේදනාව හා ආකල්ප පිළිබඳව සංවේදීවීමට අවශ්යයතාවයක් මිනිසාහට ඇති නොවේ. මිනිසෙක් තවත් මිනිසෙතු පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් සතුරු ආකල්පයකින් කටයුතු කරන්නට පෙළඹීම නිසා සාමාන්යුයෙන් යහපත් ආකල්ප ඇති පුද්ගලයින් තුළ පවා වෛරය ක්රෝසධය පළිගැනීම ජනිත කරවනු ලබයි. කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ මූලික මිනිස් අවශ්යඹතා සංතෘප්ත කිරීම කෙරෙහි නිසි විධිමත් සමාජ ආර්ථික ක්රිකයාවළියක් නොතිබෙන විටෙක තමා පෙළනු ලබන ආර්ථික සමාජික හා චිත්තවේගික අපහසුතා සාධාරණ ක්රරමයකින් සංසිඳවා ගැනීමට නොලැබෙන කළ මිනිසා පෙළඹෙනු ලබන්නේ අන්යධයන්හට කුමක් වුවත් මුදල් හැකිතාක් ඉපයීමටය. එමඟින් පංචකාම සම්පත්තිය රැස්කොට ගෙන අනුන්හට පෙනෙන ලෙස හැකිතාක් ඉන්ද්රී ය ප්රීයණනයෙන් යුක්තව දිවි ගෙවීමටය. මෙවන් මානසිකත්වයකට මිනිසුන් හුරු පුරුදු වීම නිසා විවිධ අපරාධ, දූෂණ, මංකොල්ලකෑම්, මිනීමැරුම්, ප්ර චණ්ඩ ක්රිසයා හා විවිධ සාහසික අපරාධ දිනෙන් දින හිස ඔසවනු පෙනෙයි.

ප්රකතිපත්ති ගරුක බව හා වාණිජ පරමාර්ථ

බුදු දහමේ ප්ර තිපත්ති අගයන රටක් ලෙස පැවති මෙරට විවෘත ආර්ථිකයත් සමඟ පැමිණි අති මහත් වාණිජ ප්රිවාහයෙහි බලපෑම මත මෙරට සංස්කෘතික වාතාවරණය සුරක්ෂිත කළ යෝධ කුළුණු ලෙස පැවති සාරධර්ම වේගයෙන් වෙනස්වීමට බඳුන් විය. පැවති සාරධර්ම වෙනුවට වාණිජ අර්ථක්ර මයට අදාළ මෙරට සංස්කෘතියට කිසිසේත්ම නොපෑහෙන සාරධර්ම හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර ඒවා මනුෂ්ය සදාචාරයට පටහැනි ගති ලක්ෂණ ප්රපකට කරවූ මිනිසුන් ආගමික හැදියාවෙන් ඉවතට යොමු කරවූ ඒවා විය. පෙර බුදු දහම මත පදනම් වූ අල්පේච්ඡ දිවි පෙවෙත මිනිස් ජන ජීවිතයෙන් ඉවත් වී වාණිජ පාරිභෝජන ආර්ථික රටාව විසින් මිනිසා බහුභාණ්ඩික තත්වයට පත්කරවීය. මූලික මිනිස් අවශ්යපතා සංතෘප්ත කර ගනිමින් සැහැල්ලු ලෙස ජීවිකාව ගෙනයනවා වෙනුවට හැකිතාක් අධි පාරිභෝජන රටාවකට ගැති වූ එමෙන්ම පවතින සමාජ ආර්ථික ක්රුමයෙහි වහළෙක් බවට මිනිසා පත්විය. පවුල් ඒකකයෙහි ශක්තිය ක්රරමයෙන් හීන වී යන්නට විණි. මේ හේතුව නිසා පෙර ශක්තිමත්ව පැවති පවුල කේන්ද්රඒ කරගත් සෙසු සමාජ සංස්ථාවන් ද ක්රිමයෙන් විසිරී යන්නට විය. අධ්යාලපනය ලැබිය යුතු වයස් සීමාව අනුක්ර්මයෙන් ඉහළට ගමන් කරන්නට විය. වඩා හොඳ රැකියාවක් කොට නිවසක් තනා විවාහ දිවියට එළඹෙන කාල වකාවානුව වෘත්තීය හෝ උසස් අධ්යාාපනය ලබන කාලසීමාවට සාපේක්ෂකව අනුක්රවමයෙන් පසුපසට තල්ලු වී යන්නට විණි. ඇතැම් විටක තරුණ විය ගෙවී මධ්ය්ම විය ගතවන තෙක්ම පුද්ගලයෙකුගේ සාමාජීය අවශ්ය තාවයන් සකස් කරගැනීම සඳහා ගත විය. ඉන් අනතුරුව සමාජ සම්මුති විවාහ දිවියට එළඹ දූදරුවන් ලබා ජීවිතයට එළඹෙන විට දිවියෙන් සමුගන්නා කාලය ද ළඟා වෙමින් පැවතීම මේ ක්ර මය යටතේ සාමාන්යැ දෙයක් විය. තරඟකාරී දිවි පෙවෙත නිසා නිරතුරු චිත්තවේගික ආවේගශිලී බවෙන් හා මානසික ආතතියෙන් කාලය ගත කරන්නට වර්තමාන මිනිසාට සිදු වී තිබේ. මේ නිසා වර්තමාන මිනිසා නිරන්තරයෙන් දිවි ගෙවන්නේ අසහනය සිත්හා දරා ගෙනය. අනෙක් අතට පවුල කේන්ද්ර කරගත් සාමාජික සුරක්ෂිතතාවය ද පවතින ක්රසමය තුළ බිඳ වැටීමට හා ගරා විටීමට ලක්වීම නිසා නූතන මිනිසාහට සිදු වී ඇත්තේ චිත්තවේගික පක්ෂයෙන් අභ්යබන්තර වශයෙන් මෙන්ම සාමාජික පක්ෂයෙන් බාහිරව වශයෙන් ද දැඩි ක්ලමථ සහගත තත්වයකින් යුක්තව දිවි ගෙවීමටය. මෙම තත්වය නිසා මානුෂික වශයෙන් මිනිසා තුළ තිබිය යුතු සංවේදී මානසික ස්වභාවය වෙනුවට වෛරයෙන් ක්රෝවධයෙන් හා ආවේගශීලීව කටයුතු කිරීමට පෙළඹේ. තමා නිරන්තරයෙන් පෙළනු ලබන දුක්ඛ දෝමනස්සයට වගකිව යුතු පුද්ගලයෙකු නොදකින හෙතම එහි වරද පවරන්නේ පුද්ගලයානුබද්ධවය. එය හුදෙක් පුද්ගලයෙකු නිසා ඇති වන්නක් නොව සමාජ ක්රපමයෙහි පවතින දුර්වලතා නිසා බව වටහාගැනීමට තරම් මෙබඳු පුද්ගලයන් දියුණු චින්තන ශක්තියකින් සමන්විත නොවීම ද මෙහි දී කැපී පෙනේ. මෙබඳු පුද්ගලයින් තමා පසුවන දුක්ඛිත තත්වයට පත් කළ මුළු මහත් සමාජය කෙරෙහිම ඇති කරගන්නේ බලවත් ද්වේෂ මූලික හැඟීමකි. මරණය යන වදන පවා කිසියම් කෙනෙකුහට මහත් බියක් තැති ගැන්මක් මානසික වේදනාවක් ගෙන දිය හැකි වදනකි. ලොව ජීවත්වන සෑම පුද්ගලයෙකුම මරණයට පත්වන බව දන්නා නමුත් මරණයට පත් නොවී එක තත්පරයක් හෝ ස්වකීය ජීවිතය දිගුකොට පවත්වා ගැනීමට ඕනෑම පුද්ගලයෙකු දක්වන්නේ මහත් ආශාවකි. ඒ තත්වය ඔබටත් මටත් අප හැම දෙනාටම පොදුය. මරණය කෙනෙකුහට මහත් ශෝකයක් ගෙනදෙන සිදුවීමක් වී ඇත්තේ මරණය පිළිබඳව ඇතිකර ගෙන තිබෙන ආකල්ප සමුදාය නිසාය. යමෙක් තමාගේ ජීවිතය මහත් සේ ප්රියෝජනවත් ද ඒ පුද්ගලයාගේ වියෝව මහත් වේදනා ගෙන දෙයක් සේ බොහෝ දෙනෙකුහට දැනේ. ඊට සාපේක්ෂකව තමා එතරම් නොහඳුනන හෝ තමාට එතරම් උපකාරී නොවූ පුද්ගලයෙකුගේ මරණය දුකක් සේ නොදැනෙන්නේ එකි පුද්ගලයාගේ වියෝව නිසා තමන්ට අත්නොවූ ප්ර තිලාභයක් පිළිබදව යටි සිතෙහි තෘෂ්ණාවක් නොමැති හෙයිනි. අපගේ සිතට දුක දැනෙන්නේ මරණයට පත් වූ පුද්ගලයා සමඟ කිසියම් මානසික බැඳීමක් අප විසින් ගොඩනඟා ගෙන ඇති බැවිනි. මෙම මානසික බැඳීමක් නොමැති තැන දුකක් ද ජනිත නොවේ.

මරණය දුකක් වන්නේ ඇයි?

අප කිසිසේත් නන්නාඳුනන පුද්ගලයෙකුගේ මරණය පිළිබඳව අප තුළ කම්පනයක් හෝ දුකක් ජනිත නොරකන්නේ මේ නිසාය. අනෙක් අතට මරණයට පත් වූ පුද්ගලයා අපගේ ජීවිතයට සමීප වූ ප්ර මාණයට මරණය නිසා අප ලබන වේදනාව ද මහත් වේ. අනෙක් අතට තමන් විසින් තමාට ප්රිපය වස්තූන් හා පුද්ගලයන් හා සිතින් පවත්වා ගනු ලැබූ බැඳීම එක්වරම අහිමිවීම නිසා ද සිතට දුක හට ගනියි. අප ඉඳුරන්ගෙන් ලබාගනු ලබන විවිධ අරමුණු කාලයක් තිස්සේ ප්රි ය ලෙස වින්දනය කරමින් ඒ සමඟ ආකර්ශණාත්මක මානසික සංකීර්ණයක් ගොඩනඟාගෙන කටයුතු කළ හුරුව දිගු කලක් තිස්සේ දුක ලෙස අපගේ මනසට වද දෙයි. මෙම මානසික සංකීර්ණය ගොඩනැඟීම සිදු වන්නේ අප ඉන්ද්රිසයයන් ඇසුරෙන් ලබන අත්දැකීම් වරදවා සංජානනය කිරීම නිසා බව බුදු දහමේ දැක්වේ. මානසික සංකීර්ණ ගොඩනඟා ගැනීමේ ක්රිනයාවළිය තණ්හාව ලෙස ද වරදවා සංජානනය කිරීම අවිද්යාකව ලෙස ද දැක් වූ විට තණ්හාව අවිද්යා ව නිසා හට ගන්නා අතර අවිද්යාංව ඇති වන්නේ තණ්හාව නිසාම බව බුදු දහම පෙන්වා දී තිබේ. මෙම ක්රිගයාවළිය විස්තර සහිතව පටිච්ච සමුත්පාදය මඟින් අර්ථ දක්වා ඇත. කෙනෙකු මෙම ක්රි.යාවළිය මනාව ප්රිත්ය්ක්ෂ ලෙස අවබෝධ කරගැනීම නිසා දුකෙන් මිදීම ලබන බව එහි දී පැහැදිලි කර දී තිබේ. මේ අනුව කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ මරණය ශෝකයක් ඇති කරනු ලබන්නේ ඒ මරණයත් සමඟම මෙතෙක් තමාට හිමි වූ යම් යම් දේ අහිමිවීමකට පත්වීම නිසායි. මෙසේ වන්නේ අප විසින් පුද්ගලයන් හා භෞතික වස්තූන් කෙරෙහි ගොඩනඟා නෙ තිබෙන්නා වූ තෘෂ්ණාව තවදුරටත් ඊට ආකර්ශණය වීමට සුදුසු දෙය නොලැබීම නිසා සිතෙහි ඇතිවන ගැටීමේ තත්වය දුක ලෙස අර්ථ දක්වනු ලැබේ. මේ අනුව දුක හා බිය ඇතිවීමට ගැටීම යන එකම හේතුව මූලික වේ. බිය හා දුක යනු අපගේ මානසික ආවේදන පැතිකඩ තුළ හටගනු ලබන ස්නායු සංවේදන තත්වයන් දෙකක් හඳුනාගන්නා ආකාරය වේ. මෙම හැඳිනීම සිදු වන්නේ සංජානන පැතිකඩ නිසාය. මේ අනුව දුක හා බිය අපගේ සිත තුළ ඇතිවන සංකල්පයන් දෙකක් පමණි. එසේ නම් අප දුකට හා බියට ප්රඅතිචාර දක්වන ලෙස සිදු කරනු සියළුම ක්රිකයාවන් අපගේම චිත්ත සංකල්පනා දෙකක් අරමුණුකොට අප විසින් ක්රිචයාත්මක වීමක් පමණි. වෙනත් ලෙසකින් දක්වතහොත් දුක හා බිය බැහැරින් පැමිණෙන යමක් නොව එය අපගේ සිතෙහිම උත්පාදනය වන එක්තරා තත්වයකි. මේ නිසා යම් යම් තත්වයන් නිසා දුකට පත්වනවා හෝ යම් යම් දේ නිසා බියට පත් වනවා යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ සැබවින්ම අප බාහිර වස්තු නිසා දුකට හෝ බියට පත්වීමක් නොව එකී බාහිර වස්තු ඇසුරෙන් අප සිත තුළ සකස් කරගන්නා අපගේම සංකල්පවලට අප විසින්ම දුක් හා බිය වීමකි. මේ තත්වය වඩාත්ම හොඳින්ම දැනගත හැකියාව ලැබීමට අපේ සිත නිශ්චලව පවතින අවස්ථාවක දී හෝ කිසියම් අරමුණක් කෙරෙහි සිත රඳවා ක්රියයාකරන අවස්ථාවක දී සිතෙහි පවතින පැහැදිලි පවිත්ර් ස්වභාවය මතුව ඇති අවස්ථාවක දී දුකක් හෝ බියක් පැමිණියහොත් එය සිතින් ඉවත්කිරීමට වෑයම් නොකර හුදෙක් එම දුක හෝ බිය කෙරෙහි කිසිදු මානසික සම්බන්ධයක් ඇති නොකරගෙන ඒ දෙස පියවි සිහියෙන් හා එකඟ වූ සිතින් යුක්තව අඛණ්ඩව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටියහොත් එක්තරා අවස්ථාවක දී හට ගැනී, ක්රිමයෙන් වර්ධනය වී අවසානයෙහි ක්රයමයෙන් වියැකී ගොස් නැතිව යන ආකාරය දරකගත හැකිය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේම සොයා ගැනීමක් සේ සැලකෙන බෞද්ධ භාවනා ක්ර මය වූ විදර්ශනා භාවනා ක්රදමය පදනම් වී ඇත්තේ ද හුදෙක් මේ ආකාරයෙන් මානසික ලක්ෂණ දෙස සිහිය හා එකඟ වූ සිතින් විචාර් පූර්වකව, මධ්යෙස්ථව නුවණ වර්ධනය වන පරිදි නිරීක්ෂණය කිරීම මතයි. දුක හා බිය හටගන්නේ කිසියම් ජීවියෙකු හෝ ප්රතස්තුතයක් පිළිබඳව සිතට නැඟෙන තද ආකර්ශණය නිසාය. මෙම ආකර්ශණය තණ්හාව, රාගය, කාමය හා ප්රේ්මය යනාදී විවිධ නම් වලින් අර්ථ දැක්විය හැකිය. දුක හා බිය ප්රේතමය නිසාම හට ගන්නා බවත්, ප්රේ‍මය නොමැති තැන දුක හා බිය ද නොමැති බවත් ධම්මපදයෙහි දැක්වේ. එයම වෙනත් ස්ථානයක ප්රේතම යන වචන වෙනුවට තණ්හාව යන වදන යොදා එලෙසම විස්තර කර දී තිබේ. මෙහි ප්රේාම යන වදනින් දැක්වෙන්නේ ලිංගික ආකර්ශණය පදනම් කරගත් ඇලීම පමණක් නොව සියළු ආකාරයෙහි ඇලීම් කොට්ඨාශයයි. ඇලීම තෘෂ්ණාව නිසා සිදු වන බව යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කිසියම් ආකාරයකින් තමාගේ සිතෙහි ඇතිවන තෘෂ්ණා මූලික ඇල්ම මුළුමනින්ම සමුච්ඡේද වශයෙන් ප්රරහීණ කළ පුද්ගලාගේ සිත බියෙන් හා දුකෙන් මුළුමනින්ම අත්මිදීමට පත්වන බවයි. ඇලීම හා ගැටීම එකම කාසියේ දෙපැත්තයි වෙනත් ලෙසකින් දක්වතහොත් දුකෙන් හා බියෙන් විමුක්තිය ලැබිය යුතු වන්නේ සිතෙහි හටගන්නා තෘෂ්ණාව සම්පූර්ණ වශයෙන් දුරු කිරීම මඟින් බව මෙයින් අදහස් කරනු ලබයි. සිතෙහි ආවේදන ගති ලක්ෂණ දෙකක් ලෙස සැලකෙන ඇල්ම හා ගැටීම යන එකිනෙක ප්රිතිවිරුද්ධ ලක්ෂණ දෙකම හටගනු ලබන්නේ එකම තෘෂ්ණා මූළය නිසා බව මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ. සත්ය වශයෙන්ම ඇලීම හා ගැටීම යනු එකම කාසියෙහි දෙපැත්ත බඳුය. සිතට එය දෙයාකාර ආවේදන දෙකක් ලෙස දැනුන ද සැබවින්ම සැලකිය යුතු වන්නේ එය තෘෂ්ණාව හේතුවෙන් සිතට දැනෙන ආවේදන හෙවත් ස්නායු ආවේග සම්ප්රේුෂණ අවස්ථා දෙකක දී සිත විසින් සංජානනය කරගනු ලබන්නේ එකිනෙක ප්ර තිවිරුද්ධ වින්දනයන් දෙකක් ලෙස වීම නිසා ගන්නා අරමුණෙහි සිත මුළාවට පත් කරවනු ලබයි. මෙම මුළාව බෞද්ධ ඉගැන්වීම්වල අර්ථ කථනය වන්නේ අවිද්යාටව ලෙසයි. සැබවින්ම තෘෂ්ණාව හටගනුයේ අවිද්යා ව නිසා වන අතර නැවත නැවත ඇතිවන තෘෂ්ණාව අවිද්යාරවට හේතු ප්රරත්ය වේ. ජීවිතය යනු සසර භව ගමන සිදු වන අතරතුර ලබා ගන්නා තාවකාලික අම්බලමක් වැනි නැවතුම්පළක් පමණි. එම තාවකාලික නැවතුම්පළින් නික්මී යාම මරණයයි. මරණයෙන් ද භව ගමන කෙළවර නොවේ. එය ද එක්තරා යළි ඇරඹුමකට අවශ්යම තාවකාළික නික්මයාමක් පමණි. මේ ආකාරයට සසර යළි යළිත් ඉපදෙමින් මරණයට පත් වෙමින් කෙදිනක හෝ නිවන් දකින් තෙක් දිගු චාරිකාවක් සෑම දෙනෙක්ම යති. මේ හේතුව නිසා මරණය යනු නව ජීවිතයකට අත්තිවාරම් දැමීමක් සෙ ද හැඳින්විය හැකිය. මෙය චක්රණකාර ප්රකවාහයකි. මෙම චක්රතකාකාර ප්රතවාහය නම් ජීවිතය ඉපදීම හා මරණය අතර පරස්පරයක් නොවන සමාන අවස්ථා ජනිත කරවන අඛණ්ඩ දාමයක් සේ සැලකිය හැක. මෙම උපත හා මරණය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය අවසන් වන්නේ යම්කිසි පුද්ගලයෙකු නිවන් දැකීම නිසාය. නිවන ප්රසත්යඅක්ෂ අවබෝධයකි. එය ශාන්තය ප්රේණීතතරය. එසේම දුරවබෝධය. තර්කයෙන් දත නොහැකි සියුම් බවින් යුතුය. යථාභූත ඥාන දර්ශනය උපදවා ගන්නා භාවනානුයෝගීහු අතීන්ද්රි ය ප්ර්ත්යික්ෂය මඟින් දුක සේ නිර්වාණ අවබෝධය ලබා ගනිති. නිර්වාණය වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි සතර මහා භූතයන් ද ඉක්මවා සිටින්නකි. නිවන අවබෝධ කරගන්නා ලද උතුමා අටලෝ දහමෙහි නොසැලෙන පුද්ගලයෙකි. තමාට අත්විඳීමට සිදු වන කවර තරාතිරමේ තත්වයකට වුවත් මුහුණ ‍දීමේ දී අචල අකම්පිත බවක් පළ කිරීම අටලෝ දහමෙන් අකම්පිත බවේ ලක්ෂණයි. බුදු පසේ බුදු මහ රහතන් වහන්සේලා අටලෝ දහමෙහි නොසැලෙන ශ්රේබෂ්ඨ උතුමන් වහන්සේලා බව බුදු දහමෙහි සඳහන් වේ. සාමාන්යෙ පුහුදුන් මිනිසා තමාට විඳින්නට සිදුවන ලොකු කුඩා කරදර හිරිහැර සිත් තැවුල් කීර්ති ප්රමශංසා ආදියෙහි දී සසලවීමට පත්වන්නේ එම තත්වයන් ආත්මාදී වශයෙන් ග්රුහණය කරගැනීම නිසාය. මෙසේ ආත්මාදී වශයෙන් ග්ර්හණය කිරීමක් නොමැති තැන නින්දා ප්රුශංසාදිය පිළිබඳ හිමිකමක් හෝ පුද්ගලත්වයක් ගොඩ නො නැ‍ඟෙන හෙයින් ඒ තත්වය නිසා සිත කැළඹීමකට පත් නොවේ. අටලෝ දහම පිළිබඳව සසලවන්නේ ඉන්ද්රි්ය ඇසුරෙන් ලැබෙන අරමුණු පිළිබඳව සාවද්යප ලෙස සංජානනය කරගැනීම නිසාය. ඉන්ද්රි ය, අරමුණු හා සංජානන නිත්යු නොවන විටක ඒ ඇසුරෙන් ලබන සංජානන ද අනිවාර්යෙන්ම අනිත්යද බැව් නොකිව මනාය. එසේම අනිත්ය සෑම දෙයක් අතෘප්තිකරය. මෙම අතෘප්තිකර තත්වය බුදු දහමේ දැක්වෙන්නේ දුක්ඛඃ ලක්ෂණය ලෙසයි. මෙම දුක්ඛඃ බව ඉන්ද්රි ය ඇසුරෙන් විටෙක අපට දැනෙන දුක් වේදනාව පමණක්ම නොවේ. දුක් වේදනාව ආ‍ෙව්දන පැතිකඩට අයත්ය. දුක්ඛඃ ලක්ෂණය යනු මුළු මහත් ආවේදන පැතිකඩෙහිම ඇති ප්රආඥා මූලික ලක්ෂණය ලෙස දැක්විය හැකිය. මේ අනුව දුක පමණක් නොව සැප ලෙස විටෙක අප වින්දනය කරන වේදනාව පවා දුක්ඛඃ ලක්ෂණයට අයත් වේ. මන්ද යත් සැප වේදනාවේ පවා අතෘප්තිකර බව ගැබ්වන හෙයින් අතෘප්තිකර යමක් වේද එය දුක්ඛඃ ලක්ෂණයටම අයත් බැවිනි. එසේම කිසියම් ප්ර්ස්තුතයක අනිත්ය් හා දුක්ඛඃ ලක්ෂණ දෙකම අන්තර්ගත ද එය කෙසේවත් සත්ව පුද්ගල වශයෙන් ගත නොහැකි ප්ර තීත්යය සමුත්පන්න වූවක් බව අනත්ත යන ලක්ෂණයෙන් අදහස් කෙරෙයි. පාලි භාෂාවෙන් අනත්ත යන වදන අත්ත හෙවත් තමාට අයත් යන්නෙහි විරුද්ධාර්ථ වූ තමා සතු නොවන යන අදහස දැනවීම පිණිස භාවිතා වී තිබේ. අත්ත යන පාලි වචනයෙහි අදහස් රාශියකි. ස්වකීය, ස්කන්ධ පංචකය, තමාගේ සිරුර, ආත්මය, ජීව පදාර්ථය යන අර්ථ රැසක් අත්ත යන වදනින් අදහස් කර තිබේ. මෙම අර්ථ සියල්ල හකුළා එක් අදහසකට ගොනුගත කළ විට තමාට රිසි සේ තමාගේ වශයෙන් පැවැත්වීමට හැකි යන්න අත්ත යන පදයෙන් අදහස් වන බව සිතිය හැකිය. එබැවින් මෙහි විරුද්ධාර්ථය වූ අනත්ත යනු තමා හෝ තමාගේ වශයෙන් පැවැත්විය නොහැකි ලෙස අදහස් වේ. ලොව විවිධ ආගමික ශාස්තෘවරු පහළ වී ඇත. ඉදිරියට ද පහළවිය හැකිය. සෑම ආගමික ශාස්තෘවරයෙකුම පාහේ ස්වකීය අනුගාමිකයින් සියළු දෙනා විෂයෙහිම සමාන ආකාර‍යකින් ක්රිතයා කොට ඇත. සම සිතින් ඔවුන් වෙත අනුකම්පාව දක්වා තිබේ. නමුත් පශ්චාත් කාලීනව ආගමික ශාස්තෘවරුන් අනුගාමිකයන් කෙරෙහි පිලිපැදි සම මෙත් ප්රනතිපදාව ඒ එක් එක් ආගමෙහි අනුගාමිකයින් කෙරෙහි එපමණටම පැවතියේ නොවේ. අන්යර ආගමිකයින් කෙරෙහි දක්වන ලද සහනශීලී ප්රකතිපදාව ද පසුකාලීනව වියැකී ගොස් තිබේ. බුදුරදුන් ජීවමාන සමයෙහි උන්වහන්සේ අන්යල තීර්ථකාරාම, පරිබ්රාැජකාරාම, තාපසාරාම වැනි ආගමික ස්ථාන කරා පාගමනින් වැඩම කොට එකී ආගමිකයින් සමඟ පිළිසඳර කතා බහේ යෙදී ඇති ආකාරය ත්රිනපිටකයෙහි විද්යඟමානය. එසේම එබඳු විටෙක උන් වහන්සේව අනෙකුත් ආගමිකයින් විසින් මහත් සේ හරසරින් පිලිගන්නා ලද ආකාරය හා උන් වහන්සේ එසේ වැඩියහොත් යහපතැයි යන බලාපොරොත්තුවෙන් ස්වකීය අනුගාමිකයින් නිශ්ශබ්ද කොට බලා සිටී අන්යාතගමික ප්රබධානීන් පිළිබඳ විවිධ තොරතුරු බෞද්ධ මූලාශ්රා ග්රාන්ථයන්හි අන්තර්ගතය.

ආගමික සහනශීලීබව

අනිකුත් ආගම්වලට ගරහන්නා ස්වකීය ආගමට ද නිගා කරයි යන සඳහන අනුව කියවෙන්නේ ආගමික පක්ෂයෙහි පැවතිය යුතු සහනශීලී බව සාරධර්මයක් සේ සලකන ලද බවයි. වාද විවාද ආගමික අංශයෙන් පැවතිය හැකි වුවත්, අන්යයයන්හට කායිකව හා මානසික වධ හිංසා සිදු කිරීම ලොව කිසිදු අහිංසාවාදී ආගමක් අනුමත කරන ක්රියයාවක් නොවේ. අනුගාමිකයන්හට හිංසා පීඩාදිය සිදු කිරීම ද පිළිකුල් සහගතය. ලොව ශිෂ්ටාචාරවත්ම, කෙමෙන් ප්ර්ජාතන්ත්රිවාදී බවෙන් ඉදිරියට යත්ම සංවර්ධනාත්මක සංස්කෘතික ලක්ෂණ උරුම ගනිත්ම ආගමික සහනශීලී බව වඩාත් එම සමාජයෙහි විද්යතමාන විය යුතුය. ආගම්වල හා ආගමික පරමාර්ථවල විවිධ වෙනසකම් තිබිය හැකි බව සත්යවයක් වුවත් තමාට රිසි ආගමික ප්රිතිපදාව අනුව කටයුතු කිරීමට නිදහසක් මිනිසුන් හට තිබිය යුතුය. බලහත්කාරයෙන් සත්යිය කරා කිසිවෙක් රැ‍ෙගන යා හැකි නොවේ. ආගම අවශ්යබ මිනිසුන්හට නිසි මඟ පෙන්වීමට පමණි. ආගමික ඒකාධිකාරය වැඩවසම් සමාජයක ලක්ෂණයක් මිස නිදහස් ආකල්පවල හැඩයක් නොවේ. අප හැමවිට ප්රරවේශම් විය යුතු වන්නේ යුක්ති සහගත සමාජ ප්රදතිමාන සුරක්ෂිත කිරීමට හා අයුක්ති සහගත සමාජ ප්රමතිමාන හා සාරධර්ම වලට අනුකූල නො වී සිටීමටය. සමාජ සම්මත වුවත් සදාචාරයට පටහැනි දේ අයුක්ති සහගත සමාජ ප්රටතිමාන ලෙස දැක්විය හැකිය. ලොව සියළු දෙනාගේම මානුෂික අයිතිවාසිකම් ගරු කරනවා සේම එකී මානුෂික අයිතිවාසිකම් අහිමිවන පරිදි එක් පුද්ගලයෙකුගේ වුව කායික හා මානසික හිංසනයට පත් කිරීම නොකළ මනා දෙයකි. ඒ හා සමානවම කිසියම් ජන වර්ගයක් හෝ කොට්ඨාශයක් කොන් කර තැබීම අයුක්ති සහගත සමාජ ප්ර තිමානයක් සේ පෙන්වා දිය හැකිය. පුද්ගලයෙක් තවත් පුද්ගලයෙකුගෙන් උසස් හෝ පහත් වන්නේ නිලය, ජාතිය, කුළය, පෙළපත, සමාජ පසුබිම හෝ වත් පොහොසත්කම අනුව නොව තමාගේ සාරධර්ම හා සදාචාර ලක්ෂණ අනුවය. මේ අනුව ඕනෑම අවස්ථාවක තමාගේ මට්ටම උසස් හෝ පහළ දමා ගැනීමේ පුර්ණ බලය එම පුද්ගලයාටම බුදු දහම විසින් හිමි කර දී තිබේ. මේ පුද්ගල ස්වච්ඡන්දතාවය නමැති අතිශය මානුෂික පසුබිම උරුම කොට ලබාදීමකි. වෙනත් කිසිදු ආගමික සංස්ථාවක් විසින් පුද්ගලයෙකුගේ ස්වච්ඡන්දතාවයට මෙතරම් ගරු කොට සලකා නොතිබිණි. ස්වච්ඡන්චතාවය නිසා ගරු කරන ලද පුද්ගල ස්වාධීන චින්තනය වෙනත් සමයන්හි පරාධීන කොට තිබුනේ සියල්ල මිනිස් කැමැත්තට පරිබාහිරව කිසියම් සැලැස්මකට හෝ ආකෘතියකට පැවරීම මඟිනි. එය විමුක්තියට හෝ නිදහස ලැබීමට ක්රිමය සේ සැලකිය හැකි නොවේ. 9.සහන ඉම සෑම දෙනාම සතුටින් දිවි ගෙවීමට කැමැතිය. සමාජයක් යනු පුද්ගලයින්ගෙන් සුසැදි විධිමත් ලෙස සමූහගත අන්තර්ක්රි යා පද්ධතියක් බැවින් පුද්ගලාන්තර සම්බන්ධතාවයන්හි විධිමත් බව සහනශීලී සමාජයකට අතිශයින්ම වැදගත් වේ. කිසිදු භේදයකින් තොරව සමාජ සංස්ථාවලට අයත් සෑම පුද්ගලයෙකුහටම තමන්ගේ අන්ය්න්යකතාවය පිලිබඳව සුබදායක යහපත් පිලිගැනීමක් ඇති වන පරිදි සමාජ ප්රනතිමාන සකස්වීම සමාජ වගකීමක් මෙන්ම පුද්ගල අයිතිවාසිකමක් ලෙස ද අර්ථකථනය කළ හැක. මෙය තව දුරටත් විකාශය වීමේ දී මානව අයිතිවාසිකම් දක්වා ව්යාථප්ත වේ. වෙනත් අයුරකින් කිවහොත් සමාජ ප්රනතිමාන ස්ථාපිතවීමේ දී කිසිම විටකදීවත් එමඟින් මානව හෝ පුද්ගල අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය නොවීමට කටයුතු කිරීම වැදගත්ය. සමාජ ප්රුතිමාන සකස්වී ඇත්තේ මිනිසා වෙනුවෙන් වන හෙයිනි. එසේම පුද්ගල අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමේ දී ඉන් සමාජ ප්රනතිමාන ද කඩ නොවිය යුතුය. මක් නිසා ද යත් පුද්ගල හා මානව අයිතිවාසිකම් යනු සමාජ ප්රමතිමානයක් ලෙස පැවතිය යුතු දෙයක් වන හෙයිනි. සමාජයෙහි සතුටින් දිවි ගෙවීමට නම් සියළු දෙනාහටම පොදුවේ එකඟ විය හැකි පරිදි එක් එක් සමාජ සංස්ථාවන්හි යහ පැවැත්මට හා පුද්ගල සංතෘප්තිය ලැබීමේ ක්රකමවේදයට අදාළ වූ සමාජ විනයක් පැවතිය යුතුය. සමාජ විනය නොමැතිවීම පිලිබඳ කිසියම් විශේෂිත පාර්ශවයකටම පමණක් වරද පටවා අත පිසදා ගැනීමට කිසිදු ඉඩක් කිසිවෙකුහටවත් නොමැත්තේ සමාජ විනය නොමැති වීම නිසා ස්ත්රීම පුරුෂ දුප්පත් පොහොසත් ලොකු කුඩා භේදයකින් තොරව සමාජයෙහි වෙසෙන සෑම පුද්ගලයෙකුම මෙයින් ඉමහත් ලෙස පීඩා විඳින බැවිනි. තමන් ද ඉන් පීඩාවට පත් වුවත් මේ සඳහා කුමක් සිදු කළ යුතුදැයි නොදන්නා බව නිසා බොහෝ දෙනෙකු මෙම ප්ර්ශ්න‍යේ දී කෂාය බිවූ ගොළුවන් සේ මුනිවත රකින බව පෙනෙන්ට තිබේ. කළාතුරකින් කෙනෙකු දෙනේනෙකු පමණක් අතරින් පතර හඬක් නගතත්, එම හඬ අදාළ වැරදි නිවැරදි කිරීමට හෝ සමාජ සාධකයක් වීමට තරම් ප්ර බල නැත. සාමාජ විනය බිඳ වැටීම සමාජ විනය බිඳ වැටීම සුළු දෙයක් සේ මතුපිටින් පෙනුනත්, වර්තමානයෙහි උද්ගතව ඇති තත්වය නම් එය කිසිසේත් ලඝු කළ නොහැකි සුවිශාල සමාජ ප්ර,ශ්නයක් බවට පත්වෙමින් පවතින බවයි. මුල් කාලයෙහි දී මේ ප්රපශ්නය පිලිබඳව මූලික අවධානය යොමු කිරීමට අතපසුවීමට යම් යම් හේතු සාධක සමාජය තුළ පැවතියත් එකී හේතු සාධක අතර සුවිශාලතම හේතු සාධකය වූ යුද බිය මේ වන විට පහව ඇති හෙයින් හා මුළු මහත් දේශය යුද බියෙන් සුරක්ෂිත බැවින් රටේ හා ජාතික ආරක්ෂාව පිණිස යොදන ලද කැපවීම හා අවධානය බිඳ වැටී ඇති සමාජ විනය ප්රටකෘතිමත් කිරීම සඳහා භාවිතා කිරීමේ හැකියාව ඇති බව රටේ පිළිගත් විවිධ විද්වතුන් හා උගතුන් විසින් ද ‍පෙන්වා දී තිබෙන අත්යේවශ්ය කාරණයකි. විශේෂයෙන් සමාජ විද්යාුඥයින්, අධ්යාෙපනඥයින්, සාහිත්යවධරයින්, කලාකරුවන්, විද්යුඥත් හා මුදිත මාධ්යරවේදීන්, නීති කේෂ්ත්රනයෙහි විශාරදයින්, දාර්ශනිකයින් හා ආචාර විද්යාවව, නීතිය, සාරධර්ම, සදාචාර දර්ශනය යන කේෂ්ත්රහ පිලිබඳ පර්යේෂකයින් මේ පිලිබඳව දැඩි සේ අවධාරණය කර තිබේ. සමාජ ප්ර්තිමාන සකස් වී ඇත්තේ මිනිසුන් හට සමාජයෙහි සුරක්ෂිතව දිවි ගෙවීම සඳහාය. සමාජ ප්රකතිමාන පමණක් තිබුණත් එය ප්රුමාණවත් නොවේ. මිනිසුන් අතර ආචාරශීලී පැවැත්මක් ද තිබිය යුතුය. අන්යමයන් කෙරෙහි පවා පවතින පොදු මනුෂ්යහත්වය සඳහා නිසි ‍‍ගෞරවයක් පැවතිය යුතුය. තමාගේ, තම පවුලේ අයගේ මෙන්ම සමාජයෙහි ජීවත්වන සෙසු පුද්ගලයන්ගේ ද රුචි අරුචිකම් පිළිබඳ වැටහීමක් මෙන්ම ඒ සඳහා චිත්ත අභ්යෙන්ත‍රයෙන් පැණ නඟින කිසියම් ගරුත්වයක් සෑම පුද්ගලයෙකු වෙතම පැවතිය යුතුය. තමා ජීවත්වන සමාජයෙහි අන් අයට කරදරයක් නොවී හැසිරීමට නම් මිනිසුන් තුළ අන්යුයන් කෙරෙහි කිසියම් ගෞරවයක් හෝ මනුෂ්යරත්වය පිළිබඳ උසස් හැඟීමක් සතුවිය යුතුය. එසේ නොමැති වූ විට මිනිසා ස්වකීය නෛසර්ගික සහජ සත්ව ස්වභාවයම ප්රසකට කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි. නූතන මිනිසා අන්ය යන් කෙරෙහි නිරන්තරව ද්වේෂයෙන් සිටින නිසාදෝ වඩාත් කැමති තමාට කිසිදු ලාභ ප්රෙයෝජනයක් නොමැති වුවත් අන්ය යන්ට හිරිහැර හා කරදර වන පරිදි හැසිරීමට හා ජීවත්වීමටය. අසන දකින කියවන දේ දූෂ්යමවීම නිසා දෝ සිතුම් පැතුම් අපවිත්රවය. වචනය කය හා සිත බොහෝ සේ අසංවරය. අසමාහිතය. යන එන ගමන බිමන අචාර සමාචාර ගති සිරිත් ක්රචම ක්රෝමයෙන් පිරීහී යමින් පවතියි. මිනිසත් බවට නොගැළපෙන සේ දුඟඳ හමන ගති සිරිත් පුරුදු පුහුණු වී ඇති ආකාරයට සිතට නංවන්නේ මහත් පිළිකුළකි. මීට සාපේක්ෂකව හොඳ මිනිසුන් මෙබඳු දේ නිසා බහුල සමාජ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන් මඳක් හෝ දුරස් වී සිටීමට කැමැත්තක් දැක්වීම අරුමයක් නොවේ. සමාජයක බරසාර ගුණ සම්පන්න සත් පුරුෂයින් යට ගොස් හිස් පුද්ගලයින් මතුවීම නිසා යහපත් අයට පවා ජීවත්වීම අසීරු තත්වයකට පත් වී තිබේ. බුදු සමයෙහි කාල වකවානු සමයන්හි පවා කිසියම් හොඳ හා නරක වඩා අධිකව බලපැවැත්වෙන සීමා දක්වා තිබේ. මේ අනුව සංවට්ට කප්ප හා විවට කප්ප ලෙස ද බුද්ධොත්පාද කාලය හා අබුද්ධස්ස කාලය ලෙස ද සෙසු මිනිසුන්හට සාපේක්ෂකව වඩා හොඳ මිනිසුන් හා නරක මිනිසුන් ජීවත්වන කාල වකවානු පෙන්වා දී ඇත. වර්තමානයෙහි බොහෝ පුද්ගලයන්ට පොදු ස්ථානවල හැසිරීමට, කටයුතු කිරීමට හා වැඩ කටයුතු කිරීමට ප්රගමාණවත් අවබෝධයක් නොමැත. මෙම අවබෝධය පෙර කාලවල දී නම් ලබා ‍දෙනු ලැබූයේ පාසැල ආශ්රි තවයි. ස්වකීය නිවසෙහි හා සමාජයෙහි දී කළ නොකළ යුතු දේ, ආචාරශීලී ලෙස ආහාර පාන ගන්නා ආකාරය, මහාමාර්ගයෙහි දී නිවැරදිව ගමන් කරන ආකාරය, පොදු ස්ථානවල දී නිවැරදිව කටයුතු කරන ආකාරය, දෙමාපියන්, ගුරුවරු, කුඩා දරුවන්, ස්ත්රීවන් හා වැඩිහිටි අය විෂයෙහි පිළිපැදිය යුතු ආචාරශීලී බව වැනි කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ දෛනික දිවි පැවැත්ම සඳහා අවශ්යඩ වන කුදු මහත් කරුණු රැසක් එදා යුගයෙහි සාම්ප්රෙදායික අධ්යාතපනය මඟින් කුඩා වියෙහි දී පටන්ම දරුවන්හට ලබා දෙන ලදී. තත් යුගයෙහි මේ සඳහා භාවිතා කළ යුතු සිරිත් මල් දම වැනි කෘතීන්ද බහුල ලෙස පරිශීලනය විණි. මේ හේතුව නිසා එබඳු අධ්යාුපන ක්ර මවේදයක් තුළ ශික්ෂණය ලැබූ කුඩා දරුවා වැඩිහිටියෙකු වූ පසුවත් සමාජයට වැඩදායක අන්යියන්හට කිසිදු කරදර හිරිහැරයක් නොමැති සංවේදී පුද්ගලයෙක් බවට පත්විය.

මනුෂ්ය ත්වයේ අගය පහළ බැසීම

එහෙත් නූතන තාක්ෂණය අති මහත් වේගයෙන් දියුණු වී ඇති වත්මන් යුගයෙහි පාසැලට මෙවන් සාම්ප්රතදායික දැනුම ලබාදීමට වඩා වෙනත් රාජකාරී පැවරී ඇති හෙයින් දෝ හොඳ ගති සිරිත් පුරුදු පුහුණු කිරීමට හා යහ ගුණැති හොඳ මිනිසුන් තැනීමට අවැසි ඉඩකඩ ඇහිරෙමින් පවතියි. ඊට සාපේක්ෂකව වර්තමාන යුගයෙහි පාසැල හා විශ්වවිද්යාකල වැනි අධ්යාමපන ආයතන මඟින් පිට කරන්නේ පපුවෙහි කිසිදු තෙතමනයක් නොමැති දැනුම පමණක් සහිත රෝබෝ යන්ත්රත වැනි මිනිසුන් පමණි. එය සමාජයෙහි ජීවත්වන සෑම කෙනෙකුහටම මහත් කරදරයක් හා හිරිහැරයක් වි තිබේ. මක් නිසාද යත් එවන් යාන්ත්රිතක මිනිසුන් විසින් සිදු කරන ආචාරශීලී නොවන මිනිසත් බවට නොගැලපෙන විෂම හා ශීලාචාර නොවන ක්රිආයාකාරකම් නිසා පොදුවේ මනුෂ්යෂත්වයෙහි අමිළ වටිනාකම තව තවත් පහළ බැසීමට පටන් ගෙන ඇති හෙයිනි. පොදු වාහනයක ගමන්කිරීම වැනි කරුණක දී පිලිපැදිය යුතු ආචාරශීලී පැවැත්ම පිලිබඳව තවමත් ඇතැම් දෙනෙකුට නිසි වැටහිමක් නොමැති බැවින් යම් යම් පුද්ගලයන්ගේ අසංවරශීලී හැසිරීම මඟින් තවත් බොහෝ දෙනෙකුහට කරදර හිරිහැර වන ආකාරය ඉතා සුලබ අත්දැකීමකි. නැවතුම්පළ නොවන ස්ථානයන්හි ඉතාමත් දිගු වේලාවක් රිය නවතා සෙනඟ එකතුවන තෙක් කල් මැරීම නිසා අත්යපවශ්යන රාජකාරී ගමන් බිමන් යනෙන මඟීන් සතු වටිනා කාලය නිකරුනේ විනාශ වීමත්, නිතිපතා නියමිත ගමන් ගාස්තුවට ව්යිතිරේක මුදලක් මාරුකාසි හිඟ බව දක්වමින් වංචා කිරීමත් වැනි කරුණු රාශියකට සාමාන්යු මඟියෙකුහට මුහුණ පෑමට සිදුව ඇත්තේ නීති රීති මඟින්ම පමණක් නිවැරදි කළ නොහැකි එකී පුද්ගලයින් සතුව තිබි යුතු වෘත්තීය ආචාර ධර්ම නොමැතිකම නිසා ඇතිවන දුර්වලතා නිසාය. මඟින් අතර ද ස්වකීය ප්ර්වාහන අවශ්යිතාවය සරි කර නොගෙන හුදෙක් අන්ය්යන්හට කරදර හිරිහැර පීඩා ඇතිවන අයුරින් ක්රිරයා කරන අවිනීත මානසික දුර්වලතා වලින් පෙළෙන අය සේ හැසිරෙන පුද්ගලයන් බහුල ලෙස විද්යාමානය. මෙවන් සිදුවීම් දෙස අවධානය යොමු කරන විට අනාගතයෙහි මෙරට සාමාන්යෙ ජන සමාජය ගමන් කරන්නේ කුමන දිශාවටදැයි සිතා ගැනීම පවා අසීරුය. දැඩි ආත්මාර්ථකාමී පුද්ගලයින් කටයුතු කරන්නේ අන්යදයන්හට හිතාමතාම කරදර හිරිහැර වන අයුරිනි. අන්යදයන්ට හිරිහැර නොවන ලෙස තමන්ගේ පාඩුවේ කටයුතු කරන්නට වෙර දරන්නේ කීයෙන් කී දෙනා ද? මේ හේතුව නිසා පුද්ගලික වාහන නොමැති පොදු වාහනවලින් ස්වකීය ගමනාගමන අවශ්යතතාවය ඉටු කරගන්නා මඟී ජනතාව දෛනිකව විඳ දරා ගන්නා පීඩනය අප්රයමාණය. දැඩි ලෙස අකමැත්තෙන් වුවත් කෙසේ හෝ තම ගමන යා යුතුම නිසා තම ගමන නිමා වන තුරු මානසික රෝගීන්ගේ, විවිධ විෂමාචාර ගති සිරිත් ආශාවන් ඇති පුද්ගලයන්ගේ, විකෘති චර්යා ලක්ෂණ සහිත වූවන්ගේ චර්යාවන් නිසා ඇතිවන ශාරීරික හා මානසික පීඩනය පිළිකුළෙන් යුතුව වෙන කළ හැකි යමක් නොමැති කම නිසාම ඉවසමින් යන මඟීන් මේ නිසා කෙතරම් දුකට පත් වන්නේද? තමා පෙළනු ලබන බොහෝ අඩුපා‍ඩුවල වාඩුව ගන්නට මෙන් ඇතැම් අය අසරණ මිනිසුන්හට කරදර හිරිහැර සිදුකරනු පෙනේ. මෙවැනි දේ සඳහා නීතිය මඟින්ම පමණක් පිළිසරණ පැතීමට වඩා අවශ්යර වන්නේ සාරධර්ම හා ආචාරධර්ම පක්ෂයෙන් යමෙකුහට තමා තුළම තමා කරනු ලබන දේ වැරදි දේ පිළිබඳව නිසි අවබෝධයක් ඇතිකරවීමයි. මේ තුළින් වරද කරන්නා පසුතැවීමක් හා එකී වරදින් අවංකව හෘදය ශාක්ෂියට එකඟව නිවැරදි වීමට පෙළඹවීමක් ඇතිවීම අවශ්යනය. එසේ ඇති වෙතොත් ඇති වන්නේ අනුන් පිළිබඳව සංවේදී බවකින් යුත්ව සිතන්නට පුළුවන් හදවතකට පමණි. එසේ නොවනා තාක් කල් මනුෂ්ය්ත්වයට නොගැලපෙන මෙවැනි සාවද්ය ක්රිතයාවල නිරතවන අය තුළ ආචාරශීලී සිතුම් ජනිත කළ හැකි යැයි විශ්වාස කළ නොහැක. මේ පිළිබඳව කරුණු වටහා දෙන්නට යන සාරධර්ම ගරු කරන පුද්ගලයින් බොහෝ දෙනෙකුහට සිදු වන්නේ තමා‍ විසින් කරනු ලබන හිරිහැරය විඳ දරා ගැනීමට අපහසු නම් පුද්ගලික වාහනයකින් තමන්ගේ ගමන බිමන ඉටු කරගන්නා ලෙස වැනි මුග්ධ අතාර්කික බොළඳ පිළිතුරක් අසා මෝඩකමට අනුකම්පා කිරීමටය. නැතහොත් පරුෂ හා අසභ්යප වදන් අසා වෙනත් පුද්ගලයින් විසින් තමාව වර්ණනා කිරීම නිසා ඇති වී තිබෙන ඇස්වහ කටවහ හෝවහ දොස් අඩුකර ගැනීමටය. නීතියක් රීතියක් කිසිදු ශීලාචාරකමක්, සංවේදීත්වයක් හෝ මනුෂ්ය්කමක් හදවතෙහි තැවරී හෝ නොමැති ලෙස හැසිරෙන පුද්ගලයන් ප්රුකට කරන්නේ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මෙරට යහපත් බෞද්ධ පසුබිමක් හෝ සාරධර්ම සපිරි සංස්කෘතියක් හෝ පැවති බවෙහි ලක්ෂණ නොවේ. වරද ඇත්තේ එවන් පුද්ගල මානසිකත්වයක් බිහි කරන නූතන සමාජ ආර්ථික රටාවෙහි ද නැතහොත් එවන් අවස්ථා වල දී නුදුටු සේ මුනිවත රකින සෙසු අයගේ ද යන්න පිලිබඳව සමාජ කතිකාවත් බිහිවීමට කාලය පැමිණ තිබේ. අනුන්ට කුමක් සිදුවුවත් තමාට ප්රිශ්නයක් නොවේ නම් බොහෝ දෙනෙකු තමාට පාඩුවන අවස්ථා වල දී නිහඬවම මුනිවත රැකීමට පුරුදු පුහුණු වී සිටීම කිසිසේත් යහ ගුණයක් සේ සැලකිය හැකි නොවේ. කලා රසඥතාව හා කලා රසාස්වාදය මෙසේ මිනිස් චර්යාවන් අලස නිද්රෝිපගත ලෙස සකස් වීමට හේතු ගණනාවක් මුල්විය හැකිය. කලා රසඥතාවයත් හා සාහිත්යසමය රසාස්වාදයත් හීනවීම එක් හේතුවකි. හොඳ දේ අගය කිරීමට හා හොඳ දෙයින් මිහිරක් හෝ රසයක් විඳීමට මිනිසුන් පුරුදු පුහුණු වී නොතිබීම නිසා පහත් හරසුන් දේ වටිනා අගනා දේ ලෙස සලකා ක්රිටයා කිරීමට යොමු වේ. මිනිසුන් සතුට ලබා ගන්නට පෙළඹෙන්නේ මිනිසුන්ගේ රසඥතා තලය සකස් වී තිබෙන ආකාරය අනුව බැවින් උසස් රසඥතාවයකට මනස හුරු පුරුදු කරන ලද පුද්ගලයා උසස් දේ තුළින් රසයක් විඳීමටත් නොගැඹුරු රසඥතාවයක් සහිත ළාමක පුද්ගලයා තමා සතු හීන රුචිකත්වය හේතුවෙන් ග්රාටම්යි දේ තුළින් පහත් රසයක් ලැබීමටත් යොමු වේ. වාණිජ අර්ථ ක්රතමයෙහි ප්රිබල බලපෑම නිසා ඇතැම් නූතන සන්නිවේදන කලා මාධ්යය තුළින් මිනිසුන්ගේ උසස් රසඥතාවය දියුණු කරනවා වෙනුවට සිදු කරන්නේ පහත් කුණු රසය ඇවිස්සීමෙන් මුදල් හරි හම්බ කරගැනීමට වෑයම් කිරීමයි. හොඳ දේ අලෙවි කර මෙයට වඩා වාණිජ අතින් සාර්ථක වීමට වර්තමානයෙහි පවතින අර්ථ ක්‍රමය තුළම අවකාශ ඇතත් ඒ සඳහා අවශ්ය කරන සාධාරණ ආචාරශීලී ව්යාවපාරික ඥාණය නොමැතිකම නිසාම එබඳු අය සිතන්නේ දියුණු වීමට, මුදල් හරි හම්බ කිරීමට අවැසි එකම ක්රමමය වනුයේ මිනිසුන්ගේ පහත් රුචිකත්වය ඇවිස්සීම පමණක් බවයි. අවශ්යක මෙම තත්වය තරඟකාරීව සිදු කිරීම නිසා ඉතා වේගයෙන් ව්යා ප්ත වී යන්නේ උසස් දේට නොව පහත් හරසුන් දේ කෙරෙහි ආශක්ත බවක් දක්වන රසිකයින් හා ග්රාාහකයින් පිරිසකි. නූතන රසික, ප්රේනක්ෂක හා ග්රා්හක ප්රනජාව පෙර කාලවල සිටී අයට වඩා බොහෝ දේ අතින් ඉදිරියෙන් සිටින උගත් බුද්ධිමත් සංවේදී පිරිසකි. එබැවින් ඒ අය හොඳ දේ අගය කරන්නටත් පහත් හරසුන් දේ ඉවත දමා උසස් දේ වැළඳ ගන්නටත් ප්රි යතාවයක් දැක්වීම සාමාන්යට සිදුවීමකි. මේ තත්වය මනාව වටහා ඒ අනුව කටයුතු කිරීමට යොමුව සිටින බුද්ධිමත් උගත් වාණිජ ප්ර ජාව වර්තමානයෙහි ස්වකීය වෙළඳ ප්රීචාරණ යාන්ත්රමණයෙහි සිටම භාවිතා කරනුයේ ආචාර විද්යානත්මක වටිනාකමකින් යුක්ත වෙළඳ ප්රගචාරක උපක්රිමය. ඒ යටතේ පෞරුෂ වර්ධනය, පුද්ගල සාරධර්ම සංවර්ධනය මෙන්ම සමාජ සදාචාරය ඉහළ නැංවීම කෙරෙහි පවා වෙනදාට වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කොට ඇති බව නූතනයෙහි ඉතා බහුල වශයෙන් නිර්මාණය වන ඇතැම් නිර්මාණශීලි ප්රුචාරක උපක්රෙම දෙස අවධානය යොමු කරන විට හැඟී යයි. නූතන වෙළඳපොල හැසිරෙන ක්රිටයාකරන ආකාරය පිළිබඳව විමසිලිමත් වීමේ දී වඩා වැඩි වශයෙන් හා වේගයකින් විකිණෙන්නේ කුමන භාණ්ඩ හා සේවා දැයි විධිමත්ව නිරීක්ෂණය කිරීමේ දී මිනිසුන් විසින් ඔවුන්ගේ බුද්ධියට ආමන්ත්රිණය කරනු ලබන සත්යැ යැයි ඔවුන් විසින් හඟිනු ලබන දේ කෙරෙහි වඩා වැඩි ආකර්ශණයක් තිබෙන බව පැහැදිලි වේ. එසේම ඒ පිළිබඳව පර්යේෂණාත්මක මානසික ආකල්ප වලින් යුක්තව නිරීක්ෂණය කරන කල්හී, ඔවුන් වඩා සංවේදී වන්නේ සාම්ප්ර දායික ගතානුගතික දේ වලට වඩා නිර්මාණාත්මක ආකල්ප මෙන්ම සාරධර්ම හා බද්ධ වූ නව අදහස් කෙරෙහි බව හොඳින්ම පෙනී යයි. මේ බව වැටහෙන්නේ වෙනදා අති මහත් වෙළඳ ප්ර චාරණයක් දියත් කොටවත් නොවිකිණී වෙළඳ සල්වල එකතුවෙමින් පැවති භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන තමන්ගේ ප්රොමිතිය උසස් කිරීමෙන් අනතුරුව උණු කැවුම් මෙන් ආදායම් වාර්තා තබමින් අති සීඝ්ර්යෙන් අලෙවි වන කල්හිය. අලෙවිය සඳහා සූදානම් කොට වෙළඳ පළට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු පළමු දින සවස් වරුව වන විටම මුළුමින්ම අලෙවි වී පසුව එන ගැණුම් කරුවන්ට හිඟ වන තරමට මිනිස් සමාජයෙහි ආචාර විද්යාුත්මක පක්ෂය ග්ර හණය කර වෙළඳ පොළට ඉදිරිපත් කරන භාණ්ඩ හා සේවා ක්ෂණයකින් අලෙවි වී අවසන් වන්නේ උසස් ප්රඑමිතියකින් සමන්විත දේ කෙරෙහි ඇති රසික ආකර්ශණයට සමගාමීව ඒවාවල ඉල්ලුම ද අධික වන බැවිනි. මේ තත්වය පොත් පත්, වාර සඟරා, පුවත්පත් වැනි මුද්රිවත මාධ්යි සාහිත්ය ය මෙන්ම ගුවන්විදුලි, රූපවාහිනී, අන්තර්ජාලය වැනි විද්යුදත් මාධ්යශ සන්නිවේදනය හා සිනමා කලාව, නාට්ය හා රංග කලාව, මූර්ති චිත්ර, හා දෘෂ්ය කලාව වැනි විවිධ ප්රනසංගික කලා මාධ්ය, සම්බන්ධයෙන් ද පොදුය. ඒවායෙහි දී තමන් විසින්ම ඇති කරගනු ලබන උසස් ප්ර‍මිතියකට අනුව කටයුතු කරන කුමන හෝ සන්නිවේදන මාධ්යලයකට වුව ද ප්රේික්ෂක හා ග්රා හක ප්රිජාවගේ ධනාත්මක ප්රහතිචාරය වහා හිමි වේ. මිනිසුන් දැනුම හා උගත්කම පිලිබඳ දරණ ආකල්පය ද කිසිදු විචාර පූර්වක සිතිවිල්ලකට මඟ නොපෙන්වනු ලබයි. කිසියම් විෂය කේෂ්ත්රරයක් පිළිබඳව ප්ර වීණත්වය ලබා ගැනීම අදාළ විෂයෙන් පරිබාහිරව වෙනත් විෂය ප්රිදේශයක් පිලිබඳව කටයුතු කිරීමට ඇති සුදුසුකමක් නොවේ. සමාජයෙහි ජීවත්වීමේ දී අපට වෙනත් විෂය විශේෂඥවරුන්ගේ සහය හා පිහිට අවශ්යන වන්නේ බැවිනි. එනම් තමා දන්නා දේ කියා දී ඒ වෙනුවට තමා නොදන්නා එහෙත් වෙනත් පුද්ගලයන් දන්නා දේ ඔවුන්ගෙන් දැනගැනීම පිණිසය. සැබවින්ම මෙලොව ජීවත් වනවා යන්නෙහි නියම අර්ථය වන්නේ ද මේ ආකාරයෙන් දැනුම අන්යෝාන්යැ වශයෙන් හුවමාරු කරගනිමින් කටයුතු කිරීමය. පවතින තත්වය අනුව කිසිදු පුද්ගලයෙකුහට සියළු විෂයන් පිළිබඳ ප්ර වීණත්වය කිසිසේත් අත්පත් කරගත නොහැක. පිරුණු කළේ දිය නොසැලේ බඳු විෂය දැනුමින් පරප්රාරප්ත සාර ගුණයෙන් යුක්ත තැන්පත් වියතුන් කිසි විටෙකත් අනුන් හෙලාතලා කටයුතු කිරීමට නොපෙළඹේ. සර්වඥතාවය වශයෙන් හඳුන්වන්නේ දත යුතු සියල්ල පිළිබඳව සෑම තන්හිම ව්යාටප්තව ඇති නොඅඩු වූ පරිපූර්ණ ඥාණය පවතින බවයි. සාමාන්ය යෙන් සර්වඥතා ඥාණය ලබා ඇත්තේ සම්මා සම්බුදුවරයාණන් වහන්සේලා ලෙස සාමාන්ය සමාජය පිළිගනු ලබයි. මෙලොව ජීවමනා පුද්ගලයන් අත‍රින් කිසිදු පුහුදුන් පුද්ගලයෙකු සර්වඥතා ඥාණය ලබා ගෙන නොමැත. ඇත්තේ එක් එක් විෂය පිලිබදව ප්ර්වීණත්වය ලබාගත් විෂය විශේෂඥවරුන් පමණි. තමා එක් විෂයක් පිලිබඳව ප්රීවීණයෙන් විය හැකි මුත් අනෙක් විෂයන් පිලිබඳව තමාගේ දැනීම එතරම් දුරකට ප්රඑගුණව නොතිබෙන්නට පුළුවන. නමුත් සමහර අති පණ්ඩිත පුද්ගලයන් තමාගේ පාණ්ඩිත්යනය ප්රුකාශ කරන්නේ තමා හරිහැටි නොදන්නා දේ පිලිබඳව දන්නා සේ තර්ක විතර්ක කිරීමට යාම තුළිනි. නොදන්නා දේ දන්නා බව ඇඟවීමට යාමේ දී ඒ බව තමන්ට වඩා අන්යතයන්ට ප්රළකට වේ. මෙබඳු අති පණ්ඩිත බොල් පුද්ගලයින් මේ සමාජය තුළ ඉතාමත්ම බහුලය. තමන් නොයෙක් විෂය කරුණු අන්ය යන්ට වඩා දන්නා බව ප්ර්දර්ශනය කිරීමට හා මතවාදීමය වශයෙන් අනුන් නිහඬ කිරීමේ අටියෙන් සමහරු බො‍රු හේතු ඉදිරිපත් කරගෙන අනුන් හා වාද විවාද තර්ක විතර්කාදියට යොමුවන අයුරු දැක ගැනීමට ලැබේ.

ඌරන් ඉදිරියේ මුතු ‍නොදමන්න 

අනුන් පහසුවෙන් තමාට අභිමත අයුරින් පාලනය කිරීමේ අභිලාශයෙන් සමහරු මෙවන් ලාමක උපක්රවම ක්රි යාත්මක කරතත් මේ තත්වය අවබෝධ කරගන්නා බුද්ධිමතුන් එබඳු පුද්ගලයන් හා වාද විවාදිය සඳහා ඉදිරිපත් නොවෙති. ඒ වෙනුවට තමාගේ දාර්ශනික ආකල්පය හා මතවාදය ඉදිරිපත් කළ යුතු නිසි වේදිකාව නිදහසේ සකස් වන තුරු නිහඬව අනුන්ට පහසුවෙන් තමාගේ අදහසට සතුරු යමක් සිදු කිරීමට නොහැකි වෙන පරිදි නොසුදුසු අවස්ථාවල හා නොසුදුසු පුද්ගලයන් හමුවේ මෙවන් අදහස් වමෑරිමෙන් හැකිතාක් ප්රවවේශම් වෙති. සමහරු අනුන් පරීක්ෂා කිරීම සඳහාම බොරු හේතු ඉදිරිපත් කරගෙනම ව්යා ජ වාද විවාදාදිය ආරම්භ කරන බව පැහැදිලිව පෙන්නට තිබේ. සමහරු බුද්ධිමත්ව විචාර පූර්වකව සිතන මතන අය සිටිනවාට අකමැතිය. උසස් අධ්යාරපනය ලැබූ හෝ ස්වභාවයෙන්ම බුද්ධිමත් පුද්ගලයන්හට වඩා නූගත් හෝ මෝඩපහේ පුද්ගලයන් පාලනය කිරීම පහසු යැයි සිතන ඇතැම් අය උගතුන් බුද්ධිමතුන් නිහඬ කරවීම සඳහා යම් යම් වැඩ පිලිවෙලවල් රහසේ යොදන බැවින් ඒවා අවබෝධ කරගන්නා පුද්ගලයින් තමාගේ නිදහස් මතවාදය පළ කිරීමට නිසි අවස්ථාවක් මතුවන තුරු අකමැත්තෙන් වුවත් සිතින් යටපත් කරගෙන එවැනි කරුණු පිළිබඳ වැටහීමක් නොමැති සාමාන්යැ පුද්ගලයින් සේ කටයුතු කිරීමට පෙළඹෙනු සමාජයෙහි දක්නට ලැබේ. කිසියම් කරුණක් හෝ විෂයක් පිළිබඳව තර්ක කිරීමට පළමුව එය හොඳින් හදාරා අවබෝධ කරගෙන තිබීම වැදගත්ය. සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක හැර වෙනත් කිසිදු පුද්ගලයෙකුහට සර්වඥතා ඥාණයක් අත්පත් කරගත නොහැක. ‍ කිසි කලක බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකහට හැරෙන්නට වෙනත් කිසිදු පුද්ගලයෙකුට එමපණට විශිෂ්ඨ බුද්ධි ප්රසභාවක් ඇතිවිය නොහැකිය. කෙතෙක් බුද්ධි බලය, ශීල මහත්වය, චිත්ත සමාධිය පැවති මුත් ලොව්තුරා බුදුවරු ලෝකයා හමුවෙහි ඒ ගුණ සියල්ල ලාභාපේක්ෂවෙන් හෙළි නොකරන සේක. ඒ වෙනුවට හුදු නිහතමානි ගුණයම ප්රපකට කරන සේක. බුද්ධකාරක ධර්මතා ලෙස හැඳින්වෙන ත්රිද විද්යාණ, පසළොස් චරණ පාක්ෂික ධර්ම ගුණ සමුදාය තමන් වහන්සේ තුළ ඇතැයි යන කරුණ හැර බුදුරදුන් විසින් පවා තමන් වහන්සේ සර්වඥ යැයි හඳුන්වා ගන්නට නොකැමති වූ ආකාරය බුද්ධ දේශනා තුළම සඳහන්ව තිබේ. බුදුවරුන්ගේ බුද්ධි ප්රනභාවයට හා සමානව කාරුණික ගුණයෙන් ද අග තැන්පත්ය. මහා කාරුණිකයන් වහන්සේ යන නාමය බුදුවරු සඳහා ව්යවවහාර කරන්නේ ද එහෙයිනි. බුදුවරු සතුව ඇති මහා කරුණාව කෝටියක් මව් පිය වරුන් සතු එබඳු ගුණයකට ද වඩා අධික බව දහමේ දක්වා තිබේ. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ බුද්ධි ප්රවභාව හා සමගාමීව සාරධර්ම ද පරිපූර්ණ ‍පුද්ගල පෞරුෂත්වයකට අත්යිවශ්යන බවයි. 10.අවංක බවේ ප්රයතිලාභය කුමක්ද? මනුෂ්යද සිත් සතන් ගුණාත්මක බවෙන් තොර වන විට මිනිසුන්හට ජීවත්වීම පවා වදයක් වන මට්ටමට පත් වේ. සෑම පුද්ගලයෙක්ම ජීවත්වීමට ආශා කරන මුත් ජීවිතය වදයක් වන විට තමාගේ ජීවත්වීමට වඩා එසේ නොමැතිව සිටීමට හැකි නම් කෙතරම් හොඳදැයි කල්පනා කිරීමට පෙළඹේ. මේ තත්වය ඇට ලේ මස් නහර වැල් වලින් සුසැදි සෑම මනුෂ්යියෙකුහටම පොදු තත්වයකි. මෙසේ වීමට හේතුව නම් මිනිසුන්ගේ සිත් වලින් සංවේදීත්වය පළා යමයි. මිනිසා මිනිසා කෙරෙන්ම දුරස් වීම නිසා මිනිසුන් යාන්ත්රි කකරණය වී තිබේ. මිනිසුන් සිතන්නට හා ක්රි යා කරන්නට පුරුදු පුහුණුව සිටිනුයේ අනුන්ට කුමක් වුවත් කමක් නැත තමන් පමණක් ‍යහපතින් වැජඹීමටය. මේ සෘණාත්මක ආකල්පය වර්තමාන ද්ර්ව්යාකත්මක පාරිභෝජන සමාජය හා බද්ධ වූ මූලික අරමුණක් බවට ද පත්ව තිබේ. මේ ආකල්පය ඔස්සේම කටයුතු කිරීම නිසා අද අපරාධ, වෙනත් අකටයුතුකම් හා සැහැසිකම් වර්ධනය වී තිබේ. මේ ක්රිඅයාවළිය අඛණ්ඩව සිදු වනවා හැරෙන්නට මෙම සිදුවීම් දාමයෙහි වර්ධනය නතර කරන්නට හෝ ඒ පිළිබඳව තම සිත තුළ ගොඩනැඟෙන අයහපත් සිතිවිලි පළවා හරින්නටවත් බොහෝ දෙනෙකුහට කිසිදු ඕනෑකමක් ඇති බවක් පළ නොවේ. ඒ වෙනුවට එවැනි දේ පෙන්වා දෙනු ලබන අයගේ සත් ව්යාබයාමය ලත් තැනම ලොප් කර ස්වකීය බල ඒකාධිකාරය තහවුරු කර ගන්නට කැස කවනු දුටු කළ කිසිදු ද්රාව්යානත්මක හෝ අභෞතික හෝ දෙයක අපේක්ෂාවෙන් පරිබාහිරව හුදෙක් නිස්සරණාධ්යාිශය සඳහාම පමණක් සත් ව්යා යාමයෙහි පරප්රාුප්තවන බොහෝ දෙනෙකුගේ සිත් සතන් පවා එකී කරුණ නිසාම උකටලී වීම එක් අතකින් අරුමයක් ද නොවේ.

අවසාන අරමුණ යහපත් විය යුතුය

හොඳ දේ කිරීමේ වුවමනාව සමාජයෙහි දිවි ගෙවන බොහෝ සත් පුරුෂයින් තුළ ඇතත්, ඔවුන්ගේ එකී සත් ව්යාගයාමය සඳහා යහපත් අදහසින් දිරි දෙන්නන් විරල බැවින් ආරම්භ කළ සත් ක්රිවයා ඔවුන් විසින් අපේක්ෂිත අවසාන නිෂ්ඨාව කරා ගෙන යන්නේ ඉන් ස්වල්ප දෙනෙක් පමණි. එකී යහ අරමුණ වටා ගොනු වූ තමා වැනි යහපත් බලාපොරොත්තු සහිත අනෙකුත් සත් පුරුෂයින් ද මේ සඳහා ඒකරාශි කරගැනීම හා ඔවුන්ගේ අවධානය සෑම කල්හිම නොසිඳ පවත්වා ගැනීම තමා පමණක් කිසියම් සත් කාර්යයක නිය‍ෙළනවාට වඩා අපහසු කාර්යයකි. නමුත් වඩා අනගිතම කරුණ වන්නේ ද එයමය. මෙම තත්වය ලොව්තුරා සම්මා සම්බුද්ධත්වය ප්රාීර්ථනා කිරීම දක්වාම සෙසු යහ අරමුණු සියල්ල සඳහාම සත්යෙ දැක්මකි. සත් පුරුෂයින් බොහෝ දෙනෙකුහට අවංක අධ්යාරශය සමඟම ඉවසීම හා ආත්ම ධෛර්යය විශාල ප්රහමාණයක් වුවමනා කරන්නේ මේ කරුණ නිසාමය. කෙනෙකු සේවය කිරීම තුළින් හා ජීවත්වීම තුළින් ලබන පන්නරය ද මේ සඳහා බොහෝ සේ පිටිවහල් වේ. නවක බව හා කෝඩුකාර බව බෞද්ධ භාවනා මාර්ගය සඳහා ද ප්රඳබල සේ බලපානු ලබයි. භාවනාවෙන් නිසි ප්රාතිඵල ලැබීමට නම් ‍මේ ආත්ම භාවයෙහි මෙන්ම ඉකුත් ආත්මභාවයන්හි ද එය මැනවින් ප්රිගුණ කර තිබීම එක හා සමානව වැදගත් සේ දක්වා තිබේ. විශුද්ධි මග්ගයෙහි ආදිකම්මිකයා පිළිබඳව විශේෂයෙන් සඳහන්ව ඇත්තේ ඒ නිසාය. මින් පැහැදිලි වන්නේ කිසියම් කාර්යයක් සඳහා අවශ්යශ වන පළපුරුද්ද ලබා ගත යුතු වන්නේ ඉවසීම, කැපවීම, උපක්රකමශීලීත්වය, නොපසුබට උත්සහය, චිත්ත දමනය, ආත්ම සංයමය හා ගුණ ගරුක බව යන සාරධර්ම මහත් රාශියකගේ සමවායෙන් බවයි. ලෞකික අංශයෙන් පමණක් නොව ආධ්යායත්මක අංශයෙන් පවා දියුණුවක් ලැබීමට දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පුහුණුවක් කැපවීමක් ඇතිව කටයුතු කළ යුතු බව මෙයින් පැහැදිලි වේ. කෙනෙකුහට යමක් ලබාගත හැක්කේ යමක් තිබෙන තැනැත්තෙකු වෙතින් පමණි. යමක් තිබෙන්නට නම් කාලයක් දුක් මහන්සි වී මහත් වැර වෑයමෙන් ක්රිමයාකළ යුතුය. ප්රතවීණ විචක්ෂණ බරසාර පුද්ගලයින් දුබලවීමට සාපේක්ෂකව වර්තමානයෙහි මිනිස් ක්රි යා පැවැත්ම තුළ දෘෂ්යරමාන වන වඩා ප්රමබල ලෙස අවධානයට ප්රාසත්රි විය යුතු කරුණක් නම් නූතන සමාජ ප්ර තිමාන හා ව්යාාජ සාරධර්ම සියළුම දේම ක්ෂණික බලාපොරොත්තු හා ආශා මත පිහිටි නොගැඹුරු දේ බවයි. කාලයක් ගතකොට අවැසි සියළු සුදුසුකම් සපුරා නිසි පුහුණුවක් ලබා කළ යුතු කාර්යයන් හා පරිමා‍ප්තියට පැමිණිය යුතු කෘත්යසයන් ඒ කිසිදු සුදුසුකමක් නොමැතිව තමන්හට විශ්වකර්ම හා ඉන්ද්රාජාලික මායාමය ලෙස ඉටුකළ හැකි යැයි පුහු ආටෝපයෙන් හිස බරකර ගත් නිස්සාර බොල් පුද්ගලයින් සිතන මතන, හඟින හා ක්රි යාකරන ආකාරය වර්තමාන සමාජය පුරාම විද්යබමානය. යම් දුබලව පවතින්නේ යැයි සෑම දෙනා විසින්ම අවිවාදිතව පිළිගනු ලබන කිසියම් අංශයක් ඇත්නම් ඒවායෙහි බිඳ වැටීමට, ගරා වැටීමට ප්රිබල හේතුවක් වී ඇත්තේ ඒ ආශ්රිිත වගකීම මෙබඳු අත්දැකීම් විරහිත හිස් පුද්ගලයින් සතුවීම බව පෙන්වා දිය හැකිය. බුදුන් වහන්සේ විසින් ස්වකීය අසූ මහ ශ්රාිවකයින් පත් කරගැනීමේ දී පවා අවධානය යොමු කරන ලද්දේ ඥාතීත්වයට වඩා සුදුසුකම් හා පළපුරුදුකම් වෙතය. එහි දී අදාළ පුද්ගලයාහට ප්ර දානය කරනු ලබන තනතුරට අදාළව වර්තමාන භවයෙහි පමණක් නොව අතීත භව වලදී රැස් කරගන්නා ලද භව පළපුරුද්ද පවා විමර්ශනය කර බැලීමේ අතීන්ද්රීනය ඥාණයෙන් යුක්ත අසම සම බුද්ධ හැකියාවක් උන්වහන්සේ සතු විය. ආනන්ද මහ තෙරුන් වහන්සේ බුදුන් වහන්සේගේ අග්රබ හා නිත්යන බුද්ධ උපසථායක ඇතුළු තනතුරු රැසක් සඳහා පත් කරනු ලැබුවේ උන් වහන්සේ අදාළ තනතුරු සඳහා අතීත භවවල දී එක් රැස් කොට පැවතී සුදුසුකම් අනුව මිස බුදුන් වහන්සේහට තිබූ ලේ ඥාතීත්වය අනුව හෝ ශාක්යැ වංශික රජ කුමරෙකු ලෙස හෝ සලකා නොවේ. බුදුන් වහන්සේ විසින් ඇති කරනු ලැබූ භික්ෂු සමාජය සඳහා එකල උසස් ලෙස සම්මත කුළවල අය මෙන්ම රෝඩී හා ශ්රේද්රන ලෙස සලකා සමාජයෙන් බැහැර හා කොන් කර දමා සිටී පහත් යැයි සම්මත කුළවල අය ද ඇතුළු කර ගත්තේ අවවාදයට වඩා ආදර්ශය උතුම් බව පසක් කරලමිනි. උන් වහන්සේ එකල උසස් යැයි සම්මත ශාක්‍ය වංශයෙහි රජ කුමරෙකු ලෙස ඉපිද, යුවරජ පදවිය දරමින් සිට, නොබෝ කලකින් ලැබීමට තිබූ චක්ර වර්තී රාජ්ය්ත්වය ද අළුයම ලූ කෙළ පිඬක් සේ ඉවත ලා, මහබිනික්මන් කොට සය වසරක් තිස්සේ ලොව කිසිදු මිනිසෙකුහට ඉසිලිය නොහෙන අප්ර,මාණ දුක් කන්දරාවක් විඳ අවසානයෙහි උන්වහන්සේගේ උදාරතර අරමුණ මස්තප්රාමප්ත කර ගනිමින් සම්මා බුද්ධත්වයට පත්ව, ජීවත්ව සිටින කාලය පුරාම ඉතා අල්පේච්ඡ ලෙස ජීවිකාව ගෙනයමින් සිව් පස පමණකින් සෑහීමකට පත්ව පිරිනිවන් පා වදාරන අවස්ථාව දක්වා අඛණ්ඩව ලෝකාර්ථ චර්යාවේ නියැලුනාහ.

පහළ සමාජ මට්ටම් හා ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය

ලොව අවශේෂ ආගමික කතෘවරු සමාජයේ පහළ ස්ථරයේ සිට අනුක්රුමයෙන් සාමයික අංශයෙන් ඉහළට පැමිණි අතර බුදුන් වහන්සේ එවකට පැවති සමාජයෙහි ඉහළම ස්ථරය නියෝජනය කරන සමාජික මට්ටමක සිට පහළම ස්ථානය කරා සිය කැමැත්තෙන් පැමිණ, ස්වකීය පෞද්ගලික සුඛ විහරණය පිලිබඳව කිසිදු තැකීමක් සිදු නොකොට, යන්තම් තිබෙන දෙයකින් යැපෙමින්, ඇතැම් අවස්ථාවල අස්හල්වල අශ්වයින්හට කෑමට දෙන යව ධාන්යය ටිකකින් පවා දිවි රැක ගනිමින්, දුගීන්, ගොවීන්, පීඩිතයින්, අසරණයන් වැරදි කරුවන් ලෙස සමාජයෙන් කොන් කර සිටි පුද්ගල කොට්ඨාශ කරා දෛනිකව යොදුන් ගණන් පා ගමනින් වැඩම කොට ඔවුන්ගේ සුභ සාධනය උදෙසා ස්වකීය මුළුමහත් ජීවිත කාලයම කැප කළහ. බුදුන් වහන්සේව ආමන්ත්රුණය කිරීම පිණිස භාවිතා කරන සම්මා සම්බුදු යන ව්යකවහාරය මඟින් දෙවරක් හොඳ බවෙහි ගුණිතයක් ලෙස විශේෂිතව බුදුරදුන් හඳුන්වනු ලබන්නේ උන් වහන්සේ හොඳ බව තුළත් වඩාම හොඳ අතිවිශිෂ්ඨ උතුමෙකු නිසාය. සම්මා යනුවෙන් පාලි‍ භාෂාවෙන් හොඳ අඟවයි. එසේම ‘ස’ යන්න ද යහපත හෙවත් හොඳ බව ඇඟවීම සඳහා භාවිතා කෙරේ. මේ ආකාරයෙන් හොඳ බව තුළත් වඩාම හොඳ උතුමා ලෙස සම්මා සම්බුදුවරයෙකුහට ඇති සමාජ පිළිගැනීම තවත් එවැනිම සම්මා සම්බුදුවරයෙකු හැරෙන්නට වෙනත් ලොව කිසිදු උතුමෙකුහට හිමි නොවේ. බුදුමඟ ලෙස විස්තර වන ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයෙහි ඇති එක් එක් අංගය පාසා සම්මා යන්නෙන් විශේෂිතව ඇත්තේ ද උන් වහන්සේ අනුගාමිකයින්හට දේශනා කළ වදාළ විමුක්ති මාර්ගය පවා හොඳ බවින් පිරිපුන් නිසාමය. වෙනත් දර්ශනවල පැහැදිලි කර දෙනු ලබන්නේ අනුගමනය කළ යුතු පිළිවෙත හොඳ නරක කුමක් වුවත් අවසාන පරමාර්ථය පමණක් යහපත් වීම ප්රයමාණවත් බවයි. නමුත් බුදුමඟ තුළ ඇති සුවිශේෂීතාර්ථය වනුයේ එහි අවසාන පරමාර්ථය එනම් නිර්වාණ පමාදර්ශය පමණක් නොව ඒ පිණිස යා යුතු මඟ එනම් අනුගමනය කළ යුතු පිළිවෙත පවා යහපත් වීම අත්යකවශ්යණ බවයි. ඒ අනුව එම පිළිවෙත පහදාදීම පිණිස දේශනා කරන ලද ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය තුළ සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති හා සම්මා සමාධි යන මාර්ගංයන්ගෙන් තහවුරු වන්නේ ඒ සෑම විටකදීම යහපත් බවින් යුක්ත වීමේ දාර්ශනික, පුද්ගල හා සමාජයීය වැදගත්කමයි. දාර්ශනිකයන් හෝ ආගමික ශාස්තෘවරුන් කෙතෙකුත් ලොව පහළ වුවත් තමන්ටම තමන් පිළිබඳව වුවමනාවක් නැති නම් කිසිදු පුද්ගලයෙකුව කිසිවිටෙකත් බලහත්කාරයෙන් දැහැමියෙකු කළ හැකි නොවේ. දැහැමි බව මුළින්ම ඇතිවිය යුතු වන්නේ ද ස්වකීය චිත්ත සන්තානය තුළමය. විදුලි බුබුළක් මුලින් තමා දැල්වී පසුව අවට එළිය පතුරවනු ලබන්නාක් මෙන් දැහැමි පුද්ගලයා ද මූලිකවම තමා ගුණ ධර්ම පෝෂණයෙන් ස්වකීය අභ්යසන්තරය සකස් කරගනු ලබයි. අවවාදයට වඩා ආදර්ශය උතුම් යන ‍පරමාර්ථය පෙරදැරිව කටයුතු කරන ධාර්මික සත් පුරුෂයා තමා දැන හෝ නොදැන කරනු ලබන සියළු අගතිගාමී කටයුතු වලින් අත්මිදී අවංකව අන්යායන්ගේ දියුණුව තකා ස්වකීය කායික හා මානසික සියළු ඇවතුම් පැවතුම් මෙහෙයවනු ලබයි. මෙවැනි සුචරිතවත් පුද්ගලයෙකුහට මෙසේ කටයුතු කළ යුතු හා නොකළ යුතු බව අමුතුවෙන් වටහාදීමට හෝ පහදා දීමට අවශ්යය නොවේ. නිරායාසයෙන්ම එවැනි පුද්ගලයින් තමාට හා සමාජයට අවැඩදායක කුමන දේ දැයි මනාව දැන හැඳින ක්රිතයා කිරීමට සාරධර්ම දැන හැඳින ගනු ලැබූ ස්වකීය හෘද ශාක්ෂියෙහි සත්යමවාදී බව නැමැති ස්වයංක්රීකය මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිසාම මනාව හුරු පුරුදුව ඇති හෙයිනි. සත් බව හට ගන්නේ අවංකත්වයෙහි පදනම මතය. කිසිවෙක් කිසිවිටටෙකත් අවංක නොවෙනවා නම් කිසි දිනෙක සත් බවක් ලොව තුළ ඇති නොවේ. භික්ෂු විනයෙහි කිසියම් ඇවතක් සැඟ වූ විට එම වරද නිවැරදි කිරීම සඳහා පණවනු ලබන තෙරුවන් කෙරෙහි බුහුමන් සහගත සංවරශීලී පැවතුම් අන්තර්ගත දින ගණන එම ආපත්තිය සඟවන දින ගණනට සමාන දින ගණනින් වැඩි වන්නේ ඒ අනුවය. වරදට අදාළ නිසි දඬුවම මෙන්ම වරද සැඟවූවාට අදාළ දඬුවම ක්රිඩයාත්මක කාලසීමාවේ ව්යාටතිරේක දීර්ඝයක් ද එහි දී ක්රිෙයාත්මක වේ. මේ සියළු දේ තුළ අන්තර්ගත වන්නේ අවංක බව තුළ ගැබ් වන නිවැරදිවීමේ අවකාශයයි. වංක වන්නට වන්නට පුද්ගලයා තුළ සාරධර්ම පිරිහෙයි. බොරු කියන්නාට ලොව කළ නොහැකි පාප කර්මයක් නැතැයි පවසන්නේ ද එහෙයිනි. මෙසේ වී ඇත්තේ පාපී පුද්ගලයෙකුහට ඕනෑම දෙයක් සිදුකොට තමා එබඳු දෙයක් කළේ නැතැයි කියන්නට මහත් සේ අවකාශ ඇති හෙයිනි. අනෙක් අතට අවංකවම ස්වකීය වරද වරද වශයෙන් දකින්නාහට සිය වරද නිවැරදි කරගැනීමටත්, අයති සංවරයට පැමිණීමටත්, මතු මත්තෙහි නිරවද්ය සීල සම්පන්න පුද්ගලයෙකු සේ ක්රි යාකර තම දිවිය වාසනාවන්ත කරගැනීමටත් ඉන් මනාව ඉඩ ප්රිස්තාව සැලසෙන හෙයින් ප්රා්තිමොක්ෂ විනයෙහි දී අවංක බව මහත් සේ අගය කොට සලකනු ලබයි. අවංක නැති තැනැත්තා සාමාන්යත සමාජයෙහි හැඳින්වෙන්නේ කුහකයා යන නමිනි. තමන් වැරදි සිදු කරමින් නිහඬව නිවැරදි පුද්ගලයෙකු සේ පෙනී සිටින්නා කුහක පුද්ගලයායි. කුහක වත යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පෙන්වා දිය යුතු වැරදි දැක දැක නිහඬ මුවින් යුක්තව කල් හැරීමයි.

ත්රින ශික්ෂාව හා අධ්යා්ත්මික සංවර්ධනය

මෛත්රීර සහගගත වචනය නම් කිසියම් කෙනෙකු අතින් වරදක් හෝ අඩුපාඩුවක් සිදුවූ විට කාරුණික සිතින් එය පෙන්වා දී අනෙකාහට නිවැරදිවීම සඳහා අවකාශයක් ලබා දීමයි. වැරදි දැක දැකත් නිහඬව හිඳීම මෛත්රිෙය නොවේ. එය ද්වේෂ සහගගත ක්රිූයා කළාපයකි. භික්ෂු චර්යාවට අදාළ ආචාර්ය, උපාධ්යා ය හා සද්ධි වහාරික වත්වල දී ස්වකීය ආචාර්ය හා උපාධ්යා යන් වහන්සේ අතින් සිදුවන ආපත්ති පවා මෛත්රීි පූර්වකව උන් වහන්සේලා අභිමුඛයෙහි පවසා ධාර්මික ලෙස ඇවතින් නැඟී සිටීම හා මිදීම සඳහා උන්වහන්සේහට අවස්ථාව සලසාදීම යහපත් ශිෂ්ය යෙකුගේ කාර්යභාරය සේ දක්වා තිබේ. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ බුද්ධත්වය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා බෝධිසත්ව පාරමිතා පුරන සමයෙහි උන්වහන්සේ අතින් ද යම් යම් සුළු අඩුපාඩු වුවත් කිසිදු අවස්ථාවක දී අසත්යහය වචනයක් නම් උන් වහන්සේගේ මුවින් පිට වී නොමැත. අවංක බවෙහි වටිනාකම පෙන්වන්නට මෙයට වඩා හොඳ නිදසුනක් තවත් නොමැත. සීල සමාධි හා ප්ර්ඥා ලෙස ත්රි ශික්ෂාවෙහිලා සංග්රනහ වන බුදුමඟ තුළ සංජානන, ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩ මඟින් පුද්ගලයා ලබන අධ්යා‍ත්මික සංවර්ධනය විග්රනහ කර තිබේ. ඒ මඟින් අවංක බව කැපවීම හා ප්ර වීණත්වය එකිනෙක යාවී සිටින දම්වැළක පුරුක් මෙන් සම්බන්ධ වී ඇති අයුරු දැකගත හැකිය. යම් කිසිවෙක් අවංකව කැපවීමෙන් සිදු කරන ඕනෑම කාර්යයක අවසාන ඵලය මඟින් එකී පුද්ගලයා අදාළ කාර්යයෙහි නිපුණ ප්රෙවීණයෙකු බවට පත් කරවයි. මෙය ආධ්යා ත්මික කාර්යයන් උදෙසා පමණක් නොව ලෞකික කාර්යයන් උදෙසා ද එක ලෙස අදාළ සිද්ධාන්තයකි. එසේම ඕනෑම විෂයක් පිළිබඳව ප්රාවීණ පුද්ගලයෙකු බිහි වන්නේ තමා කරන කාර්යයට අවංකවම කැපවීමෙන් කටයුතු කිරීමට හැකියාව ඇතිවිට පමණකි. මේ හේතුව නිසා අවංකත්වය තමා දිවි ගෙවන සමාජයෙහි කුමන තරාතිරමක අය අතර වුව ද ජනප්රිුයවීමට හා ප්රවවීණත්වය ලැබීමට හේතු වන බව පැහැදිලිවම ප්ර කාශ කළ හැක. වර්තමාන සමාජයෙහි ප්රපවීණත්වය අනුක්ර මයෙන් වියැකී යා නම් එසේ වීමට හේතුව හා එහි පසුබිම මේ අනුව තමාහටම නිවැරදිව උපකල්පනය කළ හැකිය. 11.සමාජ වගකීම සමාජ වගකීම යනු කුමක්ද? සෑම පුද්ගලයෙකුම මේ සමාජයෙහි දිවි ගෙවන්නේ තමන් විසින් සිදු කරන කායික වාචසික හා මානසික පැවතුම් සමාජයෙහි අන්යදයන් කෙරෙහි කුමනාකාර බලපෑමක් ඇති කරන්නේදැයි කිසියම් බැඳීමකට යටත්වය. එක් පුද්ගලයෙකු විසින් සිත කය හා වචනය යන ස්වකීය ද්වාරත්රියෙන් සිදු කරනු ලබන කටයුතු සම්බන්ධයෙන් සමාජය සමඟ ඇති කරගෙන ඇති මෙම බැඳීම නැතහොත් ගිවිසුම සමාජ වගකීම යන නමින් හැඳින්වේ. මේ අනුව සමාජයෙහි ජීවත්වන සෑම පුද්ග‍ලයෙකුම සමාජ වගකීමෙන් බැඳී සිටියි. යම් යම් අවස්ථාවල දී මේ සමාජ වගකීම ආගමික, සංස්කෘතික හා වෘත්තීමය මුහුණවරින් යුක්තව මිනිසුන් හමුවට පැමිණේ. එවිට මිනිසුන් සිතන්නේ තමා ආගමික, සංස්කෘතික හා වෘත්තීමය ලෙස කටයුතු කරන බවය. නමුත් මෙහි යථාර්ථය නම් කුමන මුහුණුවරින් පැමිණියත් සමාජ වගකීමෙන් සෑම පුද්ගලයෙකුහටම පළා යා නොහැකි බවයි. අප හැම දෙනාම පාහේ සමාජයට සමාජ වගකීමෙන් බැඳී සිටින්නෙමු. සමාජ වගකීම යනු ඉතාමත්ම පුළුල් දෙයකි. සෑම පුද්ගලයෙකු විසින්ම සමාජයෙහි සමාජ වගකීම දැරිය යුතුය. එය නායකත්වය වැනි දෙයක් නොවේ. නමුත් එක්තරා ලෙසකින් සලකන විටක දී එය නායකත්වයට පවා දෙවෙනි නොවන පුළුල් කාර්යභාරයක් සහිත වූවක් බව දැකගත හැක. නායකත්වය නොවන හා විටෙක නායකත්වය වන සමාජ වගකීමකින් සමාජයෙහි ජීවත්වන ලොකු කුඩා සැම දෙන බැඳී ඇති කල්හි කිසිවෙකුහටවත් ඉන් ගැලවී තමාට පමණක් අත සෝදා ගෙන ගැලවිය නොහැක. යමෙකු එලෙස කරයි නම් එය සාධාරණ ව්යාපයාමයක් සේ හඳුන්වා දීමට ද නුපුළුවන. සමාජ වගකීම නිසි සේ ඉටු කිරීමෙහිලා අවශේෂ පුද්ගලයින්ට වඩා වැඩි අවදානමක් මේ හේතුව නිසා නායකත්වය වෙත නිරායාසයෙන්ම උරුම වේ.

නායකත්වය හා අභියෝග දැරීම

මෙහි දී නායකත්වය යනුවෙන් හඳුන්වන ලද්දේ හුදෙක් දේශපාලන ක්ෂේත්ර යෙහි නායකත්වයම පමණක් නොවේ. සාමයික, සාමාජයීය, සාහිත්ය , අධ්යායපනික, ආර්ථික, සංස්කෘතික හා කලා යන සියළු ක්ෂේත්රායන්හි ප්රාවීණත්වය උසුලනු ලබන පුද්ගලයන් කෙරෙහි මෙම සමාජ වගකීම එක හා සමාන ආකාරයෙන් විද්යායමානය. එහි දී නායකත්වය ප්රෙවීණත්වය අනුව තීරණය කෙරේ. කිසියම් ක්ෂේත්ර්යක ඉතා කෙටි කාලසීමාවක දී ලබන ප්රෙසිද්ධිය මෙහි දී ප්රවවීණත්වය මැනීමට හොඳ නිර්ණායකයක් නොවන බව සිහි තබා ගැනීම ද වැදගත්ය. මන්ද යත් වර්තමාන සමාජයෙහි බොහෝ දුරට ප්රරවීණත්වය මැනීමේ ප්රාබලම සාධකය සේ ඉතා සුළු කලක් තුළ ලබන කිසියම් කෙනෙකු ලබන ප්ර්සිද්ධිය සැලකෙන හෙයිනි. ජනප්රිසය බව ප්රිවීණත්වය හෝ කුසලතාවය මැනීමට හොඳ නිර්ණායකයක් නොවන්නේ මේ හේතුව නිසාය. සමාජ වගකීම සියළු දෙනා විෂයෙහිම සාධාරණය. දුප්පත් හෝ කුඩා මිනිසුන්හට පමණක් උරුම ලොකු ලොක්කන්ට ධනවතුන්ට සිත් සේ කටයුතු කළ හැකි තත්වයක් සමාජ වගකීමෙහි නොමැත. නමුත් දැනට බොහෝ සේ දක්නට ලැබෙන්නේ ධනයෙන් නිලයෙන් බලයෙන් සමාජ තත්වයෙන් ඇති හැකි අය කිසිදු වගකීමක් නොමැති සේ කටයුතු කරන සහ ඒ කිසිදු දෙයක් නැති දුප්පත් අසරණ තැළෙන පෑගෙන පොඩි මිනිසාම පමණක් තව තවත් සමාජ වගකීමෙහි හිරකර පටි තද කරන ක්රණමයකි. මෙය නිවැරදි නොවේ. නිවැරදි ක්රකමවේදයක් ද නොවේ. එලෙස හුවා දක්වමින් සිදු කරන ව්යාෙජයකි. මේ ව්යා ජය නිවැරදි සේ හුවා දැක්වීමට ඒ වෙනුවෙන්ම සැදී පැහැදුනු උගත් යැයි මුදලින් වරදානය ලද කෘතිම ගති සිරිත් සහිත අනුකාරක පුද්ගල පැළැන්තියක් ද විද්යතමානය.

මේ අය පුරාණ ඉන්දු ආර්ය සමාජයෙහි කේවට්ටයින් හෝ පුරෝහිත බ්ර හ්මණයින් විසින් ඉටු කරන ලද වන්දිභට්ට කාර්යයට සමාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරමින් ඒ පිණිස වැටුප් වේතන හා දීමනා විවිධ ක්රවමයෙන් ලබා ගනිමින් සමාජයෙහි සුව සේ වැජඹෙති. මේ ඇත්තන් සිදු කරන්නේ බලවත් අය පුම්බමින් කුඩා අය තලමින් පහත් තැනින් යයි ගලා ජලේ යැයි කියන්නා සේ සැමවිටක දීම අධානග්රානහීව පක්ෂග්රානහීව සිය පටු පරමාර්ථ සපුරා ගැනීමයි. අවශේෂ අයහට කුමන දේ සිදුවුත් සිය අභිමථාර්ථ සාධනයම පමණක් මැනවින් සිදු වේ නම් එය උසස් කර ව්යා ජ වටිනාකම් පිරිනැමීම මෙවැනි අයගේ සිරිතයි. එය ඔවුන්ගේ වෘත්තීමය කාර්යය වුවත් නොවුවත් ඔවුන්ට කමක් නැත. 

මෙහි දී වඩාත් අසරණ වන්නේ හා වඩාත්ම පීඩනයට පත් වන්නේ අපක්ෂපාතී ලෙස සිය සේවය ඉටු කරන පුද්ගලයාය. වන්දිභට්ටකම් සිදු නොකරන හෙයින් ඉහළ තලයෙහි සිටින උදවිය එකී පුද්ගලයා දෙස හෙලන්නේ තරමක ද්වේෂය මුසු ආකල්පයකි. වඩාත් ජනප්රිිය අවංක පුද්ගලයෙකු නිතරම එයට ප්රෙතිපක්ෂ ගති සිරිත් සහිත අයගේ ඊර්ෂ්යානවට හා නොමනාපයට බඳුන්වීම සාමාන්ය සිදුවීමකි. ඇතැම් විටක දී තමාට තමාන තලවල සිටින අය‍ෙග් ප්රුශංසාවට ලක්වන විටෙක ඉහළ තලවල සිටින අයගේ හෙළා දැකීම්වලට, විවිධ තාඩන පීඩනවලට හා මදි පුංචිකම්වලට ලක්වීමේ අවදානමක් ද ඇතිවිය හැක. එසේ වන්නේ පහළ සිටින්නා ඉහළ නැඟීම තමාගේ තත්වයට මදිකමක් සේ සමහරු මෝහ මූලික ලෙස කල්පනා කරන හෙයිනි. වඩා පෘථුල ලෙස කල්පනා කළ හැකි කළාතුරකින් කෙනෙකු පමණක් යට සිට නැඟීගෙන එන පුද්ගලයාහට අවංකවම පිහිට වෙතත් බොහෝ දෙනෙකු කරන්නේ එවන් අය මං මුළා කර දැමීමය. කන්න දුන්නු අත හපා කන හා නැඟි හිණි මඟට පා පහර දෙන සුළුතර අකෘතඥ පිරිසක් නැත්තේ ද නොවේ. එවන් සුළු පිරිස නිසා සෑම කෙනෙකුවම කොන් කර දැමීම සාධාරණ ද නොවේ. අවංකව දහඩිය මහන්සියෙන් ලබාගන්නා ප්රනතිඵලය එසේ දහදිය ලේ කඳුළු නොවගුරුවා සුව සේ අත්පත් කරගැනීමට හා කෙනෙකු බොහෝ කැපකිරීම් කොට දුක් මහන්සි වී ලබා ගන්නා යම් යම් ජයග්ර හණ අවතක්සේරු කිරීමට ඊර්ෂ්යාහවෙන් පරිපීඩිත දුහුනන් කටයුතු කිරීම එතරම් අරුමයක් ද නොවේ.

ආත්මාර්ථකාමී බව හා සමාජ වගකීම

තිබෙන තැනටම මිස නැති තැනට නොබෙදීම බොහෝ දෙනෙකුට ඇති නරක පුරුද්දකි. තමන් සිදු කරන සෑම දෙයකින්ම ආත්ම ලාභයම පමණක් අපේක්ෂා කරන බොහෝ අය උදව් උපකාර කරන්නේ සත්ය වශයෙන්ම එවැනි දේ අත්යකවශ්යඅ අසරණ අයහට නොව තමන්හට පසුකාලීනව විවිධ ලාභ සත්කාර ඵල ප්ර යෝජන ලබාගත හැකි උදවිය අරමුණු කරගෙන බව දක්නට ලැබේ. මේ ලොව සෑම පුද්ගලයෙකුටම එක හා සමාන ජීවිත අයිතියක් ඇති බව නොසිතන්නේ ආත්මාර්ථකාමී බවෙන් සිත දළදඬු වී ඇති හෙයිනි. මිනිසුන් කෙරෙහි සංවේදී හදවතක් සහිත පුද්ගලයා කෙදිනක දී වත් සිය හදවත ආත්මාර්ථකාමී බවෙන් රළු කර නොගනී. සමාජ වගකීම නම් බුදුන් වහන්සේ ආධිපත්යි ධර්ම ලෙස දක්වා ඇති පරිදි තමාව උපමාවට ගෙන සමාජය විෂයෙහි සංවේදීවීමයි. සමාජ නායකත්වයක් හිමි විය යුතු වන්නේ සමාජ වගකීමක් දැරිය හැකි එවන් උදාරතර මිනිසුන්හටමය. අසරණ ජනයා වෙත විශේෂ සානුකම්පිත බවකින් යුක්තව හා ඇති හැකි උදවිය පිළිබඳ කිසිදු විශේෂ සැලකිල්ලක් නොමැතිව කටයුතු කරන සාධාරණ මනුෂ්ය යා කෙරෙහි වගකිව යුතු අය දක්වන්නේ හිතකර ආකල්පයක් නොවේ. මක්නිසාද යත් සෑම කෙනෙකුම තමාගේ මුහුණට හොඳ කියන පුද්ගලයින් කෙරෙහි විශේෂ ඇල්ම බැල්මකින් කටයුතු කිරීමට පෙළඹීම පුහුදුන් මනුෂ්යය ස්වභාවය වන හෙයිනි. එසේම මෛත්රික සිතින් මුත් මුහුණ බලාගෙනම තමා‍ෙග් අඩුපාඩු හා දුර්වලතා පවසන විට නම් ඇතැම් බලවත් උදවිය ඒ අය කෙරෙහි ඇතිකර ගන්නේ එතරම් හිතකර ආකල්පයක් නොවේ. ඇත්ත කියන්නයි බිම ඉඳගන්නයි බිය නොවන්න යැයි පුරාණ බහුසෘත අය විසින් පවසා තිබුණත් අද සමාජයට නම් එවැනි කියමන් වලංගු නොවන බව පෙනෙන්නට තිබේ. ඇතැම්විටක මෙවැනි පුද්ගලයින් විප්ලවකාරයින් හා තමාට නම්මා ගත නොහැකි මුරණ්ඩු හිතුවක්කාර චරිත ඇති අය සේ හංවඩු ගසා කොන් කර දැමීමට පිඹුරුපත් පිළියෙළ කිරීම එක්තරා අතකින් අවියත් අමානුෂික ක්රිගයාවක් සේ සැලකිය හැකිය. නමුත් සැබවින්ම සමාජ වගකීම නිසි සේ ඉටු වන්නේ ද එවන් නිහඬ අවංක පුද්ගලයින් අතින්ම බව වටහා ගැනීමට යම් යම් තැන්වල මූළිකත්වය දරණ අය අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් දැඩි වෘත්තීමය කළකිරීම සහිතව නමුත් ඉන් අකම්පිතව සිය කටයුතු වල නිරතවන සත් පුරුෂ දනන් ටික දෙනෙකු හෝ සිටින බව ඒ අයගෙන් සිදු වන උදාරතර සේවය ලැබීම පිණිස පෙළ ගැසෙන සාමාන්යහ ජනතාවගේ ආකල්ප අනුව හැඟේ. අප රටේ සන්නිවේදන තාක්ෂණය දියුණු වී ඇති තරමට සාපේක්ෂකව මෙරට ජනයාගේ සිතුම් පැතුම් හා මානසික ආකල්ප දියුණු වී නොමැති බව පෙනන්නට තිබේ. ඊ මේල්, ෆැක්ස්, ජංගම දුරකථන, වෙබ් හා අන්තර්ජාලය පරිගණක තාක්ෂණික දියුණුව නිසා වර්තමානයෙහි ප්රමබල ස්ථානයකට පත් වී ඇත. මේ භාවිතා කළ යුත්තේ මනුෂ්ය් වර්ගයාගේ දියුණුව පිණිස හා ඔවුන්ට සේවය කිරීම පිණිසය. තාක්ෂණය කෙතරම් දියුණු වුවත් ඉන් සමාජයට අගතියක් සිදු වන්නේ නම් එවන් දෙයකින් මනුෂ්ය වර්ගයාට කිසිදු ඵලයක් නැත. අතීතයෙහි දියුණුව පැවති ලොව බොහෝ ශිෂ්ඨාචාර භෞතික මෙවලම්වල සංවර්ධනයෙන් හා භාවිතයෙන් ඉහළම පරිපාකයෙහි තිබුණත් මේ මිහිතලයෙන් මුළුමනින්ම වැනසී ගියේ තාක්ෂණික දියුණුව මනුෂ්යි වර්ගයාගේ විනාශය සඳහා භාවිතා කළ බැවිනි. ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය හා දැනට හිමෙන් වැසී ඇති ඇන්ටාක්ටික් මහද්වීපය කේන්ද්රා කරගත් ඇත්ලන්සය නමින් යුක්ත දිවයිනෙහි වූ ඇත්ලන්තිකානු ශිෂ්ඨාචාරය එක් කලක භෞතික පක්ෂයෙන් හිණි පෙත්තටම නැඟ අවසානයෙහි ඉතාමත්ම අවසනාවන්ත ආකාරයෙන් මෙලස මුළුමනින්ම විනාශ වී ගිය ලෝක ශිෂ්ඨාචාර ලෙස සැලකේ. ( කන්නිමහර සුමංගල හිමියන් විසින් සංසාර මන්දිර ලෙස පරිවර්තිත ජිනා සෙර්මිනාරා විසින් රචිත එඩ්ගා කේසිගේ ජීවිත කියවීම් පිළිබඳ පර්යේෂණ කෘතියෙහි මේ පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු අන්තර්ගතය ) පුරාණ යුගයෙහි තිබූ අවම පහසුකම් අනුව කල්පනා කර බලන විට යම් හෙයකින් මෙවැනි සන්නිවේදන තාක්ෂණික දියුණුවක් පෙර යුගයන්හි පැවතියේ වී නම් තත් යුගයෙහි ජීවත් වූ ආගමික ශාස්තෘවරු හා සමාජ නායකයන්හට කොපමණ සේවයක් මිනිසුන් වෙනුවෙන් ඉටු කළ හැකිව තිබිණිදැයි මොහොතක් සිතා බලන්න. එනමුත් වර්තමාන සමාජයෙහි නවීන තාක්ෂණය බොහෝ විට භාවිතා කරනුයේ අනුන්ට හිරිහැර කරදර කිරීමට හා විවිධ සමාජ අක්රෂමිකතා, ව්ය්සන ඇතිකිරීම පිණිස වීම ඉතා අවාසනාවන්ත දෙයකි. මෙවැනි සිදුවීම් දැන් සමාජ පිළිලයක් වන තරමටම ව්යාුප්ත වී තිබේ. මේ සෑම දෙයක්ම සිදුවීමට මූලිකම හේතුව රටේ බොහෝ දෙනාට සමාජ වගකීම යනු කුමක්දැයි නිසියාකාරයෙන් වැටහීමක් නොමැති බැවිනි. තමන් අතින් සිදුවන අකටයුතුකම් හා වැරදිවලට නීතියෙන් දඩුවම් හිමිවන තෙක්ම ඒවායෙහි ඇලී ගැලී කටයුතු කිරීමට හේතුව තමා සමාජයට වගකිව යුත්තේ කෙලෙසක කුමනාකාරයෙන්දැයි නිසි වැටහීමක් එවන් පුද්ගලයන්හට නොමැතිවීමයි. එවන් වැටහීමක් ඇති වන්නේ තමා තුළ අනුන් පිළිබඳව ඇති සංවේදී සිතිවිලි වර්ධනය කිරීමට සුදුසු පරිසරයක ආභාෂය දිගු කලක් මුළුල්ලේ ලබා ඇති විටකදීය. කුඩා දරුවෙකු වැඩිහිටියෙකු වන්නට පෙරාතුව ඔහුගේ හෘද ශාක්ෂිය ගොඩනැංවිය යුතු වන්නේ ළමා කළ පටන් ක්රරමානූකූල රටාවකටය.

ළමා මනස හා අධ්යා පන විද්යාශව

ළමා මනස තුළ ක්රකමිකව ගොඩනැඟෙන මානසික ව්යුකහාත්මක රටාව වැඩිහිටියෙකු වූ පසුවත් ක්රි යාත්මක වීම අධ්යාැපන මනෝ විද්යානත්මක සිද්ධාන්තයකි. අත්දැකීම් හා සමාජ පරිණතිය සමඟ මේ රටාව සංකීර්ණ ස්වභාවයක් ගනු ලැබූවත් එම වෙනස් බව සිදුවන්නේ ඉතා මඳ වශයෙනි. ළමා මනස සාරධර්ම වලින් පෝෂණය කළ යුත්තේ අධ්යා්පන ක්රි යාවළිය තුළිනි. අධ්යායපන ක්රිමයාවළිය තුළින් අපේක්ෂිත නිෂ්ඨා සේ මීට කලකට පෙර දරුවන් හට ලැබුනු සාරධර්ම වෙනුවට හඳුන්වා දෙන ලද අධ්යායපන පරමාර්ථ, ඉලක්ක හා අපේක්ෂා ලෙස විභාග සමත්වීම හා තරඟකාරී ලෙස ඉලක්කම් හා සංඛ්යාය ඔස්සේ හඹායාම සමාජයෙහි යහ පැවැත්ම කෙරේ කෙසේ උපස්ථම්භක වන්නේදැයි යළි යළිත් මෙනෙහි කර බැලීම නූතනයෙහි බහුල සමාජ අර්බුද නිරාකරණයෙහි ලා මහත් සේ කාලෝචිත පියවරක් වනු ඇත. පෙර යුගවල දී ගුරුවරු හැඳීන්වූයේ ශික්ෂකයන් ලෙසිනි. දරුවන් සමාජ යහ පැවැත්මෙහි ලා ශික්ෂණය කරවූ හෙයින් ගුරුවරුන් සඳහා පෙර දී ඒ ව්යාවහාරය නිවැරදි විය. වර්තමානයෙහි ගුරුවරු තොරතුරු සන්නිවේදන සහකරුවන් සේ පමණක් ක්රි යාකරනු දක්නට ලැබේ. නූතන සමාජය දැනුම ගවේෂණය කරන වේගයෙන් වෙනස්වන දැනුම පසුපසම පමණක් ලුහුබඳින සමාජයකි. ඒ නිසා වර්තමානයෙහි අධ්යාවපන රටාව පවා ගොඩනැඟී ඇත්තේ මේ කරුණු ඉටු වන අයුරිනි. නමුත් දැනුම යනු අධ්යාවපනය යන ඉතාමත් පුළුල් අර්ථසම්පන්න වචනයෙන් අදහස් වන දේ එකම දේ පමණක් නොවන බව වටහාගත යුතුය. දැනුම යනු අධ්යානපනයෙහි එක්තරා අංශුමාත්ර යක් පමණි. දැනුම, ආකල්ප හා කුසලතා සමස්ත අධ්යානපනයෙහි පරමාර්ථම නොසැපිරෙන අධ්යායපනයකින් අපට සංවර්ධනයෙහි නිවැරදි ඉසව් නිසි සේ ග්රසහණය කරගත නොහැකි බව දැන්වත් තේරුම්ගත යුතුය. පුරාණ සම්භාව්යප අධ්යාගපන රටාව තුළ අධ්යාුපනයෙහි සියළු කරුණු කාරණා නිසි සේ ඉටු වූ අතර ඒ ඒ යුගවල දී දියුණුව පැවති විවිධ පාරම්පරික ශිල්ප ක්රිම ද මේ මඟින් ආරක්ෂා විය. ඒ තුළින් සංස්කෘතික අංග ද ආචාර ධර්ම ද සාරධර්ම ද ආරක්ෂා විය. ඒ සියල්ලෙහි අවසන් ප්රුතිඵලය නිවැරදි සමාජ නායකත්වයක් වටා ගොණු වූ සමාජ වගකීමක් සහිත ආගම දහම සංස්කෘතිය ගරු කරන දේශයට ලැදි පිරිසක් මෙරට ජන සමාජයට ලැබීමයි. 12.සංජානන කුසලතා සංවර්ධනය මිනිස් සිතට නැඟෙන යම් යම් සංඥා හා සංකල්ප වෙනත් අය වෙත සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා භාෂාව මාධ්යය කොටගෙන ඇත. මේ අනුව සංඥා හා සංකල්ප සඳහා පිළිගත් භාෂා මාධ්ය ය තුළ නිශ්චිත අර්ථ ගැන්වුණු වචන භාවිතා වේ. මෙම නිශ්චිත අර්ථ ගැන්වූ වචන මානව සංඥා හා සංකල්ප ප්ර කාශනවල හැඩය කවරේදැයි අන්යඅයන්හට ප්රශකාශ කිරීම සඳහා කිසියම් රටාවකට සකස් කර භාවිතා කිරීමට සෑම පුද්ගලයෙක්ම පාහේ පුරුදුව සිටිති. මෙයින් අදහස් වන්නේ සෑම මානව සංඥාවක්ම හා සංකල්පයක්ම වචන මාර්ගයෙන් ඒ වූ ආකාරයෙන්ම නිවැරදිව ප්රනකාශ කළ හැකි බව නොව හැකිතාක් දුරට නිවැරදි බවට ආසන්න වන සේ සන්නිවේදනය කළ හැකිය යන්නයි. මේ සඳහා ඇති තවත් බාධාවක් වන්නේ එක් එක් මානවයාහටම උරුම වූ සංජානන අනන්යයතා ලක්ෂණයි. ලෝකයෙහි කිසිදු විටක සමාන සංජානන පැතිකඩ සහිත මානවයින් බිහි නොවේ. නිවුන් දරුවන් තුළ පවා සංජානන අනන්යනතාවය පිහිටා ඇති බව ‍ෛවද්යය විද්යා්ත්මකව සත්ය්යකි. මේ හේතුව නිසා කෙතරම් නිවැරදි ලෙස සංජානනය කරන්නට වෑයම් කළත් කිසියම් ප්රිස්තුතයක් මානව සමූහයක් විසින් සංජානනය කරගනු ලබන්නේ එක හා සමාන ආකාරයෙන් නොවේ. ජන සන්නිවේදනය තුළ තාක්ෂණය කෙතරම් දියුණුවුවත් මෙවැනි ස්වභාවික බාධක ජයගන්නට හැකි කමක් මෙවැනි දියුණු භෞතික තාක්ෂණික මෙවලම්හි නොපවතින බව ‍අවබෝධ කරගත යුතුය. සන්නිවේදනය හා සංජානනය සාමාන්යදයෙන් මිනිස් භවයෙහි සංජානන හැකියාව පවතින්නේ “නානත්ත සංඥා” තලයේ බව බුදු සමය පෙන්වා දෙයි. එසේම මිනිස් භවයට වඩා උසස් භවයක් ලෙස සැලකෙන ඇතැම් බ්රුහ්ම භවයන්හි සංජානන හැකියාව “ඒකත්ත සංඥා” තලයෙහි පිහිටා ඇත. මෙවැනි සත්වයන්හට විවිධ සංඥා හා සංකල්ප පිළිබඳ දැනීම හා අවබෝධය එක හා සමාන බව අභිධර්මයෙහි දැක්වේ. මෙවැනි උසස් තත්වයකට සිත පත් වන්නේ අයහපත් දැයින් වැළකී යහපත ඔස්සේ ක්රකමානූකූලව කාලයක් පුරුදු පුහුණු කරමින් සිදු කරන අඛණ්ඩ අභ්යා්සය මඟින් බව පෙන්වා දී තිබේ. එසේම සිතට නැවතත් අයහපත් ආකල්ප ඇතුළ් වී සිත අපිරිසිදු වුවහොත් සිතේ මෙකී උසස් තත්වය අනු ක්රවමයෙන් පිරිහී නැවත “නානත්ත සංඥා” තලය දක්වාම පිරිහීමට පත්වන බව ද දක්වා ඇත. මානව ක්රිදයාකාරීත්වයට අදාළ සෙසු අංගවන ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩවලට ද සංජානන පැතිකඩෙහි දියුණුව මඟින් ධනාත්මක පෙළඹවීමක් ඇති කරනු ලබයි. “එකත්ත සංඥා” තලයෙහි බිහි වූ සත්වයින්ගේ සංජානන පැතිකඩේ දියුණුව ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩවල ඒ හා සමාන සේ දියුණු අවස්ථාව ලෙස සැලකෙන “එකත්ත කාය” තත්වයයි. බුහ්ම නමින් හැඳින්වෙන මෙම දියුණු සත්ව කොට්ඨාශවල සිතින් හා කයින් අංග සමාන භව තත්ව විද්ය මානය. ඔවුන් සතර බ්ර හ්ම විහාර ලෙස දැක්වෙන මෛත්රිතය, කරුණාව, මුදිතාව හා උපේක්ෂාව වැනි සංකල්ප වලින් සුසැඳි මානසික ආහාරයෙන් පමණක්ම දිවි ගෙවන බව ද දැක් වේ. මෙයින් පෙනෙන්නේ දියුණු හා සියුම් කරනලද සංජානන පැතිකඩ මඟින් පමණක් ජීවිතය පවත්වාගෙන යෑමට හැකියාව ඇති බවයි. ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩවල ක්රිියාකාරීත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම සංජානන පැතිකඩෙහි ක්රිුයාකාරීත්වයට අනුව පවතින බව මෙයින් පැහැදිලි වේ. සංඥා හා සංකල්ප සන්නිවේදනයෙහිලා සංජානන පැතිකඩෙහි ඇති ‍වැදගත්කම මේ අනුව කෙතරම්දැයි සිතාගත හැක්කේ සත්වයාගේ භව ගමනෙහි අඛණ්ඩ බව කෙරෙහි එය ධනාත්මක හෝ සෘණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි දෙයක්වීම නිසාය. මෙලොව භවය සේ පහළව ඇති පස් වැදෑරුම් ස්කන්ධ කොටස් සමූහය උපාදානය කිරීම හෙවත් දැඩිව ග්රලහණය කරගැනීම දුකක් බව පෙන්වා දෙන බුදු සමය ඒ සඳහා පිළියම ලෙස නිර්දේශ කරන්නේ එම දුක ඇතිවීමට හේතුව හොඳින් පිරිසිඳ දැන අවබෝධ කොටගෙන එම දුකින් අත් මිදීම සඳහා උචිත ක්රිීයාමාර්ගයක් නිර්දේශ කිරීම මඟිනි. සිව් වැදෑරුම් උසස් සත්යරය හෙවත් චතුරාර්ය සත්යවය තුළ අන්තර්ගත වන්නේ එම නිර්දේශයයි. මාර්ග සත්යැ නිර්දේශයේදී අංග හෙවත් කරුණු අටකින් සම්පුර්ණවීම දුකින් මිදීමේ විමුක්ති මාර්ගය ලෙස පෙන්වා දී තිබේ. බුද්ධඝෝෂ හිමියන් විශුද්ධි මාර්ගය රචනා කොට ඇත්තේ මෙම විමුක්ති මාර්ගය සත් පුරුෂයින්හට මැනවින් පහදාදීම සඳහාය. සාමාන්ය මිනිස් සංජානනය ස්නායු ක්රිමයාකාරීත්වය හා සබැඳී පවතියි. සාමාන්ය් සංජානනය වහා මුළාවට පත්වන සුළුය. සාමාන්යස සංජානනය හැකියාව ඇත්තේ කිසියම් ප්රාස්තුතයක් පිළිබඳව ඉන්ද්රි යානුසාරයෙන් ලබන දැනුම අවබෝධ කරගැනීමට පමණි. එය විශේෂිත නුවණක් නොවේ. නමුත් සුවිශේෂී ආකාරයට සකස් කරගන්නා ලද සංජානනය තුළින් සාමාන්ය මිනිස් සංජානනයට ලබා ගත නොහැකි ප්රයඥා සම්පන්න හැකියාවක් වර්ධනය කර ගැනිමට මිනිසාහට හැකියාව ඇත. එවිට සාමාන්යට මානව සංජානන පැතිකඩම ප්ර්ඥාව හට ගැනීමට සුදුසු පරිදි ක්ර මික පරිවර්තනයකට ලක් වේ. මෙය එක්වරම සිදුවන පරිවර්තනයක් නොවන අතර සමහරුන්ට එක් භවයක් තුළ දී ද තවත් සමහරුන්ට භව කීපයක් තුළ දීද මේ ආකාරයෙන් සංජානන කුශලතාවය වර්ධනය කරගත හැක. මෙය කුශල හෝ පුණ්යක ශක්තිය ලෙස හැඳින්වේ. සසර ගෙන එනු ලබන වාසනා ගුණ වශයෙන් ද මෙය හැඳින්වේ. අභිධර්මයෙහි මෙම කුශලය ත්රිනහේකතුක උපත්ති භව සම්පත්තිය ලෙස දැක්වේ. කිසියම් පුද්ගලයෙකු ත්රි හේතුක උපතක් ලදහොත් වර්තමාන භවය තුළම ධ්යාින හා මාර්ගඵලවලට ප්ර වේශ වීමේ හැකියාවක් ලබා ගැනීමට හැකි බව පෙන්වා දී ඇත.

වාසනා ගුණ හා ක්ලේශ ප්රලහාණය

වාසනා ගුණ නාමයෙන් හැඳින්වෙන තවත් එක් ලක්ෂණයක් වන්නේ යම් යම් පුද්ගලයින් සසර පුරුදු පුහුණු කරගෙන පැමිණෙන පුද්ගල අනන්ය තා ලක්ෂණයි. බුදුවරු දස පාරමිතා බලය වැනි ගුණයෙන් සමන්විතවීම වාසනා සම්පත්තියයි. දුර්ගන්ධවත් දෙයක් භාජනයක දමා එය ඉවත් කරනු ලැබූ පසුව කලක් ගත වී වුව ද එහි දුගඳ ඉවත් නොවන්නාක් මෙන් කෙලෙස් මුළුමින්ම දුරු කළ පුද්ගලයෙකුගේ වුව ද චිත්ත සන්තානයෙහි දීර්ඝ කාලයක් කෙලෙස්වල ක්රිුයාකාරීත්වය නිසා ඇති කරනු ලැබූ විවිධ දුර්වලතා පැවතිය හැකි බව බුදු දහමේ විස්තර කෙරේ. ඇතැම් රහතන් වහන්සේලා පූර්ව භවයේ වඳුරු ජන්මයේ ඉපිද සිටිය දී ලත් ආභාෂය නිසා පා ගමනින් යෑමේ දී උඩ පනිමින් වැඩම කිරීමත්, උසස් කුල වල ඉපිද අන්ය්යින්ට වසලවාදයෙන් ආකෝශ කළ පුරුද්ද නිසා කෙලෙස් දුරු කළ පසුව වුව ද ඒ ආකාරයෙන්ම මහජනයාට ආමන්ත්රරණය කිරීමත් සිදුව ඇත්තේ සසර පුරුද්ද අනුව බව පෙනේ. බුද්ධාදී උතුමන් විසින් චිරාත් කාලයක් පුරුදු පුහුණු කරන ලද පාරමිතා බලයෙන් වාසනා ගුණ ලෙස හැඳින්වෙන මෙම දුර්වලතා උන්වහන්සේලා තුළ නොපවතින බව බුදු දහමේ සඳහන් වේ. සංජානනය ප්රාධාන වශයෙන් මොළයෙහි රසායනික ද්ර ව්යෙ සංයුතිය හා ස්නායු සංකීර්ණවල ක්රිනයාකාරීත්වය මත රඳා පවතින දෙයක් වන හෙයින් තමන්ට අභිමත ආකාරයකින් සංජානනය වෙනස් කරගැනීම තරමක් අපහසු කාර්යයකි. නමුත් එසේ සිදු කළ නොහැකි දෙයක් ද නොවේ. එය මහත් වැර වෑයමෙන් හා දුෂ්කරතාවය විඳ දරා ගනිමින් දීර්ඝ කාලයක් ගත වී සිදුකළ යුතු ක්රිගයා දාමයකි. සාමාන්යියෙන් ජීවි සත්වයාහට හැඟීම් දැනීම් ඇති වන්නේ ද මෙම ස්නායු හා රසායන ද්රීව්යය සංයුතියෙහි සිදුවන වෙනස්කම් අනුවය. මෙය පරිගණකයක මතකය හටගැනෙන විද්යුනත් සංඥා සැකැස්මට ද වඩා අති සූක්ෂතම සංසිද්ධියකි. එසේම මෙම රසායනික සංයුතියෙහි සිදුවන විවිධ වෙනස්කම මත මිනිස් මොළයෙහි මතකය, පණිවුඩ සම්ප්රේසෂණ යාන්ත්රෙණය හා අවබෝධය ඇතිවීම පාලනය කිරීම ඉතා විශාල ධාරිතාවයක් සහිත එසේම ක්ෂණික විධිමත් අනුපිළිවෙළ සහිත ක්රිමයාදාමයකි. පරිගණයක තිබිය හැකි කවරම හෝ ධාරිතාවයකට හා කාර්යක්ෂමතාවයකට ද වඩා මිනිස් සංජානනයෙහි එම හැකියාව හා ධාරිතාවය ඉතාමත් සුවිශාලය. මිනිස් මොළය පරිගණයක ඇති භෞතික සීමාව හා සැකැස්ම අතික්රවමණකය කර තිබේ. මෙවැනි කරුණු නූතන ජීව හා මනෝ විද්යා ක්ෂේත්රකයෙහි සිදුකරන ලද විවිධ පර්යේෂණ මඟින් අධ්යේයනය කර ඇත. නූතන පරිගණකවල කාර්යක්ෂමතාවය හා වේගය මිනිස් මොළයට සාපෙක්ෂකව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා මීයන් වැනි සතුන්ගේ මොළයෙන් ලබා ගන්නා ලද ඉලෙක්ට්රෝදඩ භාවිතා කර විද්යාරඥයින් විසින් විවිධ අත්හදා බැලීම් සිදු කරන ආකාරය අන්තර්ජාලය වැනි ජන සන්නිවේදන මාධ්යහ තුළින් අනාවරණය වේ. භාවනාවෙහි දී හා අන්තර්ඥානය හටගැනීමේ දී මෙම ස්නායු හා මොළයෙහි රසායනික ද්රරව්ය. සංයුතියෙහි සිදුවන වෙනස්කම මත පණිවුඩ සම්ප්රේාෂණය හා අවබෝධය ඇතිවීම ක්රණමිකව වඩාත් වැඩිදියුණු කරනු ලබයි. විශේෂයෙන්ම බෞද්ධයන්ගේ විදර්ශනා භාවනාව සෘජුවම මිනිස් මොළයෙහි මෙම සංසිද්ධි දාමය වැඩි දියුණු කරන අතර භාවනාවෙහි පරම නිෂ්ඨා ප්‍රාප්ති සිදුවන අවස්ථා ලෙස සඳහන් වන ලෝකොත්තර ධ්යාඅන ලෙස හැඳින්වෙන එක් එක් මාර්ගඵල ලබා ගැනීමේ දී සංජානන හැකියාව එහි පැවතිය හැකි උපරිම දියුණු තලයට පත් වේ. භාවනාවෙන් ලැබිය හැකි උපරිම දියුණුව ලැබීම පිණිස මානසික ක්රිීයාවළිය අභිමත ලෙස කළමණාකරණය කළ හැක්කේ ප්රදවේශමිනි. අතිධාවනකාරී බව හා කුසීත බව යන අන්ත දෙකම බුදු දහම ප්රහතික්ෂේප කරයි. අතිධානකාරීවීම අධික වීර්යය නිසා අරමුණෙහි ඉල්පීම හා අලස බව ද අල්ප වීර්ය නිසා අරමුණෙහි ගිලා බැසීම ද සිදුවන බව පෙන්වා දේ. භාවනාවෙන් මතු වන අන්තර් ඥානය ක්රසමිකව ස්නායු ක්රිදයාකාරීත්වය වර්ධනය කිරීම හා මනා පාලනයකට නතු කිරීම තුළින් ලැබිය හැකි ප්රකතිඵලයක් විනා ඉන්ද්රතජාලික දෙයක් නොවන බව බුදු සමය අවධාරණය කරයි. නිවන පිලිබඳව ලබා ගන්නා පූර්ණ අවබෝධයට හෙවත් අතීන්ද්රිවය ප්රාත්ය.ක්ෂය පවා ක්රලමිකව සංවර්ධනයට පත් කරන සංජානන පැතිකඩ ඔස්සේ ලබා ගන්නා ප්රාඥාවක් බව පෙන්වා දේ. මෙය භෞතික දේ ඇසුරෙන් ලබන දැනුම වැනි දෙයක් නොව යථාර්ථය පිළිබඳව ක්ෂණිකව හා නැවුම්ව ලබන ප්රනඥා කුසලතාවයකි. මෙම ප්රවඥාව කාලය, දුර, අවකාශය, පරිමාව හා සාපේක්ෂතාවය වැනි සීමා වලින් වියුක්ත සත්යනක් බව හා බහුමානික කුසලතාවයක් ඔස්සේ මනස සංවර්ධනයට පත් කිරීමක් බව ද පෙන්වා දේ. සාමාන්යයයෙන් අප ඉන්ද්රීතය ප්රවත්යයක්ෂයෙන් අත් දකින මෙලොව ත්රිුමානිකය. කාලය දුර හා අවකාශය වැනි සීමිත ඉන්ද්රිදයානුබද්ධ අත්දැකීම් වපසරියකට අපගේ දැනුම සිර වී පවතියි. යථාර්ථ අවබෝධය හටගන්නේ මෙම සීමාව අතික්රයමණය කිරීමෙන් ඇතිවන ප්රපඥාව මතයි. ලොව පවතින සියළු දේ එකිනෙකට සාපේක්ෂකය. එම නිසා සෑම දෙයකම ගැබ් වන්නේ සාපේක්ෂ වටිනාකම් පමණි. අපගේ ඉන්ද්රිරයානුසාරයෙන් අත්දැකිය හැකි වපසරිය මෙම සාපේක්ෂ සීමාවම වේ. සීමිත බව නිරපේක්ෂකත්වය නිසා බිඳී යයි. සාපේක්ෂක බවම පමණක් අත්දකින සංජානන පැතිකඩ මඟින් නිරපේක්ෂ බව අවබෝධ කරගැනීමට ඇති අපහසුව නිවන පිලිබඳව අනුමානයෙන් පවා දැනුමක් ලැබිය නොහැකි වීමට ප්රධධානතම හේතුවයි.

ආලෝකය හා අඳුර

ආලෝකය පවතින්නේ අඳුර නොමැති අවස්ථාවල දීය. අඳුර දුරු වන්නේ ආලෝකයෙනි. ආලෝකය ඇති තැනක අඳුර නොමැත. ආලෝකය හා අඳුර කිසිදු විටක එකම වේලාවක හා එකම ස්ථානයක පහළ නොවිය හැකි දේ බව පිළිගැනී ඇත. මේ නිසා ආලෝකය හා අඳුර අනෝන්යස ප්ර තිවිරුද්ධ දේ ලෙස සැලකීමට පවා අපි පුරුදුව සිටිමු. අලෝකය හෝ හිරු එළිය අවස්ථාවක දී පහනක හෝ විදුලි බුබුලක අලෝකයෙන් එතරම් ප්ර යෝජන නැත. මෙයින් පෙනෙන්නේ එළියට වටිනාකමක් ලබා දෙන්නේ අඳුර විසින් බවයි. අඳුර දුරු කිරීමට ආලෝකය අවශ්ය් වන්නේ අඳුරෙහි සිටීමට කවුරුවත් අකමැති හෙයිනි. සැබවින්ම ආලෝකයට වටිනාකමක් ලබාදෙන්නේ අඳුරෙහි සිටීමට අප තුළ ඇති අකමැත්තයි. එසේම අප විසින් අලෝකයට ලබාදෙන වටිනාකම සැබවින්ම එහි අන්තර්ගත සත්යම අගය නොව අඳුර මිණුම කරගෙන මනිනු ලබන සාපේක්ෂක වටිනාකමකි. මේ අනුව අඳුරට සාපේක්ෂකව ආලෝකයෙහි මෙන්ම අලෝකයට සාපේක්ෂකව අඳුරෙහි ද සාපේක්ෂ වටිනාකමක් ගැබ් වේ. මෙලොව හොඳ යනුවෙන් කිසියම් දෙයක් පවතින්නේ ඇයි? එයට හේතුව ඒ සඳහා කිසියම් සාපේක්ෂ වටිනාකමක් පිරිනැමිය හැකි පිළිගත් ඇගැයුම්ශීලී නිර්ණායකයක් අප සතු හෙයිනි. හොඳට සාපේක්ෂකව එය වඩා හොඳින් උද්දීපණය කිරීම සඳහා නරකෙහි සාපේක්ෂක වටිනාකමක් ඇති බව පිළිගැනීමට අපි පුරුදුව සිටිමු. හොඳ හා නරක අන්යෝසන්යක ලෙස සාපේක්ෂ ලෙස පවතින ප්රගස්තුත වේ. සැබවින්ම හොඳ වන්නේ මෙම සාපේක්ෂ බවින් මිදුනු සත්යක තත්වයයි. එනම් අප විසින් ආ‍රෝපණය කරගෙන ඇති සාපේක්ෂ වටිනාකම් අත්හැර දැමූ විට අවසානයට ඉතිරි වන සත්ය යයි. මෙය ක්රි‍යාකාරීත්වයෙහි උපරීම අවස්ථාවයි. දුර අවකාශය හා කාලය වියුක්ත නිරපේක්ෂ වටිනාකමයි. නිවන අකාලික, ඒහි පස්සික, පච්චත්තං වේදිතබ්බව වැනි නිර්වචන මඟින් දක්වා ඇත්තේ එබැවිනි. නිවනට පත් වූ අර්හත් සිත ක්රි යා සිතක් වන්නේ එබැවිනි. නිවන කුශල හා පාප දෙකින් මිදුනු වඩා ඉහළම ස්වභාවයෙහි විශිෂ්ඨ සිතක් වන්නේ බැවිනි. ලෝක ව්යශවහාරයෙහි භාවිතා වන වචන කෙතෙක් භාවිතා විස්තර කළ ද නිවනෙහි ස්වභාවය වටහාදීම අපහසු වන්නේ ද එබැවිනි. තුළනාත්මක දාර්ශනික ඥානය මඳක්වත් ලබා තිබීම භාවනාවෙන් මෙහා නිවන පිළිබඳ මඳ හෝ අනුමාන ඥානයක් ඇති කර ගැනිමට උපකාරී වේ. එම දැනුම පවා ජාති අන්ධයෙකු ඇතා පිළිබඳව ලබන දැනුම මෙන් අසම්පූර්ණ අවබෝධයක් පමණක් බව දැන සිටීම වැදගත්ය. 13.උණුසුම් සුසුම කෙතෙක් මනුෂ්යණත්වය පිළිබඳව කතාබහ කළ ද, දිනෙන් දින මනුෂ්යණත්වය පිරිහී යාමේ පුවත් අසන්නට ලැබීමද කණගාටුදායකය. අනුන්ට බැලමෙහෙ කිරීමට ගොස් විඳීන අනේකවිධ වූ වධ වේදනා තුළ මනුෂ්යගත්වයට හිමි නිසි අගය ගැබ්ව නොමැති වීම ද වර්තමානයේ මෙරට සමාජය මුහුණපාන විශාල සමාජ ඛේදවාචකයක් සේ දැක්විය හැක. දිළිඳු බව නිසා අනුන්ගේ කැත කුණු අතපත ගෑමේ රැකියාවල යෙදුන ද ඔවුන්ද මනුෂ්යනයින් බව සමහරු අමතක කරති. මේ නිසාම එබඳු අසත් පුරුෂයින්ගෙන් ස්ත්රීදන්ට සිදුවනුයේ දැඩි අසාධාරණයකි. මෙබඳු අසත්පුරුෂයින් ස්ත්රීෂ, පුරුෂ දෙපක්ෂය තුළම දැක ගත හැක. පිරිමි නිසා ස්ත්රිෂයකට ඇති විය හැක්කේ එක්අංශයක කරදර වන නමුදු සෙසු ස්ත්රීුන් නිසා සෑම අංශයකම කරදර, හිරිහැරවලට පාත්රේවීමට ස්ත්රී‍න්ට සිදු වේ. කරන රැකියාව කුමක් වුවද සෑම අයෙකුටම ආත්ම ගෞරවයක් තිබේ. ඒ ආත්ම ගෞරවය රැකගෙන වෘත්තීය කටයුතු ඉටු කිරීමට හැකි වාතාවරණයක් සමාජය තුළ සකස් විය යුතුය. මෘග සතුන්ට මෙන් නොසලකා මිනිසුන් ලෙස ගෞරවයෙන් සමාජයේ සැමදෙනාටම ජීවත්විය හැකි විය යුතුය. බෞද්ධ සංස්කෘතිය සුරක්ෂිත රටක් ලෙස මෙරට සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්රීැ නිදහස හා මානව වර්ගයාගේම විමුක්තියට අවශ්යක පසුබිම සකස්ව තිබේ. නමුදු විදේශයන්හිදී මේතත්වය මෙසේම දැක ගත නොහැක. මූළධර්මවාදී ප්රකවණතා ඇති රටවල් ද තිබෙන බැවිනි. වර්තමාන සමාජයේ පුද්ගලික අංශයේ ද වැඩි ශ්රනමදායක් ලබාදී ඇත්තේ ස්ත්රීලන්ය. මේ නිසා අපරටතුළ කාන්තා ශ්ර ම දායකත්වය ඉහළ අගයක පවතී යැයි කිව හැක. රැකියා පතා විදේශ ගත වන අයගෙන්ද බහුතරයක් ස්ත්රී න්ය. විදේශ රැකියාවල නියුතු ස්ත්රීර ශ්ර මිකයින් බහුල වූව ද ඒ අයගේ සුරක්ෂිතතාවය තකා නිසි වැඩපිළිවෙළක් ක්රි.යාත්මක නොවේ. බොහෝවිට විවිධ අපරාධ, අතරවර, කරදර, හිරිහැර, දුක් ගැහැට ආදියට වැඩිපුර මුහුණ දෙනුයේද ස්ත්රී හුය. එබඳු දේනිසා අප රටේ ස්ත්රීරන්ගේ අයිතිවාසිකම්, විදේශීය මුදලට පාවා නොදීම අදාළ අංශවල බලධාරීන්ගේ යුතුකමයි. නමුත් එහිදීසිදු වනුයේ වියයුතු දේ නොව නොවිය යුතු දේමය. ඒ තැන්වලට අරක් ගෙන ඇති පුද්ගලයින් සිය ලාභ, වාසි තකා සිය රටේ වුවද ආත්මගෞරවය පාවා දීමට සූදානමක් ඇති අය බව ඔවුන්ගේ ක්රි යා කලාප නිසා තහවුරු වේ. ඇට, ලේ, මස්, නහරවැල් වලින් බැඳී ඇති කුණු ගොඩක් බඳුමේ ස්කන්ධ පංචකයට ලෝහ වර්ග වලින් යුතු ඇණ වර්ග කිඳා බස්සවා පාපී වූ එබඳු අය බලාපොරොත්තු වනුයේ කුමක්දැයි නොවැටහේ.අනුන්ගේ ලේ, දහදිය, දුක් කඳුළු නොහඳුනන තිරිසනුන්ගේ මුදලටම ලොබ බැඳි අය හා තවත් ඊට පක්ෂග්රාේහීව ආවඩන්නන් අයත් වනුයේ කුමන නරකාදියකදැයි සිතා ගැනීම පවා අපහසුය. ‍ සමාජ මට්ටම හා සංස්කෘතික ලක්ෂණ සෑම සුළු කරුණකටම පාහේ විරෝධය දැක්වීමට වහා පෙළ ගැසෙන ස්ත්රී වාදීන් හා කාන්තා විමුක්ති ව්යාේපාර විදේශවලදී අපේ ස්ත්රීතන්ට සිදුවන විපත්වලදී මුනිවත රැකීමට හේතුවක් තිබේද? බොහෝවිට රාජ්යා නොවන මෙබඳු සංවිධාන, සමිති, ව්යාතපාර ආදියට අරමුදල් ලැබෙනුයේ විදේශීය රටවල් වලිනි. ඒ නිසා ඔවුන් තමන්ට මුදල් ලැබෙන ඒ සැපයුම් මාර්ග අවහිර කර ගැනීමට බලපාන තීරණ, තීන්දු ගැනීමට තරම් ඉක්මන් නොවේ. මේ රාජ්ය නොවන සංවිධාන වලටම අනන්යපවූ වෙනම න්යා ය පත්රටයක් තිබේ. එය පොදු න්යා ය පත්රංයක් නොවේ. එය පුද්ගලික න්‍යාය පත්රවයකි. මේ නිසා තමන්ගේ පුද්ගලික අරමුණ, අපෙක්ෂා වෙනුවෙන් පොදු බව කැප කිරීම ඔවුන්ට ප්රයශ්නයක් නොවේ.ඔවුන්ගේ පැවැත්ම හා සමස්ත දැක්ම එබඳු පසුබිමක්තුළ රැඳී පවතී. ස්ත්රී්වාදී ආකල්ප සහිත, කාන්තා විමුක්ති ව්යාබපාර බඳු රාජ්යු නොවන සංවිධානවල අරමුණ මෙරටේ සංස්කෘතියට, හර පද්ධතියට, සාරධර්මවලට බලපාන දේශීය ආකල්ප විනාශ කර දමමින් ඒ වෙනුවට විජාතික ආකල්ප, මතවාද, හැඟීම්, සංස්කෘතික ලක්ෂණ මෙරටට බෝ කිරීමයි. ඒතුළ ඔවුන් පළමුව මෙරට දිගුකලක් තිස්සේ අඛණ්ඩව පැවති මෘතෘ මූලික සංස්කෘතිය ඉලක්ක කර ගෙන ඇත. ඒ අරමුණ පහසුවෙන් ඉටු කර ගත හැක්කේ මෙරටේ ස්ත්රිිය දඩමීමා කර ගැනීමෙන් බව ඔවුන්ට අවබෝධ වී තිබේ. මන්ද මෙරට පවතිනුයේ මෘතෘ මූලික වූ සංස්කෘතියක් වන හෙයිනි. අප මිහි කත, සොබා දහම් මාතාව, සශ්රිසක බව,ගෙදර බුදුන් මව, කිරි මව්වරු, සත් පත්තිනි බඳු දේ ඔස්සේ අපේ සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්රිොය පූජනීයත්වයට පත් කර උතුම් කොට සලකා තිබේ. ඒ විජාතික ආකල්ප මඟින් පළමු පහර එල්ල කරනුයේ එබඳු ආකල්පවලින් හෙබි පොදු ජන විඥානයටය. මොවුන්ගේ සැබෑඅරමුණ සංස්කෘතික විනාශය තුළින් නව යටත් විජිත කරණ ක්රිියාදාමය ඉදිරියට මෙහෙයවීමයි. ඒ සඳහා ඇතැම්විට ජනප්රි ය පුද්ගලයින් පවා යොදා ගනී. ස්ත්රීා, පුරුෂ භේදයකින් තොරව පිරිමින්ටත් වඩා හොඳ අධ්යාිපන පහසුකම් ලබා ගැනීමේ වරම් ස්ත්රී න්ට මෙරට හිමිව තිබේ. ඇතැම් පළාත්වල පිරිමි පාසැල් අධ්යාාපන මට්ටම අතින් බෙහෙවින් දුර්වලව පැවතියද, ගැහැණු පාසැල් නම් පවතිනුයේ බොහෝ ඉදිරියෙනි. ගැහැණු පාසැල්වල අධ්යාලපන පහසුකම්, මානව සම්පත් පවා උපරිමව දක්නට ලැබේ. එසේම මෙරට පිරිමින්ට වඩා ස්ත්රියය උසස් අධ්යා පනයෙන් ඉහළින් සිටී.මේ තත්වය මත මෙරට ස්ත්රීරන්ට අපහසුවකින් තොරව වැඩි වැටුප් හා වේතන සහිත රාජ්යැ හෝ පුද්ගලික අංශයේ විධායක, කළමනාකරණ මට්ටමේ ඉහළ වෘත්තීය අවස්ථා ලබාගැනීමට හැකිව තිබේ.මේ නිසා මෙරට සමස්ත ශ්රමමකයින්ගෙන් වැඩි පිරිසක් ස්ත්රීකන්බව නිරීක්ෂණය කළ හැක. රැකියාවලදීත්, ස්ත්රිනයක යැයි කියා පුරුෂයින් අතරදී මෙරට ස්ත්රීසන් කිසිදු කොන් වීමකට ලක් නොවේ. පිරිමින් හා සම සමව වගකීම් දරමින් රැකියාවල ස්ත්රීතහු යෙදෙති. සිය වෘත්තීය සඟයින් අතරදී වඩාත් පිළිගැනීමට ලක් වනුයේ ද ස්ත්රීර පක්ෂයම බව දැක ගත හැක. බොහෝවිට රාජ්යී හා පුද්ගලික අංශයන්හි ඉහළම විධායක නිලධාරියගේ සිට පහළම පවිත්රැතා සේවිකාව දක්වා සෑම අයෙක්ම ස්ත්රීින් බව පෙනේ. පිරිමි සේවය කරන තැන්වල පවා ස්ත්රීේන්ගෙන්ම සුසැදි එක් එක් කාණ්ඩ, කල්ලි හා විවිධ මිත්ර සංගම් දැක ගත හැක. පුරුෂ විරෝධි ආකල්ප දරණ මොළ ශෝධිත ඇතැම් ස්ත්රීයන් එබඳු තැන්වල දී හමු වේ. බොහෝවිට පිරිමින් කොන්කර ද්වේෂ සහගතව අසාධාරණ ලෙස සැලකීමට එබඳු අය පෙළඹේ. පිරිමින්ටත් වඩා ඉහළ උසස් තත්වයේ රැකියා, වෘත්තීන් හා සමාජ මට්ටම්වල ස්ත්රීීන් පසුවන බැවින් මෙරට තුළ පුරුෂාධිපත්ය යක් පවතිතැයි ස්ත්රී වාදීන්ට කිසිසේත්ම චෝදනා කළ නොහැක. යම් හෙයකින් එසේ පවසතොත් එයම මහා ව්යා ජයකි. පිරිමියෙකුට කිසියම් තැනකට ළඟා විය හැක්කේ අනිවාර්යයෙන්ම සිය අධ්යා්පනික හෝ වෘත්තීමය සුදුසුකම් මඟින් පමණකි. නමුදු ඒතත්වය ඇහැට කණට පේන ස්ත්රි්යකට නැත. ඇතැම්විට කඩවසම් බව හෝ රූමත්බව පුරුෂයෙකුට ඉහළ සමාජයට දොර විවර කර දීමට සමත් සුදුසුකමක් විය හැක. නමුදු ඒ කළාතුරකිනි. විවෘත සමාජයේ එබඳු දේ සුලබව කතාවට ලක් නොවේ. එබඳු දේට ප්රිරය කරන අය දුලබ බැවිනි. සිටියද, ආවාහ විවාහ ආදියට ඇතුළත්ව ඒබව සඟවාගෙන ජීවත්වීමට රුචිකරන බැවිනි. නමුදු ස්ත්රිායකට ඉහළ සමාජ මට්ටමකට හෝ උසස් රැකියාවක් ලබා ගැනීමට අධ්යාිපනික හෝ වෘත්තීය සුදුසුකම් අනිවාර්ය සාධකයක් නොවේ. ලාබාල වයස, සිරුරේ පැහැපත් බව හෝ සුන්දරබව ස්ත්රි යකට ආභරණයකි. එසේම ඇතැම් විටක දී ස්ත්රී න් එයම ආයුධයක්බවටද පත් කර ගන්නා බව පවා දැකගැනීමට ලැබේ. ඇතැම් ස්ත්රී්හු පිරිමින් වසඟකොට සමාජයේ ඉහළ තනතුරු වලට පත්වී, පසුව පිරිමින්ටම විවිධ මදිපුංචිකම්, කෙණෙහිළි කිරීමට පවා උත්සුක වෙති. ඇතැම් විට එබඳු ස්ත්රීින් තුළ ඇති වන හීනමානය නිසා ද මේ තත්වය උදා විය හැක. මෙබඳු ඇතැම් ස්ත්රීවන් ආඩම්බර වනුයේ ස්ත්රි යකට තිබිය යුතු ලැජ්ජා බිය ආදිය පිළිබඳව නොව තමන්ට එබඳු දේ නැති වීමේ ඇති ප්ර‍යෝජනය පිළිබඳවය. කටුස්සාගේ කරේ රන් බැඳීමට සමානවන එබඳු අවස්ථාද තිබේ.

උසස් අධ්යාීපන අවස්ථා හා අභියෝග

පුරාණ යුගයේ දී නම් උසස් අධ්යාාපනය ලැබීමේ නිදහස හා අවස්ථාවන් ඇයට අහිමි කරනු ලැබ තිබිණ. එකල දැරියක් අධ්යාීපනය ලැබීම ඇයිගේ සදාචාරය අරඹයා හානිකර වූවක් ලෙස සැලකිනි. ඒ සාවද්යදවූ සමාජ ආකල්පනිසා ඇයට පුරාණ යුගවල දී සිදුවූ අසාධාරණය සුළුපටු නොවේ. එය පුරුෂාධිපත්ය ය නිසා සිදු වූවක් නොවේ. අඩු අධ්යා පනය නිසා මිනිසුන් තුළ ඇති මුල් බැස ගත් මිථ්යාු විශ්වාස මේ තත්වය ඇති වීමට හේතුවයි. පුරාණ කාලයේ දී තම දෙමව්පියන් විසින්ම දැරියකට අධ්යා‍පනය ලබාදීම සීමා කරන ලද්දේ ස්ත්රි යක අකුරු උගත් පසුව රහසින් පිරිමින්ට පෙම් පත් ලියා එමඟින් ඇය නොමඟ යතැයි යන අහේතුක සැකය නිසාය. අද සමාජය ඇත්තේ එදා සමාජය පැවති තැන නොවේ. අද එබඳු සෘණාත්මක ආකල්ප සහිත දෙමව්පියන් නැත. මේ හේතුව නිසා අද විවාහ සංස්ථාව තුළ ස්ත්රිදයද පිරිමියා හා සමාන සමාජ මට්ටමක් දරනු ලැබේ. මේ හේතු නිසා මොන යම් විදිහකින් හෝ අද ස්ත්රිපය පිරිමියාට වඩා පහළ ස්ථානයක සිටිතැයි කිව නොහැකිය. එසේම පුරුෂාධිපත්යහය වර්තමාන සමාජයතුළ ඇතැයිද කිව නොහැක. මන්ද අද පිරිමිද පුරුෂ බව පිළිබඳ කතා කිරීමට වඩා දැඩි රුචිකත්වයක් දක්වනුයේ ස්ත්රීක අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව හඬ නැඟීමට වන බැව් පෙනෙන්නට ඇති බැවිනි. මේ නිසා ස්ත්රීතන් මෙන්ම පිරිමි ද හරි හරියට කාන්තා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් අද සමාජයේ බහුලව පෙනී සිටිති. ඇතැම්විට පිරිමින්ට ඒ තුළද කිසියම් රහසිගත සුන්දර අත්දැකීමක් ලැබිය හැකි අවස්ථා තිබිය හැකි වූ බැවින් විය යුතුය. සමහර අතිධාවනකාරී මෝඩ පිරිමි කේළාම් අසා ස්ත්රී න්ගේ පැත්ත ගෙන පිරිමින්ටම ගුටිබැට දීමට පවා පෙළඹෙන බව දක්නට ලැබේ. දෙපක්ෂයම බහුලවම කාන්තා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන්ම පෙනී සීටීමට ප්රබයත්න දැරීම නිසාම, සමාජයේ දී කාන්තාවට වඩා පිරිමි අසරණ බවට පත්ව ඇතැයි පවසතොත් එයද මුසාවක් නොවේ. ස්ත්රී න් මෙන්ම අද බොහෝ පිරිමිද ස්ත්රී න් වෙනුවෙන්ම පෙනී සිටින හෙයින් අසරණ පිරිමි වෙනුවෙන් හඬක් නැඟීමට කාත් කවුරුවත් නැත. මේ තත්වය විවෘත සමාජයෙ දී මෙන්ම විවාහ දිවියේදී සැමියා හා බිරිඳ දෙදෙනාගේ බැඳීමතුළ පවා දැක ගත හැක. රැකියා ස්ථානයේ දී කෙතරම් ඉහළ නිලතල දරමින් වගකීම් දැරුවද, කොයිතරම් උසස් ප්රේවීණ වෘත්තීය මට්ටම්වල පසුවුවද, නිවසේදී පිරිමියා ස්ත්රිීයට පිරිනමනුයේ ප්රතමුඛතම ස්ථානයයි. ඕනෑම දෙයක් කිරීමට ප්රවථම සිය බිරිඳගේ අදහස් විමසීමට ලක් කිරීම හා ඇයගේ අනුමැතිය ලැබීමට යොමුව සිටීම පවා ස්ත්රී අයිතිවාසිකම් විවාහ දිවියතුළ සුරැකෙන බවට හොඳම සාක්ෂියක් ද වේ. ස්ත්රිුය ඒතැන ලබා ගෙන ඇත්තේ ආදරය හා නම්යසශීලී චර්යාව ඔස්සේ මිස අවි අමෝරා ගෙන වෘත්තීය අයිතිවාසිකම් පිණිස සටන් වැදීමෙන් නොවේ. ඒතත්වය ලබාගැනීමට සැමියාගේ ආදරය, විශ්වාසය දිනාගැනීමට සිය මවගේ චර්යාව ස්ත්රි යකට කුඩා කල දී මහත්සේ පිටිවහල් වේ. සිය පියා විසින් සිය මවට දක්වන ආදරයට සමාන හෝ වැඩි ආදරයක් තම සැමියා වෙතින් ද හිමි කර ගැනීමට ස්ත්‍රියක් දක්වනුයේ තදබල කැමැත්තකි. එසේම සිය පියාගේ ආදරය දිනා ගැනීමට හා පවත්වා ගැනීමට සිය මව දරන ආයාසය, විවිධ උපක්රයම පිළිබඳව කුඩා කාලයේදී පටන් ස්ත්රිියකගේ සිතේ සනිටුහන්ව තිබේ.එය ක්රියයාවනට නැඟීම සිදු වනුයේ ඇය විවාහ දිවියට පත්වූ පසුවය. විවාහ දිවිය තුළ ස්ත්රිතයකගේ චර්යාව ගොඩ නැඟීමට සිය මවගේ චර්යා ගති ලක්ෂණ බොහෝ සේ ආධාර වේ. මවගේ මනෝ කායික හැසිරීමට අදාළ යම් යම් ලක්ෂණ කුඩා කාලයේ පටන්ම දැරියන් විසින් සිය සෘජු නිරීක්ෂණ මඟින් උගන්නා බව පෙනී ගොස් තිබේ. තම මව තුළ විද්යනමාන වන සාධනීය හා නිශේධනීය ලක්ෂණ සියල්ලම දැරියකට පිහිටනුයේ මේ නිසාය. මේ නිසා විවාහයකට සුදුසු ස්ත්රිීයක් තේරීමේ දී මවගේ ගති ලක්ෂණ පිළිබඳ අධ්ය යනය ද වැදගත් වේ. සිය පියාගේ චර්යා අනුව පිරිමින් පිළිබඳ පූර්ව නිගමනවලට පැමිණ ඇති නිසා පියාගේ චර්යාව ද මෙහි දී අතිශයින්ම වැදගත්ය. විවාහක දී ස්ත්රිිය පිළිබඳව මෙන්ම ඇයගේ දෙමව්පියන් පිළිබඳවද මනාව විමසා බැලීමට ඇතැම්හු පෙළඹෙනුයේ මේ නිසාය. අඬ දබර වලින් තොරව සාමකාමී පවුල් දිවියක් ගෙවීමට දැඩි රුචිකත්වයක් දක්වන බොහෝ පිරිමි සෑම දෙයක් පිළිබඳවම තීරණ ගැනීමේ ක්රිීයාවළියේ දී ස්ත්රීවන්ටම මූලිකත්වය පිරිනමති. බොහෝ විට තම තීරණ අනුන්ට දැනුම් දීමට පෙර බිරිඳගෙන් ඒගැන විමසීමට සෑම සැමියෙක්ම අමතක නොකරති. පවුලේ මේ වාතාවරණය මැද හැදී වැඩෙන දූ දරුවන් ද අනුගමනය කරනුයේ තම දෙමව්පියන්ගේ පුරුදු හා හැසිරීම් රටාය. මේ නිසා එබඳු පවුල් පසුබිමක් මැද හැදී වැඩෙන පිරිමි දරුවන් තුළ සිය පියාගේ චර්යාවට සමාන චර්යා ලක්ෂණ ද, ගැහැණු දරුවන් තුළ සිය මවගේ චර්යාවට සමාන චර්යා ලක්ෂණ ද වැඩිවියට පත්වීමේ දී ප්ර කට කරනු ලබයි. මෙය පුරුද්දක් බවට පත්වේ. සේවය නිමවා නිවසට පැමිණ, වෙහෙස, ගිලන් බව ආදී හේතු කියා සැමියෙකුට විවේකය ලැබිය හැක. නමුදු ඒ තත්වය බිරිඳකට නැත. ඇය වෘත්තියක නිරත වුව ද, නැත ද ඇයට වෙහෙස, ගිලන් බව ඇයට නියමිත කාර්යයන් අතපසු කිරීමට නිදහසට හේතුවක් කර ගත නොහැක. අධික කාර්ය බහුලත්වය, රැකියාවේ අභියෝගකාරී බව නිසා නිවෙස බලා පැමිණි පසුව හිසරදය වැනි හේතුවක් පිට දමා, රාත්රික ආහාර ගෙන හෝ නොගෙන සිය දෛනික කාර්යයන් අවසන් කර නිදි යහනට පිවිස වහා නිදි සුව ලැබුව ද, සැමියෙකුට ඇති නිදහසේ භූමිකාව බිරිඳකට නැති බව නම් සත්යසයකි. ඇය කොතරම් අපහසුතා මැද වුවද, මුළුමනින්ම නිවසේ කාර්යයන් අවසන්වනතුරු ඇයට විවේකයක් හිමි නොවේ. නිවසේ වැඩට කෙතරම් සේවක, සේවිකාවන් සිටිය නමුදු ඇතැම් නිවෙස්වල සැමියෙකුට හිමිව ඇති නිදහස, විවේකය භුක්ති විඳීම බිරිඳකට ඒ අයුරින්ම උරුම නැත. මෙබඳු දේවලට හේතුව පුරුෂාධිපත්යඇය ලෙස දැක්වීමට ඇතැම් ස්ත්රීඒවාදීන් උත්සහ දරණ නමුදු සැබෑව එය නොවේ. පෙරදිග සංස්කෘතික ව්යුවහයේ ගැබ්වන යම් යම් ලක්ෂණ මීට හේතු වේ. පෙරදිග සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්රිකයකට හිමිව ඇත්තේ වගකීම් සහගත ප්ර්මුඛ ස්ථානයකි. ඒ වගකීම් සහිත බවේ ඇත්තේ පෙරදිග සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්රිතකගේ මාතෘ මූලික සමාජ භූමිකාවයි.

අවනතබව හා කැපකිරීම

පවුල් දිවියේ සමඟිය රැඳී පැවතීම සඳහා ස්ත්රීක,පුරුෂදෙදෙනාම අනෙකාගේ ආකල්ප, හැඟීම් හා රුචි අරුචිකම් වලට ගරු කිරීම ද ඉතාම වැදගත්ය. එනිසා පිරිමි සිය බිරිඳගේ බොහෝ ආකල්ප, හැඟීම් හා රුචි අරුචිකම් වලට ගරුකර කටයුතු කිරීමට පෙළඹෙති. බොහෝවිට ස්ත්රි යකගේ සිතුම් පැතුම්, චර්යා රටා, හැඟීම් හා ආකල්ප තව ස්ත්රිිකට වඩා හොඳින් තේරුම් ගැනීමට පිරිමි අසමත් වෙති. ස්ත්රිටයක නිතරම සිය සිතැඟි බැහැරට නිසි ලෙස ප්ර්කාශ කිරීමට මැළි බවක් දක්වන හෙයිනි. ස්ත්රිතයක බාහිර පරිසරයට අනුව අනුවර්තනය වීමට රුචි බවක් දක්වන බැවිනි. එසේම සිය සහකරුගේ අදහස් හා ආකල්පවලට අනුගතවීමට ද හැකියාවක් ස්ත්රීින් තුළ ඇත. ස්ත්රීආන් තුළ නම්යදශීලී බව හා සෞම්යව ගති ලක්ෂණ අධිකය. මේ නිසා ස්ත්රි්යකට ඕනෑම පරිසරයකට, පුද්ගලයෙකුට පහසුවෙන් අනුගත විය හැක. එසේම මුල දී අනුගත වන බව දක්වා පසුව ඒ පුද්ගලයා සිය මතයට පහසුවෙන් නම්මවා ගැනීමට ද ස්ත්රිනයකට ඇත්තේ පුදුමාකාර හැකියාවකි. සාහිත්යපයේ මේ ස්ත්රී ගති ලක්ෂණ දෙසැට මායම් ලෙස වර්ගීකරණය කර දක්වා තිබේ. මේ මායම් ලෙස දැක්වෙනුයේ නම්ය ශීලී, සෞම්යල වූ ගති ලක්ෂණ මඟින් ඕනෑම රළු, දෘඪ, තිර අයෙකු පහසුවෙන් අවනත කර ගැනීමට හැකි උපක්රසමශීලී ක්රෂමවේදයයි. චර්යාව ආවේදනය හා සංජානනය මඟින් සිය පණිවිඩය අභිමත පුරුෂයෙකුට සන්නිවේදනයකළහැකි විවිධ ක්රුමවේද, උපක්රනම මෙහි සඳහන් වේ. යටැසින් බැලීම, හිස ඇලකර බැලීම, ආංගික හා සාත්වික අභිනය, කුඩා දරුවන් සිඹීම, සුරතල් කිරීම බඳු ක්රමමවේද මඟින් පුරුෂ සිත පහසුවෙන් වසඟ කළ හැකිය. එමඟින් පවුල් සංකල්පයට රුචි කරන පිරිමි ආකර්ශණය වේ. සිය බිරිඳව තේරුම්ගෙන හෝ නොගෙන ඇයට සිය අනුකූලතාව ප්රපකාශ කිරීම නිරර්බුද පවුල් දිවියක් ගතකිරීම පිණිස අත්යඅවශ්ය්ම කරුණක්වී තිබේ. බොහෝවිට ස්ත්රී්න් කරනුයේ සිය සැමියාගේ රුචි අරුචිකම් වලට අනුකූලතාවය දැක්වීමට වඩා තමාගේ දේවල්වලට පිරිමින්ගේ කැමැත්ත කෙසේ හෝ ලබා ගැනීමයි. ඇවැසි විට මෙය දැඩිවද, මෘදුවද ඉටු කර ගැනීමේ දක්ෂතාව උපතින්ම කාන්තාවන් තුළ පිහිටා තිබේ. සැමියාට ආදරය දක්වන අතරම, ඔහුව සිය සිතැඟි වලට අනුකූලව අවනත කර ගැනීමට ස්ත්රී න් දක්වන දක්ෂතාවය පුදුම සහගතය. සැමියා සිය ආධිපත්යඅය ප්ර කට කිරීමට කැමැත්තක් දක්වන නමුදු අවසානයේ සෑම අවස්ථාවකදීම ක්රිආයාත්මක කිරීමට සිදු වනුයේ ද බිරිඳගේ කැමැත්ත පමණි. මේ තුළ පවුල් දිවියේ සමඟිය වෙනුවෙන් සෑම කැපවීමක්ම කිරීමට බොහෝපිරිමි සූදානම්ය. කාර්යබහුල අවසථාවලදී සිය බිරිඳ තම පවුලේ අවශ්ය්තා වෙනුවෙන් දක්වන කැපවීම බොහෝ පිරිමි මහත්සේ අගය කරති. පිරිමි බොහෝ විට සිය ආදරය ප්රයකට කරනුයේ ස්ත්රී න් පරිදි මුසපත් වූ හැඟීම් වලින් නොවේ. බුද්ධිය පෙරටු කොට‍ගෙනය. මේ බැව් නොදන්නා ස්ත්රීනන් සිය සැමියාග් සැලකීම, අගය කිරීම ගැන පැහැදීමට පත් නොවන බව පෙනේ. සිය හැඟීම් ස්ත්රී්න් මෙන් පිරිමි විවෘත ප්රීකාශ නොකිරීමද බෙහෙවින් අවාසි සහගතය. 14.සැඟවුණු මුහුණ ස්ත්රීමවාදීන්ගේ නොමනා මෙහෙයවීම් නිසා බොහෝ ස්ත්රීරහු පිරිමින්ව නිකරුනේ සැක කරති. එක් කෙනෙකුගේ වැරදි හැසිරීම් සමස්ත පිරිමි වර්ගයාටම අදාළ කර ගැනීම සාවද්ය ය. ස්ත්රීමවාදීහු සැම කල්හිම පිරිමින්ට ද්වේෂ කරති. ඔවුන් කොරහේ කිඹුලන් දකින්නා සේ මෙලොව සෑම අසාධාරණයකටම හේතුව ලෙස දක්වනුයේ පුරුෂාධිපත්යරයයි. පිරිමින් නිසා සෑම අභාග්ය සම්පන්න සිදුවීමක්ම වන බව ඔවුන්ගේ වැටහීමයි. ස්ත්රිරයකට ආවාහ විවාහ ආදියට පත්වීමට නොහැකිව ගෙදරට කල වයස ගෙවී යන්නේ විවාහයට සුදුසු පුරුෂයෙකු නොමැති කමින් යැයි කීම සාධාරණය. එසේ වනුයේ පිරිමි නිසා නොවේ. ස්ත්රි යකට විවාහවීම සඳහා යෝග්යර පුරුෂයෙකු වුවමනා බව සැබෑවකි. නමුදු ඇතැම් ස්ත්රීොන්ට එසේ නිසි කල්හි සුදුසු පිරිමි හමුවුවද විවාහවීමට නොහැකිවීම අවාසනාවකි.අද සමස්ත ජනගහනය අනුව පිරිමින්ට වඩා ස්ත්රීිහු අධිකය. මේ නිසා පිරිමින්ට තමන්ට සුදුසු ස්ත්රිනයක් තෝරා ගැනීමේ නිදහස හා වැඩි ඉඩ කඩක් අවශ්යව තරමටත් වඩා තිබේ. ‍මීට සාපේක්ෂව ස්ත්රීකන්ට එබඳු තෝරා ගැනීමක් කිරීමට අවශ්යක තරම් පිරිමි නොමැත. පුවත්පත්වල මංගල යෝජනා පිටුව නිරීක්ෂණය කළ විට පැහැදිලි වනුයේ ඒවායේ ගැබ් වන මනාලයින්ට වඩා මනමාලියන්ගේ ප්රනමාණය වැඩි බවයි. දරු උපත් සංඛ්යාශව අනුව සැලකූ විට ද, පෙනෙනුයේ පිරිමි දරුවන්ට වඩා ගැහැණු දරුවන්ගේ උපත් වැඩි බවයි. එසේම ජීව විද්යාදවට අනුව ගැහැණු ළඳරු කළල වලට වඩා පිරිමි ළඳරු කළල උපතේදීම ගබ්සාවීමේ සම්භාවිතාව අධික බවයි. ආයුකාලය අනුව සලකා බැලූ විටද, සාමාන්ය යෙන් වඩා වැඩි ආයු කාලයක් භුක්ති විඳිනුයේ පිරිමින්ට වඩා ගැහැණු බව හෙලි වී තිබේ. ඉහත දක්වන ලද සෑමහේතුවක්ම නිසා මෙලොව පුරුෂ ප්ර තිශතයට වඩා ස්ත්රීබ ප්රාතිශතය වැඩි වී තිබේ. පුරුෂ බව ලැබීම දුර්ලභ කරුණක් ලෙස දහමේ විස්තර වනුයේ එබැවිනි. මේවා පිරිමි ස්ත්රීසන්ට එරෙහිව සිතා මතා කරන දේවල් නොවේ. මේවා ලෝක ධර්මතාවයට හා විශ්ව ධර්මතාවයට අනුකූල දේවල්ය. පිරිමින්ගේ සංඛ්යාොව අඩු නිසා සම්පත් සම සේ බෙදී යාමේ දී සෑම පිරිමියෙකුටම හිමිවන ප්රරමාණය වැඩිය. නමුදු ස්ත්රී න්ගේ ප්ර මාණය අධික නිසා සම්පත් බෙදී යාමේ දී එක් ස්ත්රිියකට හිමිවන ප්රයමාණය සීමිතය. මුස්ලිම් රටවල ආවාහ විවාහ සිදු කර ගැනීමේ දී පිරිමියෙකුට ස්ත්රීවන් සතක් දක්වා විවාහ කර ගැනීමට අවසර ලබා දී ඇත්තේ මේ විශ්ව ධර්මතාවයට අනුවය. ස්ත්රීතන් ප්රහමාණය, පිරිමින්ට වඩා වැඩි බැවින් එක් පිරිමියෙකු එක් ස්ත්රි යක පමණක් විවාහ කර ගත හොත්, බොහෝ ස්ත්රීරන්ට මිය යන තෙක් තනිකඩව සිටිය යුතු බැවිනි. ඊට අමතරව මුස්ලිම් රටවල සිදුවන අධික යුද කලකෝලාහල නිසා බොහෝ පිරිමි මිය යාම ද, ඉන් ඔවුන්ගේ වැන්දඹු ස්ත්රීදන්ට කිසිදු පිළිසරණයක්, හව්හරණක් නොමැතිව නව යොවුන් වියේදීම තනි වීමට සිදුවීම ද යන හේතු ද බලපා තිබේ. මේවාට එරෙහිව ස්ත්රිමවාදී ආකල්ප ගොනු කිරීමට ප්රියත්න දැරීම නිෂ්ඵලය. සෑම පිරිමියෙකුම කාමුක යැයි සිතීමද වැරදිහැඟීමකි.

ආකල්ප වටහා ගැනීම

ඇතැම් ස්ත්රී හු පිරිමින්තුළ බොහෝ අයහපත් ගති ලක්ෂණ රැඳී ඇතැයි සිතති. පිරිමින්ගේ චර්යා නිසි සේ වටහා නොගැනීම ඊට හේතුවයි. පිරිමින්ගේ චර්යා බොහෝ විවෘතය. ගුප්ත හා සැඟවුණු බව එහි ගැබ් නොවේ. සෑම පිරිමියෙකුම රළු නැත. බොහෝ පිරිමි මෘදු ගති ගුණ ඇති කාරුණික අයයි.එසේම ස්ත්රීේන්ට සාපේක්ෂව බොහෝ විශ්වාසවන්ත අයයි. සැබවින්ම ස්ත්රීින් දක්වන පරිදි අයහපත් ගති ලක්ෂණ රැඳී ඇත්තේ ඉතාම කලාතුරකින් පිරිමියෙකු තුළ පමණි.නමුදුඅද සමාජයේ එබඳු අනම්යතශීලී, රළු පිරිමි ඉතා දුර්ලභය. සමාජය දැන උගත්කම් වලින් වැඩීයත්ම, සමාජ ආකල්ප සීඝ්ර‍යෙන් වෙනස් වේ. අද සමාජයේ ඒනිසාම මුල් කාලීන සමාජයේ බහුලවසිටි අනම්යා ආකල්ප සහිත පිරිමි නැත. මේ හේතුව නිසා අද ස්ත්රීයන්ට ඉතා පහසුවෙන් තමන් සිත්ගත් පිරිමියා තමාට කැමති පරිදි නම්මා ගැනීමට හැකියාවක් පවතී. මේ හේතුව නිසා අද සමාජයේ පුරුෂාධිපත්යායක් පවතී යන්න නොපිළිගත හැකි කරුණකි. හුදෙක් මතවාදීව කරුණු දැක්වීමට වඩා සත්ය්යට එකඟව විචාර පූර්වකව මධ්යිස්ථව නිරීක්ෂණය කළහොත් මේයථාර්ථය සමාජය තුළ මැනවින් දැක ගත හැක. ඇතැම් පිරිමි සිය සඟයන් කීප දෙනෙකු එකතු වූ කල, රහමේර සම්බන්ධ වූ සතුටු සාමීචි පිළිසඳර කතාබහ ආදිය පැවැත්වීමට වැඩිපුර රුචි කරති. ඒවා ද කරනුයේ සිය බිරියන්ගේ අනේක විධ, අ‍ැඳෝනා, මැසිවිලි, දෝෂාරෝපණ සියල්ල මැදය. ඒවා පැවැත්වීමෙන් පසුවද, කණට අමිහිරි ඇණුම් බැණුම් ආදියද අසන්නට සිදු වේ. ඇතැම්විට බිරියගෙන් නොගැලපෙන වචනයක් අසා මිතුරන් මැදම සවුත්තුවීමට ද‍ මෙබඳු ඇතැම් පිරිමින්ට සිදු වේ. සැමියාට රහමෙර පදම වැඩි වූ පසු බිරිඳට සෙනෙහවන්තකම් පෑමට යොමුවන ඇතැම් හිතමිතුරන්ද සිටින බව අමතක නොකළ යුතුය. එබඳු යහළු මිත්රාුදීන් නිසා බොහෝ පවුල් කැඩී අවුල් වී යයි. බුදු දහමට අනුව පන්සිල්වල පස් වැනි ශික්ෂා පදය කැඩීමෙන් සිදුවන සියළු අකුසල විපාක එබඳු අයට සිදු වේ. එකට සිට අකුසල්වල නිරතවූ අයම පසුව ලාභ ප්ර යෝජන ගෙන අවසන්ව එබඳු පුද්ගලයින්ව හැරදමා යති. අවසානයේදී ඉතිරි වනුයේ සිය අතිජාත මිත්රඅයින් යැයි සැලකූ අය නොව සිය දෙමාපියන්, සහෝදරයින්, දූදරුවන් හා බිරියගේ රැකවරණය පමණි. පැරණි ආකල්ප සහිත අය කීප දෙනෙකු හැරෙන්නට වර්තමාන පරම්පරාවල බොහෝ පිරිමි තුළ මේ දුබලතාවය පවා දක්නට නැත.අදඑබඳු දේවල ගැබ්ව ඇති අහිතකර දුර්විපාක නූතන පරම්පරාවල පිරිමි හොඳින් වටහාගෙන සිටීම වාසනාවකි. කාලය, මුදල, සිහිය, කායික මානසික සෞඛ්යඅය, නෑදෑ හිත මිත්රහකම්, පාපයට ඇති ලැජ්ජාව බිය ආදී සියළු දේ විනාශවීම හැරුනු විට මෙබඳු දේ වල වෙනත් කිසිදු ගත යුත්තක් ද නැත. පව්කම් කරන විට මිහිරිව දැනුන ද විපාක ලැබූ විට ගිනි‍ සේ දරුණුව එය විඳිය යුතුය. බුදුදහම අනුවද, ස්ත්රිලය හෝ පුරුෂයා සමාජයේ දී සම මට්ටමින් කටයුතු කළ යුතුය. ඒ දෙපක්ෂය විෂයෙහිම එකිනෙකට වෙනස් කාර්යභාරයන් දෙකක් පැවරෙන බැවිනි. ස්ත්රිුයකට පුරුෂයාගේ කාර්යභාරය හෝ පුරුෂයෙකුට ස්ත්රිනයකගේ කාර්යභාරය පැවරිය නොහැක. එය අස්වාභාවික තත්වයකි. එය සමාජ සම්මතයටද නොගැලපෙන දෙයකි. අද කාලේ සමාජ සම්මත නොවන එබඳු ගුප්ත දේ රහසේ සිදු නොවිය හැකි ද නොවේ. ඒවා බාහිර ලොවෙන් වසන්ව සිදු වේ. එසේ වුවද අසම්මත එබඳු දේ අත්යවයන්තයෙන්ම සදාචාර විරෝධී බව දත යුතුමය. කිසියම් තැනක ආධිපත්යපයට පත්වීමට වඩා නම්යඅශීලීවීම හොඳය. මන්ද යත් අද ස්ත්රි ය හෝ පුරුෂයා සේ කායිකව ලැබෙන පුද්ගලයා මතුභවයේ දී නැතහොත් ඉහත ආත්ම භාවයේ දී දැනට දරන කායික ලිංගික අනන්යපතා ස්වරූපයට වඩා හාත්පසින් වෙනස්හැඩයකට පත්වන්නට හෝ පත්ව සිටි තිබෙන්නට ඉඩ ඇති බැවිනි. මේ අනුව ස්ත්රිසයක් ස්ත්රිහයක්ම වී හෝ පිරිමියෙක් පිරිමියෙකුම වී හෝ උපදී යැයි කිසිවෙකුට ඒකාන්ත නිගමනයකට පත්විය නොහැක. මේ අනුව ස්ත්රිිය පිරිමියෙකුව හෝ පිරිමියා ස්ත්රිඩයකව හෝඉපදිය හැක. මේ භවයේ දී ලබන කායික ලිංගික අනන්යයතාව භවයෙන් භවයට හුවමාරුවී යන තාවකාලික තත්වයක් පමණි. එසේ තිබියදී ඒ එක් භවයක දී ලබන එක් ලිංගික අනන්යුතාවයක් සදාකාලිකව තමාගේම යැයි දෘෂ්ටි ග්රීහණය කර ගෙන තවත් ලිංගික අනන්යයතාවක් පහත් කර දැක්වීම වරදකි. වර්තමානයේ තමන් විසින් පහත් කර සලකන ලිංගික අනන්යිතාව ඒ හේතුව නිසාම මතු භවයක දී උපන් විටක දී දැරීමට සිදු විය හැකි ප්රංවණතාවක් කර්මඵල විපාක තුළ අන්තර්ගත බැවිනි. මෙලොව ස්ත්රිේයක ලෙස උපත ලැබුව ද, පෙර භවවල දී දිගු කාලීනව උපතලබා ඇත්තේ පිරිමි ආත්ම භවවල නම්, සසර පුරුද්ද අනුව හිමි වනුයේ පිරිමි ගතිලක්ෂණයි. මේනිසා එබඳු අය ස්ත්රීතන් ලෙස උපන්නද, වඩා ප්රුකට කරනුයේ පිරිමියෙකුගේ චර්යා, ආවේදන හා ආකල්පයි. මේ අනුව ස්ත්රිදයක ලෙස කායික ලිංගික ලක්ෂණ උරුම කර ගෙන උපත ලැබීමෙන් අනතුරුව, පිරිමියෙකුගේ හැසිරීම්, ආකල්ප, හැඟීම් මතු කරන ස්ත්රීබහු සිටිති. පිරිමි ඇඳුම් පැළඳුම් හැඳීමට, පිරිමියෙකු අනුව ජීවත්වීමට, පුරුෂ හැඟීම්, පුරුෂ කෘත්යවය හා පුරුෂ ආකල්ප දැරීමට ආදී විවිධ දේවලට ප්රිිය කරන ස්ත්රීීහු දක්නට ලැබේ. මෙබඳු සමහරු සිය ස්ත්රී කායික අනන්යුතාවය පවා සමාජයෙන් සඟවාගෙන දිවිගෙවීමට රුචි කරති. මෙබඳු ස්ත්රී.න් තවත් ස්ත්රියයක හා සබඳතා පවත්වනුයේද පුරුෂයෙකු එය කරන්නාක් පරිදිය. ඒ අයට වෙනත් ස්ත්රියයක් පිළිබඳ ඇති වන හැඟීම් පවා පිරිමියෙකුගේ සිත තුළ ස්ත්රිකයක පිළිබඳ ඇතිවන හැඟීම්වලට සමාන ස්වරූපයක් ගනී. මතු පිටින් පිරිමි මෙන් රළු ආකල්ප හැසිරීම් රටා පෙන්වන බැවින් සෙසු ස්ත්රීයන් අතරින් මෙබඳු අය වහා හඳුනා ගැනීමට ඉතා පහසුය. පිරිමි ඇඳුම් පැළඳුම් හැඳපැළඳ සිටීමට ආශා කරන, මෝටර් රථවාහන පැදවීමට රුචි පිරිමි ගති සිරිත් ඇති මෙබඳු ස්ත්රීමන් කායිකව සතුටුවනුයේද පිරිමින්ට සමාන ආක්රීමණශීලී චර්යා වෙනත් ස්ත්රීින් සමඟ පැවැත්වීම මඟිනි. එසේම ඒ අය අසම්මත කායික ඇසුරට වඩා කැමති සෞම්ය හා මෘදු ගති ලක්ෂණ සහිත ස්ත්රීින්ය. බොහෝවිට මෙබඳු පුරුෂ ස්වරූපය ප්රසකට කරන ස්ත්රීසන්ගේ යහළු මිත්රාණදීන් අතර බහුලව ඇත්තේ පිරිමි අය බව දැකිය හැකිවීමද විශේෂ ලක්ෂණයකි. මොවුහු පිරිමි මිතුරන් ආශ්ර ය කරනුයේ වෙනත් පිරිමි‍න්ට නොදෙවනි පරිදිය. බොහෝවිට මෙබඳු ස්ත්රීමන් දිවි ඇති තෙක් තනිකඩව සිටීමට කැමැත්තක් දක්වති. පිරිමියෙකු සමඟ ගෙවිය යුතු යුග දිවියට ඔවුන් ප්රිිය ‍නොකරන හෙයිනි. එසේම රළු ආකල්ප ඇති ස්ත්රීකන් කායික සබඳතා පැවැත්වීමට වඩාත් ප්රි්ය කරනුයේ ස්ත්රීො භාවය ප්රතකට කරන හැඟීම්බර ගති ඇති ලාලිත්යබවත්,මෘදු ස්ත්රීතන්ය. බොහෝවිට ලාලිත්යතවත් ස්ත්රිීයකට අවශ්යල කරන ආරක්ෂාව පිරිමියෙකු පරිදිම සැපයිය හැකි වීම මෙබඳු අය වඩාත් ප්රි යකරති. උපතින්ම ජෛව විද්යාබත්මකව මෙබඳු අය බිහි වේ. එසේම ඇතැම් අය ආශ්ර්ය නිසාද මෙබඳු චර්යාවලට පසුකාලීනව යොමු වේ. විශේෂයෙන්ම කාන්තා නේවාසිකාගාර ආශ්රිෙතව මෙබඳු චර්යා ඇති අය සුලබය. එනිසා මෙබඳු දේට ඇබ්බැහි වූ ස්ත්රීාන් විසින් වෙනත් අහිංසක ස්ත්රීින්ව ‍මෙබදු චර්යාවලට යොමු කරගනු ලබන බව දැකගත හැක.

ගති ලක්ෂණ හා මානසික විග්රඅහය

ඇතැම් පිරිමි පෙරභව වලදී ස්ත්රිනයකව උපතලබා ඒහුරුව ඇති අයයි. මේ අය පිරිමියෙකුවූ පසුවද බොහෝවිට දී දක්නට ලැබෙනුයේ පිරිමි තුළ දක්නට ලැබෙන රළු, දැඩි ආකල්ප නොවේ. ස්ත්රිබයක තුළ දක්නට ලැබෙන ලාලිත්යුවත් මෘදු, සෞම්යැ ගති ලක්ෂණයි. හැසිරීම, ගතිගුණ, කතාබහ, රුචි අරුචිකම් සියල්ල පමණක් නොව ඇතැම් විට හැඳ සිටින ඇඳුම් පැළඳුම් ආභරණ හා රූප ලාවන්යි කටයුතු පවා ස්ත්රිණයකගේ මෙනි. එසේම මෙබඳු පිරිමි වඩාත් ප්රි.ය කරනුයේ පුරුෂ භාවය අධික පිරිමි තුළ දක්නට ලැබෙන අධික පුරුෂ ගති ලක්ෂණ හෙවත් හැඩි දැඩි, රළු ගති ලක්ෂණ වලටය. එනිසා මෙබඳු පිරිමි ස්ත්රී න්ට වඩා ආශක්ත ලෙස හැඩිදැඩි පිරිමි ලක්ෂණවලට ආකර්ශණය වේ. එබඳු හැඩිදැඩි පිරිමින්ගේ ඇසුර ප්රි්ය කරති. උපතේදී ලද ලිංගික අනන්යකතාව පසුව සිදු වන මනෝ කායික ලිංගිකත්වය වෙනස්වීම මත මාරුවී ගිය ස්ත්රී්, පුරුෂ අය තුළ ඇතැම් විට දක්නට ලැබෙන යම්යම් සුවිශේෂී ගති ලක්ෂණවලට හේතුව ඔවුන්ගේ බාහිර කායික ස්වරූපයට වඩා ප්ර තිවිරුද්ධ ලිංගික අනන්යෂතා හැඟීම් වලින් යුතුවීමයි. සමාජයේ හාස්ය‍යට, උපහාසයට නින්දා පරිභවයට ලක්විය හැකි බැවින් සමාජයට සඟවා ගෙන ජීවත් වුවද යටි සිතේ වරින්වර සැඟව තිබී මතු වන මෙබඳු හැඟීම් නිසා මහත් අපහසුතාවලට මෙබඳු අය ලක් වේ. ඒ සිය අසම්මත ලිංගික ආශාව තෘප්ත කර ගැනීමට මඟක් නොමැතිවීම නිසාය. මේ අයට ස්ත්රී ඇසුර තුළ ලද හැකි තෘප්තියක් නැත. ඔවුන් කායිකව තෘප්තකළ හැක්කේද ස්ත්රිසයක තෘප්තිමත් කරන්නාක් මෙනි. මේ අය පිරිමි සමඟ මිතුදම් පවත්වනුනේද එය කායික තෘප්තියකට භාවිතා කරන එක්තරා පූර්ව ප්ර්වේශයක් වශයෙනි. එබැවින් මෙබඳු අය තමාට සමාන ලිංගික කායික අනන්යදතා සහිත අය සමඟ පවත්වන විවිධාකාර මිතුදම් පවා අවසානයේ දී කෙළවර වනුයේ විවිධ අසම්මත හැඩතල වල ස්වරූපයෙනි. මේ නිසා මෙබඳු අයගේ ඇසුරෙන් හැකිතාක් ඈත්වීම බොහෝ ප්රනඥා ගෝචරය. බොහෝවිට එබඳු සමාන ගති ලක්ෂණ ඇති දෙදෙනෙකු අතරදී නම් ඔවුනොවුන්ගේ සැබෑ හැඟීම් හා සංවේදනා හුවමාරු කරගැනීමේ හැකියාව ලැබේ. එ‍සේම දෙපක්ෂයම තෘප්තිමත්වන සේ එබඳු අසම්මත සබඳතා පැවැත්විය හැකි මාර්ගපවා විවෘත සමාජයට සැඟව රහසේ පවත්වා ගෙන යා හැකිය. කෙසේ වුව ද සම්මත විවාහ දිවිය වුව ද මනාව පවත්වන අතරතුර මෙබඳු අසම්මත සබඳතා වලට ඇබ්බැහි වූ විවිධ අය සිටිය හැක. පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ මතුපිටින් දැකබලා ගන්නා තීරණවලට වඩා හොඳින් ඇසුරු කිරීමෙන් තීරණවලට එළඹීම වැදගත් වනුයේ මේ නිසාය. විවාහ දිවියක සාර්ථක අසාර්ථ බව මැනීම පිණිස මෙබඳු අසම්මත සබඳතා පැවැත්වීමෙන් කායිකව තෘප්තිමත්වීම සැලකිය නොහැක්කේ එහෙයිනි. සමහරු විවාහවී දූදරුවන් ලබා වුවද මෙබඳු අසම්මත සබඳතාවල හා විකෘති ඇබ්බැහිවීම් වල සිරකරුවන්ව සිටිති. ස්ත්රීන, පුරුෂ දෙදෙනෙකු අතර පවතින විවාහ දිවියට පසුකලක ඇතිවන යොවුන්වියේ වූ ස්ත්රිනයක හෝ ලාබාල පුරුෂයෙකුගේ නිරතුරු ආගමනය තුළ මෙබඳු අසම්මත සබඳතා ගැබ්විය හැක. බොහෝවිට සිය විවාහයේ සහකරු, සහකාරියටද වඩා ආගන්තුක ස්ත්රිැය හෝ පුරුෂයා ප්රහමුඛවිය හැකි තත්වයන්ද ඇතැම් පවුල්වල දී දැක ගත හැක. බොහෝවිට සිය නිවසට නිතර දෙවේලේ පැමිණෙන, යොවුන් ස්ත්රිබය හෝ පුරුෂයා සිය බිරිඳගේ, සැමියාගේ මිත්රපයෙකු ලෙස විවාහ සහකරු, සහකාරිය කල්පනාවට ගනී. එය නිවැරදි අදහසක් විය හැක. එසේම ඒ අදහස ඇයට හෝ ඔහුට එත්තු ගන්වාගෙන ගෙනයන වෙනත් සැඟවුණු ක්රිැයාදාමයක් ද ඇතැම් විටක දී මේ පිටුපස තිබිය හැක. සිය සහකාරියට තමාගෙන් ලැබෙන දූදරුවන් පවා සැබවින්ම තමාගේම නොවන බව ඇතැම් අයගේ මෙබඳු ප්රනශ්නවලදී සිදු කළ ජාන විද්යා් පරීක්ෂණ මඟින් තහවුරුවී තිබීමද මෙබඳු සැඟවුණු ක්රිනයාදාම හෙලි කරවීමට පිටිවහලක් වී තිබේ. බොහෝවිට පිරිමියයාගේ දුබල බව හෝ නිසරුබව නිසා දරු සම්පතක් ලැබීමේ අපේක්ෂාවෙන් ඔඳ වැඩුණු ස්ත්රි යකට සදාචාර ගැටළු අමතකව යා හැක. වියපත් පිරිමි ලාබාල යුවතියන් හා විවාහවීමෙන් පසුව, කල්ගත වීමේ දී මෙබඳු ප්රාශ්න පැන නැඟිය හැක. එසේම විවාහ විය යුතු නිසි කලවයස ඉක්මවා විවාහ ප්රාකප්ත වන වැඩිහිටි ස්ත්රිරයකටද මේ ගැටළුව වෙනත් අයුරකින් ඇතිවිය හැක. එහිදී ඇයගේ සැමියාද ඇයට වඩා වියපත්බැවින් ඇයට අවශ්යය සියළු දේ ඔහුගෙන්ලබා ගැනීමට අපහසු විය හැක. එවිට නීත්යාවනූකූල සැමියාගෙන් ලබාගත නොහැකි දේ වෙනත් මාර්ග ඔස්සේ ලබාගැනීමට ස්ත්රි.යකගේ සිත පෙළඹී තිබිය හැක. වෙනත් ක්රැම හා අසම්මත සබඳතා ඔස්සේ ඇයට අවශ්ය දේ ලබා ගැනීම තුළ සදාචාරාත්මක ගැටළු මතුවීමේ ප්රෙවණතාවක් ඇති වේ. ආදායම් මාර්ග, විශ්රා්ම වැටුප බඳු විවිධ ප්රනතිලාභ නිසා වියපත් පුරුෂයෙකු විවාහ කර ගැනීමට කැමැත්ත දැක්වුවද, ඇය‍ගේ තුරුණු හැඟීම් ඒ සමඟ ගලපාගැනීමට යොවුන් ස්ත්රිටයකට අපහසු විය හැක. ඒ නිසා සමාජ සම්මත විවාහය තුළ රැඳී සිටිමින්ම සිය අභිමථාර්ථ සාධනයට අදාළ යොවුන් පුරුෂකාය ලැබීම ආගමානුකූල අර්ථයෙන්ද වරදකාරීය. එය ඉතා නොසුදුසුය. ඇතැම් විටක දී සැමියාගේ ඇතැම් අසම්මත සබඳතා බිරිඳකට වටහා ගත හැක. එසේම බිරිඳකගේ විවිධ අසම්මත සබඳතාද සැමියෙකු‍ට වටහා ගත හැක. බොහෝ පවුල් ජීවිත තුළ මේ දෙදෙනාගේම අසම්මත සබඳතා දෙදෙනාම මනාව වටහා ගැනීම නිසා සිය සිතැඟි පරිදි ක්රි්යා කිරීමට දෙදෙනාම දෙදෙ‍නාටම නිදහස ලබාදී තිබෙනු දැකිය හැක. ඇතැම් අය තුළ සම්මත සබඳතාවලට වඩා අභිරුචියක් ඇත්තේම අසම්මත සබඳතාවලටමය. එය ජාන විද්යාතත්මකව ප්රතවේණිගතව පැමිණෙන කරුණක් පරිදි සමහරු තුළ මුල් බැස ගෙන පවතී. සිය සැමියා, බිරිඳ තුළ සාමාන්යායෙන් නොදැකිය හැකි වූ සුවිශේෂතා ඇති වෙනත් ස්ත්රිීයක හෝ පුරුෂයෙකු කෙරෙහි ඇතිවන ආශාව අනුරාගී බවකට පහසුවෙන් පරිවර්තනය විය හැක. එබඳු සිදුවීම් විශ්ලේෂණය කිරීමේදී එම විග්රවහයන් කායික හැසිරීමට පමණක් නොව මානසික හැසිරීමටද අදාළව විග්රිහ වීම වඩාත් යෝග්යකය. සමාජවිද්යාහවේ මූලධර්ම අනුව එබඳුමානසික විග්රතහයන් මඟින් පර්යේෂණයන්ට ලැබෙන වටිනාකම අගය කළ නොහැක. යමක් පැතලි ලෙස දැකීමට වඩා සංකීර්ණ ලෙස දැකීමට ඉගෙනීම පර්යේෂණ කාර්යයක ගැබ්වන තේමාවද වේ. පර්යේෂණයක අරමුණ හුදු නිරීක්ෂණ පෙළ ගැස්වීමට වඩා ඒතුළින් ඇවැසි ප්රලඥාව දැල්වීම වන බැවිනි.

පවුල් සංස්ථාව හා මතවාද

යොවුන්පුරුෂයෙකුට ඇළුම් කරනුයේ යොවුන් ස්ත්රීවන්ම පමණක්ම නොවේ. වියපත් ස්ත්රීපන්ද තුරුණු පිරිමින්ට බොහෝසේ ඇළුම් කරති. යොවුන් ස්ත්රිියකගේ ඇල්මට වඩා වැඩිහිටි ස්ත්රීපන්ගේ ඇල්ම, ආශාව, අනුරාගය අධිකය. පහන් දැල්ල නිවීයාමට ආසන්නයේ අධිකව එලිය කරයි. යොවුන් පුරුෂයෙකු පිළිබඳ ඇති වැඩිහිටි ස්ත්රි යකගේ ලිංගික ආශාව ද එපරිදිය. බටහිර රටවල ධනවත් ස්ත්රීොන්හට නම් තමන්ට අවශ්යඩ සියළුදේ මුදල් මඟින් බොහෝ දුරට සපුරා ගත හැකිය. ඒ සඳහා එබඳුරටවල ධනවත් වැඩිහිටි ස්ත්රී න්ට සිය අවශ්යොතා මැනවින් තෘප්තිමත් කරගත හැකි පරිදි අවශ්යාදේ මුදලට ලබාගැනීමේ සියළු පහසුකම් සලස්වා තිබේ. යොවුන් ලාබාල තුරුණු කයේ පහස මුදලට ලබාගතහැකි වුවද ආදරය එසේ මුදලට ලබාගත නොහැකි බව පැවසේ. එසේ වුවද, විදේශීය සංචාරක සමයන්හි මෙරටට පැමිණෙන බොහෝ විදේශීය ස්ත්රීස, පුරුෂයින් ඔවුන්ගේ රටේදී ලබාගත නොහැකි යම් යම් දේ මෙරටේ දී නම් පහසු මුදලකට ලබා ගන්නා බව නොරහසකි. බටහිර රටවල විදේශික කාමුක සල්ලාල ධනවත් ස්ත්රීමන් අතර මෙරට තරුණයින් ප්රසසිද්ධව ඇත්තේ කළු දියමන්ති (Blak Diamond) වශයෙනි. එබඳු ස්ත්රී න් මෙරටට ඇදී එන්නේම කළු දියමන්ති සොයා ගෙනය. යූරෝ, ඩොලර් වලට වහවැටී සිය පාසැල් අධ්යා්පනය පවා අතරමඟදී හැර දමා මිතුරුන්ගේ පෙළඹවීම නිසා හෝ පහසුවෙන් මුදල් සෙවීමට හෝ මේ මඟට නොදැනුවත්ව අවතීර්ණ වන බොහෝ ගැටවර තරුණයින් වෙරළ ආශ්රිටත සමාජවල සුලබය. ඒ ස්ත්රීරන්ට බොහෝවිට මෙරටදී සංචාරක මඟ පෙන්වන්නන් ලෙස කටයුතු කිරීමට අවශ්යජවනුයේද මෙරට ලාබාල ගැටවර තරුණයින්ය. අවශ්යර තරමට යහමින් මුදල් හදල් ලැබෙන බැවින් එය පහසු ආදායම් මඟක් කරගත් මෙරට තරුණයන්ද එබඳු ආකල්ප සහිත විදේශීය ස්ත්රීවන්ට දක්වනුයේ දැඩි කැමැත්තකි. විදේශයන්හිදී අප රට අර්ථ ගන්වා ඇත්තේද එබඳු දේ සඳහා හොඳ වෙළඳ පළක් ඇති රටක් වශයෙනි. එය සැබෑවක් බව මෙරට තුළ දී සිතැඟී පරිදි එබඳු අත්දැකීම් විඳීමට ඉඩකඩ ලැබූ විදේශීය සංචාරකයින් මඟින් දැන ගන්නා වෙනත් විදේශිකයෝ ද එවැනි දෙයට දැඩිව ලොබ බඳිති. විදේශීය රටවල බොහෝ සේ සුබලව ව්යා්ප්ත වී ඇති විවිධ මාරාන්තික සංක්රූමණික රෝග පවා මෙරට තුළ සීඝ්ර ව ව්යා්ප්ත වීමට පහසු ඉඩකඩක් ඇතිවනුයේ අසම්මත කායික පහසට ලොල්වූ පුද්ගලයින්ගේ අනාචාරශීලී හැසිරීම් රටාව නිසාමය. කායික ලිංගික අනන්යමතාව මෙසේ භවයක් පාසා හුවමාරු වී යත් නම් පුරුෂාධිපත්යමක් පිළිබඳව නඟන ස්ත්රීසවාදී මැසිවිලිවල කිසිදු අර්ථයක් තිබිය නොහැක. පුරුෂාධිපත්ය්ය බඳු ගැටළු මතුවනුයේ භෞතිකව මේ කය එකම පරමාර්ථය හෝ සෑබෑව වශයෙන් වරදවා කල්පනා කිරීමේදීය. මේ කුණු කය වුවද, අනිත්යව, අනාත්ම, දුක්ඛ යන ත්රිය ලක්ෂණ ධර්ම අනුව විපරිණාම ස්වභාවය ගන්නා බව නුවණින් දැකීමේ දී මෙබඳු සාවද්ය් දෘෂ්ටි දුරු වේ. ස්ත්රීකවාදය යන මතවාදය පශ්චාත් නූතනවාදය මෙන් බටහිරින් මෙරටට බෝවී මෙහි පිළිකාවක් මෙන් සීඝ්රිව ව්යාරප්ත වන මතවාදයකි. එය මෙරට සීඝ්රරව ව්යාපප්ත කරවනුයේ විදේශීය අරමුදලට ක්රිරයාකත්මක වන බටහිර ගැති රාජ්යත නොවන සංවිධානගත පිරිසකි. අපේ රටේ සංස්කෘතිය විනාශ මුඛයට ගෙන යෑම ඔවුන්ට පැවරී ඇති බාරදූර කාර්යය වේ. මේ කාර්යය ඉටු කිරීම වෙනුවෙන් ඉතාම ඉහළින් ඔවුන්ට මූල්ය හා වෙනත් ලාභ ප්රකයෝජන ලැබේ. ඔවුන් සිදු කරනුයේ මෙරට සංස්කෘතියට ඉහඳ තැබීමයි. මීට ‍යෝග්යරම පිරිස බව ඔවුන්ගේ උපකල්පනය වී ඇත්තේ මෙරට කාන්තාවන්ය. මෙරට ස්ත්රියයට හිමිව ඇති ප්රගමුඛතම තැන නිසා, ස්ත්රිීයගේ මොළ‍ ශෝධනය මඟින් සමස්ත පවුල තුළම ගැටුම්කාරී වාතාවරණයක් නිර්මාණය කළ හැකි බව ‍මේ අය තේරුම් ගෙන ඇත. ඒ අනුව පවුලේ ගැටුම මඟින් පවුල් සංස්ථාව විසුරුවා හැර පුද්ගලයා හුදකලා කිරීමේ ව්යා පාරයක් මේ තුළ ක්රිටයාවට නැඟී තිබේ. මේ හුදකලාවීම මඟින් ඔවුන්ට අවශ්ය පුද්ගලයින් බිලී බා ගැනීම මේ අයගේ අරමුණයි.මේ නිසා අවසානයේ දී නව යටත් විජිත කරණයේ මානසික පැතිකඩ සාර්ථව ක්රි යාත්මක වේ. 15.නොකළ වරද අද බොහෝ දෙනෙකු තුළ නිවැරදි ආකල්ප, හැඟීම්, චර්යා නොමැත. ඒ වෙනුවට වැඩි දෙනා තුළ ඇත්තේ වැරදි ආකල්ප, හැඟීම් හා චර්යාය. ස්ත්රීතන් පිරිමි දෙස ද්වේෂ සහගතවත්, පිරිමි ස්ත්රීේන් දෙස ද්වේෂ සහගතවත් සලකා කටයුතු කරන බව පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබේ. නමුදු පුරාණයේදී අපේ රටේ පැවති බෞද්ධ සංස්කෘතිය තුළ එබඳු ලක්ෂණ නොවීය. අපේ රටේ වර්තමාන යුගයේ පවතින මානව ආකල්ප විශාල ප්රයමාණයක් විවෘත ආර්ථික ප්රනවාහය හරහා මෙරට තුළ ව්යා ප්වූ ඒවාය. අද මෙරට නීති රාමුව තුළ ස්ත්රිපයකට සුරක්ෂිත බව ලබා ගැනීමට සම්මතව ඇති නව නීති රීති පවතී. ඒවා සැබවින්ම පණවා ඇත්තේ ස්ත්රි්යකට ආරක්ෂාව සකස්වා ගැනීමට විනා වරදවා යොදා ගැනීමට නොවේ. නමුදු අද බොහෝවිට සිදුවනුයේ ඇතැම් ස්ත්රීාන් නීතිය පවා සද් භාවයෙන් තොරව තවෙකුකට වරදක් සිදු කිරීම සඳහා භාවිතා කිරීමයි. දූෂණය (abuse) සඳහා පණවා ඇති නීති රීති භාවිතා කර වෙනත් කරුණකට සිය ද්වේෂයට පාත්රදවූ පිරිමියෙකුට එරෙහිව නීති මඟිනි කටයුතු කිරීමට පවා ඇතැම් ස්ත්රීකහු වෑයම් කරති. මුලින්ම තමාගේ අතින් සිදුවූ වරද නිසා බියපත්ව, එලෙස වරදක් සිදුවූයේ පිරිමියෙකු නම් වහාම තමා ඉස්සරවීම එබඳු ස්ත්රීරන්ගේ සිරිතයි.මේයටතේ බොහෝවිට වැරදි කරුම පැමිල්ලක් කිරීමට වහාම ඉස්සර වේ. මේ නිසා වැරදිකරුම පැමිණිලිකරු බවට පත් වේ. අවසානයේ දී අගතියට පත් වූ පිරිමි‍යාටම සැකකරු හෝ විත්තිකරු වීමට සිදු වේ. මෙබඳු පැමිණිලි බොහෝවිට ව්යාවජව ගෙතූ ඒවාය. එනිසාම මේවා වෛද්යත විද්යාදත්මකව සාධක මඟින් ඔප්පු කළ නොහැක. නමුදු එබඳු අධිකරණ ක්රි‍යා මාර්ගයක දී පිරිමියා නීතිය ඉදිරියේ වැරදිකරුවෙකු බව ඔප්පු නොවූව ද, අදාළ පිරිමියාට සිදුවිය හැකි සියළුම හානිය මේ වන විට සිදුවී හමාරය. ඊට පිළියම් යෙදිය හැකි නීතිමය සුරක්ෂිතතාවය ස්ත්රීයන්ට සාපේක්ෂකව පිරිමින්ට හිමි‍ නොවීම ද මෙහි ඇති අසාධාරණයකි.

අහේතුක සැකය හා ඵලවිපාක

ඇතැම්විට එබඳු නිරපරාදයේ සැකයට පාත්ර්වන හෝ චෝදනාවට ලක්වන පිරිමියා විවාහකයෙකු විය හැක. එවිට සමාජය, පවුල, සිය දූ දරුවන් අදාළ පිරිමියා දෙස බලනුයේ සැකයෙනි. බොහෝවිට එබඳු අ‍හේතුක ‍චෝදනාවකට ලක් වීමනිසා කිසියම් නිර්දෝෂී පිරිමියෙකුව සිය පවුල් ජීවිතය කඩාකප්පල් වී තම බිරිඳ, දූ දරුවන් පවා අහිමිව යාහැක. පසුව අදාළ ‍චෝදනාවෙන් නි‍දොස් වුවද, චෝදනාව නඟන කරුණ මිස, එම චෝදනාවට අදාළ වැරැද්ද මේ පුද්ගලයා අතින් සිදුවීද යන්න සමාජය නොබලයි. අප වටා ඇත්තේ වැඩිදුර කල්පනා කරන, විචාර පූර්වකව කටයුතු කරන මිනිසුන්ගෙන් සුසැදි මානව සමාජයක් නොවේ. ස්ත්රිායකට සිය ආත්ම ගෞරවය හා සමානව හෝ ඊට වැඩියෙන් පිරිමියෙකුටද සිය ආත්ම ගෞරවය වැදගත් යන කරුණ ස්ත්රීසවාදයෙන් ඔද්දල්වූ වර්තමාන සමාජය විසින් අමතකර කර දමා තිබේ. ඕනෑම දෙයක දී ස්ත්රීසන් වහා එකම පිළකට ‍ගොනුව අධානග්රාතහීව කටයුතු කිරීමට පෙළඹවීම මේ ස්ත්රීීවාදයේ අවිචාර පූර්වක වූ ලක්ෂණයයි. මුල දී එතරම් දැනඋගත් නොවූ පුහු මාන්නක්කාර, ධනවත් ස්ත්රීරන් අතර මෝස්තරයක් මෙන් ව්යා.ප්තව තිබූ ස්ත්රීතවාදය වර්තමානයේ ඉහළ සමාජ මට්ටම් වලට අයත් බොහෝ දැන උගත් ස්ත්රීකන් අතරටද රිංගා තිබේ. සිංහල, ඉංග්රීහසි ආදී භාෂාවලින් ස්ත්රීබවාදය පිළිබඳ රචිත න්යා්ය, මූළ ධර්ම ග්රලන්ථ පළ වී තිබේ. මේවා බොහෝමයකට රාජ්යල නොවන විවිධ වි‍දේශීය ව්යාතපෘති, සංවිධානවල අරමුදල් මඟින් දායකත්වය ලබාදී ඇත. අප රටේ පවතින දිළිඳු බව දඩමීමා කර ස්ත්රීචන් තුළ පිරිමි පිළිබඳ ද්වේෂය අවුළවා තිබේ. මෙරට බෞද්ධ සංස්කෘතිය තුළ පවුල් දිවියේ සුරක්ෂිත බව පංචශීල ප්රරතිපදාව මඟින් තහවුරු කර ඇත. විදේශීය ආකල්ප රිංගවීමෙන් මෙරට දේශීය සංස්කෘතියට හානි කරවීම මෙහි අපේක්ෂාවයි. බුදුදහම අනුව කල්පනාකර බැලීමේදී ස්ත්රිීය හෝ පුරුෂයා ලෙස ගත හැක්කේ කිසියම් සංඛාර පුඤ්ජයකි. එය සදාකාලික නොවේ. සසරභව ගමන අති දීර්ඝය. මේ අතිදීර්ඝ සසරගමනේදී සෑම අයෙක්ම අනත්ත වාරයක දී ස්ත්රිවයක ලෙස හෝ පුරුෂයෙකු ලෙස උපත ලබා තිබේ. මේ වනාහී කර්මානූරූපව ස්ත්රී හෝ පුරුෂ භාව රූපය හුවමාරු වෙමින් පැවතීමයි. පූර්ව කර්ම ශක්තිය අනුව කෙනෙකු පුරුෂ හෝ ස්ත්රීර ආත්ම භාව ලබයි. එය අනුන් විසින් කරන දෙයක් නොව තමා විසින්ම කරන දෙයට අනුරූප විපාක ලැබීමකි. මේ නිසා තමා ස්ත්රි යක හෝ පුරුෂයෙකු ලෙස උපත ලැබීම ගැන අනුන්ට දොස් පැවරීම සදාචාරයට අනුකූල නොවේ. එසේම ස්ත්රීෙ, පුරුෂ අත් බව භවයෙන් භවයට මාරු වන්නකි. එක් අත් බවක පුරුෂයෙකුව සිටි තැනැත්තා පසු අත් බවක ස්ත්රිලක විය හැක. එසේම වර්තමානයේ දී ස්ත්රි.යකව සිටින තැනැත්තා තවත් අත්බවක පුරුෂයෙකු විය හැක. මෙය කර්මානූරූපව සිදුවන ක්රිියාවළියක් නිසා ස්ත්රීතවාදය නැමැති බටහිර මත වාදයකට මෙරට පිරිසිදු ථේරවාදී නිර්මල බෞද්ධ සංස්කෘතික පසුබිම තුළ කිසිදු ඉඩක් නොමැත. විශේෂ‍යෙන් කාම සංඥාව වැරදි, අසම්මත, විෂම හෝ අයථා ආකාරයට භාවිතා කිරීමේ කර්ම විපාක වශයෙන් ස්ත්රීේ ආත්මභවයන්හි උපත ලබන බව ධර්මානූකූල අර්ථකථනයන්හි සඳහන් වේ. මේ තුළ ස්ත්රිසයකට අපහාස කිරීමේ කිසිදු අසත් චේතනාවක් නැත. යමෙකු ස්ත්රී ආත්ම භාවයක උපත ලබනුයේ පූර්ව අකුසල කර්ම විපාකයකින් බව සඳහන් වීමේදී එහි අර්ථය වනු‍යේ පෙර කළ කර්මයට අයිති විපාකය අදාළ තැනැත්තා ලැබූබව මිස කිසිවෙකුට අපහාසයක් නොවේ. ස්ත්රිකයකටද වඩා කාමසංඥාව අධිකබව කර්මානූරූපව උරුම කරගත් වෙනත් ආත්මභාව ද තිබේ. නපුංසක ආත්මභාවය එවැන්නකි. බොහෝවිට මේ අය තුළ ඉතා අධික කාම පරිළාහයක් තිබේ. මෙබඳු අයගේ කාම පරිළාහය පහසුවෙන් නොසන්සි‍ඳෙන බව දැක්වේ. මේ අය ස්ත්රීු, පුරුෂ දෙපක්ෂයේම කාම තෘෂ්ණා සහිතය. එබැවින් කාම තෘප්තියට පැමිණවීම අපහසුය. ස්ත්රීස හෝ පුරුෂ යන ලිංගික අනන්ය තා දෙකටම අදාළ ආකල්ප, හැඟීම්,ආශා සහිත නපුංසක ආත්ම භාවය ලබා ඉපදීම වඩාත් නරක තත්වයකි. මක්නිසාද යත්, මිනිස් ලොව තුළ දීම එය ප්රේ්තයෙකුව ඉපදීමක් හා සමාන බැවිනි. ප්රේ ත ආදී අමනුෂ්යදයන්ට කිසිදු දිනෙක කුස පුරා අහරක් නොලැබෙන බැවින් ඔවුහු කුස ගින්නෙන් දුක් විඳින බව බුදු දහමේ සඳහන්ය.‍ එසේම ප්රේ තයින්ගේ රස තෘෂ්ණාව හා ඉඳුරන් පිණවීමේ ආශාවද අධිකය. පහසුවෙන් ඔවුන්ව තෘප්තිමත් කළ නොහැක. නපුංසක ආත්ම භාවය ලැබූවන්ද ඊට සමානය. කාම පරිළාහය ගැන ඔවුන්ගේ ආශා, හැඟීම් හා ආකල්ප පහසුවෙන් තෘප්තිමත් කළ හැකි ඒවා නොවේ. ඇතැම් විට මෙබඳු අයට ස්ත්රීන, පුරුෂ නිමිති දෙකම පිහිටා තිබීම හෝ ඉන් එකක්වත් පිහිටා නොතිබිය හැක.‍ පූර්ව භව වලදී ස්ත්රී, දූෂණ, ළමා අපයෝජන, අසම්මත ලිංගික චර්යා හා කාමය සම්බන්ධ විවිධ වැරදි කිරීමට කර්ම විපාක සේ බොහෝවිට උපත ලබනුයේ නපුංසකවය. මෙබඳු ආත්ම භාවයක් ලැබූවෙකුට කිසි දිනෙක සාර්ථක විවාහ දිවියක් ගත කළ නොහැකි වීම දෛවයෙන්ලැබූ දඬුවමක් බඳුය. නූතන සමාජයේ බොහෝදෙනෙකු වැරදි කිරීමේ දී මෙබඳු විපාකයක් හිමි වන බව නොදැන කාමය සම්බන්ධ විවිධ වැරදි හැසිරීම්වල නිරත වෙති. එබඳු අයට ඒ ගැන පසුව බොහෝ පසුතැවිලි වීමට සිදු වේ. බෞද්ධ පැවිදි විනය ශික්ෂා ලෙස සැලකෙන ප්රාකතිමොක්ෂ විනයේදී එබඳු අය පැවිදි නොකළ යුතු බවද දැක්වා තිබේ.

ශාරීරික දුබලතා හා වැරදි ආකල්ප

අද සමාජය භෞතික පහසුකම් අතින් කෙතරම් දියුණුව පැවතියත් ඒ සමානව මනුෂ්ය් ආකල්ප, හැඟීම් දියුණු තලයක පවතිතැයි කිව නොහැක. ඒ වෙනුවට සිදුවනුයේ දියුණු පහසුකම් මිනිසාගේම පරිහානිය පිණිස උපයෝගී කර ගැනීමයි. මේ තුළ කාමයේම විවිධ වැරදි පැති අයථා, විෂම හා අසම්මත ලෙස භාවිතයට ගැනීමට තරම් නූතන මිනිසා අවිචාර පූර්වක වී තිබේ. විවිධ අයථා, අසම්මත සබඳතා ගොඩනඟා කුරුළු කූඩු බඳු අනුන්ගේ සුන්දර පවුල් ජීවිතතුළට අත පොවමින් ඒවා කඩාකප්පල් කර දැමීමට වෑයම් කිරීම අද සමහරුන්ගේ අසෝබන පුරුද්දක්ව තිබේ. අද ඇතැම් අය තුළ ඇත්තේ සාමාන්යග ස්වභාවික ලිංගික ආශා නොවේ. සාමාන්යකයෙන් විෂම ලෝභය නිසා හටගැනෙන විකෘතියකට පත්වූ ලිංගික ආවේගයකි. තැනක් නොතැනක්,වේලාවක් අ‍වේලාවක්, කිසිදු පුද්ගල තරාතිරමක් නොබලා ඉඩලැබෙන ඕනෑම අයෙකු සමඟ සමහන් සුව විඳීමේ දැඩි වුවමනාව, ආශාව ස්වභාවික නැත. මෙයට විවිධ හේතු සාධක පැවතිය හැක. නිසි කලට වේලාවට සුදුසු ආවාහයක් විවාහයක් කර ගැනීමට නොහැකිවීම ද එක් හේතුවකි. රැකියා, මුදල්, නිවාස ප්රධශ්න මත විවාහය කල් පසුවිය හැක. පෙර කාලවල දී යන්තම් අට සමතුන් මොනිටර් ගුරුවරු ලෙස සේවය කළ කාලයක් තිබී ඇත. අද කාලයේ නම් උපාධි, පශ්චාත්උපාධි, තිබුණද දේශපාලන හිතවත්කම් ආදී දෙයකින් තොරව හුදෙක් අධ්යාාපන සුදුසුකමට නම් හොඳ රැකියාවක් බලාපොරොත්තුවීම උගහට වී තිබේ. මේ හේතුව නිසා ද අද බොහෝ අයගේ විවාහ ප්රනමාද වී ති‍බේ. අසම්මත, අයථා, වැරදි ලිංගික චර්යාවලට පෙළඹෙන සෑම අයෙකුම අවිවාහකයින් නොවේ. මේ නිසා අවිවාහක බවම එබඳු වැරදි ලිංගික චර්යා ඇතිවීමට හේතුවක් ලෙස දැක්වීම අපහසුය. අද ස්ත්රීහ දූෂණ, ලමා අපයෝජන ආදී විවිධ වැරදි ලිංගික චර්යා සහිත අය බොහෝ පිරිසක් විවාහකයින් බව ඒ පිළිබඳ පළවන වාර්තා අනුව පෙනේ. මින් ඇතැම් අය සිය බිරිඳ දරු ප්රිසූතිය සඳහා රෝහල්ගත කර තිබෙන කාලවකවානුව තුළ මෙබඳු වැරදි චර්යාවල බහුලව නිරතව සිටින බව ද පෙනේ. පොදු ස්ථානයක වුවද සංවරශීලීව කටයුතු කිරීමට බොහෝ දෙනෙකුට නොහැකිව ඇත. මන්ද වුවමනාවට වඩා දැඩි ලෙස වැරදි කාම පරිළාහයන් තෘප්ත කිරීමට එබඳු ස්ථානයක දී පවා වෑයම් කරන බව පෙනෙන්නට ඇති හෙයිනි. බොහෝවිට පිරිමින්ගේ කුපිත වූ ලිංගික චර්යා ස්ත්රී න්ට එබඳු අවස්ථාවල දී කරදරයක් හිරිහැරයක් වන බව ඔවුහු අමතක කරති. ඒ නිසා ස්ත්රීතන්ද හුරු පුරුදු වී සිටිනුයේ සෑම පිරිමියෙකුම එකම මිම්මෙන් මැනීමටය. එයටද හේතුවක් තිබේ. අනුන්ගේ සිත් දැන ගැනීමේ ශක්තිය ස්ත්රී න්ට නැති නිසා ස්ත්රීුහු සෑම පිරිමියෙකුගෙන්ම හැකිතාක් ආරක්ෂා වී කටයුතු කරති. එක අතකින් එය සාධාරණය. මේ නිසාම බොහෝ විට අසාධාරණකට ලක් වීමට සිදු වනුයේ එබඳු වැරදි චර්යා ඇති පිරිමි නොවේ. ක්ෂණික තීරණ ගෙන කට ඉස්සර කර ගැනීම ස්ත්රීදන් තුළ දැකිය හැකි ප්රිධානතම දුබලතාවයි. මේ නිසා තැන නොතැන නොබලා නොගැලපෙන නොසුදුසු වචන පවසා අනුන්ගේ ආත්මගෞරවයට හානි කිරීමට පවා ඇතැම් ස්ත්රීවන් දක්ෂය. පිරිමියෙකුගේ ආත්මගෞරවයට හානිවීම ස්ත්රිියක අතවරයට ලක්වීමට සමානය. මන්ද සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකු ප්රිමුඛස්ථානය ලබා දෙන්නේ ස්ත්රිසයක විසින් එල්ල කරන චෝදනාවටය. සමහරු නිකරුනේ එබඳු චෝදනාවකට ලක් වූ පිරිමියෙකු දෙස උපහාසයෙන් බැලීමට තරම් අතිධාවනකාරී ද වේ.චෝදනාවට ලක් වූ පුද්ගලයා නිවැරදිදැයි විමසා බැලෙනුයේ ඉන් පසුවය. එවිට පිරිමියෙකුට සිදුවිය හැකි විශාලම හානිය සිදුවී අවසානව තිබිය හැක. ස්ත්රීඉන්ගේ මෙබඳු හැඟීම් හා ආකල්ප ඇතැම් විටක දී නරක පිරිමියෙකුට වාසියක්ද විය හැක. ඔවුන් බොහෝ සූක්ෂම බැවින් එබඳු ආකල්ප පවා ඔවුන්ගේම වාසියට භාවිතා කළ හැකි විවිධ මාර්ග ඔවුහු දනිති. අනෙක් අතට ස්ත්රීයන්ගේ අසාධාරණ ආකල්ප නිසා වඩාත් හානි වනුයේ සාවද්යා ලිංගික චර්යා මුළුමනින්ම බැහැර කර ඇති, මානුෂික පැවතුම් ඇති සාධාරණ පිරිමි බහුතරයටය. ස්ත්රී න් නිතරම වැරදි ඇසකින් බලා දොස් නැඟීමට, හිංසා කිරීමට පෙළඹෙනුයේද හුදෙක් ස්ත්රී්න් පිළිබඳ නිතර මානුෂිකව, සාධාරණව සලකා කටයුතු කරන අහිංසක පිරිමින්ට මිස, ස්ත්රීනන් පෙළන වැරදි ලිංගික චර්යා ඇති පිරිමි‍න්ට නොවීමද මෙහි ඇති අනෙක් සුවිශේෂී කරුණයි. හොඳ පිරිමින්ට නැති දොස් පටවා කොන් කලද, නරක පිරිමින්ට පහසුවෙන් අවනත වන ස්වභාවයක් ද ස්ත්රීටන් තුළ තිබෙන බව දැක ගත හැකිය. ආධ්යාදත්මක දේ පිළිබඳ නිවැරදි තීරණයන්හිදී පිරිමි ප්ර මුඛ වනුයේ එනිසාය. මත්පැන්, දුම්පානය, ස්ත්රීප සේවනය ආදී දුරාචාරී චර්යාවලට ඇබ්බැහිව ඇති ඇතැම් පිරිමින්ගේ එබඳු අසත් චර්යා අනුමත කරන ඇතැම් ස්ත්රී හුද සිටිති. ඔවුන්ට එබඳු දේ වලින් වැළකෙන හොඳට ජීවත්වන වැදගත් පිරිමි පෙනෙන්නේ ව්යාචජ සිල් රකිනා උපාසක බළලුන් සේ බව එවැනි ස්ත්රී්න්ගේ ආකල්ප අනුව පෙනේ. යම් තරමකින් හෝ දුසිරිත්හි ගැලී සිටින පිරිමින් හිත හොඳ අය ලෙස ඔවුහු උපකල්පනය කරති. අද සමාජයේ බෙහෝදෙනෙකු හුරුපුරුදුව සිටිනුයේ යම් පුද්ගලයෙකු දෙස මතු පිටින් බලා අතිධාවනකාරී වූ තීරණ ගැනීමටයි. මෙය ද වැරදි ආකල්පයකි. සමහරු මතුපිටින් ඉතා හොඳ නීරෝගී අය ලෙස පෙනෙන්නට ඇති නමුත් නොයෙක් ලෙඩ රෝගවලින් පෙළෙන, දුබල ශාරීරික ඉඳුරන්ගෙන් සමන්විත අය ද සිටිය හැක. සමහරවිට සමාජයේ කෲරතර සැලකීමට වධ බන්ධන ආදියට හසුවීම නිසා ද අකාලයේ ශාරීරික ඉඳුරන්ගේ දුබලතා මතු විය හැක. යුද්ධයේදී විවිධ හේතු මත තුවාල ලබා ශාරීරික ආබාධවලට ලක්ව දුබලතා ඇති ආරක්ෂක හමුදා සාමාජිකයින් සිටිය හැක. එබඳු අය මතු පිටින් තරුණ විය පසු නොකළද, විවිධ ශාරීරික දුබලතා නිසා සමාජයෙන් අනුකම්පාව ලැබිය යුතු පිරිසකි. සමහරු කෘතිම පාද පැළඳ සිටිති. යුද බිමේ දී සිදුවූ විවිධ හදිසි අනතුරු නිසා ශාරීරිකව ආබාධ වලට ලක්ව තිබුණ ද හැඳ සිටින ඇඳුම් පැළඳුම් ආදියෙන් වැසීම නිසා මතු පිටින් ඒවා එක්වර නොපෙනිය හැක. මෙරට දශක තුනකට අධික කාලක් තුළ සිදු වූ දරුණු යුද්ධයේ විනාශකාරී සාධක ලෙස ආබාධිත බවට පත්වූ විශාල තරුණ පිරිසක් සිටී. ඒ අගයේ වගකීම සමාජයක් ලෙස අප බාර ගත යුතුමය. ඒ අය ආබාධිත වී සිටිනුයේ අප වෙනුවෙන් සටන් බිමට පිවිස ධෛර්යමත්ව කට‍යුතු කළ හෙයිනි. අද සෑම අයෙකුම සුව පහසුව සිටිනුයේ එදා මේ අය සිය සුව පහසුව රට වෙනුවෙන් කැප කළ හෙයිනි. යුද්ධය පවතින කාලවකවානු තුළ මේ අය පිළිබඳ කතාබහට සමාජය නැඹුරු වුවද අද ඒ කෘතඥතාවය පවා බොහෝ දෙනෙකුට නැතිවීම ඉතා අවාසනාවන්ත තත්වයකි. තමන් බියක් නැතිව අඹු දරු පවුල් පිටින් සුව පහසුව රටේ ඉන්නේ ඒ අයට පින් සිදුවීමට බව අද ඇතැමෙකුට අමතකය. පොදු වාහනවල ගමන් බිමන් යනඑන විට, මේ උදවිය කවුරු වුව ද තම වගතුග සඳහන් කර පිටේ බෝඩ් ගහගෙන ගමන් නොයති. මේ අය බහුතර කොටස පිරිමිය. හොඳ ශාරීරික සුවතාවයකින්, ශක්තියකින් හෙබි අය ලෙස මතුපිටට ලස්සනට ප්රේදර්ශනය වුවද, ඒ තුළ කිසිවෙකු නොසිතන පරිදි ඉහත සඳහන් විවිධහේතු මත සිදුවූ ශාරිරික දුබලතාවලින් හෙබි අයද සිටිය හැක. යම්තම් සිය සිරුරට ස්පර්ශවීම, කකුල පෑගීම, අසුන පිරිනොනැමීම බඳු හේතු මත එබඳු පිරිමි අය පොදු ප්ර්වාහන, සේවාවල දී අපහසුතාවයට පත් කිරීම බලවත් වරදකි. මන්ද එබඳු දෑ සිදුවනුයේ හිතාමතා ‍නොව එබඳු අය තුළ පවතින ශාරීරික දුබලතා නිසාම වන හෙයිනි. මෙබඳු ආබාධිත පිරිමි අය කෘතිම කකුල් ආදී ශාරීරික අවයව පැළඳගෙන සිටින බව පවා සමහරුන්ට අමතකය. සමහරු වැඩි දුර දිගක් නොබලා කටවාචාලකම නිසා පොත්ත රතු ඇහැට කණට පේන ස්ත්රීධන්ගේම පැත්ත ගෙන නිකරුනේ නිර්දෝෂී පිරිමි අයට පමණක්ම දෙස් දෙවොල් තබා නිග්ර‍හ කිරීම බලවත් අසාධාරණයකි. අද සමාජ අසාධාරණයට බහුලව ගොදුරුවනුයේ පිරිමි බව පෙනේ.

කෘතිම බුද්ධිය හා නිර්මාණශීලීත්වය

පොදු ප්රමවාහන සේවා සියළු මඟී ජනතාව උදෙසා සමානව ක්රිමයාත්මක විය යුතුය. නිරතුරුව ගමන්කරන කීප දෙනෙකු පුද්ගලික හිතවත්කම් මත සෙසු අයට අසාධාරණ ලෙස ක්රියයා කිරීම උචිත නොවේ. පුද්ගලික බස් රථවල රියදුරු හා කොන්දොස්තරවරු බොහෝ විට තරුණ ගැටවර පිරිමිය. ඔවුන් සිය බස්රථවල නිරතුරු ගමන්ගන්නා ස්ත්රීව පක්ෂය සමඟ විවිධ පුද්ගලික මට්ටමේ සබඳතා පවත්වන අතර, ඒ හේතුව නිසාම සිය සේවයේ තිබිය යුතු පොදුබව අමතකර දමා ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ. ඔවුන්ගේ සිත්ගත් ප්රිවයමනාප ස්ත්රීඅන්ව නොමිලයේ ගමන්ගැනීමේ පහසුකම් හෝ නියමිත මුදලට අඩුවෙන් අයකරන අතර මාරු සල්ලි අතේ තිබියදීත්, පුරුෂ පක්ෂයේ අයට තමන්ට ලැබිය යුතු ඉතිරි මුදල පවා ලබාදීමට මැලි වේ. මෙබඳු කොන්දොස්තරවරුන්ගේ විවිධ කෙ‍ණහිලිකම්වලට බහුලවම ලක්වනුයේ මැදිවියේ පිරිමි අයයි. ගුටි කෑමට සිදුවෙතැයි යන බිය නිසා හෝ ඇඟපත ශරීර ශක්තිය ඇති උස මහත පිරිමින්ට හෝ ත්රි විධ හමුදා පොලිස් සේවාවල සාමාජිකයින් යැයි ඔවුන් විසින් උපකල්පනය කරනු ලබන පිරිමින්ට යම් සැලකිල්ලක් දක්වති. බොහෝවිට අබාධිත හෝ පූජ්යි පක්ෂයේ අය සිය රථතුළට නංවා ගැනීමට රියදුරුවරු දක්වන්නේ තදබල අකමැත්තකි. රියදුරුවරු රථය නොනවත්වා ධාවනය කරන අතර කොන්දොස්තරවරු එබඳු අයට සිය රථවලට නැඟීමට පවා ඉඩ නොදෙති. ඇතැම් කොන්දොස්තරවරු ඉහත දක්වන ලද විවිධ ශාරීරික දුබලතා ඇති අසුන් වලින් නැඟිට්ටවා ඒවා ඔවුන්ගේ ප්රිවයමනාප ස්ත්රී න්ට ලබා දීමට පවා උත්සහ කරති. එබඳු විටක ලද අවස්ථාවෙන් උපරිම ප්රගයෝජන ගන්නා කපටි ස්ත්රීශහුද එවැනි ‍කොන්දොස්තරවරු සමඟ සිනා සී කතාබහ කර බොරු හිතවත්කම් හඟවා කෙසේ හෝ සිය කාරිය පමණක් ඉටු කරගනිති. බොහෝවිට පිරිමි එබඳු තැන් වලදී එබඳු අසාධාරණ දේට එරෙහි වන බැවින්, සමාජය තුළ තවමත් මනුෂ්යබත්වයේ ගුණ සුවඳ ඉතිරිව පවතින බව දැක ගත හැක. පිරිමි අනෙක් අය ගැන සාධාරණව කල්පනා කළද, ස්ත්රීඳන් එබඳුදේ නොතකා කටයුතු කිරීමට උත්සුක වන බව පැහැදිලිව බොහෝ ස්ථානවල දී දැක ගත හැක. යම් යම් ස්ථානවල අධිපතීත්වය ස්ත්රීඋන්ට හිමිව තිබෙන තැන්වල මෙබඳු දේ බහුලව දැකිය හැක. ස්ත්රී්න් පිළිබඳව මෙබඳු වාතාවරණයක් පවතිද්දී යම් හෙයකින් ආගමික පසුබිම තුළට ස්ත්රීකන්ගේ ප්ර්වේශවීම එකී ආගමික ඉගැන්වීම සම්බන්ධව හිතකර ලක්ෂණයක් යැයි සිතිය නොහැක. සම්මා සම්බුදුරුවරු, හිතන පිළිවෙල සාමාන්ය් පුහුදුන් පුද්ගලයින්ට පමණක් ‍නොව සැරියුත් හිමි බඳු අග්රේ ශ්රාීවක රහත් හිමිනමකට වුවද සිතා ගත නොහැක. එබඳු බුද්ධිමය වපසරියක් පිහිටා තිබෙනුයේ තවත් සම්මා සම්බුදුවරයෙකුටම පමණි. සෙසු අයෙකු ඒගැන සිතීම පවා උමතු බවට, මානසික වෙහෙසට,ක්ලාන්තවීමට හේතුවක්බව බුදුරදුන්ම දේශනා කර තිබේ. සිංහ තෙල් දැමිය යුතු වනුයේ රන් බඳුනකමය. බුදු නුවණට ගෝචර වන දේවල් දැනීමට ඊට සරිලන චර්යා සම්පත්තියක්ද තිබිය යුතුය.ඒ හැර බුද්ධ විෂය සෙසු අය සිතන වල්පල් වලට ගෝචර නොවේ. විනය, ශික්ෂා, ප්ර ඥප්ති පැණවීම්ද බුද්ධ විෂයට අයත්ය. ස්ත්රී න්ට පැවිද්ද ලබා දීමට බුදු හිමියන් මැලි වීමට හේතුව අද බොහෝ ස්ත්රීදවාදීන් දක්වන බොළඳ ආකල්ප විය‍ නොහැක. අනුන්ගේ දුබලතා, අසරණකම් වටහා ගැනීමට ද ඉන්ජාලික හැකියා තිබීම අනවශ්යීය. අවශ්යල වනුයේ කාරුණික හදවතක් තිබීම පමණි. අද සමාජය නවීන සන්නිවේදන තාක්ෂණය, පරිගණක නිපණතාව ආදි කෘතිම බුද්ධිමයහැකියා අතින් ඉදිරියෙන් සිටිතබව සත්යමයකි. නමුදු ආත්මාර්ථකාමී බව නම් පෙර යුගවලට වඩා ඉතාම අධිකය. හදවතේ තිබිය යුතු තෙතමනය, කාරුණික බව ආදී මානුෂික ගුණධර්ම මිනිස් සිත්සතන් වලින් පළා ගොසිනි. මිනිසා පරිගණක යන්ත්රක මෙන් කෘතිම බුද්ධිය ඇතිකරගත් පමණින් සෑබෑ බුද්ධිමතෙකු නොවේ. පරිගණක, යන්ත්රි සූත ආදියෙහි ඇත්තේ කෘතිම බුද්ධියයි. කෘතිම බුද්ධිය නම් විචාර පූර්වකව ස්වයං තීරණ ගැනීමේ හැකියාව, නිර්මාණශීලීත්වය බඳු ගුණාංග රහිතවූ දෙන ලද නියෝගවලට අවනතව වේගවත් ක්රියයාකාරීවය පැවැත්වීමට පමණක් හැකියාව තිබීමයි. අද සමාජය මිනිස් ගුණ රහිත එබඳු මිනිස් රෝබෝ යන්ත්රී බවට පත්ව තිබේ. බොහෝ දෙනා බුද්ධිමත් බව ලෙස වරදවා වටහා ගනුයේ මෙයයි. අද සිටින දෙමව්පියන් පවා සිය දූ දරුවන් මනුෂ්යදත්වයේ උතුම් ගුණාංග වලින් පොහොසත් කිරීමට වඩා වැදගත් ලෙස සලකනුයේ සිය දූ දරුවන් තුළින් ඉහත දක්වන ලද මිනිස් රෝබෝවරු නිර්මාණය කරවීමට කටයුතු සැලසීමයි. යහපත් සමාජයක් ප්රමතිනිර්මාණය වීමට මෙබඳු ආකල්ප මහත්සේ හානිකරය. කුඩා කල සිටම දහම් පාසැල් යවා ධර්මානූකූලව සමාජයේ ජීවත් වීමට, අනුන් හා යහපත් සමාජ සබඳතා පැවැත්වීමට පුරුදු පුහුණු කිරීම වඩා උචිතය. ගස් ගල් වැඩෙන්නා සේ දරුවන් ඉබාගාතේ හැදීමට වැඩීමට ඉඩ හැර පසුව පසුතැවිලි වීමට වඩා පෙර සිටම ඒ ගැන උනන්දුවීම වඩා උචිතය. 16.සඳවත කඳුළ වජ්ජින්ගේ සමූහාණ්ඩු පාලනය උදෙසා බුදුරදුන් දේශනා කළ සප්ත අපරිහාණි ධර්ම අදට පවා බෙහෙවින් වැදගත් වේ. ඒ සප්ත අපරිහාණි ධර්ම අතර ස්ත්රීැන්ට හිරිහැර නොකිරීම හා ස්ත්රීාන්ට අවශ්ය ආරක්ෂාව සැලසීම සඳහන් වේ. කිසියම් සමාජයක් ශිෂ්ට සම්පන්නදැයි හඳුනාගැනීමට ඇති හොඳම නිර්ණායකය වනුයේ එකී සමාජයේ ස්ත්රි යකට කිසිදු කරදරක් හිරිහැරයක් නැතිව විසීමට හැකිද යන කරුණ පරීක්ෂා කිරීම මඟිනි. සමාජය භෞතික අතින් කෙතෙක් දියුණු වුවද ඒ දියුණුව අධ්යා ත්මික සංවර්ධනය තරම් අර්ථ සම්පන්න නොවේ. ශීලාචාර සමාජයකදී එම සමාජ වැදගත් කම හා ගෞරවනීය ස්වභාවය වනුයේ ස්ත්රි කට දක්වන මෘතෘමූලික සැලකිල්ලයි. මෙය බටහිර රටවල දක්නට ඇති ස්ත්රි‍ය ප්රමමුඛය (Ladies are first) යන ව්යාමජ සරුවපිත්තල රැවටිල්ල මෙන් හුදු ව්යානජ ලෙස බාහිරව පමණක් පෙන්වන බොරු පිම්බීමක් නොවේ. බටහිර සමාජයේ මේ බොරු ආකල්පය කන්න හිතුන විට කබරගොයාත් තලගොයා කරගැනීමට සමාන කටයුත්තකි. ස්ත්රීකන්ව මුරුංගා අත්තේ තබා ස්වකීය අභිප්රාීය ඉටුකරගැනීමක් ලෙසද මෙබඳු ආකල්ප හැඳින්විය හැක. ස්ත්රිමයක කෙරෙහි දක්වන සැබෑ ගෞරවණීය ආකල්ප යනු ස්ත්රිආයකට බලහත්කාරයෙන් දූෂණය වීමකින් තොරව නිදහසේ මේ සමාජ‍යේ කටයුතු කිරීමේ ඇති අයිතිවාසිකමයි. ඒ අයිතිවාසිකම ස්ත්රිසයකගෙන් පැහැරගෙන, බොරුවට උඩ දමමින්, ස්ත්රියයව ලිංගික සූරාකෑමට දඩමීමා කරගැනීමට ලබාදෙන මතවාද උල්පන්දම් කිසිසේත්ම ස්ත්රීමවාදී විමුක්තියක් ලෙස සැලකිය නොහැක. ස්ත්රිෙයක පහත දැමීමට හෝ පාගාදැමීමට කිසිදු අදහසක් නැතද, බොරුවට නැත්ත ඇත්ත හා ඇත්ත නැත්ත කරමින් කටයුතු කිරීමට වඩා යථාර්ථවාදී හා විචාර පූර්වක ලෙස කල්පනා කිරීම මෙහි දී වැදගත් සේ සලකා ඇත. බුදුරදුන් විසින් රාජාණ්ඩු පාලන ක්රාමයට වඩා ගෝත්රි ක සමූහාණ්ඩු පාලන ක්රැමයේ වැදගත්කම අවධාරණය කරමින් දේශනා කරන ලද සප්ත අපරිහානී ධර්ම නම් 1. රටේ පාලනය පිළිබඳ ගැටළුවලදී සමඟිව රැස්වී විසඳා ගැනීම. (අභිණ්ණා සන්නිපාතා සන්නිපාත බහුලා ) 2. සමඟිව රැස්වී සමඟිව විසිර යාම හා සමඟිව කටයුතු කිරීම. ( සමග්ගා සන්නිපතන්ති සමග්ගා වුට්ඨහන්ති සමග්ගා වජ්ජි කරණීයානි) 3. සාමූහිකව සම්මත කළ දේ ක්රි යාත්මක කිරීම හා එසේ නොකළ දේ ක්රිියාත්මක නොකිරීම. (අපඤ්ඤත්තං න පඤ්ඤපෙන්ති පඤ්ඤත්තං න සමුච්ඡින්දති) 4. සමාජ සම්ප්රඤදායට හා වැඩිහිටි අදහස්වලට ගරු කිරීම. (යෙ තෙ වජ්ජීනං මහල්ලකා තෙ සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති) 5. ස්ත්රීීන්ට බලහත්කාරකම් නොකිරීම හා පිරිමින්ට යටත් නොකරගැනීම. (යා තා කුලිනත්ථියො කුල කුමරියො තා න ඔක්කස්ස පසය්හ වාසෙන්කි) 6. පූජනීය ස්ථානවලට ගරු සත්කාර බුහුමන් දැක්වීම. (යානි තානි වජ්ජිනං චෙතියානි අබ්භන්තරානි චෙව බාහිරානි ච තානි සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති ) 7. රහතන්වහන්සේලා බඳු අධ්යාඅත්මික උතුමන්ට රැකවරණය සැලසීම. (අරහන්තෙසු රක්ඛාවරණං ගුත්තිං සුසංවිහිතා) (දී.නි.මහා පරිනිබ්බාණ සුත්ත) බටහිර ජාතීන්ගේ බොරු සෝබන ආචාරධර්ම මෙරට ව්යා ප්ත වීමට පෙර මෙරට පැවති බෞද්ධ සංස්කෘතිය තුළ සුරක්ෂිතව පැවතියේ ස්ත්රි‍ය සතු සත්යෙය අයිතිවාසිකම්ය. ස්ත්රිියකට ‍මෙරට නිදහසේ ජීවත් වීමට, වැඩ කටයුතු කිරීමට අවශ්යය තරම් උපරීම නිදහසක් පැවතිනි. රූමත් ස්ත්රිරයකට අතේ මැණිකක් සහිතව දෙවුන්දර තුඩුවේ සිට පේදුරුතුඩුව දක්වා නිරුපද්රිහතව ගමන් කළ හැකි තරම් ආරක්ෂාවක් පැවතියේ එබඳු බෞද්ධ සංස්කෘතික පසුබිමක් මෙරට පැවති කාල වකවානු තුළදීය. එදා අද මෙන් ව්යාධජ ස්ත්රීකවාදී මතවාද මතු කරන්නන් නොසිටි නමුදු, මෙරට විසූ සෑම පුරුෂයෙක් තුළම ස්ත්රිදයක කෙරෙහි පැවතියේ ගෞරවණීය ආකල්පයකි. අද හතු පිපෙන්නාක් මෙන් රට පුරා පැතිරී ඇති ස්ත්රී වාදී මතවාද හා ස්ත්රීයවාදීන් වෙසෙතත්, ස්ත්රී් දූෂණ ඉමක් කොනක් නොමැතිව දෛනිකවම මෙරට පුරා සිදුවීම ඉතා අභාග්යම සම්පන්න කරුණකි. ඊට හේතුව නම් ස්ත්රිදයකගේ මාතෘත්වය බඳු වටිනාකම් පහත දමා ඒ වෙනුවට ස්ත්රිීයකගේ මාංශමය සිරුරට අනවශ්ය‍ වෙළඳ වටිනාකමක් ලබා දීමට හා එමඟින් ස්ත්රිනය ඔසවා තැබීමට නූතන සමාජ ආර්ථික රටාව ක්රියයාත්මක වීමයි. ඒ නිසා අද ස්ත්රිරයකට කිසියම් අගයක් හිමි වෙතොත් එය ලැබෙනුයේ ඇයගේ මාතෘත්වය කේන්ද්ර කරගෙන නොව දෙතිස් කුණපයෙන් ගැවසී පිළිකුල් වූ නාරි දේහය කේන්ද්රව කර ගෙන බව වටහා ගත යුතුය. මේ පසුබිම තුළ ස්ත්රි යකගේ සිරුර මිනිස් සිත්සතන් කාම ආවේග කුපිත කිරීමට බහුලවම භාවිතාවේ. වෙළඳ ප්රිචාරණ යාන්ත්ර ණයේදී වැසිකිලි උපාංගයක් වුවද ස්ත්රීය සිරුර නොමැතිව අලෙවි කළ නොහැකි මට්ටමට මේ තත්වය උග්රර වී ඇත.මිනිස් සිත් කාම ආවේගවලින් කුපිත කරවීමේ අයහපත් ආදීනව මේ වන විට වර්තමාන සමාජය ඉතා දැඩිව අත්විඳිමින් සිටී. නමුදු ලාභය උපරිම කරගැනීමේ අරමුණින් මෙහෙයවන මිනිසාට මේ පවතින ක්රවමයෙන් මිදීමද අපහසුය. නව යටත් විජිත වාණිජ අර්ථ ක්රිමය මතවාද මඟින්ද සිය වෙළඳ ආර්ථික රටාවට අනුබල ලබාදීම සඳහා ව්යානජ ස්ත්රීජවාදී ආකල්ප සමාජය පුරා පිළිකාවක් සේ ව්යාිප්ත කරදමා තිබේ. බාල මහළු, උගත් නූගත් මේ කිසිදු භේදයක් නැතිව, අවිචාරයෙන් ස්ත්රීිවාදය වැළඳගෙන බුදු දහමටද වඩා ඊට වැඳුම්පිඳුම් කිරීමට තරම් අද බොහෝ අය පෙළඹීම නූතන යුගයේ පවතින එක් අවාසනාවක් ලෙස පෙන්වා දිය හැක. කුඩා දැරියක් යනු වැඩිහිටි ස්ත්රිකයක නොවේ. කුඩා දැරියකට ඇත්තේ ලමා ආකල්පය.නමුදු අද සමහර වැඩිහිටියන් කුඩා දැරියන් දෙස බලන්නේ එබඳු මටසිලිටි කාරුණික සිත්වලින් නොවීම එක්තරා අභාග්ය යකි. වෙළඳ ආර්ථික රටාව විසින් පණපොවා ඇති කාම ආවේගවලින් මුසපත් සිත් ඇති ඇතැම් වැඩිහිටියන් සිය කාම පවස තෘප්ත කරගැනීම පිණිස වැරදි මංමාවත් තෝරාගැනීමට පෙළඹීම කුඩා දැරියකගේ ලමා ලෝකයට බෙහෙවින් හානිකරය. දැරියක වැඩිහිටියෙකු බොහෝ විශ්වාස කිරීමට පෙළඹෙනුයේ ඒ පුද්ගලයා අතින් කිසිදිනෙක මෙබඳු විනාශයක් සිය ජීවිතයට සිදු වෙතැයි නොසිතාය. නමුදු මල් පොහොට්ටුවක් මෙන් නැවුම් සුන්දර ජීවිතය අකාරුණික ලෙසකට ඇගෙන් උදුරා ගැනීමට තරම් තමා විශ්වාස කළ වැඩිහිටියා කුරුරුවීම වත්මන් යුගයේ ඇති අධම බවට ‍හොඳ සාධකයකි. සුන්දර මල් කැකුළුක් වැඩිහිටි රළු දෑතින් තලාපෙළා දැමෙනුයේද සිත්පිත් නැති අයුරු වීම මෙහි කදුළු කතාවයි. එබඳු සඳවත පුරා නැඟි දුක් කඳුළු කිසිදිනක වියැකී නොයයි. යොවුන් විය සුන්දරය. සුන්දර අත්දැකීම්වලට යොවුන් වියේ දී බොහෝ දරුවන් යොමු වේ. දරුවන්ගේ ලොව සුන්දරය. එබැවින් දරුවන් සිතනුයේ ද වැඩිහිටියන්ගේ ලොවද එබඳුම සුන්දර ස්ථානයක් යැයි කියාය. නමුදු එය එසේ නොවන බව වැටහීමේ දී ඇතැම් විට නොසිදුවිය යුතු දේවල් පවා සිදු වී තිබිය හැක. මේනිසා දරුවන්ව ප්රනවේශම්කළයුතුය. කුඩා දරුවන් මල්මෙන් සුන්දරය. එසේම අවිහිංසකය. පාසැල්යන වයසේ පසුවන දූදරුවන්ට කිසිදු දෙයක බරපතලක් නොදැනේ. මේ වයසේ කායික වර්ධනය වේගවත්ය. නමුදු මානසික වර්ධනය සිදු වනුයේ ඊට සාපේක්ෂව සෙමිනි.මේ නිසා කපටි වංචනික වැඩිහිටි පුද්ගලයින්ගේ විවිධ ආශා, සිතැඟි සපුරා ගැනීම සඳහා මෙබඳු දූදරුවන්ව භාවිතා කිරීමට නපුරු වැඩිහිටිඅය පෙළඹේ. මෙයට එක් හේතුවක් නම් යොවුන් වියේ දූදරුවන්ගේ පිබිදෙමින් පවතින තුරුණු කායික ස්වභාවයයි. මේ නැවුම් හිරිමල් පෙනුමට වැඩිහිටි සිත් පහසුවෙන් වසඟ වේ. එබඳු ලාබාල දැරියන් රිසි ඕනෑම දෙයක් ලබාදී හෝ ඔවුන්ගේ කායික පහස ලැබීමට ඇතැම් වැඩිහිටියන් ප්රි.ය කරනුයේ මේ නිසාය. එබඳු දැරියකගේ තුරුණු කය සිය සිතැඟි සිත් සේ සැතපවීම පිණිස උපක්රේමශීලීව යොදවා ගැනීමට තරම් මේ වැඩිහිටි අය සූක්ෂම චර්යා වලින් යුක්තය. වැඩිහිටියෙකු කුඩා දැරියක ආශ්රීය කිරීම දෙස කවුරුත් සැකයෙන් නොබැලීම සිය වාසිය පිණිස භාවිතා කිරීමට බොහෝ විට මෙබඳු වැඩිහිටි පිරිස් උත්සුක වන බව පෙනෙන්නට තිබේ. ඒ යොවුන් දැරියන් රවටා ගෙන ලඳු කැලෑ, පාළුහුදකලා ස්ථාන වලට ගෙන යාමෙනි. එබඳු දැරියෝ ද කිසිවිටෙක තමාව ගෙන යන්නේ එවැනි අමිහිරි අප්රලසන්න අත්දැකීමක් ලබා දීමට බව සිහිනෙනුදු නොසිතති. යමක් සිදුවූවාට පසුව ඒ නරුමයාට කවර දඬුවමක් ලබා දුන්නද කිසිදු ඵලයක් නොමැත. ‍ භෞතිකවාදී ආකල්පවාදී හා මානසික පිඩා බෝහෝවිට දැරියන්ට රසකැවිලි සෙල්ලම් බඩු ආදී දේ ලබා දී, සෙල්ලම් කිරීමේ හෝ යම් යම් දේ පෙන්වීමේ මුවාවෙන් රවටා, අභිමත ස්ථානයකට කැඳවා‍ගෙන ගොස් අනතුරුව සිය පහත් ආශාවන් කෙසේ හෝ ඉටුකරගැනීම ළමා අපයෝජකයින්ගේ ස්වභාවයයි. අතවර ක්රි යාවේ මුල පටන්ව දැරියව රවටා සිය ග්රසහණයට ඇඳ බැඳ තබා ගෙන අදාළ කාර්යය ඇරඹීමට තරම් මෙබඳු මානසික ස්වභාවයන්වල පසුවන ළමා දූෂකයින් සූක්ෂමය. මොවුන්ට පහසුවෙන් රැවටෙන අසරණ දැරියෝ, මුලදී අදාළ කාර්යය නිසා තමාට සිදුවීමට යන විපත සිහිනෙනුදු නොම දනිති. බොහෝවිට මෙබඳු දැරියන්ව සෙල්ලම් කිරීමේ මුවාවෙන් සිත වසඟයට ගෙන කිසිවෙකුත් ඇස නොගැටෙන පාළු ස්ථානවලට රැගෙන ගොස් ව්යාකජ ඇල්මකින් සිය සිතැඟි සපුරා ගැනීමට වෑයම් කරති. මොවුන්ගේ වෑයම ගැන කිසිදු සැක සංකාවක් නොසිතන දැරියන් සිතනුයේ එබඳු තැනකට රැගෙන යන්නේ සැබවින්ම සෙල්ලම් කිරීමට බවයි. නමුදු ඒ ක්රියයාවළිය ඇරඹෙත්ම, එහි ගැබ්වන ජුගුප්සාජනක බව නිසාද, අදාළ ක්රි යාවන්ගෙන් ශාරීරික වෙහෙසට හා වේදනාවට පත්වීම නිසාද, ඒවා තදින් ප්ර තික්ෂේප කර කෙසේහෝ ඉන් මිදීයාමට එබඳු පසුබිමකට මුහුණ පෑ දැරියෝ වෑයම් කරති. සිය නි‍වසේදීම මෙබඳු ලිංගික අතරවර වලට මුහුණ පෑමට සිදුවූ දැරියන්ට එබඳුදේ සිදුව ඇත්තේ සිය දෙමව්පියන්ගේ ප්රේමාදය හෝ නොසැලකිල්ල හේතුවෙනි. පවුලෙන් පිට විවිධ වැඩිහිටි පිරිමින් කෙරෙහි අනවශ්යම පරිදි විශ්වාසය තබා කටයුතු කරන්නට යාමට මෙබඳු දේ සිය දරුවන්ට සිදුවීමට හේතුවක් බව දෙමව්පියන් දැනගත යුතුය. ඇතැම්අවස්ථා වලදී තම පවුලේම වැඩිහිටි පිරිමින් අතින් පවා සමහර දැරියන් දූෂණයට ලක් වේ. අවශේෂඅය එබඳු අය සමඟ දැරියන් හුදකලා වීම එතරම් ලොකුවට නොසිතන හෙයිනි. බොහෝවිට ළමා දූෂකයින් තමා දූෂණයට ගොදුරු කරගනු ලබන දැරිය හා කෙසේ හෝ මිත්රිවීමට හෝ ඇයව සිය වසඟයට ගැනීමට මූලික ප්රරයත්නයක් ගන්නා බව පෙනෙන්නට තිබේ. අපයෝජන කාර්යය සිදුවෙද්දී කොතරම් ඊට විරෝධය පෑවද, ප්ර්බල නොවන බැවින් දැරියගේ විරෝධතා අර්ථ විරහිත වේ. බොහෝ විට අත් පා, මුහුණකට බැඳ දමා සිදු කරන දූෂණයක දී දැරියකට විරෝධතාව දැක්වීමට කිසිසේතම පුළුවන්කමක් නොලැබේ. ඒ සඳහා පූර්ව සූදානමක් නොමැති නම්, බොහෝවිට දැරිය හැඳ පැළඳ සිටින ඇඳුම් පැළඳුම් අතරින්ම ලබා ගත හැකි යමක් ඒදැරිය ගැටගැසීම හෝ නිහඬකිරීම සඳහා එබඳු දූෂකයින් විසින් භාවිතා කරනු ලබන බව ඒ පිළිබඳ වාර්තාවල දැක් වේ. අපරාධ විද්යායව සමාජ විද්යා වේම එක්තරා කොටසකි. අපරාධ විද්යාකවේ අපරාධවල විවිධ හැඩතල හා විවිධ අපරාධකරුවන්ගේ ස්වභාවය පිළිබඳ අතිශය පුළුල් විග්රාහයන් දැක්වේ. ඒ පිළිබඳ ඇති අධිකරණ වෛද්ය් විද්යාසවේ සිදුවන බොහෝ වෛද්යව විද්යා්ත්මක පර්යේෂණ මඟින් අපරාධකරුට එරෙහිව භාවිතා කළහැකි පර්යේෂණීය සාධකද නූතන අපරාධ විසඳීම සඳහා බහුලව භාවිතා වේ. දූෂණයක් සිදුවූ බව තහවරු කරගැනීම හා දූෂකයා ඒ වරද කළ බවට ඩී.එන්.ඒ. සාක්ෂි මඟින් තහවුරු කර ගැනීම ආදිය නූතනයේ බොහෝ දූෂණ අපරාධ විසඳීම සඳහා භාවිතාවීම මීට නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැක. ස්වභාවික නොවන මානසික තත්ව ඇති ඇතැම් උම්මත්තක පිරිස් අතින් සිදුවන ලිංගික දූෂණ බොහෝ අමානුෂික බවක් දරයි. බොහෝවිට මරණ තර්ජනය කිරීම, හැඳ සිටින ඇඳුම් පැළඳුම් ඉරා දැමීම, තදින් පහරදීම, තුවාළ සිදුකිරීම, සැපීම, ගෙල මිරිකීම බඳු දේ සිදුවීමට එබඳු දූෂිත මානසික මට්ටමක දූෂකයා පසුවීම හේතු වේ. හුදෙක් පාලනය කළ නොහැකි සේ ලිංගික ආශාවේ අධික බවම පමණක් එබඳු දූෂණයකට හේතු නොවේ. කායිකව, මානසිකව යටත් කර ගැනීමේ වුවමනාව ද ඇතැම් දූෂකයින් තුළ තදින් බල පැවැත් වේ. ඇතැම් දූෂකයින් ස්ත්රීකන් සමඟ දැඩි බද්ධ වෛරයකින් පසු වෙන අයයි. තමාට ඉහත සිදුවූ තදබල අසාධාරණයක් හේතුවෙන් පළිගැනීමේ චේතනාව තදින් බලපැවැත්වීම නිසාද ඇතැම් මුග්ධ අය දැරියන්ව මෙසේ දූෂණය කිරීමට පෙළඹෙති. සමහරු දෙමව්පියන් සමඟ ඇති වෛරයට පළිගනුයේ ඒ අයගේ දැරියක මෙසේ දූෂණය කිරීමෙනි. සියවිවාහක බිරිඳ මියයාම, විදේශ ගතවීම, වෙන්වීම, හැරයාම, තනිකම, අවිවාහකව තනිකඩ විසීම බඳු දේ නිසාද ඇතැම් අය මෙබඳු දූෂණ ක්රිගයාවලට පෙළඹෙති. තරුණියකගේ සිත දිනාගත නොහැකි අවලස්සන පෙනුමක් ඇතිබව නිසාද, ආබාධිත බව නිසාද සමාජය කෙරෙහි ඇතැම් අය වෛරයකින් පසුවේ. එය පිටවන අවස්ථාව දූෂණයයි. විවිධ හේතු නිසා ඇතැම්අය තුළ නිසර්ගව ඇති ලිංගික ආශාව සමාජ සම්මත පරිදියථාවත්ව ක්රිතයාවට නැඟීමට නොහැකි තත්වයන් උද්ගතවේ. ලිංගික ආශාව බලවත් ශක්තියක් ගැබ්වන දෙයකි. එය අසීරුවෙන් මර්දනය කිරීමහෝ සමාජය පිළිගන්නා අයුරින් ක්රිියාවට නැඟීම යන දෙකින් එකක් තෝරාගැනීමට ඇතැම්විට සිදුවිය හැක. ඇතැම් පිරිස් හැකිතාක් ආගමික ඉගැන්වීම්වලට නැඹුරුවී ආගමික සංස්කාර විධි මඟින් ලිංගික හැඟීම් ආයාසයෙන් යටපත් කර‍ගෙන අපහසුවෙන් ජීවත් වෙති. සමාජය ඉදිරියේ සාමාන්යෙයෙන් හොඳ පුද්ගලයින් සේ හැඳින්වෙනුයේ මේඋදවියයි. සමාජය තුළ කිසියම් පිළිගැනීමට පාත්රැවීම නිසා, එය මානසික අල්ලසක් වශයෙන් තබාගෙන ඒඅනුව මුළු ජීවිත කාලය පුරාම වුවද, අසීරුවෙන් ලිංගික හැඟීම් මැඩ පවත්වා ගෙන සිටින අයත් සිටිති. සමහරු භෞතිකවාදී ආකල්ප දරණ අයයි. ඒ අයට ආගමික ඉගැන්වීම් මඟින් ලිංගික හැඟීම් මැඩගෙන සිටීම අපහසුය. ඒනිසා එබඳු අය උත්සහ දරනුයේ කෙසේ හෝ සිය අභිමතය කවරෙකු ලවාහෝ ඉටු කරවා ගැනීමටයි. ‍ලිංගික ආශාව එක්තරා අයුරකින් මානසික ආතතියකි. එය පීඩාවකි. ඉන් පීඩාවට පත්වන පුද්ගලයා වෑයම් කරනුයේ කෙසේහෝ එබඳු හැඟීම්, කවරෙකුගෙන් හෝ මුදුන්පත් කර ගැනීමටයි. කෙනෙකුගේ දැඩි අකැමැත්ත පිට බලහත්කාරයෙන් හෝ තමාට අවශ්ය් ලිංගික තෘප්තිය කෙසේ හෝ ලැබීමට වෑයම් කරනුයේ එබඳු අයයි. එබඳු හැඟීම් මුදුන් පමුණුවා ගන්නා තුරු ඒ පුද්ගලයාට නින්ද නොයයි. ඒ පුද්ගලයා පෙළන ආතතියෙන්, පීඩාවෙන් මිදීමක් ලැබෙන්නේ කවරකුගෙන්, කෙසේ හෝ එම හැඟීම් මුදුන් පමුණුවා ගත් විටකදීම පමණි. එය පිපාසයට ලුණු වතුර පානය කිරීමට සමානය. ලුණු වතුර කෙතෙක් පානය කළද, පිපාසාව පහව නොයයයි. සිදු‍වනුයේ ලුණුවතුර පානය කිරීම එම පිපාසය අධික කිරීමට ද හේතුවක් වීම පමණි. ලිංගික ආශාව තෘප්තිමත් කිරීමෙන් සෑහීමකට පත්වීමට උත්සහ දැරීමද ලුණු වතුර පානය කිරීමෙන් පිපාසය සංසිඳුවා ගැනීමට වෑයම් කිරීමේ අවස්ථාවා දී නිරර්ථක උත්සහයට හැමතින්ම සමානය.

 වරද, දඬුවම හා සාධාරණත්වය

අවිහිංසක දැරියකට එබඳු අතවරයක් සිදුකර, සිය ලිංගික පිපාසය සංසිඳුවා ගැනීමට වෑයම් කරන්නා සිය වෑයම අසාර්ථකවන බව දකිත්ම කලබලයට පත් වේ. දූෂණයකින් කිසිදු දිනෙක ලිංගික තෘප්තියක් ලද නොහැක. ලිංගික ආශාවේ වියරුවෙන් වැසී තිබූ මනසේ විචාර පූර්වක බව පසුව යලි අවදි වේ. ඉන්පසුව දූෂකයා තමාට අතවරයට පත් දැරිය විසින් හොඳින් හඳුනා ගනු ලැබිය හැකි බව තේරුම් ගැනීම නිසා බියට පත් වේ. ඉන්පසුව දූෂකයා වෑයම් කරනුයේ සියඅපරාධය සමාජයට සදාකාලික රහසක් කිරීමටය. ඒ සඳහා සිද්ධියට අදාළ සාක්කි, සාධක හැකි තාක් බවත් කිරීමට දූෂකයා වෙහෙස ගනී. ඒ අනුව දැරියගේ ඇඳුම් පැළඳුම්, උපකරණ ආදියද පමණක් නොව, දැරියගේ ජීවිතය පවා විනාශ කිරීමට උත්සහ දරන බව පෙනේ. මේ නිසා මෙබඳු දූෂණයකදී දූෂණයට බාහිරව මිනීමැරුම් බඳු වෙනත් සාහසික අපරාධ වලට පවා එබඳු දූෂකයින් පෙළඹෙන බව පැහැදිලි වේ. දැරිය විසින් හැඳ සිටි ඇඳුම්පැළඳුම්වල දූෂකයාගේ පුරුෂ බීජාණුද, දැරියගේ රුධිරයද තැවරී තිබිය හැක. එය මෙබඳු දූෂණ නඩුවකදී වැදගත්ම ශාක්ෂියක් වේ. සැකයකින් තොරව එබඳු නඩුවක් අධිකරණයේ ඔප්පු කිරීමට නම් එබඳු සාධක විනාශවීමට පෙර ඒවා නීතියට ඉදිරිපත් කිරීමේ අවශ්යීතාව මතුවේ. එනිසා මෙබඳු දූෂණ සිද්ධියක් පිළිබඳ පැමිණිල්ලක් කිරීමට යාමේදී එම ඇඳුම්පැළඳුම් ආදියද රැගෙන ගොස් ඒවා අදාළ නඩුවේ ශාක්ෂි වශයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම අදාළ දැරියගේ පැත්තෙන් වාසි දායකය. බොහෝවිට දූෂකයා සමාජයේ ප්රෙබල චරිතයක් වූ අවස්ථාවල එබඳු දූෂණ ඇසින් දුටුවද ඇතැම් විට අනවශ්යෂ කරදර පටලවා ගැනීමට ඇතිබිය හෝ අකමැත්ත නිසාම එවැනි අය අධිකරණය ඉදිරියේ සාක්ෂි දීමට ඉදිරිපත් නොවේ. දැරියක දූෂණයකට ලක්වූවාට පසුව කුමන ක්රිියා මාර්ගයක් ගත්තද වැඩක්නැත. සමහරු දූෂකයින්ව ප්රටසිද්ධියේ එල්ලා මැරිය යුතු බවට යෝජනා කරති. ඒ එබඳු අනෙකුත් දූෂකයින්ටද සිහියට නඟා ගත හැකි පාඩමක් වශයෙනි. සමහරු එම දූෂකයින් එකවර මරණයට පත්නොකර ක්රිමානූකූලව වධ දෙමින් නොමරා මැරීමට පවා යෝජනා කරති. ඒ දූෂකයින් කෙරෙහි ඇති කරගනු ලැබූ දැඩි ආවේගශීලී ආකල්පයන්ගෙන් කුපිතවීම නිසාය. විශේෂයෙන් සිය දියණිවරුන්ට දැඩිව ආදරය කරන පියවරුන්ට මෙබඳු විටක බොහෝ සිත් වේදනාවක් ඇති වේ. පිට දරැවෙකුට මෙබඳු අහස පොළව නුහුළන අපරාධයක් සිදුවිනි නම් හෙට මගේ දරුවාට එබඳු ඉරණමක් අත්නොවිය හැකි බවට දෙන සහතිකය කුමක්දැයි ඔවුහු තමන්ගෙන්ම ප්රබශ්න කරති. කෙසේ වුවද, ආවේශීලී බව මෙයට නිසි විසඳුමක් යැයි සිතිය නොහැක. අපරාධය කළ පුද්ගලයාට ඒ අපරාධයට සමාන දඬුවමක් ලබා දියයුතු නම් ලිංගික දූෂණයට දියයුතු හොඳම දඬුවම වනුයේ අදාළ අපරාධකරුවද එලෙසින්ම ලිංගික දූෂණයට ලක් කිරීමය. නැතහොත් යළි කිසිදු දිනක කිසිවෙකු සමඟ ලිංගිකව හැසිරිය නොහැකි පරිදි දූෂකයාගේ ලිංගික අවයවය සැත්කමකින් මුළුමනින්ම ඡේදනයකොට ඉවත්කර දැමීමයි. එවිට අදාළ දූෂකයා නපුංසකයෙකු බවට පත් වේ. නමුදු එය ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජයක දී ප්රාඅයෝගික නොවේ. ශිෂ්ට සමාජයක වෙසෙන දැන උගත් මිනිසුන්ට ඒ අයුරින් තිරිසන් දේ යෝජනා කළ නොහැක. සුනඛයෙකු මිනිසෙකු සපා කෑ වරදට දඬුවමක් ලෙස මිනිසාද සුනඛයා සපා නොකයි. අපරාධකරුවෙකුගේ මානසික මට්ටමට පත්වීමට ශිෂ්ට මිනිසෙකුට නොහැක. අශිෂ්ට මිනිසෙකුට දඬුවම් කිරීමට සෙසු අය ද අශිෂ්ට විය යුතු නොවේ. අවශ්යඅ වනුයේ එබඳු අතවර, දූෂණ හා ළමා අපයෝජන සිදුවීමට පෙර වළක්වා ගැනීමයි. එබඳු දේ වලට මුහුණ පෑම නිසා යොවුන් දැරියකට සිදුවන කායික, මානසික හානිය කිසිදු දිනෙක මුදලින් තක්සේරුකළ නොහැක.එසේම අදාළ ව්යමසනයට පත් දැරියව යළි ප්රාකෘති තත්වයට ගැනීමට බොහෝ වෙහෙසක් ගැනීමට සිදු වේ.බොහෝ විට එබඳු අවාසනාවන්ත අත්දැකීමකට මුහුණ පෑමට සිදුවූ දැරියෝ මානසික වික්ෂිප්ත වීමකට ලක්වෙති. ලිංගික ක්රිතයාව පිළිබඳව ඔවුන්ට කිසිදු දැනුම් තේරුම් බවක් නොමැතිවීම ද ඊට හේතුවකි. මේ නිසා තමාට සිදුකළ දේ හෝ සිදුවූ දේ හිතා ගැනීමට ඔවුන්ට නොහැකි වේ. ඔවුන් පත්වන මානසික වික්ෂිප්ත බවේ පදනම මෙයයි. දූෂකයා සිතනුයේ එබඳු දෙයක දී දැරිය පසුව එතරම් විරෝධයක් නොදක්වා අවනත‍ වනුයේ ඇයටද එම ක්රි යාවෙන් කිසියම් වින්දනයක් ලැබෙන නිසා බවයි. එය සාවද්යා හැඟීමකි. කුඩා දැරියකගේ කාය ශක්තිය ඉතා සීමිතය. ඇයට එරෙහිවීමට සිදුවන පිරිමියාගේ ශක්තිය විශාලය. එබඳු වාතාවරණයක් මත ඇයගේ අවනත බව සාධාරණය. නමුදු එය කැමැත්ත මත සිදු වූ අවනත වීමක් නොවේ. බොහෝ විට එබඳු දූෂණයක් සිදුවන අවස්ථාවක දී, එබඳු දැරියකට විඳීමට සිදුවන කායික, මානසික වේදනාව නිසි ලෙස හඳුනනුයේ එවැනි අප්රීසන්න වූ දුක් වේදනාවක් විඳීමට සිදු වූ දැරියකම පමණි. කෙතෙක් විස්තර කළ ද, එහි ගැබ්වන අප්රනසන්න, දුක් වේදනාබර බව වෙ‍නත් අයෙකු හට නිසි ලෙස කියා පෑමට ද නොහැක. එබඳු සිදුවීමක දී අත්විඳීමට සිදුවන අධික කායික වේදනාව උසුලා ගැනීමට බැරිව සිහි මූර්ඡාවට පත්වීමට බොහෝ දැරියන්ට සිදු වේ. ලිංගික ප්රවදේශවල සිදුවන ඉරීයාම් ආදී බරපතල තුවාළ නිසා අධිකව රුධිරය වහනය වීම ද මෙබඳු අවස්ථාවලදී දැකගතහැක.එබඳු දූෂණයකට අකමැත්ත දක්වන දැරියකට බලහත්කාරයෙන් එබඳු දේ සිදුකිරීමේදී මෙලෙස බරපතල කායික හානිවීම්, තුවාල සිදුවේ. දැඟලීම, පොරබැදීම, සපා කෑම, නියපහර, පහර දීම, මරණ තර්ජන ආදී දේ නිසා කායික මෙන්ම මානසිකවද දූෂණයකට ලක්වූ දැරියක බලවත්වෙහෙසකටපත්වේ.

සමාජ පිළිගැනීම හා මුනිවත

ඇතැම් විට, දැරියගේ නිවෙස තුළදීම වැඩිහිටි අය අතින් දැරියන් අතවරවලට ලක් වේ. එබඳු අවස්ථාවක දී තමාගේ ගැලවීම පිණිස දූෂකයා කියනුයේ අදාළ දැරිය සමඟ පෙම් සබඳතාවක් පවත්වා ගෙන යන බවත්,ඇය විසින්ම ඇයගේ කැමැත්ත මත තමා ගෙන්වා ගෙන අඹු සැමියන්සේ හැසිරුනු බවත්ය. නැතහොත් ඇයගේ චරිතය නරක බවත්, මීට පෙර අවස්ථාවල විවිධ පිරිමින් සමඟ ඇය මෙ‍ලෙස හැසිරී ඇති බවත්ය. එසේම අතවරයට ලක් වූ දැරිය මුදල් ලබා ගෙන මේ අයුරින් හැසිරීමට කැමැත්ත දක්වන තැනැත්තියක් බව පවා මෙබඳු නඩුවලදී විත්ති පක්ෂය සිය වාසිය තකා ඔප්පු කර පෙන්වීමට උත්සහ කරයි.මෙබඳු අවස්ථාවක දී, විත්ති පාර්ශවය ලක්වනුයේ ඉතාම අසරණ තත්වයකටය. විත්තියේ නීති හරස් ප්ර ශ්නවලදී එක් වරක් අතවරයකට ලක් වූ දැරිය සියළු දෙනා ඉදිරියේ දී යළි යළිත් මානසිකව දූෂණයට ලක් වේ.එක් වරක් කිසියම් පුද්ගලයෙකු අතින් අපයෝජනයට ලක් වූ දැරියක් දෙස සමාජය බලනුයේ වපර ඇසිනි. ඕනෑම අයෙකුට ඕනෑම දෙයක් කළ හැකි, එසේම ඒ සියළු දේ ඉවසිය යුතු තැනැත්තියක ලෙස අදාළ දැරියව හංවඩු ගසනු ලැබේ. මේ නිසා එබඳු අතවරයකට, දූෂණයකට ලක්වූ දැරියකට සිදුවූ අසාධාරණය පොලීසියකට, උසාවිකට නොපවසා නිහඬව ඉවසා සිටීමට බොහෝ මාපියවරුන් උත්සාහ ගන්නා බව ද පෙනෙන්නට තිබේ. එහිදී ද මුදල් හදල් නැති අය සැමදා අසරණය. වැඩිහිටියෙකුගෙන් අතවරයක් සිදුවී, ළමා නිවාසයකට හෝ පරිවාස භාරයට පත් කරවන දැරියන්ද එහිදී ද යළි යළිත්, වැඩිහිටි පිරිමින්ගේ අතවරවලට ලක්වීමට සිදුවීමේ සම්භාවිතාව ඉහළය. පාගා දැමීමට ලක් වූ දැරියටම තවත් අය විසින් හිංසා, කරදර, අතවර කරනු පෙනේ. කුඩාදැරියන් යනු සිය පසිඳුරන් ප්රීූණනය පිණිස ඇති සෙල්ලම් බෝනික්කන් නොවන බව වටහා ගැනීම වැදගත්ය. මෙලෙස කුඩා දැරියන්ට අතවර කරන බොහෝ වැඩිහිටියන් සිය අතවරවලට ලක් කරන දැරියගේ වයසේම වූ දූදරුවන් සිටින විවාහක පියවරු බව දැන ගැනීම පවා අතිශය ලැජ්ජාවට කරුණකි. තමාගේ දූ දරුවන් දකින විට වැඩිහිටි අයට ඇතිවන දරු සෙනෙහස එබඳු අය විසින් දූෂණ, අතවර කිරීම් වලට ලක්කරන දැරියන් කෙරෙහි ඇති කර නොගැනීමට හේතුව නොවැටහේ. කාමය දරු සෙනෙහසට ද වඩා බලවත්ව නැඟී යාහැකි බව මෙබඳු සිදුවීම් අනුව සිතාගත හැක. මින් පෙනෙනුයේ වැඩිහිටි දූෂකයා දැරියක ලෙස බලනුයේ කාමයෙන් විකෘති වූ සිතකින්ම වන බවයි. යොවුන් දැරියකගේ ලාබාල සිරුරේ මොළොක් පහසට ලොල්වීම නිසා, යුක්ති ගරුක බව පිළිබඳ තැකීමක් නැති සිතකින් කටයුතු කිරීමට මෙබඳු අවිචාරවත්, අදූරදර්ශී, අමන වැඩිටිහියන් පෙළඹෙන බව පෙනේ. එය දැඩි වරදකි. බොහෝ ස්ත්රීම දූෂණ නඩුවලදී, පැමිණිලි පාර්ශවයට සිදුවන අසාධාරණයක් වනුයේ, දූෂණ, අතවර, අප‍යෝජන සිදු වූ අවස්ථාවක දී, දැරියගේ ප්ර බල විරෝධතාවක් අදාළ ක්රිපයාවට එල්ල නොවූ බව විත්ති පක්ෂය විසින් තාර්කිකව ඔප්පු කර දැක්වීමයි. එබඳු අවස්ථාවකදී සාධාරණ සැකයේ වාසිය හිමිවනුයේ අදාළ වරද කළ ඒ නරුමයාටමය. බොහෝ විට කිසිදු සාක්කියක් නොමැති හෙයින් ඇතැම් විට දැරියට අතවර කළ පුද්ගලයාට නීතියෙන් ගැලවිය හැකි අවස්ථාද උදා වේ. යම් යම් අවස්ථා වලදී, අදාළ අතවරය සිදුවූ අවස්ථාවේ හැඳසිටි ඇඳුම් පැළඳුම් ආදිය නිසි පරිදි ඉදිරිපත් කිරීමට ඇති වූ ප්රගමාදය මත අධිකරණ වෛද්ය විද්යාටත්මක සාක්ෂි පවා එකී නඩුවට අදාළව ගොනු කර ගැනීමේ හැකියාව ද අහිමි වූ අවස්ථා ද තිබිය හැක. අවසානයේ දී වෛද්යඩ විද්යාකත්මක ශාක්ෂි ගොනු කර ගැනීමට නොහැකිවීමේ හේතුවමත එබඳු දේට ගොදුරුවූ දැරියකට නීතියෙන් හිමි විය යුතු පිළිසරණ පවා නොලැබී යාහැකි අවස්ථා ද තිබේ. එනිසා ලිංගික අතවර වලට ලක්විය හැකි දේවල් වලින් හැකිතාක් ප්රැවේශම්වීම මෙන්ම, එබඳු දේ සිදු වූවාට පසුව නීතිමය වශයෙන් පිළිසරණක් ලැබිය හැකි සාධක සහිතව ඒ පිළිබඳ පැමිණිලි කිරීමද වැදගත්ය. සමහරු අපකීර්තියට පත්වීම, සමාජ පිළිගැනීම අහිමි වීම වැනි හේතු නිසා තමාට සිදුවූ එබඳු ලිංගික හිරිහැරයක දී මුනිවත රකිති. එය නොකළ යුතු දෙයකි. මන්ද එබඳුදේ නිසා තවත් අසරණ අහිංසක දැරියක් ඒ කාමාතුර නරුමයාට බිලි වීමට ඉඩහැර නිකරුනේ බලා නොසිටිය යුතු බැවිනි. 17.කටුක සැබෑව සංවර්ධනය අතින් කොපමණ ඉහළට ගමන් කර ඇතැයි තොරතෝංචියක් නොමැතිව ප්රරලාප දෙඩුවද සත්යනය නම් ඊට ප්රතති විරුද්ධ දෙයක්බව පැහැදිලිවම වැටහේ. බොහෝවිට සංවර්ධනය සිදුව ඇත්තේ සුළුතර පාක්ෂික පිරිසක් අතර බව නම් කිව හැක. සමාජ සංවර්ධය යනු අතිශය පුළුල් විෂයකි. නමුදු බොහෝ දෙනෙකුට අද වෙන තෙක් මෙහි ගැබ්ව ඇති පුළුල් අර්ථය මැනවින් වැටහී නොමැත. බොහෝ දෙනෙකු ව්යාුජව කටමැත දොඩවමින් බාල් නැටීමට යොමු වනුයේ නිසි වැටහීමක් නැති නිසාය. ජනප්රි ය තීන්දු, තීරණවලට වඩා අගය කළ යුතු වනුයේ නිවැරදි දේයි. නමුදු අද ඇගයීමට පාත්රි වනුයේ ජනප්රිවය බව මිස නිවැරදි චින්තනය නොවේ. සංවර්ධනයේ මූලික වැදගත්කම ඇත්තේ සමාජ ආකල්ප වෙනස්වීම තුළය. නමුදු අද බෙහෙවින් දක්නට ලැබෙනුයේ සමාජ ආකල්ප පිරිහීම තවත් වේගවත් වෙද්දී බාහිරව මතුපිටින් සිදුකරන පැලැස්තර දෑමීමකට සමාන කෘතිම සංවර්ධනයකි. එය සංවර්ධනය යන නමින් හැඳින්විය හැකි දැයි යන්න ද වෙනම කථාවකි. අද බොහෝවිට සිදුවනුයේ සංවර්ධනයේ නාමයෙන් මිනිසුන්ව ඇන්දවීමකි. බොහෝ දෙනෙකුට තවමමෙය නොවැටහේ. ඔවුන් සිතනුයේ සංවර්ධනය සැබවින්ම සිදුවන බවකි. ඒ සඳහා ව්යාටජ චිත්රහ, මැජික් මවා පෙන්වනු ලැබේ. ඇස්බැන්දුම් වනාහී සැබෑවක් නොවන බව වැටහෙනුයේ කලක් ගත වූ පසුවය. ඒ සඳහා අවශ්යම බරපැන විය පැහැදම් වනුයේද තමන්ගේම සාක්කුවෙන් බව බොහෝ අය නොදනිති. ඒවා වෙනත් කෙනෙකු පෙන්වාදෙනවාටද අකමැතිය. පසුව මේවා වැටහිය හැක. නමුත් එවිට නම් පෙරහැර ගොස් තිබෙන්නට ද පුළුවන. රාජ්යර සේවය බොහෝ පිරිහීමට පත්ව ඇතිබව අද දසතින්ම නැ‍ඟෙන චෝදනාවකි. මීට හේතු විවිධය. ඇතැම් හේතු නිර්මාණය වී ඇත්තේ පාලක පක්ෂයේ වැරදි තීන්දු, තීරණ නිසාය. ඇත්ත තිත්තය. නමුදු ඒ තිත්ත ඇත්ත පිළිබඳ කථාබහ කළයුතුමය. ඊට හේතුව නම් කණට ප්රි යඋපදවන අසත්යු පැවසීමට වඩා තිත්ත වුවද සත්යුයේ කිසියම් මිහිරක් ඇති බැවිනි. එසේම බොහෝ දෙනෙකු සත්යප පැවසීමට බියය. ඒ තමන්ගේ තනතුරු වරප්රිසාද අහිමි වෙතැයි යන බිය හෝ එලෙස බිය ගැන්වීම නිසාම විය හැක. මෙහි දී සිහිපත් වනුයේ කුඩා දරුවන් අඳුරට බිය පත්වන බොළඳ ස්වරූපයයි. කුඩා දරුවන් සිතනුයේ අඳුරේ සියළුම අයහපත, නපුර, බිය ගැබ්ව ඇති බවයි. නමුදු ඒ දරුවන් වැඩිහිටි වියට එළඹෙත්ම එය මිත්යායවක් බව ඔවුන්ටම වැටහේ. එවිට කුඩා කළ ඔවුන් වෙළා පැවති අහේතුක බිය සැනෙකින් ඉවත්ව යයි. එසේම සත්යඔය පැවසීමට සමහරු තුළ ඇති බිය ද, කුඩා දරුවන් අඳුරට බිය වීමට බොහෝ සමානය. මිනිසුන්ට දැන ගැනීමට අවශ්යළ වනුයේ නීරස වල්පල් නොවේ. සත්යමය මිනිසුන්ට සමීප කරවීම අද සමාජ වගකීමක්ද වේ. බොහෝ අය මේ සමාජ යුතුකම හිතාමතාම පැහැරහරින බව පෙනෙන්නට තිබේ.මිනිසුන්ගේ දෙනෙත් නිලංකාර කරවන සුන්දර දේ බ‍ලෙන් පැටවීම සඳහා අති ධාවනකාරී සන්නිවේදන තරඟයක නිරත වීමට මිස, සාරධර්ම පිළිබඳ තැකීමක් කිරීමට යොමුවන අය දුලබය.

ආකල්ප පිහිරීම හා සමාජ මට්ටම

රජයේ සේවයේ යෙදී සිටින බොහෝ දෙනෙකු ස්ත්රීසන්ය. පුරුෂ පක්ෂයට වඩා ස්ත්රීරන්ට රජයේ සේවය ප්රිීය මනාප ස්ථානයක්වී ඇතිබව පෙනෙන්නට තිබේ. බොහෝවිට වැඩි වරප්රීසාද භුක්ති විඳිනුයේ ස්ත්රීයන් නිසා මෙබඳු පසුබිමක්ඇති වී ති‍බේ.අද මෙරට ස්ත්රිසයට කිසිදු සාමාජයීය නිදහසක් නැති බවක්, වරප්රනසාද කඩ වී ඇති බවක් යළියළි ඉස්මතු කර දීමට යම් යම් පිරිස් කැස කවන නමුදු, සැබවින්ම මෙරට තුළ වැඩි වෘත්තිමය වරප්රීසාද භුක්ති විඳිනුයේ ස්ත්රීයන් බව පැහැදිලිය. ඒ යථාර්ථය වසන් කරමින් ව්යා්ජව නඟන හඬ, සැබෑවක් නොවේ. එබඳු ළතෝනිහඬ නඟන අය කවුරුන්දැයි මඳක් විමසා බැලුවහොත් සත්යයය මනාව හෙළිපෙහෙළි වනු ඇත. බොහෝවිට එබඳු පිරිස් පිටුපස ඇති අදිසි හස්තය රාජ්යහ නොවන සංවිධානවල ඩොලර්, යූරෝ මිටි මඟින් මෙහෙයවනු ලබන බව සොයා ගැනීමට ලැබෙනු ඇත. ඔවුන්ට එසේ කරනුයේ ඇයිදැයි ඊළඟට පැණයක් ඇතිවේ. ඔවුන්ගේ සැබෑඅරමුණ මෙරට වැඩ කරන සමස්ත ස්ත්රි ය වෙනුවෙන් පෙනී සිට හඬ නැගීම නොවේ. ඔවුන්ටම අනන්යස වූ පුද්ගලික අරමුණ ඔස්සේ ඔවුන් ක්රිදයාත්මක වේ. අසරණස්ත්රීොන් වෙනුවෙන් ඔවුන් සැබෑ හඬක් නගන්නේ නම්,එසේ හඬ නැඟිය යුතු සැබෑ හේතු අනන්තවත් මේ සමාජය තුළ ඇත. නමුදු ස්ත්රී්වාදීන්ගේ වුවමනාව අවංක නැත. ඔවුන්ට වුවමනා බටහිර ගැති අධිරාජ්ය වාදී ආකල්ප මෙරට සංස්කෘතිය මත බලහත්කාරයෙන් පැටවීමට පමණි. ඒ සඳහා ඔවුන්ට අවශ්යෑ තරම් මුල්ය් ප්රතතිපාදන බටහිර ප්රතජාවගෙන් ලැබේ. නව යටත්විජිතකරණය නම් මෙයයි. පෙර දී අවි ආයුධ බලයෙන් බටහිර ජාතීන් සිදු කළ දෙය අද කරනුයේ හීන් නූලෙනි. ඒ අපේ සංස්කෘතිය හරහාය. රාජ්ය් සේවය පිරිහීමට ආකල්ප පිරිහීම බොහෝ‍ සේ බලපා තිබේ.‍ මුල් යුගයේ රාජ්යව සේවය යනු කිසියම් සමාජ තත්වයක් හිමිව තිබූ ඉහළ සමාජ පිළිගැනීමක් සහිත සේවයක් විය. නමුදු අද ඒ තත්වය රාජ්යව සේවය තුළ දක්නට නැත. ඒ වෙනුවට ඇත්තේ දේශපාලනඥයින් විසින් සිය අභිමතය පරිදි අතකොළු ලෙස භාවිතා කරනු ලබන රාජ්යප සේවයකි. තමන්ගේ දේශපාලන ව්යාභපාරවල නිරතව හිඳී වන්දිභට්ට සහචරයින් දැමිය හැකිතාක් නාම ලැයිස්තු මඟින් රාජ්යල සේවය තුළට රිංගවා සමස්ත රාජ්ය සේවයම බෙලහීන කිරීමට මූලිකවම වගකිව යුතුවනුයේ මෝඩ දේශපාලඥයින්ය. මීට එක් පක්ෂයක් හෝ පැත්තක් පමණක්ම වගකිවයුතු නොවේ. නිදහසින් පසුව එදා මෙදාතුර බලයට පැමිණි සෑම අ‍යෙකුම මීට එක හා සමානව වගකිය යුතුය. අවංක සිතින් පෙන්වාදෙන අඩුපාඩු, පාට කණ්ණාඩි දමා නිරීක්ෂණය නොකළයුතු වේ. විචාර පූර්වක බවට පැත්තක්, පක්ෂයක් අයත් නැත. බොරුවට මූණිච්චාවට සමහරු පැත්තක් නොගන්නා බව කීවද ඇතැම් අයට කුට්ටිය දුන්විට ඇට නැතිදිව වහා ඒ අතට නැවේ. නමුදු සියළු දෙනාම ඒ මිම්මෙන් නොමැණිය යුතුය. වරද කවුරු කළද, වරද වරදමය. කරන පුද්ගලයාගේ සමාජ මට්ටම අනුව වරදක්, නිවැරැද්දක් ලෙස බාර ගත හැකි නොවේ. ඇතැම් දේශපාලඥයින් ඇහැටකණට පේන යොවුන් දැරිවියන්ට රැකියා ලබාදීමට සම්මුඛ පරීක්ෂණ පවත්වා ඇත්තේ ඉහළ පෙලේ හෝටල් කාමරවලවීම, සේවයේ තරාතිරම පිළිබඳ මූලික වැටහීමක් ලබාගැනීමට ප්රේමාණවත්ය. මිනිසුන්ටද රටට හෙන ගැහුවද තමන්ගේ බඩ ගොස්තරය සුරැකේ නම් කමක්නැත.කිසිදු බුද්ධියක් නැති, උගත්කමක් නැති, දැක්මක්, ශිලාචාරකමක් නැති පුද්ගලයින් කෙරෙහි විශ්වාසය තබාකටයුතුකිරීම තරම් මන්ද බුද්ධික බවක් තවත් නැත.යමක් තමන්ට සිදුවූ විටදී පමණක්, ඉන් අකම්පාලවී දුක්වීමට වඩා නිය‍පොත්තෙන් කැඩියහැකිව තිබූඅවදියේදී එය කළ හැකි වූවා නම් වඩාත් උචිතය. ගිය හකුරට හැඬීමට වඩා තියෙන හකුර රැකගැනීම වැදගත්ය. එසේම යමක් සිදු වීමට පෙර කළ යුතුව තිබූ කාර්යයක් පසුවී හෝ වැටහීම වුවද සදාකල් රැවටීමට වඩා ප්රමමාණවත්ය. ඇතැම් දේ සෘජුව පැවසීමට වඩා ව්යංීගයෙන් පැවසීම එබඳුදේ වඩාත් හිතේ තදින් තැන්පත් වීමට හේතුවකි. එසේම අකුරු, වචන හඹා එන අර්ථයට වඩා ව්යංවඤ්ජනයට කෙරෙහි ඇලී කටයුතු කිරීමට රුචිකත්වයක් දක්වන මෝහ මූලික අයගෙන් ගැලවී යමක් විචාරපූර්වක ඉදිරිපත් කිරීමට ද එය විශාල පිටිවහලක් වේ. මිනිස් ගති ලක්ෂණ පිරිහී ගොස් තිබෙන තරමට අද එබඳුදේ සත්ව ගති ලක්ෂණ පවා අබිබවා යාමට සමත්ව ඇත. වර්තමාන කාල වකවානු තුළ බහුලව මිනිසුන් ලෙස උපත ලබනුයේ පෙර භව වලදී තිරිසන්, යක්ෂ, රාක්ෂ, ප්රේනත ආත්ම භාවයන් ලබා සිටි අය දැයි සැක සිතෙන තරමටම අද මිනිස් සමාජය සාරධර්ම අතින් පහළ මට්ටමකට වැටී ඇති අයුරු දැකගත හැක. බොරුව, වංචාව සිදු කරනුයේ ඇස් පනාපිටම වීම මෙහි ගැබ් වන ඛේදජනක බව වඩාත් තහවුරු කරවයි. වැරදි කරන අයට නිසි දේව දඬුවමක් අද යුගයේ නොමැත. සමහරුන් පිරිමින්ට වඩා ස්ත්රී න්ට වැඩිපුර සලකන බව පෙනේ. බටහිර ජාතීන් ස්ත්රිවය ප්රරමුඛය (Ladies are first) කියා සැලකීමද මීට නොදෙවනිය. ඒ පහසුවෙන් ස්ත්රිියකගේ නාහේ විඳ ගෙන සිය සංස්කෘතිය මෙරටට ව්යාaප්ත කරදැමීමට හැකි මඟක් සකසා ගැනීමට මිස වෙනත් හිතකර දෙයකට නොවේ. මෙරට සංස්කෘතිය තුළ කෙතරම් උසස් සත්චාරිත්ර තිබුණද ඇතැමුන්ට හොඳින් නින්ද යන්නේද බටහිරට ආවැඩුවහොත් පමණක්වීම අවාසනාවකි. ස්ත්රී්, පුරුෂ බව ජෛව විද්යා්ත්මක අනන්යවතාවයකි. එය ස්ථිර දෙයක් ද නොවේ.අද ස්ත්රී න් පමණක් නොව ස්ත්රීදන්ගේ ඇඹලයින් වීමටම පතා ගෙන මෙන් ඉපදී ඇති කිසිදු පෞරුෂත්වයක් නැති ඇතැම් පිරිමින්ද, හැකි තාක් උදව් උපකාර කරන්නේම මෙරටේ ස්ත්රී වාදී ආකල්ප තහවුරු කිරීමටය. මෙරට ජන සමාජය ස්ත්රීහවාදී ආකල්පවලින් අවුල් කර සමඟි සම්පන්න පවුල් ජීවිත කඩා කප්පල්කර සීසීකඩ විසුරුවා දැමීමට, සංස්කෘතියට විදේශීය, විජාතික ඉහඳ තැබීමට මොළය කළඳක් නැති අය සේ ක්රිුයා කරන අල්පවූදෙනෙකුගේ කටයුතු සමස්ත ජන ප්රලජාව කෙරෙහි ආරෝපණය කිරීමට තැත් කිරීම ද වරදකි. දැන දැන වැරදි කිරීම සමාව ලැබීමට සුදුසු හේතුවක් නොවේ.

සම්ප්රීදාය හා නූතන සමාජ චර්යාව

රාජ්යම සේවය බොහෝවිට ස්ත්රීකන්ගෙන් පිරීයාමට හේතුවද මෙබඳු කරුණුය. එසේම රාජ්යම සේවයේදී ස්ත්රි්යට පිරිමින්ට නොමැති යම්යම් වරප්රබසාද සලස්වා තිබීමද වඩාත් ස්ත්රීකන් රාජ්යම සේවයට‍ ඇඳීයාමට හේතුවකි. එය රජයේ බඳවා ගැනීම්වල මූලික ප්රීතිපත්තියකි. පිරිමින්ට රාජ්යම සේවය වඩා ප්රිිය නොවනුයේ එහි වැටුප් තල අවම මට්ටමක පැවතීමත්, නීති රීති අධිකව තිබීමත්, ඒකකාරී ස්වභාවයන් යටතේ සම්ප්රවදායික බවට මූලික ස්ථානය ලැබීමත් වැනි ‍කරුණු නිසාය. පිරිමියා යම්කිසි සේවා ස්ථානයක රාජකාරි කිරීමේ දී වැඩි වේලාවක් එකී ස්ථානවල නොරැඳීම නිසා ඊට එක් විකල්පයක් ලෙස හඳුනා ගනු ලැ‍බුවේ ස්ත්රීින්ව එබඳු සේවා ස්ථානවල එබඳු රැකියාවලට එම ස්වරූපයේ රාජකාරි සඳහා බඳවාගැනීමේ ක්රකම වේදයයි. රාජ්යව සේවයට එක්වීම සඳහා ස්ත්රීසන්ට විශේෂ වරප්රඳසාද සැලසී ඇත්තේ එකී පදනම අනුවය. නමුදු අද වන විට ඒ ක්රවමවේදයෙන් අපේක්ෂිත අරමුණු මුළුමනින්ම බිඳවැටී තිබේ. මේ නිසා ඉන් අපේක්ෂිත බලාපොරොත්තු ඉටු කරවා ගැනීමට නොහැකි වී තිබේ. ස්ත්රීතන් බහුලවීම නිසාම, කිසිදු කාර්යයක් නිසි ලෙස ඉටු‍ නොවන තැන් බවට සමස්ත රාජ්ය් සේවයම පත්ව තිබේ. ඉහළ නිලවල සිට පහළම ස්ථරය දක්වා සමස්ත රාජ්යන සේවයේ වැඩි දායකත්වයක් දරනුයේ ස්ත්රීතන්ය. හුදෙක් තමන්ට රජයෙන් සැලසී ඇති වරප්රාසාද භුක්ති විඳිනවා හැරෙන්නට මහජනයා වෙනුවෙන් සේවයකිරීමට මෙබඳු ස්ත්රීවන් තුළ කිසිදු ධනාත්මක ආකල්පයක් නොමැත. හැමදේම කෙරෙන තැනට වඩා නොකෙරෙන තැනට කටයුතු පිළියෙළ කිරීම මෙබඳු මහජන වරප්ර්සාද භුක්තිවිඳින ඇතැම් ස්ත්රීෙන්ගේ සිරිතයි. බදු මුදල් මඟින් සිය වැටුප්, වේතන ගෙවන බවක් වත් මොවුහු කල්පනා නොකරති. සමස්ත රාජ්යළ සේවය අප්රලසාදයට ලක් කිරීමේ චේතනාවක් නොමැති වුවද, වැරදි කරන ඇතැම් දූෂිත නිලධාරීන්ට කෙසේ හෝ සුදුහුණු ගෑම නම් වරදක් බව කිවයුතුය. ආරම්භකව රාජ්යම සේවය ස්ත්රීකන් බඳවා ගැනීමේ මූලික අරමුණු මේ වන විට බිඳ වැටීමකට තුඩු දිය හැකි යම්යම් කරුණුද මේවන විට උද්ගතව ඇති බව නොරහසකි. මන්ද බහුලව ස්ත්රී න් රාජ්ය් සේවය බඳවා ගැනීම නිසා එහි අද විද්යේමාන බොහෝ ආවේණික දුබලතා හා ගැටළු ඇති වී තිබෙන බව පෙන්වා දියහැක. අසංවිධානය අකාර්යක්ෂම බව, අපිළිවෙළ, දුර්වල කළමනාකරණය ආදී දේ එබඳු අයහපත් ලක්ෂණවලින් ස්වල්පයක් පමණි. 18.විෂම ආශාව සමාජ බිඳ වැටීම පිළිබඳ බොහෝ දෙනෙකුගේ කතාබහට මාතෘකාවක් වී තිබේ. සමාජයේ නීතිය,සාරධර්ම බිඳ වැටී ඇති බව ජනමාධ්ය් මඟින් පෙන්වා දේ. දැනට අප ඉදිරියේ පවතින්නේ පුදුමාකාර ලෙසට සෘණාත්මක ආකල්ප නිසා ඔද්දල් වූ සමාජයකි. වංචනිකයින්ට ඕනෑම බොරුවක් කර අනුන්ගේ මුදල් ගසා කෑමට ඉඩ හැර ඇත.සමාජය දුෂිත වීමට මූළික සමාජ සංස්ථාවවූ පවුල් ඒකකයේ බිඳ වැටීම බෙහෙවින් උපස්ථම්භක වී තිබේ. අද ඇත්තේ වාණිජ අර්ථක්රූමය විසින් ගිල ගන්නා ලද ගරා වැටුණු පවුල් සංස්ථාවකි. මේ ‍තුළ බිරිද හෝ ස්වාමියා විදේශගතවී ඇත. එසේ නොමැති නම් පැවති යුදමය වාතාවරණය නිසා සිය දෙමාපිය ඥතීන් අහිමි ඒ නිසාම සුරක්ෂිත බව නොලැබූ අසරණ ළමා පරපුරක් අප හමුවේ පවතී. එක් අංශයකින් වාණිජ අර්ථක්රරමයේ විවෘත දොරටු නිසා නිදහසේ රට තුළට ප්රතවේශ වන ආගන්තුක විනාශකාරී ගතිසිරිත් පැවතුම් බඳු දේ මඟින් ළමා පරපුර ඇතුළු සමස්ත ජනතාව ගිළ ගනිමින් ඇත. තවත් අංශයකින් මෙරට ඈත අතීතයේ සිටම කාන්තාවට පැවති ගෞරවණීය ස්ථානය ක්රාමයෙන් වියැකීයාම මාතෘ පදවිය හෑල්ලුවට ලක් වීමටක් බව පෙන්වා දිය හැක. විවිධ රාජ්ය නොවන සංවිධානවල අරමුදල් හා මූල්යත ප්රුතිපදාන හරහා මෙරට ක්රිහයාත්මක වන බෞද්ධ සංස්කෘතියට හානිකර ප්රාචාරාත්මක මතවාද යාන්ත්රපණය ද එකී සංස්කෘතික සෝදා පාළුව වේගවත් කරවීමට සමත්වී තිබේ. වාසි,ලාභවලට ගිජු වූ ඇතැම් බුද්ධිමතුන්ගේ නිහඬ ප්රළතිපදාව ද මේ තත්වය උග්ර වීමට හේතුවකි. ස්ත්රිවයට මේ රටේ හිමිවී තිබූ අද්විතීය ස්ථානය වූ මාතෘත්වයෙන් පහළට හෙළා එම ගුණ‍ය අවලංගුකර දමා ඇය වෙළඳ අර්ථ ක්රනමයේ මූල්ය උත්පාදක යාන්ත්ර්ණයක් කර ගැනීම පිණිස සකස් කරන ලද ස්ත්රීගවාදය වැනි මතවාද මෙරට සංස්කෘතියට රිංගවීම පිණිස බටහිරගැති විජාතික බලවේග කැසකවමින් සිටිති. ඒ වෙනුවෙන් විදේශීය මුදල් ඇති තරම් ඒ ව්යාරපෘතිවල නිරතව සිටින උදවියට අත්පත් වන බව එවැනි පරාජිත බෙලහීන මතවාදවලට ගොදුරු වී සිටින අහිංසක කාන්තා පර්ශවය නොදනිති.රෝග මුලින් ව්යාෙප්තකොට හෝ නිසි පිළියම් නොකොට අනතුරුව ඒ රෝගවලට ඖෂධ අලෙවි කර ඉන් මුදල් ඉපැයීමට හුරුව සිටින කපටි පුද්ගලයින්ගේ ක්රිඖයාකාරකම් එක් වරම වටහා ගැනීමට තරම් අසීරුය. ඒ අනුව අද සෑම ‍දෙනාටම ප්ර්ශ්න සේ පවතින ආර්ථික, සමාජයීය, ආගමික ආදී විවිධ සමාජ සංස්ථා ඇසුරේ ඇති ප්රගශ්න හුදෙක් ස්ත්රිශයටම ආවේණීක ඇයගේම ප්ර ශ්න ලෙස හුවා දක්වා ඒ කෙරෙහි ආකර්ශනය කරවා ගන්නා ලද අසරණ ස්ත්රිරන්ගේ මොළ ශෝධනයකරණයකට ලක් කරනු ලබන්නේ ඒ අයට ඒ බවක් කිසිසේත්ම නොදැනෙන ලෙසය. ස්වභාවයෙන්ම සිය අවධානය දිනා ගනු ලැබූ ආගන්තුක මතවාද කෙරෙහි නිරාසව ආකර්ශනයවීම සහජ මානව ලක්ෂණයකි.අනුකරණයට කැමතිබව ද තවත් මානව ගති ලක්ෂණයකි. මෙබඳු සහජ මානව ලක්ෂණ මනාව උපයෝගී කර ගනිමින් ස්ත්රීකවාදය ඔස්සේ සමාජයට කාමයේ මූළික බීජය කිසිදු අපහසුවකින් තොරව එන්නත් කරනු ලබයි. ඒ ද්ර්ව්යේවාදී ආර්ථික රටාවේ ප්රිවාහය ඔස්සේ සිය භාණ්ඩ හා සේවා පහසුවෙන් හා සීඝ්ර් ලෙස අලෙවි කර ගැනීමට සුදුසු වෙළඳපළක් මෙරට තුළ නිර්මාණයකිරීමේ යටි අභිලාශයෙනි. ඒ තුළ ස්ත්රිසයගේ මාතෘත්වයට ගරු කර පිරිනැමිය යුතු මානව අගය වෙනුවට හුදෙක් සුකොමළ නාරි දේහයේ මාංශමය වටිනාකම පමණක් වෙළඳ අගයකින් හුවා දැක්වීමට ප්රෙමුඛත්වය පිරිනැමී තිබීම මහත් අවාසනාවන්ත තත්වයකි. ඒ සඳහා නාරිදේහය දැක්වෙන වෙළඳදැන්වීම් සඳහා නිරුවතින් හා අඩ නිරුවතින් පෙනී සිටීම බහුල ලෙස සිදු වේ. ඒ තුළ කාමය දැනවීමද එහි අහිතකර ප්රාතිඵල සේ සමාජය තුළ කාමය සඳහා අනවශ්ය ප්ර චාරයක් ලැබීමෙන් ප්රහතිවිරුද්ධ පාර්ශව තුළ අනවශ්යී ලිංගික ආවේග කැළඹීම් ස්වරූපයෙන් මුදා හැරේ. කාමය සම්බන්ධ අපරාධකාරී චර්යා සඳහා අවශ්යක ඉඩකඩ පුළුල්වීම මේ නිසා ඇති වේ.

බෞද්ධ සංස්කෘතික අනන්යඇතාව

අනවශ්යද සේ සිරුර ප්රීදර්ශනය කිරීමට හෝ අයිතියක් ස්ත්රිකය සතු බව පැවසීම හෝ සිරුර දුටු පමණින් ලිංගික ආවේගවලින් මුසපත්වීමේ වරද ස්ත්රිඅය මත පැටවීම යනාදී ලෙස හෝ සමාජ වගකීමෙන් බැහැරව කටයුතු කිරීමට මෙහිදී කාන්තාවට හැකිදැයි බුද්ධිමත්ව සිතා බැලිය යුතුය. නිදහස හා සම අයිතිය ලැබීම පිණිස මාතෘත්වයට ගරු කරන දිගු මානුෂික සභ්යබ ඉතිහාසකට හිමිකම් කියන බෞද්ධ සංස්කෘතියට එරෙහිව සටන් වැදීමෙන් අත්කර දෙන ජය නව යටත් විජිතකරණයේ අදිසි හස්තය වෙත උරුමකර දීමට පළමු දෙවරක් සිතා බැලීමට කාලය පැමිණ ඇත. පෙරදිග සංස්කෘතිය ගොඩනැඟී ඇත්තේ පවුල කේන්ද්රී කර ගනිමිනි. බුදුදහමේ ආභාෂය ලැබීම නිසා එය වඩා සවිමත් බවට පත් විය. පෙරදිග සංස්කෘතියේ පවුල තුළ මවට හිමි වනුයේ ඉතා අද්විතීය ස්ථානයකි. පවුලේ සෙසු සාමාජිකයින් අතර මානව බැඳීම සවිමත් වනුයේ මවගේ භුමිකාව සවිමත් පදනමක් මත ගොඩ නැඟී ඇති හෙයිනි. ශ්රී ලාංකික බෞද්ධ සංස්කෘතිය තුළ විද්යනමාන වනුයේ පුරුෂ මූළික පවුල් සංස්ථාවක් බව සත්ය යකි. එනමුත් එය කිසිසේත් පුරුෂාධිපත්යනය තහවුරු වන පවුල් පසුබිමක් නොවේ. පුරුෂ මූළික යන්නේ අර්ථය පියාගේ ආරක්ෂාව පෝෂණය හා රැකවරණය නොමඳව ලැබෙන බවයි. දරුවන්ට අවශ්යර ආදරය හා සෙනෙහස ලැබෙනුයේ මවගෙනි. මේ යටතේ දරුවෙකුට අවශ්ය් සියළු ආවේදන සංතෘප්තිය මව වෙතින් ලැබේ. නිරෝගී ගුණ සම්පන්න දරු පරපුරක් ඇති දැඩි කිරීමේ කාර්යයේ දී මවගේ සමාජ ප්ර තිමානය පියා තරමටම හෝ ඊටත් වඩා ප්රුබල සේ පිළිගැනීමට ලක් විය. එදා පැවති සමාජ ක්රයමය යටතේ ස්ත්රිපය මව් පදවියේ වගකීම් දරන්නිකසේ පුරුෂයාගේ නොමඳ ගෞරවයට පාත්ර විය. ස්ත්රිාය පුරුෂයාගේත් පුරුෂයා ස්ත්රිසයගේත් අන්යෝටන්යර ගෞරවයට පාත්රය වූ පුරාණ සමාජ ක්ර්මය තුළ සාමකාමී සහජීවන සහනශීලී යුගදිවි ප්ර්තිපදාව මනාව රැඳී පැවතිණ. රෝම ලන්දේසි නීති ක්ර‍මය යටතේ විවාහය නීත්යාශනූකූලව ලියාපදිංචි කිරීමට ප්රැථම පුරාණ හෙළ සංස්කෘතිය තුළ විද්යකමානව පැවතියේ හුදෙක් නෛතික පදනමකින් පරිබාහිර ආදරය, අන්යෝ්න්යථ විශ්වාසය, ගෞරවය හා සෙනෙහස මත දැඩිව පදනම් වූ විවාහ ක්රකමයකි. ඒ තුළ අද බහුලව පවතින දික්කසාද නඩත්තු නඩු හබ, පවුල් ආරවුල්, අඹු සැමි ප්රළශ්න ආදිය නොවීය. පවුල තුළ පැණනඟින ප්රතශ්න විසඳා ගත්තේ අඹුසැමි ගැටළු බාහිර අයට නිරාවරණය නොවීය. ගෙයි ගිනි පිටට නොදීමට ‍හා පිටගිනි ගෙතුළට නොගැනීමට තරම් ඒ යුගයේ මිනිසුන් බුද්ධිමත් විය. අධිකරණයක සිවිල් නඩු විභාග වන අවස්ථාවක ගොස් නිරීක්ෂණය කළහොත් අද දිනකට කෙතරම් දික්කසාද නඩු ප්රඅමාණක් ගොඩ ගැසී ඇති දැයි බැලිය හැක. ඇතැම් විට ඒ වෙනුවෙන් වෙනම උසාවි පිහිටුවීමට අවශ්ය් වේ දැයි සි‍තේ. බටහිර රටවල පවුල් ප්රටශ්න සඳහාම වෙන් වූ ජංගමඋසාවි පවා පිහිටුවා තිබේ. සාධාරණ ලෙස කාම තෘප්තිය ලැබීම විවාහ දිවියක අරමුණයි. දැනට මෙරට ක්රිහයාත්මක වන රෝම ලන්දේසි විවාහ ක්රමමය යටතේ නීත්යා නූකූලව විවාහයට පත් වූ අඹු සැමි යුවළකට මෙහි සඳහන් ලෙස සාධාරණ කා‍ම තෘප්තිය ලැබීමේ කිසිදු බාධාවක් නැත. තම නීත්යායනූකූල වෛවාහික සහකරු හෝ සහකාරියගෙන් පරිබාහිරව කාම තෘප්තිය ලැබීම රටේ පවතින නීතිය අනුව වරදක් හෙයින් ඒ වරද සාධාරණ සැකයකින් තොරව ඔප්පු වූ අවස්ථාවක ඒ සඳහා නීතියෙන් දඬුවම් ලැබීමට සිදු වේ. විවාහයෙන් පිට සිදුකරන කාම තෘප්තීන් අනියම් ලිංගික සේවන ලෙස හැඳින්වේ. මෙවැනි අසත් දේ සඳහා මිනිසුන් යොමු වනුයේ තමාගේ සිත තුළ නැඟ එන යටපත් කළ නොහැකි අධික කාම රාගය නිසාය. කාමය තෘප්තිමත් කර ගැනීම සඳහා මිනිස් සමාජයෙන්ම ඒ සඳහා සුදුසු නීත්යානනූකූල ක්ර්මවේද සකස්ව ඇති විට ඒ සඳහා නීතියෙන් පිටතට ගොස් කාම තෘප්තිය ලැබීම සමාජය අවුල්ව යාමට හේතුවකි. ඒ නිසා එය වරදක් සේ පිළිගැනෙන පරිදි සමාජ ප්රැතිමාන සකස්ව තිබේ. මේ සමාජ ප්රිතිමාන පසු කාලයක දී නීතියක් බවට පත්ව ඇත. බෞද්ධ සමාජ ප්රඇතිමානය නම් පංචශීල ප්ර්තිපදාවයි. එය සමාජය කෙරෙහි මෛත්රී පූර්වකව පැවතිය යුතු මූලික ස්ථාවර පහක් පිළිබඳ පෙන්වා දෙනු ලබයි. මෙහි අන්තර්ගත වනුයේ ප්රාවණඝාතය, සොරකම, සාවද්යබ මෛථුනය, මුසාවාද හා මත්ද්රරව්යෙ යන සමාජගත පැවැත්ම බිඳ හෙළීමට ආධාර වන මූලික කරුණු පහකින් වැළැකීම යහපත් ‍බව පෙන්වා දේ. මින් කාමේසු මිච්ඡාචාරා යන තෙවන කරුණින් අදහස් වන්නේ සාවද්යම මෛථුනයෙන් වැළකීමයි. මෙහි සඳහන් සාවද්ය් මෛථුනය යනු කුමක්ද? මේ පිළිබඳව සඳහන් සාම්ප්ර දායික අර්ථකථනවල දැක්වෙනුයේ නීත්යාහනූකූල විවාහ දිවියට පරිබාහිර අනියම් විවෘත ලිංගික ඇසුර සාවද්යන මෛථුනය බවයි. නියම හා අනියම් බව දැක්වීමේ සීමාව කුමක්ද? එය නීතියද? එසේ නම් පංචශීල ප්රමතිපදාව ආරක්ෂා කිරීමට රෝමලන්දේසි නීතිය අවශ්යී විය යුතුය. මේ නීති එදා නොතිබිණ. එසේ නම් මෛථුන සේවනයේ සීමා වැරදි හෝ හරි යැයි දැන ගන්නේ කෙසේද?

සමය ප්රයතිමාන හා සමාජ ආකල්ප

මෙසේ අර්ථ දැක්වීම වැරදි නොවුණත් එම අර්ථ දැක්වීමේ එක්තරා සීමා සහිත බවක් පවතින බව පෙනේ. මෙහි සඳහන් මෛථුන සේවනයේ සීමාව වූ කලී අධික බවේ සීමාවයි. යමෙකු අධික ලෙස මෛථුන සේනයේ යෙදේ නම් එය සාවද්යය මෛථුන සේවනයයි. එසේම මධ්යුස්ථ බවකින් මෛථුන සේවනයේ යෙ‍දීම නිරවද්යන මෛථුන සේවනයයි. ඒ මිස මෛථුන සේවනය පිණිස යොදා ගන්නා ස්ත්රී , පුරුෂයින් ගණන නොවිය යුතුය. මක් නිසා ද යත් ඇතැම් රටවල එක් අයෙකුට වඩා වැඩියෙන් නීත්යා නූකූලව විවාහ කරගැනීමට අවසර තිබෙන හෙයිනි. මුස්ලිම් රටවල පවතින විවාහ නීතිය මීට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක. ඒ රටවල පුරුෂයෙකුට නතමාට නඩත්තු කළ හැකියාව තිබේ නම් ස්ත්රීහන් සතක් දක්වා විවාහ කර ගැනීමට පුළුවන්කම තිබේ. නමුදු බෞද්ධයෙකුට විවාහ කරගැනී‍මට නීත්යාිනූකූල අවසරය තිබෙනුයේ එක් ස්ත්රි්යක් හෝ පුරුෂයෙකු පමණි. එසේ නම් බෞද්ධ සමාජ පසුබිම අනුව එක් බිරිඳකගෙන් සෑහීමකට පත්විය යුතුය. මේ ගණනට වඩා වැඩිවීම කාමයේ වරදවා හැසිරීමකි. නමුදු මුස්ලිම් නීතිය අනුව එක් පිරිමියෙකුට බිරින්දෑවරුන් සතක් දක්වා විවාහ කරගැනීම කාමයේ නිවැරදිව හැසිරීමකි. මෙහි දී අධි කාම පරිභෝජනයට ආගමේ රැකවරණද ලබා දී ඇත. එවිට පංචශීල ප්ර තිපදාව අනුව බෞද්ධයාට කිසියම් අසාධාරණයක් සිදුවන බවක් පෙනේ. මෙසේ විවාහ කරගැනීමට අවසර තිබුණා කියා ඒ සෑම අයෙකු සමඟම අසීමාන්තිකව මෛථුන සේවනයේ යෙදීමට අවශ්යහ නැත. මෙහි වරද සිදුවී ඇත්තේ අදාළ කාම මිථ්යානචාර යන්න අප අර්ථකථනය කරගනු ලබන ආකාරය අනුවය. සැබවින්ම මෙහි දී ගත යුතු වනුයේ කුමන ස්ත්රී , පුරුෂයින් ප්රැමාණයක් එරටේ වංලංගු නීතිය අනුව විවාහ කරගනු ලැබූවත් කාමයේ හැසිරීම කිසියම් සීමාවක් අනුව පාලනය විය යුතු බවකි. ඒ අනුව මුස්ලිම් විවාහ නීතිය අනුව භාර්යාවන් සතක් විවාහ කරගෙන කාමයේ සීමාසහිත බව අපේක්ෂා කිරීම කිසියම් අවදානමක් ගැනීමක් හා සමානය. මුස්ලිම් විවාහ නීතිය මඟින් අභ්ය්න්තර සදාචාරයට කිසිදු අනුබලක් මින් නොලැබේ. මුස්ලිම් විවාහ නීතිය අනුව කාම මිථ්යාඟචාරයට නීතිමය ප්රාතිපාදන ද සැපයී ඇත. නමුදු බෞද්ධ පසුබිම අනුව ඒක භාර්යා, ඒක ස්වාමි විවාහය අනුදත් නිසා, සදාචාර ප්රනතිපදාවට නීතිමය ආවරණයක් ද සැලසී තිබේ. මේ නිසා බෞද්ධ පසුබිම තුළ ආරක්ෂාවක් සැපයේ. කිසියම් සංකල්පයකට නිර්වචනයක් සැපයීමේ දී අදාළ නිර්වචනය මඟින් එකී සංකල්පය මුළු මනින්ම විග්රයහ නොවී එහි එක් දේශයක් පමණක් පැහැදිලි කිරීමේ දුර්වලතාවය මෙහි විද්යළමානය. දැනට මෙරට ක්රි්යාත්මක වන රෝම ලන්දේසි නීති ක්රාමය අනුව අන්යෝවන්යහ ප්රිතිවිරුද්ධ ලිංගික ස්ත්රි යක් හා පුරුෂයෙක් එක් වී ඔවුන්ගේ විවාහය නීත්යාපනූකූල ලෙස ලියාපදිංචි කිරිමෙන් අනතුරුව ඔවුන් අඹු සැමියන් ලෙස එක්ව ජීවත්වීම ඇරඹීම සම්ප්රේදායයි. මෙකී අඹු සැමියන් ලෙස දිවි ගෙවීම යනු සමාජ සම්මත ලෙස විවාහ සංස්ථාවට ඇතුළත්ව ඔවුන් දෙදෙනා අතර පමණක් ලෙස සීමා කරනු ලබන නීත්යාජනූකූල ලිංගික ඇසුරයි. මෙහි කිසිදු ගැටළුවක් නොමැත. සමාජය මෙය එකහෙළා අනුමත කරන බැවිනි. විවාහ වී දූදරුවන් ලැබීම සමාජ සම්මතය ලෙස ද සැලකෙන හෙයිනි. මීට වඩා වෙනස් වූ අසම්මත කාම සේවන ක්රරම මෙරට සංස්කෘතියට හෝ සදාචාරයට නොගැලපේ. එසේම ඒවා නීතියට ද පටහැනිය. විවාහ ජීවිතය විවිධ පැතිකඩ යටතේ විවිධ ස්වරූපයෙන් විග්රඒහ කළ හැක. විවාහය හුදෙක් ලිංගික ජීවිතයට පමණක් ලඝු කර නිර්වචන සැපයිය නොහැක. එසේ වුවහොත් ඉන් නිරූපණය වනුයේ විවාහයේ එක් සීමා සහිත පැතිකඩක් පමණි. කිසියම් සංකල්පයකට නිර්වචනයක් සැපයීමේ දී අදාළ නිර්වචනය මඟින් එකී සංකල්පය මුළු මනින්ම විග්රිහ නොවී එහි එක් දේශයක් පමණක් පැහැදිලි කිරීමේ දුර්වලතාවය මෙහි විද්යමමානය. එනිසා විවාහය පිළිබඳ සාකච්ඡාවක දී එහි සියළු පැතිකඩ පුළුල්ව අරමුණු කිරීම අවශ්ය‍ය. විවාහය යනු නීතියෙන් එක්වීම පමණක්ම නොවේ. පුරාණ ලාංකේය සංස්කෘතියට අනුව විවාහය ලියාපදිංචි කිරීමක් නොවීය. විවාහ ප්රාිප්ත යුවළගේ කැමැත්ත මත, අදාළ පාර්ශව දෙකේ වැඩිහිටි අනුමැතිය පරිදි, දෙදෙනා එක්ව වාසය කිරීමට ඇරඹීම මෙරට පුරාණයේ පැවති ක්ර මයයි. නමුදු එක්ව වාසය කිරීම ඇරඹූ දාසිට මියයන තුරුම එබඳු විවාහයන් සුරැකිය පැවතිනි. දික්කසාදවීම් එබඳු විවාහයන් තුළ නොවීය. එය අනෝන්යා විශ්වාසය,ගරුත්වය,සාරධර්ම මත මනාව රැඳී පැවති විවාහ සංස්ථාවක් විය. අපේ සංස්කෘතික සාරධර්ම ශිෂ්ට නොවන බව පවසා අපව ශීලාචාර කිරීමට බටහිර ජාතිකයින් ඔවුන්ගේ නීතිරීති විවාහය සඳහා මෙරට තුළ භාවිතා කිරීම ඇරඹීය. දික්කසාදවීම් හා බටහිර සංස්කෘතියට අනුව වරදක් නොවන කාමයේ වරදවා හැසිරීම් සියල්ල අපට බෝ වූයේ ඒ ව්යාහජ සභ්ය ත්වයේ නීතිරීති වලට මෙරට වැසියන් හුරුකරවීමත් සමඟය. විවාහය ලියාපදිංචි කිරීම අපේ සංස්කෘතියට එක්වූයේ මෙරට බටහිර විදේශීය ජාතීන්ගේ ආධිපත්යලයට යටත්ව තිබූ සමයේදීය. දැනට මෙරට විවාහය ලියාපදිංචි කිරීමේදී ක්රි යාත්මක වන්නේ රෝම ලන්දේසි නීති ක්රතමයයි.ඒ අනුව අන්යෝ න්යල ප්රිතිවිරුද්ධ ලිංගික ස්ත්රිනයක් හා පුරුෂයෙක් එක් වී ඔවුන්ගේ විවාහය නීත්යා නූකූල ලෙස ලියාපදිංචි කිරීමෙන් අනතුරුව ඔවුන් අඹු සැමියන් ලෙස එක්ව ජීවත්වීම ඇරඹීම සම්ප්රවදායයි. විවාහයේ පරමාර්ථය ලිංගික ආශාව සපුරා ගැනීම පමණක් නොවේ. එසේ වුව ද විවාහයක පදනම ලිංගික ජීවිතය බව පිළිගත හැක. ප්රරති විරුද්ධ ලිංගික අය දෙදෙනකු තුළ ඇති වන විවිධ ස්වරූපයේ කායික, මානසික අවශ්ය තා විවාහ ජීවිතය තුළ ඇත. විවාහ වූ අළුත ලිංගික ජීවිතයට වැඩි නැඹුරුවක් පැවතිය ද කල් ගතවීමේ දී එහි මානසික පැතිකඩ වඩාත් ශක්තිමත් වේ. මෙය සිදුවනුයේ දෙදෙනා අතර ඇති අවබෝධය වැඩිවීම සමඟමය. වයසින් හා ජීවිත අත්දැකීම් වලින් මෝරායාම ද මෙයට හේතුවක් විය හැක. මෙකී අඹු සැමියන් ලෙස දිවි ගෙවීම යනු සමාජ සම්මත ලෙස විවාහ සංස්ථාවට ඇතුළත්ව ඔවුන් දෙදෙනා අතර පමණක් ලෙස සීමා කරනු ලබන නීත්යාමනූකූල ලිංගික ඇසුරයි. මෙහි කිසිදු ගැටළුවක් නොමැත. සමාජය මෙය එකහෙළා අනුමත කරන බැවිනි. විවාහ වී දූදරුවන් ලැබීම සමාජ සම්මතය ලෙස ද සැලකෙන හෙයිනි. මීට වඩා වෙනස් වූ අසම්මත කාම සේවන ක්රවම මෙරට සංස්කෘතියට හෝ සදාචාරයට නොගැලපේ. එසේම ඒවා නීතියට ද පටහැනිය.එලෙස හැසිරීම නිසා නීතියෙන් දඬුවම්ලැබේ.එසේම එලෙස දඬුවම්දීම ලෝක සම්මත සදාචාරයටද එකඟය.

විෂම ආකල්ප හා සමාජ ගැටළු

බටහිර රටවල ස්ත්රීක පුරුෂ ලෙස අන්යෝාන්යැ ප්රමතිවිරුද්ධ ලිංගිකයින් අතර පමණක් නොව සමලිංගිකයින් අතර පවා ආවාහ විවාහ හා ලිංගික සබඳතා බහුලව ඇතිවන බව පෙනේ. ඒ රටවල සංස්කෘතික පරිසරයම ඒ සඳහා කිසියම් ඉඩකඩක් නිර්මාණය කර දී තිබෙන නිසා ඒ තත්වය උදා වී තිබේ. බොහෝවිට බටහිර රටවල එරට නීති පද්ධතියෙන් පවා මෙබඳු අසම්මත චර්යා සඳහා අවසර ලබාදී ඇති බව ද දක්නට ලැබේ. බොහෝ බටහිර රටවල කාමයේ වරදවා හැසිරෙන අය හඳුන්වනුයේ ලිංගික වෘත්තිකයින් හෝ ශ්රඑමිකයින් යන නමිනි. එය සෙසු වෘත්තියක් හා සමානව කායික ශ්ර මය කැප කර සිදුකරන රැකියාවක් බව එබඳු රටවලදී සමාජ පිළිගැනීමක් පවා හිමිව තිබීම සාරධර්ම දෘෂ්ටිකෝණය අනුව දැඩි අවාසනාවන්ත තත්වයකි. එවැනි රටවල එබඳු අයට වෘත්තිය අයිතිවාසිකම් පවා ලබා දී තිබේ. ඒ රටවල ස්ත්රීම, පුරුෂ දෙපක්ෂයම හරි හරියට බහුලව මෙබඳු වෘත්තීන්වල නියැලෙන බවද වාර්තා වේ. කුඩා දරු දැරියන්ද සිය අධ්යා පන වියහියදම් පියවා ගැනීම සඳහා සිය අධ්යාාපනයට අමතරව මෙබඳු අර්ධකාලීන වෘත්තීන්හි බහුලව නිරතවන බවද පැවසේ. විශ්වවිද්යානල වැනි උසස් අධ්යා්පන ආයතනයින්හි සිසු සිසුවින් පවා සිය උසස් අධ්යාාපනික හා දෛනික වියහියදම් පියවා ගැනීමට මෙබඳු වෘත්තීන්හි අර්ධකාලීනව නිරතවන බවද දැන ගැනීමට ලැබේ. මෙබඳු දේ එම රටවල සංස්කෘතියට අමුතු දේ නොවූව ද මෙරට සංස්කෘතියට අනුව බෞද්ධ සාරධර්මවලට එකඟ නැත. ඒ හැර ජෛව හා වෛද්යේ විද්යාමත්මක පර්යේෂණ මඟින් ද ඔවුන්ට විශේෂ සහන සැලසී තිබේ. ඒවා බටහිර සමාජවලට ආගන්තුක නැත. ඔවුහු බොහෝවිට ප්රේකෘතියට වඩා විකෘති හැසිරීම්වලට ප්රිඒය කරති. ඒ නිසා එබඳු ජෛව විකෘතිතා ස්වභාවික සංසිද්ධිවලට වඩා අගය කොට සලකා කටයුතු කරන බව පැහැදිලිවම දැකගැනීමට ලැබේ. යම් යම් පුද්ගලයින් උපතින්ම ජානගතව මෙබඳු සංසිද්ධි උරුම කර ගෙන පැමිණෙන බව නූතන වෛද්ය විද්යාගත්මක පර්යේෂණ මඟින්ද සොයා ගෙන තිබේ. ඒ කෙසේ වුවද බෞද්ධ දෘෂ්ඨිකෝණය අනුව කාම ආ‍වේදනය විෂම හා විකෘත බවට පමුණු වනුයේ විෂම ලෝභය නිසා බව පැහැදිලි කර දී තිබේ. විෂම ලෝභය නිසා ලිංගික හැඟිම් වුවද ඇති වනුයේ විකෘතිවය. ස්ත්රීි හෝ පුරුෂ ආශා,ආකල්ප, හැඟීම් ස්වභාවික පසුබිම යටතේ පිහිටනු ලබන්නේ එක් පුද්ගලයෙකු උපතේදී උරුම කරගන්නා ලිංගික අනන්යිතාව අනුවය. නමුදු මීට වෙනස් තත්ව පවා නූතනයේ බහුලව දැක ගැනීමට ලැබේ. ස්වභාවික තත්ව අනුව ස්ත්රීද,පුරුෂ දෙදෙනෙකු තුළ වෙන් වෙන්ව තිබිය යුතු ආශා,ආකල්ප,හැඟීම් පවා එකම තැනැත්තා හෝ තැනැත්තිය සතුව පවතින බව පෙනේ. මේ අනුව ඇතැම් ස්ත්රී න් තුළ ස්ත්රිතයක සතුව ආකල්ප හැඟීම් හා ආශා වලට අමතරව පුරුෂයෙකු සතුව තිබිය යුතු වූ එබඳුම ‍චෛතසික ගතිලක්ෂණ උරුමව ඇතිබව පෙනේ. එසේම පුරුෂයෙකු සතුව තිබියයුතුවූ පුරුෂබව හඟවන චෛතසික ගතිලක්ෂණවලට අමතරව ඇතැම් පිරිමිතුළ ස්ත්රීඑයක සතුව තිබිය යුතුවූ ස්ත්රී චෛතසික ගතිලක්ෂණද පවතින බව දැකගත හැක.මෙය ලිංගික ආශාවේම විකෘතියකි. මෙසේ ඇතිවූ මෙබඳු ජන්මගත අකුසල විපාක මත විකෘති වූ ස්ත්රීග, පුරුෂ ලක්ෂණ සහිතව යමෙකු උපත ලැබිය හැකි බව පැහැදිලිය. ජෛවවිද්යාිව අනුව y ජානය මඟින් පුරුෂබවද x ජානය මඟින් ස්ත්රීැත්වය ද අඟවයි. මින් Y ජානය මඟින් පුරුෂ බවට ද හා x ජානය මඟින් ස්ත්රී බවට ද අදාළ ගති ද්විතීයික ලිංගික ගති ලක්ෂණ අදාළ නව ජීවීයා කරා රැගෙන එනු ලබයි. මේ අනුව යමෙකු උපත ලැබීමේ දී ඔහුට හෝ ඇයට පිහිටීමට අවශ්යී ලිංගනිර්ණය පිණිස xy මඟින් පුරුෂබවද xx මඟින් ස්ත්රීි බව ද ලබයි. මේ අනුව පිරිමි දරුවෙකු xy මඟින් ද ගැහැණු දරුවෙකු xx මඟින් ද උපත ලබයි. පියාගෙන් හා මවගෙන් දරුවෙකුට අවශ්ය xy හා xx ජාන ලැබේ. එසේ වුව ද, යම් විකෘති තත්ව නිසා මේ ස්වභාවික වරණය වෙනස්ව ඊට පටහැනි විය හැකි ඇතැම් අවස්ථා ද උදා විය හැකි බව ජෛව විද්යානවේ සඳහන්ව තිබේ. සමහරු ඉපදීමෙන් පසුව යම් අවස්ථාවක දී ද්විතියික ලිංගික ගති ලක්ෂණ හුවමාරු වේ. එසේ හුවමාරු නොවුන ද, ජීවත්ව සිටින කාල පරිච්ඡේදය තුළම, තමාගේ ස්වභාවික ද්විතීයික ලිංගික ගතිගක්ෂණ වලට ප්ර,තිවිරුද්ධ ගති ලක්ෂණ ප්ර කට කරන අය ද දැකගත හැකිය. එසේ xyy සහ xxy යන විෂම ජාන යුගළ ලැබීම එක් පුද්ගලයා තුළම ප්රකතිවිරුද්ධ ලිංගික ගති ලක්ෂණ ඇති වීමට හේතුවකි. ඉපදීමෙන් පසුව ලිංගිකත්ව මාරුවීමට (Trans Sexuality ) ද මෙය ඉවහල් විය හැක. ඇතැම් විට‍ එක් තැනැත්තා තුළම ද්වි ලිංගික අනන්යනතාවද දැකගත හැක. විවෘත සමාජයේ දී මේ බැව් හෙළි වුවහොත් ලැජ්ජාවට පත්ව අපහසුතාවයට ලක්විය හැකි බැවින් එබඳු අය සිය අසාමාන්ය ලිංගික අනන්යාතාව සඟවාගෙන සිටීමට වඩාත් රුචි කරති. යම් හෙයකින් සිය අසාමාන්යං ලිංගික අනන්යාතාවට ගැලපෙන වෙනත් අයෙකු හමුවූ විටදී පමණක් ඒ කෙනාට පමණක් මෙබඳු දේ අනාවරණය කිරීමට ඔවුහු නොපැකිලෙති. බොහෝවිට ඔවුනොවුන්ගේ ලිංගික ආශා තෘප්තිමත් කරගැනීමට පවා එබඳු සමාන ලක්ෂණ ඇති අය යොදවා ගැනීම මෙබඳු අයගේ සුවිශේෂී වූ ලක්ෂණයයි.ඒ අය තමාට නිසියාකාරව ගැලපෙන සහකරු, සහකාරිය හමුවූ විටම වහා හඳුනා ගැනීමට තරම් දක්ෂය.ඔවුහු හැඟීම්වලට මූලිකත්වය ලබාදී කටයුතු කරන්නට පෙළඹි අයයි. මෙබඳු අයගේ තවත් සුවිශේෂිතාවක් වනුයේ ලිංගික බලහත්කාරය කෙරෙහි ඔවුන් දක්වන දැඩි අකැමැත්තයි. ඔවුන්ගේ සිතැඟි මනාව හඳුනා ගන්නා අයට පමණක් සෙනෙහස මත පදනම්ව ඔවුන් සමඟ යහපත් සබඳතා පැවැත්විය හැක.

මානව ආකල්ප හා පුද්ගල අනන්යමතාව

ලිංගික අනන්ය තාව පිළිබඳ ගැටළුකාරී බවකින් පෙළීම මෙබඳු අයගේ ලක්ෂණයකි. ඔවුන්ගේ ඇතැම් චර්යාවන් නිසා ඔවුන්ව සමාජයේ නොයෙක් ලෙස හෙළිවේ. ඇතැම් ස්ත්රීඔහු පිරිමින් භාවිතා කරන ඇඳුම්, උපකරණ ආදියට රුචි කරති. එසේම ඇතැම් පිරිමි කාන්තා යට ඇඳුම්, රෙදිපිළී ආදියට රුචි කරති. ඇතැම්හු සිය ප්රකතිවිරුද්ධ ලිංගිකයන් හඳින පළඳින ලෙස හැඳ, පැළඳ, සැරසී සිටීමට පවා ප්රිරය කරති. බොහෝවිට සිය නියම ලිංගික අනන්ය තාව සඟවා විරුද්ධ ලිංගික අනන්යිතාව කැපී පෙනෙන අයුරින් හැඳ, පැළඳ, සැරසී සමාජයේ පෙනී සිටීමට වඩාත් ‍රුචි කරනුයේ මෙබඳු අයයි.ඔවුන් ලිංගික සබඳතා පැවැත්වීමට පවා වඩාත් රුචිකරනුයේ සිය ප්රගති විරුද්ධ ලිංගික අය සමඟ නොවේ. ඔවුන් විරුද්ධ ලිංගික අනන්යිතාව හුවා දක්වා ආකර්ශණය කර ගැනීමට වෑයම් කරනුයේ සමාන ලිංගික අයමය.මෙය එක්තරා මානසිකරෝගී චර්යාවක් ලෙසද දැක් වේ. සමලිංගිකතාව ජෛවමය කරුණක් බවද වර්තමානයේ අනාවරණය වී ඇත. එසේ නම් මෙබඳු අය උපත ලබනුයේ විෂම ලෝභයේ කර්ම ඵල විපාකය වශයෙන් යැයි සිතිය හැක. පුරුෂයෙකුව සිටියදී ස්ත්රීෙ ලක්ෂණ ගති සිරිත් පහළවීම හා ස්ත්රියයකව සිටියදී පුරුෂ ලක්ෂණ ගති සිරිත් පහළ වීම ජීවවිද්යා දෘෂ්ඨිකෝණය අනුව බටහිර වෛද්යවවිද්යාි ග්රෂන්ථයන්හි පුළුල්ව විග්රිහ කර තිබේ. හෝමෝන විපර්යාස, සිරුරු පරිවර්තනයවීම, මනසේ සිතුවිලි මට්ටමේ ඇති වන විවිධතා වැනි විවිධ පරාස යටතේ එබඳු විග්ර හ දක්වා ඇත. ලිංගික පරිවර්තනවලට සාර්ථකව මුහුණ දීම සඳහා බටහිර ශල්ය වෛද්ය්විද්යාාව සමත්ව සිටී. එහිදී සිදුවනුයේ මානසිකව යම් අයෙකු පෙන්වන ලිංගික අනන්යශතාවය ගැලපෙන පරිදි ඒ පුද්ගලයාගේ කායික ලිංගික අනන්යයතාව ශල්යි කර්මයක් මඟින් වෙනස් කිරීමයි. මෙහි දී තමාගේ රුචිකත්වය අනුව ලිංගික ඉන්ද්රිකයයන් බද්ධ කරනු ලැබේ. මෙමඟින් ස්ත්රිමයකට පුරුෂයෙකුගේ ලිංගික අවයවද, පුරුෂයෙකුට ස්ත්රි්යකගේ ලිංගික අවයවද ශල්යිකර්මයක් මඟින් ලබාගත හැක. මේ ලිංගික ඉන්ද්රිකයයන් බද්ධ කිරීමේ ශල්යිකර්ම බටහිර රටවල සාමාන්යල දෙයක් තරමට සුලබය. මේ සියළු දේ තුළ ගැබ්ව ඇත්තේ කාම තණ්හාවේ විවිධ පැහැ හා හැඩතල අතර පරාසයකි. ස්ත්රිදයක වුව ද පුරුෂයෙකු වුව ද තණ්හාව වර්ධනය වීම ‍ දුකට කරුණක් බව බුදු දහම අනුව පෙන්වා දිය හැක. ස්ත්රිෙයක පුරුෂ බව තුළ සර්වතෝභද්ර‍ය යැයි හඟින අතර පුරුෂයෙකු ස්ත්රීව බව තුළ සියළු සුන්දරතාව සමලංකෘතවී යැයි හඟියි. තමාට නොමැති දේ උසස් යැයි වරදවා හඟියි. සසර අති දීර්ඝ බැවින් සසර ගමනේ දී ස්ත්රීර පුරුෂ බව හුවමාරුවෙමින් පැවතීම හා එසේ පෙරභව පුරුදු පුහුණු වූ සිතිවිලි පරම්රාවන් යළි කිසියම් ලෙසකින් ක්රිියාත්මකවීම යනාදිය මෙබඳු විෂම කාම සංකල්ප පහළවීමට හේතු වී ඇති බව පෙනේ. භෞතිකව ස්ත්රීී, පුරුෂ වශයෙන් ප්රදතිවිරුද්ධ ලිංගික අනන්යුතාවක් සහිතව උපත ලබා ඇතිව සිටිය ද, තමාට ප්රවති විරුද්ධ ලිංගිකයින්ට නොව තමාගේම ලිංගිකත්වය දරණ අයටම ආශා කරන අය ද සිටිති. ප්ර තිවිරුද්ධ ලිංගික අයට වඩා පහසුවෙන් තමාව තේරුම් ගත හැකියාව ඇති බව සමාන ලිංගික අය තුළ පිහිටීම මෙබඳු චර්යාවලට ඇඳී යන අයගේ ආකල්පයක් බව පෙනේ. ප්රලති විරුද්ධ ලිංගිකයින්ට උරුම වූ ඇතැම් චර්යා රටා, ආකල්ප තමාගේම ලිංගිකත්වය දරණ අයටම කළාතුරකින් පිහිටා තිබීම මීට එක් හේතුවක් වීමට ඉඩ තිබේ. ඇතැම් විට ප්රරතිවිරුද්ධ ලිංගික අයට ඇලුම් කරනවාට ද වඩා දැඩි ලෙස මෙබඳු අය කෙරෙහි සිත බැඳී යන්නට හැක. බොහෝ අයගේ දැඩි මිත්රධ සබඳතා පිටුපස මෙබඳු අසම්මත බැඳීම් ද පැවතිය හැක. එබඳු බොහෝ බැඳීම් කායික සබඳතා දක්වා දුරදිග නොගිය ද යටි සිතින් දැඩිව ඇලුම් කරන බව දක්නට ලැබේ. එබඳු අය සමඟ අඬදබර කර නොගැනීමද,මෘදු ලෙස සැලකීමද දක්නට ලැබේ. බොහෝවිට‍ සිය විවාහ සහකරුට,සහකාරියට වඩා එබඳු අයට දැඩි ඇල්මක් දැක්වීමටද ඉඩ තිබේ.එබඳු අය විවාහජීවිතකට එළඹියද එය නමට පමණක් පවත්වන විවාහයක් වියහැක.ඔවුන්ගේ කායිකආශා විෂම වන බැවිනි. ඇතැම් ස්ත්රී න් කෙරෙහි පිරිමි තුළ වත් නොදැක්වෙන පරිදි පිරිමිකමක් දිස් වේ. එබඳු ස්ත්රීසන් හැඩි දැඩි මාංශ පේශී සහිත සිරුරකට හා රළු ගතිගුණ වලට හිමිකාරියන් වේ. පිරිමි මෙන් සියළු කටයුතු වල දී සෙසු ස්ත්රීශන් පරයා ඒවායේ මූලිකත්වය ගෙන ක්රිමයා කරනුයේ මෙබඳු ස්ත්රීමන් බව දැකගත හැක. මෙබඳු සමහර ස්ත්‍රීන් තවත් ස්ත්රිනයක හා සබඳතා පවත් වනුයේ පිරිමියෙකු පෙම්වතියක ඇසුරු කරන්නාක් පරිදිය. බොහෝ විට පිරිමියෙකු බඳු හැඩි දැඩි රළු ගතිගුණ උරුම ස්ත්රීසන් ඇසුරු කිරීමට වඩාත් රුචිකත්වයක් දක්වනුයේ ද පුරුෂ පක්ෂයේ අය නොවේ. ස්ත්රීි ගතිගුණ අධිකව ඇති බොහෝ සුකොමළ ලාලිත්යාවත් ස්ත්රී න්ම බව පැහැදිලිවේ. එබඳු ස්ත්රීගන්ට අවශ්යණ ආරක්ෂාව සැපයෙනුයේ පිරිමි බඳු ස්ත්රීකන්ගෙනි. එසේම ඇතැම් පිරිමි කෙරෙහි ස්ත්රීතන් තුළ වත් නොදැක්වෙන පරිදි මෘදු සුකොමළ ස්ත්රී ලාලිත්ය්යක් ප්ර.කට වේ. මුහුණ, දෙ ඇස්, දෙ බැම, සිරුරේ විවිධ හැඩතල කාන්තාවකගේ බඳු රූමත් ස්වරූපයක් ගැනීම, ඇතැම් විට පුරුෂ බව ප්රුකට කරන සිරුරේ රෝම, රැවුල නිසි සේ නොවැඩීම, සිහින් ස්වර සහිත කටහඬ හා මෘදු, සුකොමල ගතිගුණ උරුම වීම වැනි ලක්ෂණයක් හෝ වැඩි සංඛ්යාිවක් මෙබඳු පිරිමි තුළ දැකගත හැක.

විවිධ රුචිකත්ව හා ආශා

පිරිමියෙකු ස්ත්රිුයකට ආශා කරනුයේ ඒස්ත්රි්ය සතුව ඇති මෘදු ලාලිත්ය්මය ස්වරූපය නිසාය. එය ස්ත්රීි භාව රූපයයි. එසේම ස්ත්රිියක පිරිමියෙකුට ආශා කරනුයේ ඒපිරිමියා සතු ශක්තිමත් හැඩිදැඩි පිරිමි ස්වරූපටයි.එය පුරුෂභාවරූපයයි. ඇතැම් ස්ත්‍රීන්තුළ පුරුෂභාවරූපයට අනන්යම වූ ඇතැම් ‍කායික,මානසික ලක්ෂණ ඇත.එසේම ඇතැම් පිරිමින්තුළ ස්ත්රීු භාවරූපයට අනන්යමවූ ඇතැම් කායික,මානසික ලක්ෂණ ඇත.යම් ස්ත්රිේයක් පිරිමියෙකුට ආකර්ශණය වන්නාක් මෙන්ම මෙබඳු පුරුෂ ගතිලක්ෂණ සහිත වෙනත් ස්ත්රිකයක හා අනුරාගී වියහැක. එසේම යම් පිරිමියෙක් ස්ත්රි යකට ආකර්ශණය වන්නාක් මෙන් මෙබඳු ස්ත්රීර ගතිලක්ෂණ සහිත වෙනත් පිරිමියෙකු හා අනුරාගී වියහැක.මතුපිටින් ඒ බවක් ප්ර දර්ශනය නොකළද යටි සිතින් මෙබඳු හැඟීම්,ආශා,ආකල්ප ඇතිවීම අරුමයක් නොවේ.ලෝකයේ පවතින සදාචාර සීමා වලට අනුගතව චර්යා පැවතියයුතු නිසාම මෙබඳු ආශා සිතින් මැඬ පවත්වාගෙන වාසයකිරීම සාමාන්යම ශිෂ්ටසම්පන්න අයගේ ලක්ෂණයකි. නමුදු රහසේ අවස්ථාව ලැබුවිට සැඟවී මෙබඳු චර්යාවට පෙළඹිය හැකිබව මේ ගති ලක්ෂණ ඇතිඅයතුළ විද්යමමාන නෛසර්ගික ලක්ෂණයකි.බොහෝවිට සමාජයේ අසන්නට ලැබෙන ඇතැම් පිළිකුල් සහගත විවිධ විෂම වූ මානව ලිංගික චර්යාවල සැඟවූ පැතිකඩ තුළ මෙබඳු දේ බහුලය. දිවා කාලයට වඩා එබඳු අය වඩා කැමති රාත්රිවයටය.ඒ ඔවුන්ගේ විෂම චර්යා, ආශා පහසුවෙන් වඩා හොඳින් මුඳුන් පමුණුවා ගැනීමට හැකි වාතාවරණයක් සැලසෙනුයේ රාත්රීහ කාලයේදී බැවිනි. රාත්රීණ කාලය නිශාචරවූ සළෙළුන්ට වඩාත් නිදහසේ හැසිරිය හැකි වාතාවරණයක් සලස්වාලනු ලබයි. බොහෝ විට තමාගේ වෙනත් පුරුෂ මිත්ර්යින්ට වඩා ඇතැම් පිරිමි මෙබඳු අය අයට වැඩි රුචිකත්වයක් දැක්විය හැක. මෙබඳු හැඟීම් හෝ ආකල්ප කිසිසේත් නිවැරදි හෝ සදාචාර සම්පන්න නොවේ. ඒවා අනිවාර්යයෙන්ම පාපීය, ගුප්තය, අසම්මතය. එසේම මෙබඳු ආශා, ආකල්ප හෝ හැඟීම් කිසිදු ලෙසකින්වත් යහපත් යැයි සාධාරණීකරණය කළ නොහැක. අඳන කඬක් හැඳ දිය නාමින් සිටී ඡවි වර්ණ සමක් ඇති මහා කච්චායන මහ රහතන්වහන්සේ පිලිබඳ කාම සංකල්ප පහළ කර ගැනීමේ පාපය නිසා පුරුෂයෙකුව සිටියදීම ස්ත්රිනයක වූ සෝරෙය්ය සිටුවරයා පිළිබඳ ධම්මපදයේ සඳහන්ය. ප්රාටතිමොක්ෂ විනය ශික්ෂාපද අතර පවා මෙබඳු කරුණු නිසා ඇතිවන ඇවත් වලින් මිදී සංවරව කටයුතු කිරීම පිණිස පැණ වූ ශික්ෂාපද විද්යකමානය. මේ නිසා වර්තමානයේ මෙන් එබඳු දෑ බහුලව ප්රතචාරය නොවූමුත් මානව සිතුම් පැතුම්හි පවතින ව්යා කූල ස්වභාවය මැනවින් ප්රතකට කිරීමට බුදුරදුන් ධරමාන කාලයෙහි පවා සිදු වූ එවැනි සිදුවීම් හොඳින්ම සෑහේ. කාම යන පාලි වදන කැමති යන අර්ථය දේ.කාමෙති යන ව්යටවහාරය එය ක්රිායා පදයක් ලෙස භාවිතා වන අකාරයයි. රාග හා තණ්හා යන වදන් දෙකට විශේෂණ වී කාමරාග හා කාමතණ්හා ලෙස ද මෙම වදන භාවිතා වේ. කාමයවිඳීම කෙරෙහි ඇතිවන කැමැත්ත කාමඡන්දය ලෙස හැඳින්වේ. පොදුවේ කාම යන්නෙන් පසිඳුරන් ගෙන් ගන්නා අරමුණු කෙරෙහි සිතෙහි ඇතිවන කැමැත්ත අදහස් වේ. පංචශීල ප්ර තිපදාවේ තෙවන ශික්ෂා පදය වන කාමේසු මිච්ඡාචාරා යනුවෙන් මෙහිදී ඇස,කණ,නාසය,දිව හා සම යන පංච ඉන්ද්රිකය අනුසාරයෙන්ම ලබා ගනු ලබන අරමුණු කෙරෙහි කැමැත්ත අදහස් නොවන අතර ඉන් අදහස් වන්නේ හුදෙක් මෛථුන සේවනයම බව අවධාරණය කර දක්වා තිබේ. මෙයට හේතුව ජීව වර්ගයා කෙරෙහි විද්ය මාන වෙනත් ඉන්ද්රිවය ධර්ම හා සැසඳීමේ දී ලිංගික ආවේදනයෙහි ප්රදබලත්වය වඩා අධික බැවින් සත්ව චිත්ත සන්තානය ඒ කෙරෙහි වඩා පහසුවෙන් හා වේගවත්ව ග්රවහණය වන බැවිනි. මේ හේතුව නිසා මිනිසුන් වරදට වඩා ප්රවබල ලෙස පෙළඹීමක් ඇති වේ. යමක ඇති ආදීනව වලට වඩා ආශ්වාදය ‍කෙරෙහි අධික ලෙස පුහුදුන් සිත ඇදී යන හෙයිනි. 19.බිඳුණු කැඩපත අද විවාහ ජීවිතවල විවිධ ක්ර මානුරූපී වෙනස්වීම් සිදු වී තිබේ. වර්තමාන සමාජය බොහෝ සංකීර්ණය. ඒ නිසාම විවාහ ජීවිතවල විවිධ පැතිකඩ ඉතා සීඝ්ර.ව වෙනස් වෙමින් පවතී. අද ඇත්තේ ස්ත්රියය හා පිරිමියා සමතැන උසුලන සමාජයකි. බටහිර රටවල කෙසේ වෙතත් මෙරට දී නම් උගත්කම ලබා සමාජ ඉතා ඉහළ සමාජ මට්ටම් නියෝජනය කරන ස්ත්රී න් බොහෝ පිරිසක් සිටිති. මෙරට පුරුෂ පක්ෂය ඇතැම් අවස්ථාවලදී මේ නිසා උසුලනු ලබන්නේ දෙවන පෙළ මට්ටමක් ලෙස දක්විය හැක. ඒ තරමින් මෙරට කාන්තා නිදහස, සම අයිතිවාසිකම් ස්ථාපිත වී තිබේ. ආගමින්, සමාජ, ආර්ථික, සංස්කෘතික, සාහිත්ය මය, අධ්යාෙපනික, වෘත්තීමය ආදී බොහෝ සමාජ පැතිකඩ වල ස්ත්රීමය මූලිකත්වය ගෙන ඇත. එසේ ගැනීමට හැකි පරිදි ඇයගේ අයිතිවාසිකම් ස්ථාපිතව ඇත. බුදුද දහමින් ලද ශික්ෂණය මත ලාංකේය සමාජය තුළ ස්ත්රියයට ඇත්තේ ඉතා ගෞරවණීය පිළිගැනීමකි. එසේම සමාජයීය වශයෙන් මෙරට සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්රිවයට හිමි වනුයේ ප්රපධානත්වයකි. වර්තමානයේ දේශපාලනික ස්ථරයතුළ පවා ස්ත්රිිය අනුක්‍රමයෙන් පෙරට එනු දක්නට ලැබේ. ජනාධිපති, අගමැති, ඇමති තනතුරු ආදී ඉහළම සමාජ මට්ටම්වල සිට නොයෙක් විෂය ‍ක්ෂේත්රනවල ලාංකේය ස්ත්රිගයට ප්රසධාන විධායක තනතුරු හිමිවිය. බොහෝ රාජ්ය් අමාත්යාංරශ හා දෙපාර්තමේන්තු ආදියෙහි ද පිරිමියා අබිබවා ස්ත්රිකය එහි මුල්පුටුවලට පැමිණීමට සමත්ව සිටී. මේ නිසා පවතින සමාජ ක්රආමයේ ඇතැම්විට ස්ත්රිසය සිටිනුයේ පිරිමියාටද වඩා ඉහළ ස්ථානයකය.මේ තත්වය මත ස්ත්රි යට පෙරට වඩා විශාල වගකීමක් දරන්නට සිදුවීම මත ඇයගේ විවාහ සංස්ථාවට පවා අයහපත් බලපෑම් එල්ල වී තිබේ. පැහැදිලිවම විවාහ ජීවිතයතුළ පෙර යුග පරම්පරාවලට අයත් ස්ත්රිලයක සිදුකළ කාර්ය භාරය ඉටු කරන්නට අද යුගයේ ස්ත්රීයන්ට මේ නිසා නොහැකිවී තිබේ.එය ඉතාමත් අයහපත් අන්දමින් වර්තමාන ස්ත්රිේයගේ විවාහ දිවියට බලපා ඇත. මන්ද සමාජය වෙනස්වූ පමණින් සමාජය සතු ආකල්ප ක්ෂණිකව වෙනස් නොවන බැවිනි. අදටත් විවාහ දිවියක සියළු වගකීම් හා කාර්යයන් සියල්ල සිය බිරිඳ විසින් ඉටුකළ යුතුය යන පැරණි හණමිටි චින්තනවල බොහෝ පිරිමි කොටුවී සිටින බව පෙනේ. මේ ආකල්ප සෑම පිරිමියෙකු තුළම නැතත්, කළාතුරකින් හෝ එබඳු අදහස් ඇති පිරිමි දැකිය හැක. ගෘහණියක ලෙස සිය මිත්තණිය, මව විසින් ගෘහය තුළ සිදු කළ කාර්යභාරයට සමාන කාර්යභාරයක් කාර්ය බහුල නූතන යුගයේ රැකියාවක නියුතු සිය බිරිඳගෙන් ද බලාපොරොත්තුවීම එතරම් ප්ර ඥාගෝචර නොවේ. වේලාව නොවරදවා සියතින් උයාපිහා ආහාර පානාදිය සකස් කොට ලබාදීමට හා තමා කෙරෙහි සිය බිරිඳ‍ගේ මුළු අවධානයම යොමුව පවත්වා ගැනීමට පුරුෂයින් හා සම සමව කාර්යබහුල වෘත්තියක නිරතවන ඇයට අපහසුවිය හැක. එම අවස්ථාවලදී සිය කෝපය ඇය පිටින් නොයවා හැකිතාක් නම්යඅශීලීව සිතා කටයුතු කළහැකි නම් යුග දිවිය තුළ මතුවිය හැකි බොහෝ ගැටළු අවමකර ගැනීමට ඉඩලැබේ. සමහර කාරුණික පිරිමි බිරිඳ ඉවුම් පිහුම් වගකීම්වලින් මුදවා තැබීමට ආහාර පානාදිය පිටතින් ලබා ගැනීමට ක්රි යා කරන බව පෙනේ. මේ බව දකින රැකියා ස්ථානවල වෙසෙන ඇතැම් කපටි ස්ත්රීාන් පවුල් දිවියේ නැති අවුල් ඇවිලවීම පිණිස, ආහාර පානාදිය සියතින් සකස්කර ලබාදීමට බිරිඳට ඇති නොහැකියාව පිළිබඳ විවිධ ඉච්ඡා බස් පවසා එබඳු පිරිමින්ව අනවශ්යබ ලෙස කුපිත කිරීමට පවා වෑයම් කරන බව ද නොරහසකි. රැකියාව නිම‍කර නිවසට පැමිණීමෙන් පසු පිරිමි බොහෝවිට හුරු පුරුදුව ඇත්තේ සිය විවේකය මැනවින් භුක්ති විඳීමටය. නමුදු ඒ තත්වය ඇතැම් විවාහක ස්ත්රිේයකට නොමැත. ඇයගේ අවාසනාව නම් මේ තත්වය පිරිමින්ට නොවැටහීමයි. පිරිමි සිතනුයේ තමා ප්රනධානියා නිසා නිවෙසේ කාර්යය ඉටු කිරීම බිරිඳක සතුවූ වගකීමක් වන බවයි.

අවබෝධය හා චර්යාව

පුරාණ විවාහ ජීවිතයේදී ස්ත්රි ය පිරිමියාට කිසියම් යටපත් පහත් බවකින් වාසය කිරීමට හුරු පුරුදුව සිටී නමුදු වර්තමාන සමාජයේ පිරිමින්ට එදා තිබූ මුලික ස්ථානය අද හිමි නොවේ. ඊට විවිධ හේතු බලපා තිබේ.නිරායාසයෙන් සමාජයේ තමාට හිමි මුල් තැන නිසා, පිරිමි බොහෝවිට, අධ්යාරපනික, සමාජයීය, ආගමික, සාහිත්යබ කලා ආදී ක්ෂේත්රපවල ඉදිරියට යාමට වෙහෙස නොගනී. නමුදු ස්ත්රිිය එසේ නැත. තමාට සමාජයෙන් හිමිව ඇති අඩු සමාජ පිළිගැනීම, සමාජ මට්ටම නිසා ස්ත්රි්ය ඒවා අබිබවා ආත්ම ධෛර්යයෙන් ස්ථානෝචිත ප්රටඥාවෙන් ක්රිඅයා කිරීමට කුඩා කළ සිටිම උගනී. ඒ නිසා යමක් කමක් අවබෝධවන කල වයසට පැමිණෙන විට, තනිවම නැඟී සිට අභියෝගවලට මුහුණ දිය හැකි ආකාරය පිළිබඳව ස්ත්රි යකට ඇත්තේ හොඳ වැටහීමකි. පිරිමියා එකම තැන පල්වීමත්, ස්ත්රියය වැරවෑයමෙන් මූලිකත්වය ලැබීමත් සමාජයේදී බොහෝදුරට දැක ගැනීමට ලැබේ. හැම පිරිමියාම මෙසේ කම්මැලි, අලස සහගතව කටයුතු නොකරතත්, ඒ අයුරින් ක්රිැයා කරන අයද මේ සමාජයේ දී දක්නට ලැබේ. බොහෝවිට ස්ත්රීැන් ද සමාජයේ සියළු පිරිමි මැනීම සඳහා එබඳු අය නිර්ණායකයක් කරගනු පෙනේ. එය වැරදිය. මන්ද බහුතරයක් එසේ නොවන බැවිනි. බොහෝ වෙර වෑයමෙන් කටයුතු කර යම් සමාජ මට්ටම්වලට පැමිණිමට උත්සහ ගන්නා විට, එබඳු ස්ථානවල මුල්බැස සිටින සෙසු ස්ත්රීකන් පවා උදව් උපකාර කරනුයේද තවත් ස්ත්රි යකට මිස, පිරිමියෙකුට නොවේ. එබඳු ස්ථානවල සිටින ඇතැම් පිරිමින් පවා උදව් උපකාර කිරීමට ඉදිරිපත් වනුයේ පොත්ත රතු ඇහැට කණට පේන ස්ත්රීමන්ටම මිස පුරුෂයින්ට නොවේ. ඒ දුබලතා වලින් තොරවූ පිරිමි ද සිටින නමුදු බහුලව නොවේ. මෙරට සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්රීදවාදීන් දක්වන කිසිදු පුරුෂාධිපත්යසයක් නොමැත. වර්තමාන පවුල්දිවියතුළ පවා එදා පිරිමියාට තිබූ ස්ථානය අද නැත.ඒ වෙනුවට පිරිමියාට පවුලතුළ වුවද හිමි වනුයේ ද්විතීයික ස්ථානයයි.පවුල්දිවිය තුළ ඇතැම්විට සිය බිරිඳටද වඩා පහළ වගකීමක්,කැපකිරීමක් දරණ පිරිමිහුද සිටිති.මොවුන්ට බොහෝවිට තමා විවාහකයෙකු බව සිහිපත්වනු‍යේද නිදහස උපරිමව භුක්තිවිඳ යළි නිවසට පැමිණි පසු පමණි.එබඳු අවස්ථාවල සිය බිරිඳ පෙනෙනුයේ ගිලදැමියහැකි රසවත් අහරක් තනාදියහැකි කෝකියෙකු පරිදිය. ඇතැම් පිරිමින්ට ඇවැසිවූ විට තමා රිසිසේ භාවිතයට ගතහැකි ලිංගික මෙවලමක් ලෙස බිරිඳ පෙනීමද තවත් වරදකි. පවුල්සංස්ථාවතුළ පිරිමියාට හිමිවතිබූ මූලික තැන අහිමිකරගැනීමට වගකිව යුතුවනුයේද වගකීමක් නොමැතිව ක්රිසයා කිරීමට හුරුපුරුදුවූ පිරිමින්මය.පවුලේ මුළුබර සිය මව්වරුන්ගේ කරමත පටවා වගකීම් නොමැතිව කටයුතු කළ සිය පියවරුන්ගේ ඇතැම්ක්රිේයාකලාප නිසා සමස්ත පිරිමින් ගැනම සාවද්යන ආකල්පවල පසුවූ බොහෝස්ත්රීබන්ද විවාහවූ පසු සිය සැමියා පිළිබඳව මුලින්ම දරනුයේද එතරම් හිතකර හැඟීම් නොවේ.එබඳු අදහස්,ආකල්ප දුරුවීමට නොව වඩාත් තීව්රවීමට විවාහක පිරිමින්ගේ ඇතැම් නොමනා ක්රි්යාකලාපද හේතුවන බව කණගාටුවෙන් යුතුව වුවද කියයුතුමය. එබඳු පවුල්වල දියණිවරුන්ටද යළිත් මවගෙන් හා සිය පියා ඇසුරෙන් ලැබෙනුයේ පිරිමි පිළිබඳ හිතකරවූ ආකල්පද නොවේ.මෙසේ පරම්පරා කිහිපයක් පුරාම වසංගතයක් පරිදි සාවද්යබ ආකල්ප ව්යාපප්තවීම ඉතා අයෝග්යාවූ දෙයකි. පවුල් සංස්ථාව තුළ පිරිමි ගෘහ මූලිකත්වය දරනු ලබනුයේ ගෘහ මූලික නාම ලේඛනවලට පමණි. පවුල් දිවියේ කුදුමහත් වූ සෑම අංශයකම නොනිළ ආධිපත්යපය දරනුයේ ස්ත්රිටයයි. ඒ ආධිපත්යකය පිරිමියා පෙරට දමා ලබන රහස් ආධිපත්යයයකි. ඒ පිළිබඳව මැනවින් දන්නේ එබඳු විවිධ සීමාවලට කොටු වී අපහසුතා මැද ජීවත්වන එබඳු උදවියම මිස සෙසු අය නොවේ. එක්තරා ලෙසකට ඒ ස්ත්රීු ආධිපත්යබයේ එක්තරා සුන්දර පැතිකඩක් ද නොපවතිනවා නොවේ. සෑම දෙයකටම නිකරුනේ කරදරවීමට ඇති අලසකම නිසාද හැම වගකීමක්ම බිරිඳ පිට පවරා අත පිස දමා ගැනීමට උත්සහ දරන ඇතැම් පිරිමිද සිටිති. නිවසේ පිළිස්සුණු විදුලි බල්බයක්වත් මාරුකර ගැනීමට නොහැකිව ඒ සඳහා කාර්මිකයින් කැඳවන ඇතැම් පිරිමි ද සිටිති. සිය දූදරුවන් ගැන පවා නිසි ලෙස සොයා බැලීමට උනන්දු නොවන ඇතැම් පියවරුද වෙසේ. තම දරුවන් ඉගෙනුම ලබන පංතිය පවා ඇතැම් පියවරු නොදනිති. බොහෝ අය ලෝකය අඟවනුයේ එකකි. නමුදු සැබෑ තත්වය වෙනත් දෙයකි. ලෝකෙට පරකාසේ ගෙදරට මරගාතේ සේ හැඳින්වෙනුයේ මෙබඳු අයයි. වෘත්තීය ජීවිතයේ ඇති කාර්ය බහුලතාව නිසාම නිවසේ වගකීම් වලින් කර ඇරීමට යොමු වූ අය, ලොවට පවසනුයේ සිය වගකීම් බිරිඳ පවරාගෙන ඒ කාර්යන්වලින් ඇයගේ කැමැත්තෙන්ම තමා නිදහස් කළ බවකි. බිරිඳගේ සෑම කාර්යකදීම ඇය පසුපස ආරක්ෂකයෙකු පරිදි යන එන පිරිමි මෙන්ම, බිරිඳ ඉදිරියට දමා එය ආවරණයක් කොට පසුපස සිට, කටයුතු කිරීමට හුරුවූ පිරිමිද සිටිති. කුඩා කළ සිටම සිය මවගේ දැඩි ආදරය, රැකවරණය ඇතිව ඇති දැඩි වූ පිරිමින් මෙසේ ස්ත්රි යකගෙන් රැකවරණය ලබා ගැනීමට හුරුවූ අය ලෙස දැක්විය හැක. සමහරු අසනීප වූ විට හැසිරෙනුයේ පොඩි දරුවන් මෙනි. ස්ත්රීැන්ට සිය සැමියාද තමාගේ සෙසු දරුවන් අතර වැඩිමල් දරුවා ලෙස මෙබඳු අවස්ථාවලදී පෙනේ. මව්වරුන් සිය පුතුට දියණිවරුන්ට වඩා අධික ලෙස සෙනෙහෙවන්තකම් පා සලකනු ලැබේ. සිය මවගෙන් තරමටම නොලැබෙතත්, එබඳු පිරිමි විවාහ කරගැනීමට වඩා කැමති මෘතෘ භාර්යාවකි. එනම් තමාට මවක මෙන් ආදරය දැක්වීමට හැකියාව ඇති බිරිඳකටය. නමුදු සමහර ස්ත්රීවන් කැමති පියෙකු සේ රැකවරණය සැපයිය හැකි පිරිමින්ටය. පෙර යුගවල දී ආදායම් උපයන්නා ලෙස පිරිමියාට හිමිව තිබූ අද්විතීය ස්ථානය අද අහිමි වී තිබේ. අද ස්ත්රිෙයද ආදායම් උපයන්නියකි. බොහෝවිට සැමියා පමණටම හෝ ඇතැම්විට සැමියාට ද වඩා වැඩි වැටුප් හා වේතන ලබනා විවාහක ස්ත්රීඋන් අද සමාජයේ ඉතා බහුලය. සැමියාට සමාන හෝ වැඩි ආදායමක් උපයමින් ඒ සමඟ සැමියාට වඩා වැඩි දායකත්වයක් පවුල් ජීවිතය මනාව පවත්වාගෙන යෑමට ස්ත්රීසන් විසින් දරනු ලැබේ. මේතුළ ස්ත්රියයකට පවුල් දිවියේ මුල් තැන හිමි වීම වුවද එක්තරා අයුරකින් සාධාරණ බව පෙනේ. පිරිමියෙකුට තමාගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ කාර්ය බහුලතාව නිදහස හේතුවකි. නමුදු ඒනිදහස විවාහක ස්ත්රිායකට නැත. පිරිමියෙකුට සිය ශාරීරික අපහසුතාව නිසා විවේකගැනීමට මනාව ඉඩකඩ තිබේ. නමුදු ඒ අවස්ථා ස්ත්රිියකට නැත. බොහෝ විට අසනීපයෙන් පෙළෙන සිය සැමියාට අවශ්යඒ සාත්තු සප්පායම් කිරීමට ද සිදුවනුයේ බිරිඳටමය. මේ නිසාම බොහෝ පවුල්වල බිරින්දෑවරු විසින් සිය වැඩිමහල් දරුවා සේ සලකනු ලබනුයේ ද සැමියන්මය. බොහෝ පිරිමි ද එබඳු සැලකිලි බිරිඳගෙන් අපේක්ෂා කරති. දූ දරුවන්ට කවා පොවා, නිවසේ ඇති සියළු වැඩ කටයුතු හමාර කොට වුවද ඇයට නිදහසක් නොමැත. කාර්ය බහුල වෘත්තියක නිරතවන සැමියෙකුට අවේලාවල ලැබිය හැකි දුරකථන ඇමතුම් ආදී දේවලට පවා පිළිතුරු බැඳීමට සිදුවනුයේ බිරිඳටමය. ඇතැම් පිරිමි කාර්ය බහුල බව කෙසේ වෙතත් සෑම දෙයකටම බිරිඳ පෙරට දමා ඒ පිටුපස සැඟව සිට ක්රිඇයා කිරීම පුරුද්දක් කරගෙන ඇති බවද පෙනෙන්නට ඇතිබව ද නොපවසා සිටිය නොහැක. කුඩා වියේදී සිය මවගේ දැඩි රැකවරණය‍ට හා නිරන්තර සොයා බැලීම්වලට යටත්ව හැදී වැඩුණු පිරිමි දරුවෙකු වැඩිහිටියෙකු වූ පසුව ද කුඩා වියේ පටන් පුරුද්දෙන් ලැබූ සිය මවගේ අධික්ෂණයට යටත්වීමේ අනවශ්යැ ඇබ්බැහිය නිසා මේ අයුරින් කටයුතු කිරීමට ඇතැම්විටක දී පෙළඹිය හැක. බිරිඳකට ශාරීරික ගිලන් බව නිසාවූ විවේක ගැනීමටවත් ඉඩ නැතිව දාසියක සේ වැඩ කර හෙම්බත්වන ස්ත්රීින්ද ඇතැම් පවුල්වල ඇත.

සාවද්යය ආකල්ප හා සමාජ රටාව

පුරාණයේදී ගැහැණු දරුවන්ට උසස් අධ්යාතපනය ලැබීමේ අවස්ථා අහිමිකරනු ලැබුවේ සමාජයේ ව්යාැප්තව පැවති ආදීකාලීන සාවද්යය සමාජ ආකල්ප නිසාය. ස්ත්‍රීන්ට අකුරු ශාස්ත්රැය ඉගැන්වීම ඒ ස්ත්රීාන් පෙම් සබඳතා පැවැත්වීම පිණිස යොමුවීමට මාර්ගයක් වෙතැයි යන වැරදි ආකල්පයක් එකල මව්වරුන් අතර මුල් බැස පැවති බැවින්, වැඩිදුර අධ්යා පන වරම් ස්ත්රීරන්ට අහිමි කර තිබිණි. නමුදු කාලයාගේ අවෑමෙන් එබඳු සාවද්යැ ආකල්ප නූතනයේ වෙනස් වී ඇත. වර්තමාන යුගයේ දී පුරුෂ පක්ෂයට ද වඩා අධ්යා පනයෙන් පෙරට විත් ඇත්තේ ස්ත්රීනන්ය. ඒ හේතුව නිසාම උසස් සමාජ මට්ටමවලට අයත් ඉහළ රැකියා, වෘත්තීන්ට පිවිසීමට පිරිමි අබිබවා ස්ත්රීනන්ට හැකි වී තිබේ. අද සමාජයේ වඩා හොඳ රැකියා අවස්ථා, වෘත්තීය හැකියා, ඉහළ නිලතල හොබවනුයේද, වඩා වැඩි වැටුප් තල ලබනුයේද මේ නිසා ස්ත්රීින්ය.ඒ නිසාම නිරායාසයෙන්ම පෙරදී පවුල් ජීවිතයක පිරිමියාට තිබූ ස්ථානය ස්ත්රිේයට වඩා පහළ වැටීමකට ලක්ව තිබේ. බොහෝ විට පිරිමි එක තැන රැඳී කරන රැකියා, වෘත්තීන්වලට එතරම් කැමැත්තක් නොදක්වති. වඩා වගකීම් අධික නිතර වෘත්තිමය ස්වභාවය වෙනස්වන රැකියා, වෘත්තීන්හි නිරත වීමට පිරිමි කැමතිය. පිරිමි කැමති නිශ්චල බවට වඩා ක්රිියාකාරී අවස්ථාවල නිරත වීමටය. නව අභියෝගවලට මුහුණ දී ජය ගැනීමටය. නමුදු ස්ත්රිිය එසේ ‍නොවේ. විඩාවකින් තොරව අඛණ්ඩව ඒකාකාරී ස්වරූපයෙන් රැකියාවල නිරතවීමට පිරිමින්ට වඩා ස්ත්රීඅන්ට හැකියාව තිබේ. මේ නිසා එබඳු රැකියාවල දී පිරිමින්ට වඩා ප්රටමුඛ ස්ථානය ලැබෙනුයේ කාන්තාවන්ටයි. මේ නිසා එබඳු රැකියා වලට බඳවා ගැනීමේ දී පිරිමින්ට වඩා ස්ත්රීඛන්ට බහුල අවස්ථා නිරායාසයෙන්ම හිමි වේ. මේ නිසා එබඳු වෘත්තීන්හි ස්ත්රී්න් අධිකවී තිබේ. දිගු කලක් මෙරට යටත්කරගෙන සිටි විදේශික පාලන රටාව මඟින් දේශීය සංස්කෘතියේ පැවති සාරධර්ම වෙනුවට වාණිජ අර්ථක්රිමයට අදාළ මෙරට සංස්කෘතියට කිසිසේත්ම නොපෑහෙන සාරධර්ම හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර ඒවා මනුෂ්යළ සදාචාරයට පටහැනි ගති ලක්ෂණ ප්රෑකට කරවූ මිනිසුන් ආගමික හැදියාවෙන් ඉවතට යොමු කරවූ ඒවා විය. පෙර බුදු දහම මත පදනම් වූ අල්පේච්ඡ දිවි පෙවෙත මිනිස් ජන ජීවිතයෙන් ඉවත් වී වාණිජ පාරිභෝජන ආර්ථික රටාව විසින් මිනිසා බහුභාණ්ඩික තත්වයට පත්කරවීය. මූලික මිනිස් අවශ්ය්තා සංතෘප්ත කර ගනිමින් සැහැල්ලු ලෙස ජීවිකාව ගෙනයනවා වෙනුවට හැකිතාක් අධි පාරිභෝජන රටාවකට ගැති වූ එමෙන්ම පවතින සමාජ ආර්ථික ක්ර මයෙහි වහළෙක් බවට මිනිසා පත්විය. පවුල් ඒකකයෙහි ශක්තිය ක්රජමයෙන් හීන වී යන්නට විණි. මේ හේතුව නිසා පෙර ශක්තිමත්ව පැවති පවුල කේන්ද්ර‍ කරගත් සෙසු සමාජ සංස්ථාද ක්රසමයෙන් විසිරී යන්නට විය. වත්මන් යුගය තුළ පෙර පැවති සාමූහික පවුල් සංස්ථාව දක්නට නොලැබේ. ඒ වෙනුවට ඇත්තේ බිඳී විසිරී ගිය පවුල් එකකය. ඇතැම් විට මෙම පවුල් සංස්ථාතුළ මව්පිය සෙනෙහස ‍දරුවන්ට අහිමිය. ස්ත්රීක, පුරුෂයින් විදේශගත වී විවිධ වෘත්තීන්හි නිරතවීම, පියා ආරක්ෂක රැකියා වැනි පූර්ණකාලීන වෘත්තීන්වල නිරතවීම නිසා දරුවන් හැදී වැඩෙනුයේ දෙමාපිය ආදරය අහිමි පසුබිමකය. මෙය සමාජගතව සිදු වන සුවිශාල අර්බුදයකි. අහිමි මව්පිය සෙනෙහස වෙනත් තෙවන පාර්ශව වෙතින් පැතීමට දරුවන් යොමු වේ. එය ළමා අපචාර, දූෂණ, අපයෝජනවලට අත වැනීමයි. අනුන්ට අත නොපා ජීවිතය සාර්ථකව ගතකිරීමට නම් ආර්ථික, අධ්යාෙපනික අංශවල වැඩ කටයුතු දියුණු කර කිසියම් සමාජ මට්ටමක් ගොඩ නඟාගත යුතුය. එහෙයින් ඒ කරුණු ඉටු කර ගැනීම පිණිස කාලය,ශ්රාමය,ධනය කැප කිරීම නිසා විවාහය ප්රණමාදවීම මෙහි අනෙක් පැතිකඩයි. රැකියා වෙළඳ පලේ පුහුණු ශ්රනමයට ඇති ඉල්ලුම ඉහළයත්ම, සමාජයේ ලැබිය යුතු අධ්යාඩපන මට්ටම හා වෘත්තීය පසුබිමද ඊට සමානුපාතිකව ඉහළ යන්නට විය. විශ්වවිද්යාලලයේ උසස් අධ්යාිපනය නිමාකර පිටවන උපාධිධාරියෙකුට පවා අද රැකියා වෙළඳපලේ කිසියම් තරඟකාරී බවකට මුහුණ දිය යුතු මට්ටමට අධ්යාධපන අවශ්යැතා උග්රකව ඇත. ඉදිරියේ දී මේ තත්වය පශ්චාත් උපාධි මට්ටම දක්වා වුවද වැඩිවිය හැක. මේ නිසා පූර්ණ කාලීනව අධ්යාිපනය ලැබිය යුතු වයස් සීමාව අනුක්ර්මයෙන් ඉහළට ගමන් කර තිබේ. තරඟකාරී දිවි පෙවෙත නිසා නිරතුරු චිත්තවේගික ආවේගශිලී බවෙන් හා මානසික ආතතියෙන් කාලය ගත කරන්නට වර්තමාන මිනිසාට සිදු වී තිබේ. මේ නිසා වර්තමාන මිනිසා නිරන්තරයෙන් දිවි ගෙවන්නේ අසහනය සිත්හි දරා ගෙනය. තමාට නොමැති එහෙත් අනෙකාට උරුම ඇතැයි විශ්වාස කරන විවිධ සැප සම්පත් තමාද ලබනු රිසිව මානසිකව හා කායිකව වෙහෙසීමට මිනිසුන් පෙළඹේ. එය එක්තරා අයුරකින් පවතින සමාජ අර්ථක්ර මය මඟින් මානවයා පෙළඹවීමක් සේ අර්ථදැක්විය හැක. මෙබඳු ‍අහිතකර පෙළඹවීම්වල පහසු ගොදුරක් වීමට බහුලව මිනිසුන්හට සිදු වේ. සිය මූලික අවශ්යපතා තෘප්තිමත් කරගත් පමණින් නූතන මානවයා සෑහීමකට පත් නොවේ. ඔවුන්හට අවශ්ය වනුයේ සමාජයේ වඩා හොඳීන් කැපීපෙනන පරිදි ජීවත්වීමටය. මේ නිසා සිය මූලික අවශ්යවතා තෘප්තිමත් කරනවාට වඩා වැදගත්කමක් ඇතැම්විට මෙබඳු කැපී පෙනීමේ අවශ්ය තා මුදුන්පත් කර ගැනීම පිණිස ලබා දෙන ආකාරය දක්නට ලැබේ.

සමාජ සුරක්ෂිතතාව

මෙබඳු සාවද්ය ආකල්ප ආර්ථික හා සාමාජයීය සුරක්ෂිතතාව උදෙසා කිසිසේත් යහපත් නොවේ. නිරර්බුද පවුල් සංස්ථාවක් ගතකිරීමට මෙබඳු ආකල්ප බාධාවකි. පවතින ආර්ථික ක්රේමයේ වහලෙකුවීමට වඩා වෙනත් කිසිදු යහපතක් මෙයින් මිනිසාහට අත්පත් නොවේ. තමා උපයන සෑම මුදලක්ම කැපීපෙනීමේ අවශ්යවතා පිණිස වැයවීමමඟින් ලබන ප්රාතිලාභ නිසා ද විවිධ ගැටළු උද්ගත වේ. විලාසිතාවලට ස්ත්රිණය ලබාදෙන ප්රපමුඛ ආකල්ප පවුල් සංස්ථාවේ අර්බුදවලට තුඩුදී තිබේ. ස්ත්රිලයගේ මාතෘ ආකල්ප ගිලිහීයෑම අනියම් සබඳතාවලට සෘජුවම බලපායි.මෙම ගති ලක්ෂණ විලාසිතාවක් ලෙසද ඇතැම් ස්ත්රීාවාදී ආකල්ප සහිත කොටස් අතර ව්යා්ප්තව පවතී. සෑම දෙයක්ම කිරී‍ම පිණිස ස්ත්රිීයට ඇති සමාජයීය බලපත්ර යක් ලෙස ද අසම්මත චර්යා සැලකීමට මෙබඳු අය පසුබට නොවේ. අනෙක් අතට පවුල කේන්ද්ර කරගත් සාමාජික සුරක්ෂිතතාවය ද පවතින ක්ර මය තුළ බිඳ වැටීමට හා ගරා විටීමට ලක්වීම නිසා නූතන මිනිසාහට සිදුවී ඇත්තේ චිත්තවේගික පක්ෂයෙන් අභ්යමන්තර වශයෙන් මෙන්ම සාමාජික පක්ෂයෙන් බාහිරව වශයෙන්ද දැඩි ක්ලමථ සහගත තත්වයකින් යුක්තව දිවිගෙවීමටය.මෙම තත්වය නිසා මානුෂික වශයෙන් මිනිසාතුළ තිබියයුතු සංවේදී මානසික ස්වභාවය වෙනුවට වෛරයෙන් ක්රෝතධයෙන් හා ආවේගශීලීව කටයුතු කිරීමට පෙළඹේ. තමා නිරන්තරයෙන් පෙළනුලබන දුක්ඛ දෝමනස්සයට වගකිවයුතු පුද්ගලයෙකු නොදකින හෙතම එහි වරද පවරන්නේ පුද්ගලයානුබද්ධවය. එය හුදෙක් පුද්ගලයෙකු නිසා ඇති වන්නක්නොව සමාජ ක්රනමයෙහි පවතින දුර්වලතා නිසා බව වටහාගැනීමට තරම් මෙබඳු පුද්ගලයන් දියුණු චින්තන ශක්තියකින් සමන්විත නොවීමද මෙහිදී කැපී පෙනේ.මෙබඳු පුද්ගලයින් තමා පසුවන දුක්ඛිත තත්වයට පත්කළ මුළු මහත් සමාජය කෙරෙහිම ඇති කරගන්නේ බලවත් ද්වේෂ මූලික හැඟීමකි. වර්තමාන සමාජයේ වෙසෙන බොහෝ ස්ත්රී , පුරුෂයින්ගේ විවාහය ප්රපමාදවීම වෙනත් සමාජ අර්බුද රාශියකට අත වැනීමක් බවට පත්ව ඇත. ක්ෂණික, අසම්මත, විෂම,අයථා ලිංගික චර්යා බඳු අපචාරී දේ සමාජයේ ව්යාබප්ත වීමට ද මෙබඳු මානව අවශ්යයතා නිසිලෙස නිසි කලට වේලාවට සම්පුර්ණ නොවීම හේතුවන බව සමාජ විද්යා ඥයින් විසින් පෙන්වාදී තිබේ.බොහෝ දෙනෙක් විවාහවියයුතු නිසි කලවයස පසුවී වුවද විවාහය සඳහා බලා‍පොරොත්තුවනුයේ තමාට වඩා ඉතා ළාබාල විවාහ සහකරු හෝ සහකාරියක්වීම ද මෙබඳු සංසිද්ධිවල එක්තරා සැඟවුණු පැතිකඩකි. එලෙස නොගැලපෙන විවාහ සිදුවීමේ සමාජ අනතුර නම් විවාහයෙන් පරිබාහිර ලිංගික සබඳතා පැවැත්වීම අද බොහෝ උග්රිව පැවතීමයි. එය අද සාමාන්යි දෙයක් බවට පත්ව ඇතිතරම් බහුලය.මේ නිසා ලිංගාශ්රිාත රෝගසේ නම් වන සමාජ රෝගවල සීඝ්රාව්යා ප්තියට පවා මෙබඳු සංසිද්ධි හේතුවී තිබේ. 20.සිත හා හැඟීම් පාලනය usksiqkaf.a yeZ.Suz l@shdlrkafka flfia o$ Tjqyq iuyrjsfgl oS w;sYhskau yeZ.Suznrj l@shdlrk w;r jsfgl oS tmuK wdfjz.d;aul fkdjk ir, yeZ.Suzj,ska o l@shdlr;s' w;sYh yeZ.Suznr jkafka is;sjs,sj, fjz.h md,kh lr.; fkdyels ;ruz fjz.j;a jQ wjia:dj, oSh' flfia jqj;a is;sjs,sj, fjz.j;a nj ksidu we;euzjsgl oS ;ukaf.a is;sjs,s yd fjz.j;a udkisl wdfjz.hka ksid ;uka jsm;l jefgk nj oek oeku is;sjs,s yd udkisl wdfjz.hkaj, f.d|=rla njg m;a jS miqj ta ms<snZoju mYapd;a;dmhg m;a fj;s' udkisl wdfjz.hkays fjz.j;a nj rZod mj;skafka ;uka jsiska tajd ksrka;rfhka Ndjs;d lr mqre|= mqyqKq lr we;s wkaough' jvd;a m@n, udkisl wdfjz.hka yg.kq ,nkafka;a tuZ.ska is; mSvdjg m;a lrkafka fiiq cSjSka w;`frka ;uka hkqfjka lsishuz jsfYaIs; mqoa.,fhl` fjka lr oelSug usksiqka yqre mqre|=j isgSu ksidh' tfia fjka lr olskakd jQ iajNdjh ;Sjzrj;au bka Wmoskakd jQ udkisl wdfjz.hkays fjz.j;a nj o by< hhs' fjkalr oelSu wju jk jsg udkisl wdfjz.hkays fjz.j;a iajNdjh o wju jS hhs' is;g b;d fjfyi Wmosk b;d m@fjz.ldrS udkisl wdfjz.hkays fjz.h fndfyda wOslh' ir, idudkH yeZ.Suzj, fjz.h b;du;au wvqh' fuh lsishuz frdaohla tys N@uK tla tla wjia:dj,oS tla tla wdldrfhka fjz.h wvq jevs lruska ksYaps; |=rla hEu iZoyd tys .uka ld,h fjkia lrkakdla fuks' fjz.j;a is;sjs,s tys fjz.j;a nj jevsj;au md,kh ;udgu nqoaOsfhka l< yels iSudjka miq lr h;au tys wkrA:ldrS m@;sM, o jevs fjz' uq, oS ;udg we;sjk ir, idudkH fjz.fhka b;du;au wvq yeZ.Suz md,kh lrkakg mqre|= mqyqKq jQ usksfil`yg wkql@ufhka bosrs mshjr ;`< oS jv jvd;a fjz.fhka jevsjk is;sjs,s o ta ,;a mqreoao wdNdIfhka yiqrjd.; yelsjkq we;'

මානව දේහය හා සන්නිවේදනය

usksia foayfhys mKsjqv yqjudrej is|=fjkafka iakdhq moaO;sh uZ.sks' th ffcj jsoHd;aul ikaksfjzok udOHhhs' iakdhq l@shdldrSFjh weiqfrka is|= jk ikaksfjzok lghq;a; ksishdldrj md,kh lsrSug fud<fha wNHka;r jHqyh" iqIquzkdj" fydafudak l@shdldrSFjh yd fud<h wdY@s; ridhksl |@jHhkaf.a l@shdldrSFjh b;d m@n, odhlFjhla imhkq ,nhs' idudkHfhka usksia m@cdkkh idudkH mrsos jsOsu;aj mej;Su iZoyd tla;rd iu;`,s; ;;ajhlska fulS ishZMu bka|@shhka l@shd;aul jsh hq;`h' ffcj jsoHd;aul oDIaGs fldaKh wkqj i,ld ne,Q jsg" wmf.a iakdhq moaO;sh ilia jS we;af;a jv jvd;a jevsfhka ,efnk wdfjzokhkag b;du;au blaukskau m@;spdr oelajSug nj fmfka' fuz ksid ksrka;rfhka tlu wdldrfha wdfjzokhka ,nd.ekSug yd ta wkqj m@ckk" prAhd md,kh lr.ekSug mqre|= mqyqKq jQ mqoa.,fhl` ;ukayg iqmqre|= wod< wdfjzokfha b;du;a iqZM ud;@djla ,enSfuka jqj o Bg wkql~, b;d by< mrdihl m@cdkk" prAhd rgdjla jsoHudk lrkafka wvq m@;spdrhla flfrys jevs ;Sjzr;djhlska hqla;j iakdhq moaO;sh wd;;shlg ,la jk nejsks' fuu ixisoaOshg wkq.;ju ksrka;fhka fldamhg m;ajk mqoa.,fhl`f.a iakdhq moaO;sh yev.eiS we;af;a b;du;au iqZM jHdmdo is;`js,a,lska mjd uy;a wkrA:ldrS m@cdkk" wdfjzok yd prAhd m@;spdr oelajSugh' fuz tla yeZ.Sula ms<snZo b;du;au iqZM ksoiqkla muKs' wmg tla ;;amrhl oS my<jk is;sjs,s yd udkisl wdfjz. fldmuK oehs is;d n,kak' tfukau tajd fl;ruz ixlSrAK f,i tlsfkl yd usY@ jS we;soehs n,kak' we;euz jsgl oS m@ckk" wdfjzok yd prAhd ixisoaOs ,CIK .Kkla b;du;au iqZM fudfyd;l oS we;s jS ke;s jS hkq wmg oefkkq we;' fuhska prAhd kuska .efKk ndysr meje;au wruqKq lr.;a isrerska is|= flfrk ldhsl lghq;` j, fjz.hg jvd b;du;a wOsl;r fjz.hla cjhla ps;a; ;`< we;s jk m@ckk yd wdfjzok me;slvj,g ysus fjz' is;sjs,s fjz.j;a jkafka wehs $ is;sjs,s jv jvd fjz.j;a jk jsg th jspdr mQrAjlj wjfndaO fldgf.k l@shd;auljSug we;s ld,h wju fjz' th ksrka;rfhka fjz.j;a is;sjs,s we;s fldgf.k ta wkqj l@shd;aul jk iEu mqoa.,fhl` fj;u jsoHudk jk m@n,;u wvqmdvqjls' is;sjs,sj, fjz.h jevsjSug;a" ksrka;rfhka tnZ|= wdldrfha fjz.j;a is;sjs,s ckkh jSug;a fya;` rdYshls' iajlSh cSjs;fhys osklg jevs jdr m@udKhla fjz.j;a is;sjs,s my< lrkakd jQ mqoa.,fhl`f.a uki Bg wkqrEmj yev.eiSug ,la fjz' tkuz jevs jdr m@udKhla oafjzI udkisl wdfjz.hla iakdhq moaO;sh osf.a meusKsfuka tu iakdhq wdfjz.h .uka lrkakd jQ .uka udrA.h jvd;a ia:sr yd Yla;su;a ikaksfjzokhla njg m;ajSfuz wksjdrAhh m@;s,h jkqfha ta mqoa.,hd b;du;au iqZM W;af;ackhlska mjd myiqfjka fldamhg m;ajk iqZM mqoa.,fhl` njg m;ajSuhs' nq|=iufhys oafjzI prs;hd f,i yZ|=kajkq ,nkafka fudyqhs' oafjzIh hkq ;uka leu;s wdldrfhka jskaokd;aul wdfjzokhka fkd,enSfuka ukfiys we;sjk wd;;shhs' jskaok f,da,Fjh ukfiys yg.akd .egSu fya;`fjka jv jvd;a wkHhkaf.ka ;uka fjka lr.kakd ;;ajh jrAOkh fjz' uSg iudk wdldrfhkau ;u ukfiys ksrka;rfhka ,sx.sldYdj frdamKh lsrSug fya;`jk m@cdkk" wdfjzok yd prAhd l@shdldrluzj, ksr;jkq ,nk mqoa.,hdf.a iakdhq moaO;sh yd iakdhq ikaksfjzok .uka udrA.h tlS rd.S m@cdkkhg yd wdfjzokhg Wps; f,i Yla;su;a yd ia:djr fjz' fuys m@;sM,h b;du;a iqZM W;af;ackhlska mjd jsYd, lduh jsZoSug we;s leue;a; yd thg wef,k iajNdjh le<US,s iy.; njla tnZ|= mqoa.,hdf.a ukfiys yg.ekSuhs' nq|=iufhys funZ|= ;eke;a;d rd. prs;h f,i olajhs' we,Su os.ska os.gu ukfiys frdamKh lr.ksuska jskaokh lsrSug usksia ukfiys we;sjk f,d,anfjys m@;sM,h ;ud wkHhkaf.ka fjkalr fjk;a mqoa.,fhl`h hk wdl,amh jv jvd;a ;yjqre lsrSug fya;` fjz' fuz whqrska jsZoSuz ksid yg.kq ,nk we,Suz yd .egSuz folskau mqoa., ukfiys ;j ;j;a ish,q cSj jrA.hdf.ka ;ud hkqfjka flfkl` fjka lr.kakd iajNdjh jrAOkh jk nj fkdoekSu ksid fudayh nsys fjz' fuz fudayh ksidu ;j ;j;a thg iudk fuday iy.; woyia is; ;`< jrAOkh fjz' ta wdldrfhkau ksrka;rfhka fya;` m@;H ms<snZoj jspdr mQrAjl wdl,amhlska f;drj m@cdkk" wdfjzok yd prAhd mj;ajkakd jQ mqoa.,hdf.a iakdhq moaO;sh o ta wkqj ia:djr yd Yla;su;a jSfuz m@;sM,h kqjK uZo mqoa.,fhl` nsysjSuhs' nq|= iuh funZ|= mqoa.,hd fuday prs;hd f,i olajhs' nq|= iufhys wl`i,a uq,a ;`k f,i olajd we;s isf;ys fiiq udkisl wdfjz. ish,a, yg .ekSug mokuzjk uQ,sl udkisl iajNdjhka ;`k fuys idlpzPd lrk ,o rd." oafjzI yd fuday hk ;`khs'

මරණින් මතු පැවැත්ම

fuz wdldrfhka usksia isf;ys my<jk wm@udK is;sjs,s" mqre|= yd .;s iajNdjhkaj,g ieifZok mrsos iakdhq wdfjz.hka yd tu wdfjz.hka .uka .kakd ikaksfjzok udrA. Yla;su;aj iliajk nejska th jvd;a fjz.j;aj yd ia:djrj mej;S Bg wkql~, f,i mqoa., prs;h mjd ilia jk ;rug m@n, fjz' .Z.la .,k foig msyskd hdu Bg jsreoaO osYdjg msyskd hdug jvd myiq jkakdla fuka iajNdjslju yeZ.Suz" ps;a;dfjz.hkag k;`jSu tajd md,khg jvd b;du;au myiqh' usksidf.a;a ;srsika iFjhdf.;a fjki jkafka usksid iajlSh ps;a;dfjz.hka md,khg olajk iu;a iajNdjhhs' oafjzIh fyda rd.h fyda fudayh fyda fjk;a TzkEu ps;a;dfjz.hla fjzjd iFj ukfiys yg.ekSug mokula we;' nq|=iuh fuu moku wjsoHdj f,i olajd we;' wjsoHdj hkq uQ,sl udkisl wdfjz.hka yg.ekSug moku yd tys fya;` m@;Hhka ms<snZo mj;akd wkjfndaOhhs' ienjskau uQ,sl wdfjzokhka ish,a, w;Dma;sh fyj;a |=la f,i ie,l~ jsg |=flys iajNdjh" yg.ekSug fya;`j" thska usfok wdldrh yd thg l@uh p;`rdrAh i;Hhh f,i nq|= iufhys js.@y lrkq ,nhs' jsjsO NdIdjkays jpk" ld,dkqrEmj thg fok jsjsO wrA:l:k" tu wrA:l:k l@ufhka ld,dkqrEmj f.jS hdu" fjkiajSu" iqjsfYaIdrA:hka idudkHdrA:fhys Ndjs;djSuz" os.` l,la jdpslj muKla jHjydrfha mej;Sfuz oS uq,a wrA:h wikq ,nkakd jgyd.kq ,nk wldrh wkqj we;euzjsg wrA:hka fjkiajsh yelsnj" jrska jr NdId lsysmhlg yqjudrejSuz jeks jsjsO fya;`ka ksid uq,a nqoaO jpkfhys ;snQ CIKsl wjfndaOfhys iu;a iajNdjh oekg jsoHduk fkdjsh yelsh' we;euz jsgl jrA;udk Y@djlhska ;`< CIKsl wjfndaOhg m;ajSfuys ,d ;snsh yels fm#oa.,sl wvqmdvq o fuhg fya;` idOlhla jSug mqZMjk' cdkuh yd wdruh jYfhka ;snsh hq;` m@cdkk" wdfjzok yd prAhd miq;,hla OrAudjfndaOfhys ,d b;du;au m@n, idOhla f,i;a fuh ;@sfya;`l mgsiJOsh" jdikd .`K yd mdruS Yla;sh jYfhkq;a nq|=iuh myod oS ;sfnz' ilaldh osgzGsh f,i nq|= iuh olajkafka ialJO mxplfhys tla tla ialJO fldgila mdid fjka fjka jYfhka we;sjk uu yd uf.a hkqfjka we;s jk uudhkhhs' fuh tfiau ie,l~ l, B <Z.g we;sjk .egZMj jkqfha uuFjh ilaldh osgzGsh kuz wiaus udkh ljrla o hkakhs' th ishquz jYfhka we;sjk uuFjfhysu iajrEmhla jYfhka fmkajd oS ;sfnz' thg wod< jsIh iSudj wkqj tu wrA:l:kh Ydia;@Sh jYfhka fhda.H fkdfjkafka ishquz nfjys yd o< nfjys iSudj ljrlaoehs tu wrA:l:khg wkqj meyeos,s fkdjk fyhsks' uu hkqfjka mqoa.,fhl` ksrAudKh lr.ekSug wjldY ie,fikafka jsYajfhys mj;skakd jQ ishZM cSj modrA:hka w;`frka tla cSj modrA:hla fjka lr ie,lSu jrAOkh lsrSu fya;`fjks' fuys uQ,sl iSudj fufia fjkalr ie,lSujk w;r fiiq idjoH m@cdkk" wdfjzok yd prAhd nsysjSug fya;`jla jkafka tfia fjkalr .kakd ;;ajh jvd;a ixjrAOkhg m;a lsrSuhs' fuz wkqj uQ,sl jYfhka fjkalr ie,lSu ilaldh osgzGsh jYfhka oelajSug yelsh' ishZM |=la m@Nj jSug uQ,sl lreK jkafka;a ;ukaf.a bJ|@sh l@shdldrSFjh ksid ,nk w;aoelSuz weiqfrka iajhxl@Sh mqoa.,Fjhla isf;ys ujdf.k bkamiqj ta ujd .kakd ,o mqoa.,Fjfhys reps wrepsluzj,g wkql~,jk mrsos iajlSh meje;au m@cdkk" wdfjzok yd prAhd miqnsula hgf;a ilialr .ekSug W;aidyj;ajSuhs' fuh os.ska os.gu wkjr;fhka is|=jSu mqoa.,hd Njfhka Njh iers ierSu f,i idudkHfhka nq|= iufhys js.@y fjz' nq|= iufhys mqkrANj ixl,amhg moku ieliS we;af;a fuz whqrska fya;` m@;H l@shdj<shla wkqidrfhka is|=jk mxpialJO meje;au ms<snZo woyihs' urKska u;` meje;au yd i;HdjfndaOfhka miq mqoa.,hdyg l`ula fjzo hk m@Yak fndfyda fokdyg we;sjkafka mqoa., ixl,amh Tiafia wiSus; f,i neZoS mj;sk udkisl ugzgulska l,amkd lsrSu ksidh' fya;` m@;H iujdhla ksidu ukfiys nsysjk idjoH udkisl m@lafIamKhla f,i mqoa.,Fjh wrA: oelajsh yelsh' fuz udkisl m@lafIamKh nsysjSu yd th ;yjqre lr.ksuska os.ska os.gu f.khdu wjsoHdj yd ;DIaKdj ksid is|= fjz' wjsoHdj idjoH m@ckkh f,i;a ;DIaKdj idjoH wdfjzokh f,i;a fmkajd osh yelsh' tjsg wjsoHdj ;DIaKdjg;a" ;DIaKdj wjsoHdjg;a wfkHdakH jYfhka fya;` m@;H jkakd fiau" idjoH m@ckkh idjoH wdfjzokhg;a" tfiau idjoH wdfjzokh idjoH m@cdkkhg;a fya;` m@;H jkafka hehs ks.ukh l< yelsh' by; olajk ,o wjHdlD; m@Yak tkuz urKska u;` meje;au yd i;HdjfndaOfhka miq mqoa., iajNdjh hk woyia yg.ekSug wm oekg Ndjs;d lrkq ,nk NdIdj, jpk yd tajdg fok wrA:j, iSudiys; iajNdjh yd iDcqju neZoS mj;S' ;u ;ukaf.a oek W.;alfuz jsIh iSudj, isrjS isgsuska yd NdIduh yrU mduska lsisosfkl lsisfjl`yg;a i;HdjfndaOhg ,Z.djsh fkdyelafla tu ksiduh' tksidu lsis|= f,ilska lsis|= NdIdjl lsis|= jpkhlska tau m@Yakj,g wikakd iEySulg m;ajsh yels wdldrfha taldka; jsiZ|=ula iemhsh fkdyels jSug fya;`jla jS ;sfnz' ksoiqkla f,i i;HdjfndaOh yd mqoa.,hd hk jpk fol .;fyd;a i;HdjfndaOh hkq mqoa.,Fjh yqfola oDIaGsuh udhdjla nj wjfndaO jSuhs' i;HdjfndaOh iuZ.u tu udhd cd,h jyd wjfndaOjS hk nejska ienjskau i;HdjfndaOh ,;a mqoa.,hdyg by; .egZMj meK fkdk.shs' tjeks .egZMj meK kZ.skafka i;HdjfndaOh fkdl< mqyq|=ka mqoa.,hdyghs' th o i;HdjfndaOh l< mqoa.,hd wrUhdhs' nq|=rcdKka jykafia tlS .egZMj, iajNdjh ukdj okakd ksidu tjeks m@Yakj,g taldka; ms<s;`re iemhSfuka je<lS we;af;a thska wikakd jvd;a jsms<sir jsh yels fyhsks' nq|= iufhys oY wjHdlD; m@Yak kuska ms,s;`re iemhSfuka je<l`kq tnZ|= m@Yak oyhla olajd we;'

මානසික ආවේග පාලනය

nq|= iufhys uQ,sl kHdhh kuz b;du;au ir, wdldrfhka by; iZoyka f,i fmkajd osh yels jqj o th Ndjs;h |=Ialr jkafka fuf;la ;uka jsiska mqre|= mqyqKq l<d jQ mqoa., wdl,am jrAOkh lsrSug yd;amiska fjkia l@ufjzohla tys Ndjs;d jk nejsks' uq, oS ;uka yd fiiq wkH cSjSkaf.a lsis|= fjkila fkdoelSug ;ruz is;sjs,s ilia jk f;la ;ukaf.a is; fydZoska mqre|= mqyqKq lsrSu wiSre jqj o gsflka gsl tu wdl,am fydZoska is;g ldjosk mrsos osklg iaj,am fjz,djla fyda m@.`K lsrSu fujeks nqoafOda;amdo ld,hl Y@S ioaOrAuh cSjudkj mj;sk iuhl ukqIH wd;auNdjhla ,nd Wm; ,enSfuka Tn jsiska w;am;a lr.kq ,enQ uyZ.` m@fhdackhls' wdruzNfha oS ;ukag we;sjk fjz.j;a udkisl wdfjz.hka fuhska md,kh lsrSu wiSre f,i oekqk;a fjz.j;a nj wvq udkisl ;;ajhka fuhska |=re jS hkq oefkkq we;' fjz.j;a udkisl wdfjz.hka md,kh uq, oS wiSre ;ju;a Tn ta ;;ajhg is; mqre|= mqyqKq lr fkdue;s nejsks' l@udkQl~,j wvq fjz. iys; udksil wdfjz. jshelS hdfuz isg l@ufhka b;du;a fjz.j;a udkisl wdfjz. ;`kS jS hdu olajd is; mqre|= lsrSu b;du;au bjiSfuka oSrA>ld,Sk lemjSulska we;slr .; hq;a;ls' ta iZoyd prAhd moku hgf;a iS, YsCIdj yd wdfjzok moku hgf;a iudOs YsCIdj uy;a fia Wojz fjz' fid;dm;a;s yd ilDod.duS hk uQ,a mshjr fol Wmojd .kakd ,o wdrAh W;`uka jykafia,d ;`< mjd b;du;a ishquz jYfhka rd. yd oafjzI hk udkisl wdfjz. ;`kSj fyda mej;Su uZ.ska fmkakquz lrkafka tys wjika ksIaGdj jk wrAy;ajh olajdu udkisl wdfjz.hkaf.ka uki fkdusfok njhs' jrA;udkh Njhg fmr b;du;a wE; w;S;fha isg fuz whqrska is; mqyqKq lruska lemjSfuka lghq;` mqoa.,fhda b;du;a flgs l,lska fuz Njh ;`< oSu ish is; yslaujd .ekSug iu;a fj;a' fuz Njfha oS ,nd.kakd mqyqKqj bosrs Njhkaj, oS fuz whqrskau m@fhdackj;a fjz' ilaldh osgzGsh bj;a lsrSug mqre|= mqyqKq jSu hkq ish,q mdmhka yd wl`i,a yg .ekSug fya;` jQ uQ,a .,jd bj;a lsrSula nZ|= fyhska fuz whqrska isf;ka bj;ajk ish,q udkisl wdfjz.hka cSjs;fhys flosklj;a kej; yg fkd.kshs' ienjskau udkisl wdfjz. yd wd;;Skaf.ka uqZMukskau jshqla; ksjfkys we;s udkisl iqjh wfjzos; fyj;a fkdjsZoskakd jQ b;duy;a Ydka;uh ;;ajhla nj nq|=oyu ms<snZo lsishuz mqoa.,fhl` jsiska ,nd.kakd jQ jsIh.; oekqfuka kHdhd;aulj wkqudk l< yels jqj;a mqyq|=ka mqoa.,hka yqremqre|=j isgskafka fudfyd;la mdid jskaokfhka hqla; thu iqjh hehs ie,lSug jk nejska idudkHfhka fuu iqjh flnZ|= Ydka; rihla oehs fkd,enQ wfhl`g wdfjzok jYfhka wkqudk l< fkdyel' tu udkisl Ydka;sh urKska u;` fkdj cSj;aj isgsk fuz cSjs;h ;`< oSu ,nd.; yels ;;ajhla nj;a nq|= oyu wmg fmkajd fokq ,nhs' 21.උසස් ආකල්ප හා දියුණුව උසස් ආකල්ප යනු කුමක් ද? ජීවිතයට උසස් ආකල්ප එක් කර ගන්නේ කෙසේ ද? විශාල නිවාසවල විවිධ සැප සම්පත් දැසි දස්සන් සහිතව සුඛෝපභොගීව ජීවත් වෙමින්, රස නහර පිනවන දිව බොජුන් හා සමාන ආහාර පාන භුක්ති විදිමින්, දිව සළු හා සමාන වටිනා රෙදි පිළිවලින් නිම වූ නෙක ඇදුමින් පැළදුමින් ගත සරසමින්, අති නවීන සුඛෝපභෝගී වාහන පාවිච්චි කරමින් මෙලොව ලබාගත හැකි සියළු ආකාරයෙහිම පසිදුරන් පිනවන පස්කම් සැප භුක්ති විදිමින් හා තව තවත් තමා විසින් විදිනු ලබන සැප සම්පත් අධික කරගනු රිසියෙන් එකී ආකල්පවලින් යුක්තව පමණක්ම ජීවත්වීම ජීවිතයෙහි ඒකායන පරමාර්ථය කරගැනීම උසස් ආකල්පවලින් යුක්තව දිවි ගෙවීම ලෙස හැදින්වේද? හැකිතාක් කාමභෝගී වූ පමණින් එය උසස් ලෙස දිවි ගෙවීමක් වන්නේ නැත. ඉඳුරන් ප්රීමණනය මෙන්ම පමණට වඩා ඉඳුරන්හට දුක් ගෙනදීමට බුදු දහම අන්මත නොකරන ක්රිහයා පිළිවෙතකි. බුදු සහම අනුමත කරන්නේ මධ්ය ම ප්රදතිපදාවයි. එය ඉන්ද්රියය පිණවීමෙහි අන්තයට නොගිය එසේම ඉන්ද්රිනයට පමණට වඩා දුක උරුම කරදීමේ අන්තවාදි නොවූ අතිශයින්ම ප්ර යෝගික ක්රි යා පිළිවෙතකි. ආර්ය භාවයට පත් කිරීමට සමත් වන හෙවත් උසස් දිවි පෙවෙතක් කරා මිනිසා ඔසවා තැබීමට සමත් වන ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය නමින් හැඳින්වෙන අංග අටකින් සැදුම් ලත් මධ්යැම ප්රිතිපදා ආර්ය මාර්ගය අපට සියළු සසර දුක්ඛස්කන්ධයෙන් සඳහටම මිදීමේ ක්රදමවේදය කියා දෙයි. මෙලොව ජීවත්වන හැම දෙනාම උසස් ලෙස ජීවත්වීමට කැමතිය. ඒ පිළිබද කිසිදු විවාදයක් නො තිබිය හැකිය. ප්රීශ්නය වන්නේ එසේ උසස් ලෙස දිවි ගෙවීම යන්නට ඔවුන් විසින් ලබාදෙනු ලබන අර්ථකථනය කෙරෙහිය. සැබවින්ම උසස් යනු කුමක් ද? පසිදුරන් පිණවීම ද? නැතහොත් සැමදෙනා සමග සහයෝගයෙන් ජීවත්වීම ද? සැමදෙනා සමග සහයෝගයෙන් යුක්තව දිවි ‍ෙගවීම ඉදුරන් පිණවීමට වඩා උසස් වන්නේ කුමක් නිසා ද? ඉදුරන් පිනවීම තුළ ඇත්තේ ආත්මාර්ථය තහවුරු කරවන සංසිද්ධියක් වන අතර සැමදෙනා සමග සහයෝගයෙන් දිවි ගෙවීම තුළ ඇත්තේ අත්මාර්ථය දිය කරන හා අවම කරවන සංසිද්ධියකි. කිසිවිටෙක ආත්මාර්ථකාමීවීම උසස් ලෙස දිවි ගෙවීමක් නොවන බව එලෙස දිවි ‍ෙගවන ඕනෑම අයෙකුගේ හෘද ශාක්ෂිය පවා හZඩගා පවසනු ඇත.

පසිඳුරන් පිනවීමේ වරද

යම් ‍හෙයකින් පසිදුරන් පිනවීම උසස් දිවි ගෙවීමක් ලෙස වර්තමානයෙහි අර්ථකථනය වෙතොත් එය හුදෙක් සමාජමය අර්ථකථනයක් මිස එහි වගකීම කිසිදු සදාචාරාත්මක ආගමික හෝ දාර්ශනික ඉගැන්වීමක් මත නොපැවරෙන බව ද සිහි තබා ගැනීම වැදගත්ය. සමාජයෙහි ඉදිරි ප්රැගමනයට අතිශයින්ම බාධාකාරී වන එමෙන්ම විධිමත් මනුෂ්යම සම්බන්ධතාවයන්ට අහිතකර වන මෙවැනි නානාවිධ සමාජ අර්ථකථන කෙතෙකුත් තිබුණත්, ආර්ථික වාසි, පෞද්ගලික සම්මාන සත්කාර හා වෙනත් ලාභ ප්රෙයෝජන තකා එවැනි මත සමාජයෙහි ව්යා්ප්ත කිරීමට ඇතැම් දෙනා වෑයම් කලත්, ඒවා සියල්ල අවිචාරමත්ව හා අන්ධානුකරණයෙන් නොපිළිගෙන, නුවණැතිව හා විචාර පූර්වකව විමසා බලා අවබෝධයෙන් හා බුද්ධිමත්ව ක්රිළයාකිරීමත්, සැමදෙනා සමග සහයෝගයෙන් සමගි සම්පන්නව ජීවත්වීමත් වඩා ප්රිඥා ගෝචර හා ප්රගශස්ත ද වේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ද සමගි සම්පන්නව, ජෛව හිතකාමීව, උසස් ආකල්ප වලින් යුක්තව දිවි ගෙවීමේ අගය නොයෙක් වර අවධාරණය කර ඇත. බුදු දහමෙහි උසස් ආකල්පවලින් යුක්තව දිවි ගෙවීම හැදින්වෙන්නේ බ්රයහ්ම විහාර යන නාමයෙනි. මෙහි විහරති යන පාලි ක්රිුයාපදයෙන් අදහස් කරන්නේ වාසය කරන බවයි. බ්රනහ්ම යනු දෙවිවරුන් අතරත් වඩා උසස් පැවැත්මක් ඇති බ්රෙහ්ම යන සංඥා නාමයම ව්යිවහාර වන එක්තරා දේව කොට්ඨාශයක් හැදින්වීම සදහා මෙන්ම පොදුවේ එවැනි උසස් ගතිගුණ හැදින්වීම සදහා ද භාවිතා කරනු ලබයි. ඒ නිසා බ්රසහ්ම විහාර යන පදය ඒ නමින් අදහස් කරන අර්ථයම ගෙන උසස් ආකල්ප හා ගතිගුණ සහිතව වාසය කිරීම හැදින්වීම සදහා ව්යදවහාර කරනු ලබන බව පැහැදිලිය. මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා හා උපේක්ෂා යන ගුණ සතරක් අන්තර්ගත වී සතර බ්රොහ්ම විහාර ලෙස දැක්වේ. මේ සිව් වැදෑරුම් බ්රේහ්ම විහරණම අරමුණු වී ඇත්තේ පොදු ‍වේ සමස්ත ජෛව ප්රෙජාව වෙතයි. එහි දී මිනිසුන් පමණක් නොව මනුෂ්යණ නොවන විවිධ සත්ත්ව විශේෂයන් විශා‍ල සංඛ්යා වක් අරමුණු කොට සතර බ්රුහ්ම විහරණයෙන් යුක්තවීමෙහි අගය පෙන්වා දී ඇත. මෙයින් පෙනෙන්නේ සතර බ්රතහ්ම විහරණ මිනිසාට පමණක් නොව සෑම සත්වයෙකු විෂයෙහිම අප්රනමාණ සැලකිල්ලකින් හා හිතෛෂී ස්වරූපයකින් යුක්තව කටයුතු කිරීමට අවශ්යෙ ඉඩකඩ සලසන බවයි. මෙලොව සම්පූර්ණ අධිකාරි බලය මිනිසා වෙත පමණක් පිරිනමා ගැනීමට මිනිසා විසින් කටයුතු කිරීමේ ඇති අයුක්ති සහගතභාවය හා අසාධාරණත්වයට නිසි පිළිතුරක් සැපයීම සදහා මෙන්ම එලෙස ක්රි යාකිරීමට දිගු කලක් මුළුල්ලේ හුරුපුරුදුව සිටීමෙන් ඇති කරගෙන තිබෙන සාවද්යඑ සංජානන, ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩයන්හි ක්රිෙයාකාරීත්වය නැවත නිසි මගට අවතීර්ණ කරවීම සදහා ද සතර බ්ර හ්ම විහරණයන් ප්රාගුණ කිරීමේ අවශ්යිතාවය බුදුහිමියන් විසින් පෙන්වා දී තිබේ. සිව් බඹ විහරණයන්හි යටි පෙළ එක්තරා ස්වරූපයකින් සමානත්වයක් මෙන්ම මතුපිට ස්වරූපය තවත් ආකාරයකින් අසමානතාවයක් ගනියි. සතර බ්රමහ්ම විහරණ තුළ ගැබ් වන මෙකී සමානතා හා අසමානතා විද්යඅමාන වන්නේ ඕනෑම ආයතනයක ඉදිකරන ලද ගොඩනැගිලි සෑදීම සදහා භාවිතා කරන ලද අමුද්රමව්ය යන්හි හා අභ්යකන්තර ආකෘතියෙහි කිසියම් සමාන වෙතත්, ඒ ඒ අවශ්යභතාවයන් අනුව, පරිමාණය අනුව බාහිර ආකෘතියෙහි වෙනස්කම් විද්ය මාන වන්නාක් මෙනි. මෙත්තා සංකල්පය මිත්රපත්වය, හිතෛෂිවන්තභාවය, කුළුපග බව වැනි කරුණු අරබයා ද, කරුණා සංකල්පය, කාරුණික බව, දුකට පිහිටවීම, අසරණ සරණ, දයාව වැනි කරුණු අරබයා ද මුදිතා සංකල්පය අනුන්ගේ සැපතෙහි සතුටට පත්වීම, අනුමෝදනාව වැනි කරුණු අරබයා ද උ‍ෙප්ක්ෂා සංකල්පය මධ්යටස්ථ ආකල්පය, මැදහත් බව, අන්තවාදයන් සේවනය ‍නොකිරීම වැනි කරුණු අරබයා ද භාවිතා ‍වේ. මෙම සංකල්ප සතරෙහිම අරමුණ ‍ෙලස ‍ෙගන ඇත්තේ සත්වාරම්මණය බැවින් ද, සාර්ථක සමාජ සම්බන්ධතාවයකට මගපාදන ‍ෙහයින් ද, අනුක්රමමයෙන් ප්රිථම ධ්යාථනයෙහි සිට චතුත්ථි ධ්යා‍නය දක්වා පිළි‍ෙවලින් ලෞකික ධ්යාකන ඉපිදිවීමට මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා හා උපේක්ෂා යන සංකල්ප ආධාර උපකාරී වන බැවින් ද පළමුව තමා ‍කේන්ද්රප කොට වඩා අනතුරුව අනන්ත අප්ර මාණ සත්වයා කේන්ද්රනකොට පතුරුවන බැවින් ද යන එකී කරුණු අනුව සමාන ස්වරූපයක් ගන්නා බව පෙනේ.

මෙත්තා සංකල්පය හා ධ්යාෙන මට්ටම්

එමෙන්ම මෙම සංකල්ප සතර අරමුණු කරගන්නා සත්වයාගේ ස්වරූපය, එකී සත්වාරම්ම්ණය අරබයා තමා විසින් සංජානනය කරගනු ලබන ස්වරූපය හා එක් එක් සංකල්පය අරමුණු කොට උපදවා ගන්නා ලද ධ්යාසන තලයෙහි ස්වරූපය අනුව වෙනස් වේ. මෙත්තා සංකල්පය භාවිතා වන්නේ මිත්රධත්වය බැවින් මිතුරු බවට අරමුණු වන පුද්ගලයා හා තමා අතර සංජානන වශයෙන් සමානාත්මතාවයක් ගොඩනැගේ. විවිධ පසුතලයන් ඇති විවිධ සත්වයින් අරමුණු කල ද අවසාන වශයෙන් එය නිෂ්ඨාව කරා එළඹිමේ දී එනම් මිත්රනත්වයෙහි අවසාන තත්වය කරා ළගාවීමට නම් සැබවින්ම ඒ පුද්ගලයා හෝ පුද්ගලයන් සමූහය මානසික වශයෙන් ස්වකීය සමීපයට ගැනීම අදහස් වන බැවින් මෙත්තා සංකල්පය තමාට වඩා දුක්ඛිත හෝ සුඛිත හෝ මධ්යසස්ථ සත්වයින් අරමුණු නො කෙරේ. මෙත්තා සංකල්පයට අරමුණු කරනාතාක් සත්වයින් තමාන්හට ප්රිාය බවට පත් කරගැනීම මෙහිලා එකම අභිලාෂය බැවින් බොහෝ දුරට සම හෝ සමීප තත්වයකින් පවත්වන සහෘදත්වයක් මෙයින් අදහස් වේ. ලෞකික ධ්යාසන වශයෙන් සැලකීමේදී මෙම සංකල්පයෙහි උපරිම හා අවසාන නිෂ්ඨාව වශයෙන් සැලකිය හැකි වන්නේ ප්රමථම ධ්යාැන තලයයි. කිසියම් චිත්ත සංකල්පයක් මනුෂ්ය සන්නිවේදනයට හසු ගකරගන්නා ක්රි යාවළියට අයත් සංජානන, අවේදන හා චර්යා පැතිකඩ අතරින් මෙත්තා සංකල්පය සංජානන පැතිකඩට අරමුණු වනුයේ තමන්ට සම හෝ තමාගේ සිතැගිවලට සමාන හෝ අනුකූල බවයි. ආවේදන පැතිකඩට එම මෙත්තා සංකල්පයෙහි ගැබ්වන සහෘද බව, හිතෛෂී බව, ලෙන්ගතු ස්වරූපය හා මිතුරු බව දැනේ. එමෙන්ම චර්යා පැතිකඩට මෙත්තා සංකල්පය වැටහෙන්නේ සහයෝගීතාවය, සහෝදරත්වය, අනෝන්යඩ සමගිය, මිත්රෝශීලී හැසිරීම් රටාවන් ආදී දේ වැනි ක්රිසයාත්මක ස්වරූපයෙනි. අනෙක් සංකල්පවලට සාපේක්ෂකව මිනිසුන් තුළ වඩාත් පහසුවෙන් ක්රි්යාත්මක කළ හැකි වන්න් ද මිත්රපත්වයයි. මිනිසා ස්වභාවයෙන්ම මිත්රතශීලී සමාජ ඇසුර ප්රිීය කරන සත්වයෙක් හෙයිනි. සමාජයෙහි කිසියම් වරදක් කොට හසුව නීතියෙන් ලබාදෙන දඩුවමක් ලෙස බන්ධනාගාර ගතතොට සමාජ ඇසුරෙන් ‍වෙන්කර තැබීමට කටයුතු කරනු ලබන්නේ හුදෙක් වරද කරනු ලැබූ පුද්ගලයා භෞතිකව සමාජයෙන් වෙන් කිරීම පවා සමාජයට යහපතක් වශයෙන් සලකා හෝ සිදු කරනු ලැබූ වරද හේතුකොටගෙන සමාජයෙන් අදාළ පුද්ගලයා වෙත එල්ල වන පශ්චාත් කාලීන අහිතකර අතුරු පුතිඵලවලින් එකී පුද්ගලයා සුරක්ෂිත කිරීම සලකා හෝ පමණක් නොව එලෙස සමාජයෙන් තාවකලිකව හෝ වෙන් කිරීම පවා මිනිසාගේ මනසට දැඩි ‍ෙලස බලපානු ලබන, හදවතට ප්ර බල ‍ලෙස දැනෙන හා එලෙස දැනීම ප්රිතිශේධනාත්මක ස්ථම්භනයක් ලෙස උපයෝගී කරගනිමින් කටයුතු කීරීම තුළ අදාළ පුද්ගලයා වරදන් මිදෙතැයි නෛතික වශයෙන් ද උපකල්පනය කර ඇති හෙයිනි. නිරන්තරයෙන්ම මිනිසුන් පමණක් නොව අවශේෂ සත්ව වර්ගයාම රංචු වශයෙන් ගැවසීමට ප්රි ය කරන්නේත් සියළු සත්ව වර්ගයා තුළම මෙත්තා සංකල්පය යම් පමණකින් හෝ පිහිටා ඇති නිසාය. සංජානන කුසලතාවය සෙසු සත්ව වර්ගයන් අතරින් වඩාත්ම පුබලව ඇත්තේ මිනිසාට බැවින් හුදෙක් ප්රිනයශීලී වීමට පමණක් වඩා ඒ ප්රිතයශීලී බව අර්ථ සම්පන්න දෙයක් බවට පත් කර ගැනීමේ වඩා වැඩි වගකීමක් මේ අනුව මිනිසාහට අවිවාදයෙන්ම පිරිනැමේ. සමස්ත මිනිස් සමාජය තුළ විවිධ සමාජ සංවිධාන, සංගම් හා කල්ලි බිහි වි ඇත්තේ මිනිසා තුළ සහජයෙන්ම පිහිටන මේ මිත්රාශීලී ආකල්පය පදනම් කරගනිමින් ස්වකීය පුද්ගල සංජානන වේමත්ත ස්වභාවය අනුව තමන්ට ආකල්ප අතින් වඩාත්ම සමීප පුද්ගලයන් තමා වටා ගොනු කර ගනිමිනි. නමුත් මෙත්තා සංකල්පය හා සමගම ක්රිගයාත්මක වන පුහුදුන් මිනිසා තුළ නිසගයෙන්ම පවතින ආත්මාර්ථකාමී ස්වභාවය නිසාම සමස්ත ජෛව ලෝකයම ස්වකීය මිතුරන් වශයෙන් නොසලකා එයින් එක් කුඩා කොටසක් පමණක් ‍ෙවන් කරගෙන මේ ආකාරයෙන් විවිධ සමාජ සංවිධාන, සංගම් හා කල්ලි බිහි කර ගනිමින් හා තමන් අයත් සමාජ සංවිධානයෙහි මතවාදයන්ට වඩා වෙනස් මත දරණ අනෙකුත් සමාජ සංවිධානවල සිටින්නන් තමන්ට එරෙහි වන පුද්ගලයන් ලෙස සලකා ද්වේෂ සහගතව ක්රිජයාකිරීම දක්නට ලැ‍ෙබ්. සමස්ත සමාජය බෙදා වෙන් කරමින් වර්තමානයෙහි ඉතාමත්ම විශාල සංඛ්යාිවක් මෙවැනි විවිධ සමාජ සංවිධාන බිහිව ඇති නමුත් ඇතැම් විටක දී මේ හේතුව නිසාම සමස්ත සමාජ තුළ කිසිවිටෙක සමගිය යහපැවැත්ම සහජීවනය නොමැති ස්ථානයක් බවට පත් වෙමින් යන බැව් පෙන්වා දිය හැකිය. නමුත් විය යුතු වන්නේ ඒ ආකාරයන් සමාජය බෙදා වෙන්කර ද්වේෂ සහගතව කටයුතු කිරීම නොව මුළු මහත් ජෛව ප්රුජාව කෙ‍ෙරන් ස්වකීය පැවැත්ම හා ස්වකීය මතවාද වෙන්කර නොගෙන සමස්තය හා තමා අතර වෙනස හැකිතාක් අවම හා දුරුව යන ලෙස ක්රිදයාකිරීමයි. එවිට විවිධ සමාජ සංවිධාන බිහි කරගනිමින් අපේක්ෂා කළ ප්රනතිඵලය තමන් සිතුවාටත් වඩා හොදින් සමස්ත සමාජය තුළින්ම උකහාගත හැකිවනු ඇත. කරුණා සංකල්පය මෙයට වඩා වෙනස් තත්වයක් ගනියි. එයට අරමුණු කරන්නේ දුකට පත් හෝ දුක්ඛිත සත්වයන් වේ. එනම් සමාජ තත්වයෙන් හෝ ආත්මභාව වශයෙන් හෝ වෙනත් කිසියම් හේතුවක් නිසා හෝ තමන්ට වඩා පහළ ස්ථරයක වෙ‍සෙන්නා වූ සත්වයින් මෙයට අරමුණු කර ගනියි. කරුණා සංකල්පය මෙත්තා සංකල්පයට වඩා සියුම් වන්නේ ධ්යාතන වශයෙන් දුතිය ධ්යාිනය දක්වා ‍මෙම සංකල්පය වර්ධනය කළ හැකිවීම නිසාය. සාමාන්යරයන් කිසියම් පුද්ගලයෙකු ‍කෙරෙහි මිත්ර‍ශීලී ආකල්පයක් පමණක් ඇතිකර ගැනීමට වඩා දුක්ඛිත පුද්ගලයෙකුහට හෘදයාංගම වී ඒ දුක නිවීම සදහා වඩා ප්රශගුණ වූ මානසික හැකියාවක් අත්පත් කරගෙන තිබීම අත්යයවශ්යක වේ.

මහා කරුණා සමාපත්තිය හා පරෝපකාරය

අතීතයෙහි වැඩ සිටි හා අනාගතයෙහි පහළ වන සියළුම බුදුවරුන් විසින් ලෝකවාසී සියළු සත්වයන්ගේ දුකට පිහිට වීම පිණිස මහා කරුණා සමාපත්තියට දෛනිකව අළුයම සමවැදීම බුද්ධ චාරිත්රඅයක් ද වේ. මහා කරුණා සමාපත්තිය තුළ අන්තර්ගත කරුණාව ධ්යාදන සිත්වල උපදින කරුණාවටත් වඩා අධිකතරය. එය සාමාන්‍සමෙයන් අපට සිතා ගැනීමවටත් ‍නොහැකි තරම් ඉතාමත්ම සුවිශාල වූවකි. කරුණා සංකල්පය සංජානන පැතිකඩ යටතේ සැලකිල්ලට ලක් කිරීමේ දී පැහැදිලි වන්නේ අන්ය යන් හා තමා අතර වෙනස අවම කර බැලීමට හුරු පුරුදුවීමේ හැකියාවක් තිබීම අත්යනවශ්යර බවයි. ආත්මාර්ථකාමී බව අවම වී හෝ යටපත් වී තිබීම කරුණාව සිතෙහි පහළවීම සදහා අවශ්යේවන මූළික කාරණයක් බැවින් තමා යනුවෙන් එක් පුද්ගලයෙකු ‍ෙවන් කොට නොසළකා සමස්ත ජෛව ප්ර ජාව විෂයෙහිම සම සිත් පැවතිය යුතුය. එසේම අන්ය්යන්ගේ දුක්ඛිත ස්වභාවය තමාගේ දෙයක් ලෙස වැටහී ඒ කෙරෙහි තමාගේ ළය කම්පා වන සුළු බව හා ඒ දුක්ඛිත ස්වභාවය නිවනු කැමති බව යනා දී ලක්ෂණ කරුණා සංකල්පයෙහි ආ‍වේදන පැතිකඩ යටතේ නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. එපරිදිම, කරුණා සංකල්පයහි චර්යා පැතිකඩ යටතෙහි දානය, පරිත්යාැගය, නෙක්ඛම්මය ( පොදු බව උදෙසා ස්වකීය සුඛ විහරණයන් කැප කිරීම ), විවිධ සමාජ සුභ සාධන කටයුතුවල නිරතවීම, සමාජ සේවය, උපදේශන සේවාවල නිරතවීම, විවිධ සුභ සාධන කටයුතුවල ස්ව්චඡාවෙන් නිරතවීම වැනි ගුණාංග ඉස්මතු වී පෙනේ. අන්ය යන් කෙරෙහි ඇතිවන කරුණාව හුදෙක් කිසිදු ලාභ සත්කාර ලැබීමේ චේතනාවකින් පරිබාහිරව ඇති විය යුතුය. කරුණාව පෙරටුකොට ගෙන ස්වකීය ආත්ම ලාභය සලසා ගනු ලබන්නේ නම් එහි දී ක්රිතයාත්මක වන්නේ කාරුණක ස්වරූපයෙන් සිත රවටන ආත්මාර්ථකාමී ස්වභාවය බව වටහා ගත යුතුය. එසේම තමන් අන්යියන්හට පිහිට වන්නේ හුදෙක් කරුණාව නිසාම මිස ඒ පිහිට වෙන තැනැත්තා කෙරෙහි ඇති කරගනු ලබන අනවශ්ය‍ බැදීම් සහගත බවෙන් ද ‍තොරවීම ඉතාමත් වැදගත්ය. එසේම විහිංසාවෙන් මුළාවට පත්වීම නිසා කරුණාවේ ස්වරූපයෙන් අන්යතයන්හට උදව්කළ යුතු අවස්ථාවල එසේ ‍නොකර හැරීම ද නොවටියි. ඇතැම්විටක දී කිසියම් කෙනෙකු තමන්ගෙන් යමක් ඉල්ලා සිටි කල මා විසින් ඒ උපකාරය කරනු ලැබීම නිසාම ඒ පුද්ගලයා ස්වෝත්සාහයෙන් කටයුතු කිරීම අත්හැර දමා අලස කුසීත පුද්ගලයෙකු වනු ඇතැයි කියා හෝ කිසියම් පුද්ගලයෙකුහට නිරන්තරයෙන් පීඩා කරනු ලැබීම මගින් ඒ පුද්ගලයා කිසියම් කාර්යයක උනන්දු කරවන්නේ යැයි සිතීම කරුණාවේ ස්වරූපයෙන් පැමිණෙන හිංසක සංජානනයන් නිසා මුළාවට පැමිණීමක් වේ. ඇතැම්විටක අපෙන් ලැබෙන සුළු උපකාරය නිසා කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතය මුළුමනින්ම වෙනස්ව ධනාත්මකව වර්ධනය වීමට එය විශාල අත්තිවාරමක් සපයන සිදුවීමක් විය හැකි බව සිහි තබා ගැනීම වැදගත්ය. සමාජ ‍සේවය වැනි කාර්යයන් රදා පවතින්නේ ද බෙහෙවින්ම කරුණා සංකල්පයෙහි ක්රි යාකාරීත්වය නිසාය. එසේම තමන්හට යුතුකම් හා වගකීම් ඉටු කළ දෙමව්පිය දූ දරුවන්, පූජ්යා හා පූජක පක්ෂය, ගුරුවරුන්, සොයුරු සොයුරියන් ආදීන් සමානව සමාජයෙහි අසරණ බවට පත් වූ සියළු සත්වයන් වෙත කිසිදු වෙනසක් ‍ෙනාපෙන්වා කරුණික වීම කරුණා සංකල්පයෙහි නියම හරය හා පුළුල් ස්වභාවය වේ. මුදිතා සංකල්පයෙහි දී අරමුණු කරන්නේ සුඛිත මුදිත සත්වයන්ය. නැතහොත් සමාජමය පිළිගැනීම හෝ භවගාමී ස්වභාවය අතින් තමා පසුවන තලයට වඩා ඉහළ ස්ථරයන් භුක්ති විදින සැපය අරමුණු කෙරේ. මෙත්තා හා කරුණා යන සංකල්ප ‍ෙදකටම වඩා මුදිත සංකල්පය ස්වකීය ස්තෙහි වර්ධනය කරගැනීම අපහසු යැයි සැලකෙන්නේ තමා හා සමාන ‍ෙකාට මිතුරුවීමටත් වඩා, දුකට පත් වූවකුහට පිහිටවීමත් වඩා ස්වභාවයෙන් මිනිස් සිතෙහි ආව්ණික දුර්වලකමක් ‍ෙලස සැල‍කෙන ඊර්ෂ්යාහව යටපත් කොට හෝ අවම කොට මුදිතාව වර්ධනය කිරීම අපහසු යැයි සාමාන්ය යෙන් සැලකෙන බැවිනි. එනම් සාමාන්ය යෙන් දැඩි වෛරී හෝ ක්රෝනධ බහුල පුද්ගලයන් හැරුණුකොට සෑම සාමාන්යම මිනිසෙකුම පාහේ මිතුරුවීමට හෝ මිත්ර‍ත්වයට ඇතුලතින්ම ; චිත්තාභ්යනන්තරයෙන්ම පැණ නගින්නා වූ රුචිකර සිතිවිලි වලන් සමන්විතය. එසේම දුකට පත්වූවෙකු දැක දැඩි ආත්මාර්ථකාමීත්වයෙන් දූෂිතව සිත නොකිලිටි වූ ඕනෑම සාමාන්යව පුද්ගලයෙකුහට ස්වකීය චිත්තාභ්යාන්තරයෙන්ම එවැනි අය ‍කෙරෙහි කාරුණික සිතිවිලි පහළවීම අරුමයක් නොවේ. මහපාරෙහි සිගාකන දුගියෙකු කෙරෙහි ඕනෑම පුද්ගලයෙකු අනුකම්පා කිරීමට පෙ‍ළඹේ. එවැනි සිතිවිලි සිතට අනායාසයෙන්ම ගලා එයි.

පවුල් පසුබිම හා සමාජ තත්වය

නමුත් තමන්ට වඩා ඉහළ ස්ථරයක, පවුල් පසුබිමක හෝ සමාජ තත්වයක පසුවන්නකු අරමුණුකොට ඒ අයගෙන් කිසිදු ලාභ සත්කාර සම්මාන ලැබීමේ කිසිදු අප්ක්ෂාවක් නොමැතිවම තමාගේ සිතට ඒ තැනැත්තා විදනු ලබනු සැපය අරමුණුකොට සතුටක්, ප්රමමෝදයක් ඇතිවීම මහත්සේ ආයාස‍කොට දීර්ඝ කාලීන මානසික අභ්යාසසයක යෙදී ඉන් අනතුරුව උපදවා ගත යුතු සංජානනයක්, අවේදනයක් හා චර්යාවක් තරමටම අතිශයින්ම දුර්ලභය. මක් නිසාද යත් තමන්ට වඩා සැප විදින කෙනෙකු අරමුණු වූ විගස ක්ෂණයෙන් සිතට පහළ වන්න් ඊර්ෂ්යාඉවක් වන නිසාය. තමාට කොයි ආකාර‍යකින්වත් සම්බන්ධතාවයක් ‍හෝ කිසිදු දැනහැදුනුම්කමක් ‍ෙනාමැති වූවත්, සමහරු මේ ආකාරයෙන් අන්යමයන් විසින් විදිනු ලබන සැපය කෙරෙහි ඊර්ෂ්යාමවෙන් පෙළී දැඩි අයුක්ති සහගත හා අසාධාරණ ‍ලෙස ඒ අයට විරුද්ධව තමන්ගේ හෝ තමන්ගේ දූ දරුවන්ගේ හෝ අධ්යාිපනික හෝ වෙනත් ප්රණයෝජනවත් කටයුත්තක් සදහා යෙදවීමට තිබූ තමන්ගේ මිළ මුදල්, කාලය, ශ්ර්මය හා වෙනත් ද් ඒ ‍ෙවනුවන් නිකරුනේ හා නිරපරාදයේ කැප කරමින් හෝ අසත්යඅ චෝදනා, මඩ ප්රෝචාර, නින්දා, කටකථා, නිර්ණාමික ‍පෙත්සම්, කේළාම්, හදි හූනියම්, විවිධ යන්තර මන්තර ගුරුකම් කරන්නට පවා පෙළඹෙන්නේ හුදක් ඊර්ෂ්යා ව නිසාම බැව් අධ්යාදපනික හා සමාජීය වශයෙන් සමාජය සංවර්ධනය නොවූ පුරාණ කාලවල දී පමණක් නොව භෞතික වශයෙන් දියුණු තත්කාලීන යුගයෙහි පවා ජීවත්වන ඇතැම් දෙනාහට තවමත් නොවැටහීම මෙරටෙහි දියුණුව අඩාලවීම කෙරෙහි අතිශයින්ම බලපානු ලබන ඉතාමත්ම අභාග්යීසම්පන්න කරුණක් ලෙස ද පෙන්වා දිය හැකිය. ඇතැම්විටක දී සාමාන්යභ මිනිසුන්ටත් වඩා ඊර්ෂ්යා කරනු ලබන්නේ කිසියම් පුද්ගලයෙකු විසින් ලබා ඇති සමාජ හා අධ්යායපන මට්ටම හා සමාන හෝ ඊට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ මට්ටමක සිටින පුද්ගලයන් වීම මුදිතාවෙහි ගැබ්වන සමාජමය වටිනාකම හා අවශ්යවතාවය වඩාත් වැඩිපුර දැනීමට තවත් එක් හේතුවකි. සමහරු තමන්ට වඩා පහළ සමාජ හා අධ්යාතපන මට්ටමක සිටිනතාක් අනුකම්පාවෙන් හා මිත්රගශීලීව උදව් උපකාර කරන නමුත්, එසේ උදව් උපකාර ලබා ඒ පුද්ගලයා තමාගේ මට්ටමට ලගා වීමත් සමගම වෙනත් අයට පළමුවෙන්ම තමාට ඊර්ෂ්යාත කිරීමට පවා පෙළඹෙන්නේත් එසේ මුලින් උදව් උපකාර කළ පුද්ගලයාම බව දකින සමහරු එයට නියම හේතුව නොදැන ඇතැම්විටක දී මෙයින් මහත් සේ විමතියකට පවා පත්වෙති. තමන් අන්යනයන්හට ඊර්ෂ්යාව කරන බව තමන්හටම නොවැටහෙන්නේත්, මුදිතාව සෙසු සංකල්ප දෙකටම වඩා සියුම් සංජානන, ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩවලින් සමන්විත වීම හා සාමාන්යඩයෙන් ධ්යාවන තල වශයෙන් මෙත්තා හා කරුණා සංකල්ප ධ්යාමන තල වන ප්රයථම හා දුතිය ධ්යාසන තලයන් ඉක්මවා තෘතිය ධ්යානන තලය දක්වාම එහි අභ්යයන්තර සංවර්ධනය නිෂ්ඨාව කරා ගෙන යා හැකි අතිශයින්ම සූක්ෂම මානසික ධර්මයක් වීම යන කරුණු නිසාය. මුදිතා සංකල්පයෙහි සංජානන පැතිකඩ යටතේ අන්යරයන්ගේ සුඛිත බව ධනාත්මකව සන්නිවේදනය වීමත්, ආවේදන පැතිකඩ යටතෙහි අන්යුයන්ගේ සුඛිත බව නිසා ස්වකීය සිතෙහි ඇතිවන තදබල ප්රතමෝදයත්, චර්යා පැතිකඩ යටතෙහි තමන්හට කිසිදු ලාභාපේක්ෂාවකින් තොරව අන්යලයන්ගේ සුභ සාධනය උදෙසා ස්වකීය ධනය, බලය, ශ්රේමය යනාදිය කැප කරමින් කටයුතු කිරීමත් දක්නට ලැබේ. විශේෂයෙන්ම තමන්ට සමාන හා තමන්ට වඩා ඉහළ සමාජ හා අධ්යාුපන මට්ටමකින් යුක්ත පුද්ගලයන්ට විශේෂයෙන් ආධාර උපකාර කිරීම මුදිතාව නිසා හටගැනෙන චර්යාවේ ධනාත්මක වර්ධනයකි. මෙහි දී කිසියම් පුද්ගලයෙකුහට සමාන හෝ ඉහළ සමාජ හෝ අධ්යානපන මට්ටමකින් යුක්ත තැනැත්තන්ට එකී පුද්ගලයාගේ ආධාර උපකාර අවශ්යම වේද යන පැණය මතුවීමට පුළුවන. මේ මුළු මහත් ලෝකය විවිධ හා විෂම බවකින් යුක්ත ස්ථානයක් බැවින් හා තමන්හට ස්වකීය සියළුම වැඩකටයුතු තනිමවම ඉටු කරගැනීමට නොහැකි බැවින් හා සමාජ ව්යුමහය ස්වභාවයෙන්ම අනෝන්ය වශයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන හුවමාරු ආර්ථික රටාවක කටයුතු කරන බැවින් ඇතැම් තැන්වල දී සමාන හා ඉහළ සමාජ ස්ථරවල සිටින්නන්හට ඒ හා සමාන හා පහළ සිටින තැනැත්තන්ගේ ආධාර උපකාර අවශ්යස වන අවස්ථාවන් ද බහුලව ඇති වේ. උපේක්ෂා සංකල්පය නම් මධ්යනස්ථ හෝ මැදහත් ආකල්පයන්ගෙන් යුක්ත බවයි. මෙහි දී අරමුණු වන්නේ මිත්රධශීලී හෝ දුකට පත් හෝ සුවයෙන් සිටින හෝ සත්වයන් කේවල වශයෙන් සලකා නොව එකී සියලුම සත්වයන් කිසිදු භේදයකින් තොරව සමස්තයක් වශයෙන් ගෙන සැලකීමයි. මේ හේතුව නිසාම උපේක්ෂා සංකල්පයෙහි මෙත්තා, කරුණා හෝ උපේක්ෂා යන සංකල්ප තුනටම වඩා ඉතාමත්ම පුළුල් හා අසීමිත වපසරියක් පුරා පැතිරී ගිය ස්වභාවයක් විද්යකමාන වේ. එසේම ඒ හේතුව නිසාම මෙම සංකල්පය සෙසු සංකල්ප තුනටම වඩා සියුම් හා ඉහළ අගයක් හිමි කර ගනියි. ඇතැම් ‍ෙදනා උප්ක්ෂකව පසුවීම යනුවෙන් වරදවා වටහා ගනු ලබන්නේ තමා විසින් වගකීමෙන් කළ යුතු වූ වැදගත් කටයුත්තක් එළඹි කල කිසිදු වග විභාගයක් හෝ නිශ්චිත තීරණයකට එළඹීමක් නොමැතිව නිකම්ම ඔහේ බලාගෙන ඉදීමයි. මෙය නිවැරදි උපේක්ෂාව ‍නො‍වේ.

උපේක්ෂාව හා මෝහයේ විවිධ ලක්ෂණ

උපේක්ෂාව දෙයාකාර ස්වරූපයක් දරයි. එක් උපේක්ෂාවක් මෝහයෙන් හෙවත් මෝඩකමෙන් අන්ධව කරන්නක් වන අතර අ‍නෙක් උපේක්ෂාව අමෝහයෙන් යුක්ත හෙවත් විචාර පූර්වක බවක් උසුලයි. බුදු සමය වර්ණනා කරනු ලබන්නේ අමෝහයෙන් යුක්තවූ උපේක්ෂාවයි. ඉතාමත් ඕනෑකමෙන් කල්පනා කර බැලූ කල පැහැදිලි වන දෙයක් නම් පළමු සංකල්ප තුනම එනම් මෙත්තාව, කරුණාව හා මුදිතාව යන සංකල්ප තුනෙහිම කිසියම් තමාගේ බවක් හෝ තමන්ට වඩාත් සමීප බවක් උසුලනු ලබන අතර උපේක්ෂාව පමණක් තමන්ගේ හා අන්ය යන්ගේ යන සීමාව අතික්රලමණය කරනු ලබන බවයි. කිසියම් ප්රවස්තුතයක් පිළිබදව ගනු ලබන තීරණ හා විනිශ්චයන් අපක්ෂපාතී හා නිවැරදිවීමට නම් ඒවා තමන්ගේ පෞද්ගලික මතිමතාන්තර වලින් ස්වායක්ත විය යුතු බව අවිවාදිත කරුණක් වන අතර එකී ලක්ෂණය වඩාම හොදින් පැහැදිලිවම කැපී පෙනෙන්නේ උපේක්ෂා සංකල්පයෙහිදීය. එහි දී හුදෙක් තමා හා අනුන් යන සීමාව අතික්රීමණය කර තීරණවලට එළඹීමට, තීරණ ක්රිහයාත්මක කිරීමට එම පුද්ගලයාට හැකියාව ලැබේ. ලෞකික ධ්යාඹන වශ‍ෙයන් ප්ර‍ථම, දුතිය හා තතිය අවස්ථාවන් ඉක්මවා චතුත්ථ අවස්ථාව කරා එළඹෙන්නේ උපේක්ෂා සංකල්පය වර්ධනය කිරීමේ දීය. මෙම උපේක්ෂා සංකල්පය ධ්යාඹන තල වශයෙන් මහත් සේ වැදගත් සන්ධි ස්ථානයක් ද වේ. චතුත්ථී ධ්යා්න අවස්ථාව රූපාවචර ධ්යායනයන්ගේ අවසාන අවස්ථාව නිසාය. මෙයින් පසුව ඇත්තේ අරූපාවචර ධ්යාාන අවස්ථායි. එමෙන්ම ධ්යාසන අර්පණාව පාදක කොට සෘද්ධි විධ ඥාණය උපදවා අභිඤ්ඤා ලබා ගැනීමටත්, ඍද්ධිවිධ ප්රායතිහාර්ය පෑමටත්, මෙයින් අවස්ථාව සැලසෙන අතර එපමණක් නොව ධ්යාැන අර්පණාව පාදක කරගනිමින් විදසුන් වඩා මාර්ග ඤාණ ලබා ගැනීම පිණිස ස්වකීය පුද්ගල සංජානනය යොමු කරවිය හැකිවීම උපේක්ෂා සංකල්පය සතු සුවිශේෂී අතාර්කික සංජානනය අවධි කිරීමේ හැකියාවට නිදසුන් සේ ‍ෙමහි දී පෙන්වා දිය හැකිය. උපේක්ෂා සංකල්පයෙහි සංජානන පැතිකඩ යටතේ තමා හා අන්යදයන් අතර සීමාව අතික්ර්මණය කර සැලකීම පෙන්වා දිය හැකි අතර ආවේදන පැතිකඩ යටතේ සමස්ත ජෛව ප්රතජාවගෙන් එක් අයෙක් ‍ෙවන් කර සැලකීම නිසාම ප්රයභව වන සියළු හැගීම් හා මානසික ආවේගයන්හි ප්රපවේගකාරී බව අවම හා දුරු වී යන බව ද පෙන්වා දිය හැකිය. එමෙන්ම මේ තත්වය යටතේ සිතෙහි ඇතිවන ක්ලමථ, අසහනකාරී, ආතතිමය තත්වයන් දුරු වී මෙතෙක් කලක් නොතිබූ අමුතුම සැහැල්ලුවක් මිදීමක් නිශ්චලත්වයක් සිතට දැනෙන්නට පටන් ගනු ඇත. එකී සැහැල්ලුව හා සුවය විදීමෙන් ලැබෙන සුවයකට වඩා සියුම් වූ අති ප්රගණීතතර වූ පහසුවෙන් වෙනස් නොවන සුවයකි. මෙතෙක් කලක් කිසියම් බන්ධනයකට හසුව එකී බන්ධනය නිසා වන බොහෝ දුක් ගැහැට විදිමින් සිට හදිසියේ එකී සියළු බැදුම් ඉවත්ව ගිය කල සිතට හා කයට දැනෙන සැහැල්ලුව වැනි අපූර්ව නිරාමිස ප්රීළතියකි. උපේක්ෂා සංකල්පය නිසා ආවේදන පැතිකඩට දැනෙන සන්නි‍වේදනය එබදු ‍වේ. එමෙන්ම උපේක්ෂා සංකල්පයෙහි චර්යා පැතිකඩ මගින් පුද්ගලයා ඕනෑම සමාජ සම්බන්ධතාවයක දී මධ්යදස්ථ ආකල්පයකින් යුක්තව කටයුතු කිරීමට හා සමාජයෙහි විවිධ මතවාද, අදහස් දරණ අන්ය්යන් සමග සමාජයීය කටයුතුවල නිරතවීම් දී ගැටුම් ඇතිකර නොගෙන මධ්යනස්ථ සහනශීලී සමගිසම්පන්න ස්වභාවයකින් හැසිරීමට ධනාත්මක උපස්ථම්භනයක් සපයයි. මෙයන් පෙනෙන්නේ නියමාකාරයෙන් උපේක්ෂාවෙන් කටයුතු කිරීම යනු නොදත්කම නිසා හෝ නොවැටහීම නිසා හෝ මුළාව නිසා හෝ තීරණ ක්රිතයාත්මක කිරීමට ඇති චකිතය නිසා හෝ තමාට ප්රවධානීන්ගෙන්, ඉහළ සමාජ ස්ථරවලින් එතරම් යහපත් ප්රාතිචාරයක් නොලැබෙතැයි යන බිය නිසා හෝ අකර්මණ්යෙව උකටලීව පසුවීම නොවන බවයි.

උසස් ජීවන ආකල්ප වර්ධනය කරගැනීම

සැබවින්ම උසස් ලෙස ජීවත්වීම හෝ උසස් ආකල්පවලින් යුත්ව කටයුතු කිරීම ලෙස හැදින්වෙන්නේ ‍භෞතික වශයෙන් සංවර්ධනය වූ දිවි පෙවෙතක් ගතකීරීම පමණක්ම නොවන බවත්, භෞතික සංවර්ධනය කරා යාමට පළමුව ස්වකීය ආධ්යාගත්මික සංවර්ධනය ගොඩනගා ගැනීම මගින් වඩාත් නිරවද්යර ලෙස හා පහසු ලෙස එකී අරමුණු කරා සම්ප්රාසප්ත විය හැකි මාවතක් සම්පාදනය කරගන්නා බවත් මේ අනුව පැහැදිලි වේ. පුද්ගලයෙකු කුඩා කළ පටන් ලබන අධ්යා්පන ක්රිවයාවළියෙහි පටන්ම ඔහුගේ මානසික ගතික බව හා මනෝචාළක හැකියාවන් සංස්කරණය කරන්නා වූ සෑම ක්රිළයාවළියක්ම සැලසුම් කර ඇත්තේ හුදෙක් භෞතික සංවර්ධනයක් පිළිබදව පමණක් සිහින දකින්නට හා ඒ අනුව කටයුතු කරන්නට පමණක්ම නිසා නූතන ලෝකය භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදන අංශයන්හි ලබා ඇති ප්රතගතියට සරිලන්නට එකී පුද්ගලයාගේ ආධ්යාහත්මික අංශය සංවර්ධනය වී නොමැති බව නූතනයේ අප මුහුණ දෙන සමාජයීය ගැටළුවලට මූලික පදනම සපයා ඇත. අනෙක් අතට භාණ්ඩ හා ‍ෙස්වා අංශයන් විසින් නූතන ලෝකය තුළ අත්පත් කරගෙන සිටින දැවැත්න ආර්ථක ස්ථාවරත්වය මගින් ඊට සාප්ක්ෂකව ආධ්යාකත්මික පක්ෂය මගින් නියෝජනය කරනු ලබන සාමයික, සාහිත්ය්, කලා හා රසවින්දනාත්මක අංශයන්හි කෙරෙහි ඇති නොසලකා හැරීම්, අනවධානය නිසා අත්පත් වී ඇති දුබල බව වඩාත්ම හොදින් පාලනය කරනු ලැබීම නිසා ද භෞතික තත්වයන්ට වඩාත්ම හොදින් ගැළපෙන ලෙස හා වඩාත් සාධාරණකරණය වන පරිදි මිනිසුන්ගේ අභ්යාන්තර ආකල්ප සකස්වීම මානුෂික වශයෙන් උසස් ජීවන රටාවක් ලෙස පෙන්වා දිය නොහැකිය. සංවර්ධිත හා සංවර්ධනය රටවල වේගයෙන් ව්යා ප්ත වන මානසික අසහන හා ක්ලමථ තත්වයන් නිසා උපදේශන සේවා හරහා එයට ප්රාතිකර්ම යෙදීමට වර්තමානයෙහි එකී රටවල් පවා පියවර ගෙන තිබේ. මිනිසුන් විසින් ඔවුන්ගේ දැනුම ආකල්ප හා කුසලතාවයන් නිවැරදි උසස් ආධ්යා ත්මික වශයෙන් පොහොසත් සංවර්ධන මාවතකට ගන්නා තෙක් ඔවුන්ගේ දිවි ගෙවුම් රටාව හෝ ආකල්ප උසස් යැයි කිව නොහැක. මිනිසා සෙසු ජෛව ප්රෙජාව අතරින් උසස් සත්වයෙකු ලෙස සැලකෙන්නේ මිනිසා සතු භෞතික මෙවලම් සංඛ්යාසව නිසා නොව ඔහු සතු උසස් සංජානන, ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩවල ක්රිෙයාකාරීත්වය නිසාය. මිනිසාහට ඒ ආකාරයෙන් උසස් සංජානන, ආවේදන හා චර්යා පැතිකඩ හිමිව ඇත්තේ සමස්ත විශ්වය තුළ ගැබ්ව ඇති ආධ්යානත්මික වූද, ගැඹුරුවූ ද, අභිරහස් සියල්ල අනාවරණය කොටගෙන සෙසු මනුෂ්යව ප්ර ජාව හා අනෙකුත් ජීවීන් සමග සහයෝගයෙන් ජීවත්වීම සදහාය. මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා හා උපේක්ෂා යන ‍ෙමකී සංකල්ප සතර උපයෝගී වනුයේ ද සෙසු මනුෂ්යත පුජාව හා අනෙකුත් ජීවීන් සමග සහයෝගයෙන් දිවි ගෙවීම පිණිසය. සමාජය තුළ වඩාත් යහපත් ආකාරයෙන් හා වඩාත්ම උසස් ලෙස සමාජ සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගන්නේ හා පවත්වගෙන යන්නේ කෙසේද යන පැනයට පිළිතුර මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා හා උපේක්ෂා යන සංකල්ප සතර කෙසේ නිවැරදිව වර්ධනය කරන්නේ ද යන්න තුළ ගැබ්වන හෙයින්ම බෞද්ධ ඉගැන්වීම් අතරින් සමාජ සහයෝගීතාවය අරබයා පෙන්වාදෙන ලද ඉතාමත් සාර්ථක බෞද්ධ උපදේශන ක්රවමයක් ලෙස සතර බ්රාහ්ම විහරණ ක්රිතයාත්මක කිරීම දැක්විය හැකිය. 22.මානව විද්යාහව හා සංජානනය මිනිසා වෙනත් ජීවියෙකුගෙන් කැපී පෙනෙනුයේ මිනිසාගේ බුද්ධිමය පසුබිම නිසාය. එබඳු බුද්ධිමය පසුබිමක් මිනිසාට උරුමව ඇත්තේ මිනිස් ‍මොළයේ සුවිශේෂිතාව නිසාය. බාහිර ලෝකයේ ඇති අරමුණු හා ‍භෞතික දුව්ය්යන් හඳුනාගැනීමට දක්වන සමත්කම මේ අතරින් සුවිශේෂී වැදගත්කමක් ගනී. එසේම විවිධ ආවේදන, සන්නිවේදන පවා මානව මස්තිෂ්කයට නිවැරදිව හඳුනාගත හැකිවීම බුද්ධිමය පසුතලයට උපකාරීවී තිබේ.‍ මොළය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන අන්තර් සන්නිවේදන සබඳතාව අර්ථකථනය කරනුයේ සංජානනය යනුවෙනි. සංජානනය මොළයේ ඇති බුද්ධිමය පසුබිම පැහැදිලි කරන පැතිකඩයි. සාමාන්යා අවස්ථාවල දී මොළය විසින් සිදු කරන මේ හඳුනා ගැනීම සාමාන්යැ සංජානනය ලෙස හැඳින්වේ. එසේම සාමාන්යස අවස්ථාවක දී ක්රිමයාකරන පිළිවෙලට වඩා වෙනස්වූ අවස්ථාවල මොලයේ ක්රිනයාකාරීත්වය වෙනස් ස්වභාවයකට පරිවර්තනය වේ. එවිට මිනිස් මනස හඳුනා ගැනීම හා සන්නිවේදනය සිදු කරනුයේ අමුතුම රටාවකටය. එබඳු වෙනස් රටාව හඳුන්වනුයේ අසාමාන්යහ සංජානනය නමිනි. සාමාන්යට අවස්ථාවල දී තර්කයෙන් අරමුණු විචාර පූර්වකව ග්රාහණය කර ගැනීම නිසා සාමාන්යන සංජානනය තාර්කික සංජානනය නමින්ද හැඳින් වේ. එසේම සුවිශේෂී අවස්ථා වල දී හුදෙක් තර්කානුසාරීව නොව ප්රජත්ය ක්ෂ අවබෝධයමත කරුණු අවබෝධ කර ගැනීම අසාමාන්යද සංජානනයට අයත්වේ.මෙහිදීවේගවත්ව සන්නිවේදනය සිදු වේ. ඊට හේතුව තර්කානුසාරිව නොව සෘජුව ග්රනහණය වීමයි. මේ නිසා අසාමාන්යු සංජානනය අතාර්කික සංජානනය යනුවෙන් ද හැඳින්වේ. කෙසේ නමුදු මේ සංජානන ක්රනම දෙකම මානව සංජානනයේ දී වැදගත් වේ. මක් නිසාද යත් සාමාන්යන සංජානනයට ක්රි්යාත්මක වියනොහැකි ඇතැම් තේරුම්ගත නොහැකි තත්වයන් වල දී අසාමාන්යස සංජානනය උපකාරී කරගෙන මිනිසාට ප්රුත්යතක්ෂ වූ දැනුමක් ලැබියහැකි බැවිනි.

මානසික සමබරතාව

සුවිශේෂිත අවස්ථාවල දී උපකාරීවන බැවින් ඉහත දක්වනලද දෙයාකාර සංජානනයම මිනිසාට වැදගත්බව පැහැදිලි විය යුතුය. අසාමාන්යද සංජානනය බොහෝවිට යම්යම් කරුණු ප්රිත්ය ක්ෂයෙන් ග්ර හණය කරගත හැකි බැවින් එය යෝගී ප්රෝත්ය ක්ෂය වශයෙන්ද හැඳින්වේ. මිනිසාගෙන් පරිබාහිරව වෙනස් ජීව විශේෂවලට ද සංජානනයකර ගැනීමේ හැකියාව ඇත. නමුදු එබඳු සංජානන මානව සංජානනය තරම් ප්රශබලත්වයට පත්කරගත නොහැක. ඒ බැව් පැහැදිලි වනුයේ බුද්ධත්වය බඳු අවස්ථා ලැබිය හැක්කේ මානවයෙකුටම පමණක්බව සඳහන්වන හෙයිනි. බුද්ධත්වය යනු මානව අසාමාන්යු සංජානන පැතිකඩ සංවර්ධනයේ උපරීම අවස්ථාව ලෙස පැහැදිලි කළ හැක. එබඳු සුවිශේෂී අවස්ථාවකට පත්විය හැක්කේ මිනිසෙකුටම පමණි. ඒ බව සඳහන්වීම තුළ මනුෂ්යදත්වයේ ඇති වටිනාකම සෙසු සත්ව විශේෂයනට වඩා වැදගත්කොට දක්වා ඇති බව පැහැදිලි වේ. මානවයා හැරනු විට සෙසු ජීවීන් අමනුෂ්යද යන පොදු තලයට අන්තර්ගත කර දැක්විය හැක. මේ අමනුෂ්යන ප්ර ජාව අතර මනුෂ්යය තලයට වඩා ඉහළ හා පහළ වශයෙන් ප්රරභේද රාශියකට සමස්ත ජීවප්රනජාව ගොනුවේ. මනුෂ්යු තලයට වඩාපහළ අමනුෂ්ය ප්රෙජාවට තිරිසන්ගත සතුන් හා සතර අපා‍ගත ජීවකොටස් අයත්ය. තිරිසන්ගත සතුන් ජීවත් වනුයේද මනුෂ්යජ ලෝකය තුළය. නමුදු සතර අපාගත ජීව‍කොටස් පිළිබඳ බුදු දහමේ සඳහන් තොරතුරු මත එවැනි ජීවීන් සිටින බව සිතාගත හැක. නූතන ජීව විද්යායත්මක තොරතුරු කෙසේ වුවද බුදුදහමේ සඳහන් සිද්ධාන්ත සනාථ කිරීම පිණිස එබඳු සිද්ධාන්ත හා නියම භාවිතා නොකළ යුතුය. මක්නිසාද යත් ජීව විද්යාඑව හුදු ලෞකික විද්යාිවක් පමණක් බව නිසාත්, එහි සිද්ධාන්ත හා නියම අළුතින් සොයා ගන්නා නව දැනුම සමඟ නිරතුරුවම වෙනස් විය හැකි නිසාත්ය. බුදුදහම ඉදිරිපත් කරනුයේ ලෝකොත්තර මාර්ගයකි. එහි සඳහන් න්යායය හා මූළධර්ම ප්රාත්ය.ක්ෂ කළ යුතුය. එය කිසියම් කාලකට අනුව වෙනස් නොවේ. බුදුදහම අකාලික බව දක්වනුයේ එහෙයිනි. මිනිස් දේහය තුළ තොරතුරු සම්ප්රේනෂණ කාර්යය සිදු වනුයේ ස්නායු පද්ධතිය මඟිනි. මානව සංජානනයේ ප්රොබලම භූමිකාවට අදාළ සියළු දේ සන්නිවේදනය වනුයේ මේ ස්නායු ක්රි යාකාරීත්වය හරහාය. ඊට ඇසය, කණ, නාසය, දිව හා සම යන ප්ර්ධාන ඉන්ද්රිමයයන් සම්බන්ධ වේ. එම ඉඳුරන් මඟින් ලබා ගන්නා විවිධ පණිඩුඩ මොළයට ස්නායු ක්රිායාකාරීත්වය තුළින් සම්ප්රේජෂණය වේ. මොළයේ දී එහි අභ්යණන්තර ක්රිනයාකාරීත්වය තුළින් එම ස්නායු පද්ධතිය මඟින් සම්ප්රේජෂණය වන විවිධ සංඥා හඳුනා ගනුලබයි.මොළයට ස්නායුපද්ධතිය තුළින් පණිවුඩ ලැබෙනුයේ එම පණිවුඩ සංඥාබවට පත් කරවා බැවින් මොළය නැවත වරක් මෙම සංඥා නිවැරදිව පණිවුඩ බවට පරිවර්තනය කර ගනී. මෙය ජංගම දුරකථනයක, රූපවාහීනියක, පරිගණකයක හා ෆැක්ස් යන්ත්ර්යක ආදී නවීන තාක්ෂණික උපකරණයක ඇති සූක්ෂම විද්යුවත් ක්රිණයාකාරීත්වයට මඳක් සමානය. ඇනලොග් තාක්ෂණය අබිබවා ඩිජිටල් තාක්ෂණය ඉදිරියට පැමිණ ඇත. එසේම දැනට ඩිජිටල් තාක්ෂණයටත් වඩා නැනෝ තාක්ෂණය වඩාත් ඉදිරියෙන් පසු වේ. මේ තාක්ෂණික උපකරණ නිපදවීමේ දී හා සැලසුම් කිරීමේදී විදඥ්යාදඥයින් විසින් අනුකරණය කොට ඇත්තේ මිනිස් මොළයේ විද්යු ත් පණිඩුඩ සම්ප්රේරෂණයයි. තොරතුරු ගබඩා කිරීමේ ක්රටමවේද හා අභ්යේන්තර ක්රිතයාකාරී රටාවයි. එසේම මානව මොළ අභ්යණන්තරයෙහි ඇති තොරතුරු සන්නිවේදන තාක්ෂණය හා එහි ව්යුනහ රටාවද මිනිසා භාවිතා කරන ඕනෑම අති දියුණු තාක්ෂණික උපකරණයකටත් වඩා දියුණු තත්වයකින් පවතී. මිනිස් මොළයේ තොරුතුරු ගබඩා කිරීමේ ධාරිතාව ඕනෑම භෞතික තාක්ෂණික උපකරණයක් වැඩි දියුණු කර ලැබිය හැකි වන ධාරිතාවයට වඩා ඉතා ඉහළ අගයක් ගනී. මිනිස් මස්තිෂ්කයේ සෛලවල ඇති රසායනික ද්රණව්යු සංකීර්ණ විපර්යාසවලට භාජනයවීම තුළින් විශ්මිත තොරුතුරු ගබඩා කිරීමේ හැකියාව හා වේගවත් පණිවුඩ හුවමාරුවද, ක්ෂණික තීරණ ගැනීමේ හැකියාව ද අත්පත් කර ගෙන තිබේ. විවිධ ස්නායු ආවේගවලට ප්ර,තිචාර දැක්වීමේ සම්භාවිතාව මානව මස්තිෂ්කය තුළ ඉහළ පරාසයක් හිමිකර ගෙන ඇත්තේ එනිසාය. කෝපය, ලිංගිකාශාව, සතුට බඳු මානව හැඟීම් ඇතිවීමේ දී මොළයේ අන්තර්ගත රසායනික ද්රයව්යල ප්රනතික්රිටයා කර නව සංයෝග පවා නිපදවීමට සමත්වන බව ඒ පිළිබඳව සිදු කළ පර්යේෂණවල දී සොයා ගෙන තිබේ. මේ නිසා එබඳු චිත්තාවේග ඇතිවීමේදී මොළයතුළ නිපදවෙන අහිතකර රසායනික සංයෝග ප්ර.මාණය අධික වීම හා හිතකර රසායනික සංයෝග ප්රදමාණය අවමවීම යනාදී කරුණු කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ මානසික සමබරතාව කෙරෙහි ප්රයබල බලපෑමක් ඇති කරනු ලබයි. යම් යම් අවස්ථාවල දී මිනිසාට ඇතිවන විවිධ චිත්තාවේග පාලනය කිරීම පවා මේ රසායනික ද්ර.ව්යයවල ක්රිමයාකාරීත්වය මතරඳා පවතී.මිනිස් මොළයේ ඇති හිතකර රසානික ද්රමව්ය සංයෝගවලට වඩා අහිතකර රසායනික ද්රිව්ය සංයෝගවල ප්රිමාණය අධික වීම මානසික සමබරතාව නැතිවීම කෙරෙහි බලපායි.

රසායනික ද්රකව්යල හා සන්නිවේදනය

මානව මස්තිෂ්කයේ අන්තර්ගත විවිධ රසායනික ද්ර ව්ය සංයෝගවල ස්වභාවය තීරණය වීමේලා දිගු කාල සීමාවක් මුළුල්ලේ මානවයා පුරුදු පුහුණු කර ඇති විවිධ ආකල්පවල හා හැඟීම්වල හැඩතල වැදගත් වේ. මක්නිසාද යත් ඒ හැඩය සකස්වීමේදී ඊට අනුරූපයව අදාළ රසායනික ද්රඩව්යම සංයෝග ක්රි යාකාරීවන බැවිනි.දිගුකලක් එකම සන්නිවේදනවලට හුරුවීම නිසා ඊට යෝග්යද මානසික ආකෘතියක් මස්තිෂ්කයේ ඇති වේ. මේ ආකෘතියට සකස් වීමට ස්නායු ක්රිෝයාකාරීත්වය විශාල දායකත්වයක් සපයයි. ස්නායු සන්නිවේදනයට එකම අරමුණක්, හැඟීමක් බහුලව ලැබීම නිසා ඊට අනුරූප ලෙස ස්නායු ක්රිසයාකාරීත්වය සකස් වේ. මේ නිසා බහුලව ඇතිවන යම් හැඟීමක් නිසා එබඳු ස්නායු සංකීර්ණ ව්යුයහයක් ඇති වේ. මේ ස්නායු සංකීර්ණ හිතකර හෝ අහිතකර වීමට ඉඩ තිබේ. හිතකර ස්නායු සංකීර්ණ සකස් වීමටද හිතකර රසායනික ද්රකව්යවවල බහුලතාව හේතු වේ. එසේම අහිතකර ස්නායු සංකීර්ණ සකස්වීමටද අහිතකර රසායනික ද්රිව්යයවල බහුලතාව හේතු වේ. මේ නිසා රසායනිකද්රටව්යර ප්රීතික්රිොයාවලදී නිපදවන සංයෝගවල පැවැත්ම අධ්යරයනය ඉතා වැදගත්ය. ඇතැම්විට මානසික සමබරතාව පහසුවෙන් පවත්වා ගැනීම සඳහා හිතකර රසායනික දව්ය සංයෝග පිටතින් ලබාදිය යුතු අවස්ථාද ඇති වේ. වෛද්යාවරු රෝගීන්ට ප්රනතිකාර නිර්දේශ කිරීමේදී පවා සලකා බලනුයේ එබඳු අවස්ථා ඇතිවිය හැකිදැයි කියාය. සාමාන්යය තත්වයන්වලදී පවතින රසායනික ද්රුව්යථවල ප්රයතික්රිායා මඟින් නිපදවෙන සංයෝගවලට වඩා වෙනස් සංයෝග සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී නිපදවනු ලබයි.සංජානනය සුවිශේෂී හැඩයක් ගැනීමට හේතුව එයයි. සාමාන්යු පුද්ගලයෙකුගේ දක්නට නොමැති සුවිශේෂීතාවක් එබඳු සංජානන වලට හුරුවූවෙකු සතුව පවතී.රෝගී චර්යාවලදී පවා විකෘති දක්නට ලැබෙතත්,මේ සඳහන් කරනුයේ එබඳු විකෘතිතා නොවේ. රෝගී අවස්ථාවල දක්නටලැබෙන විකෘතිතාවල සමබරතාව දක්නට නොලැබේ. නමුදු නිසිපාලනයක් සහිතව සිදුකරන සුවිශේෂී පුහුණුවීම් මඟින් මේ සංජානන හැකියා ලැබිය හැක. මානවසංජානනය පිළිබඳ අධ්යවයනය කිරීමේදී හෝමෝනවල ක්රිියාකාරීත්වය වැදගත්ය. වෛද්යං විද්යාධත්මක ග්රින්ථවල හා ස්නායුජීවවිද්යාා ග්ර්න්ථවල මේ පිළිබඳ ජීව විද්යාකත්මක දෘෂ්ටි කෝණය දක්වා ඇත. එමෙන්ම මනෝවිද්යා‍ව මඟින් මොළයේ විවිධ ප්ර්දේශවල ජෛව විද්යාකත්මක ක්රිවයාකාරීත්වය විග්ර්හ කරනු ලැබේ. බොහෝවිට සියප්ර ථම වෛද්යා විද්යාය උපාධිය ලැබීමේ දී ලබන දැනුමට වඩා උසස් දැනුමක් පසුව සිදුකරන ඉහළ පර්යේෂණ පශ්චාත් උපාධිවලදී විශේෂඥ වෛද්යඩවරුන්ට ලැබේ.කෙසේවෙතත් වෛද්යපඅංශයේ ආචාර්ය උපාධි පර්යේෂණවලදී මානව මොළයේ ඇති රසායනික ද්රබව්යකවල විවිධ සංකීර්ණ ප්රේතික්රි යා පිළිබඳව ගැඹුරින් හදාරනු ලැබේ. මනෝ වෛද්යවවරුන් සායනිකව පුහුණු කිරීමේදී ඔවුන්ට රෝගීන්ගේ විවිධ රෝගී තත්ව සමනය කිරීමට සිදුවන හෙයින් මේ පිළිබඳව අධ්යයයනය කිරීම අනිවාර්යය. කෙසේවුවද මානව මොළයේ විවිධ රසායනික ද්රයව්යි රාශියක් පවතී. නමුදු දැනට පර්යේෂණ මඟින් හඳුනාගෙන ඇත්තේ ඒවායින් ඉතා සුළු සංඛ්යාරවක් පමණි.එසේම විවිධ රසායනික ද්රැව්යණ ප්රනතික්රිේයා මඟින් බිහිවන අතුරු ඵල වන නව රසායනික සංයෝග නිසා මොළයේ සෛලවල සිදුවන සන්නිවේදන ක්රිඒයාවළිය මුළුමනින්ම විද්යුනත් රසායනික ප්රමතික්රිුයාවක ස්වරූපයෙන් පවතිනබව වටහාගත යුතුය. මොළයේ සිදුවන විද්යු්ත් සංඥා නිපදවීමේ ක්රියයාවලිය මඟින් මානව මොළය එක් එක් අවස්ථාවලදී පවතින මට්ටම නිරූපණයවේ.මොළයේ විද්යුාත් සංඥා පිටවීම හා රසායනික ද්ර්ව්යපවල ප්රූතික්රියයා මඟින් සන්නිවේදනයසිදුවීම අතර සමබරතාවයක් පවතී. මෙය ක්ෂණිකය. වේගවත්ය. ඇනඩ්රකලීන් හෝමෝන ශ්රාතවයවීම නිසා කෝපය තරහ හා මානසික ආතතිය ඇති වේ. සමහර විට මිනිසාට කෝප සහගත හැඟීම් ආකල්ප ඇතිවීම නිසාද ඇනඩ්ර ලීන් හෝමෝන ශ්රා වය වේ. එසේම ලිංගික හෝමෝන ලෙස සැලකෙන ටෙස්ටරෝන් හා පොජෙස්ටරෝන්වල ක්රි යාකාරීත්වය නිසා කාමාශාව මූලිකවූ ලිංගික හැඟීම් උත්තේජනය වේ. මින් ස්ත්රීවන් තුළ ටෙස්ටරෝන්ද, පුරුෂයන් තුළ පොජෙස්ටරෝන්ද ක්රිැයාකාරී වේ. ස්ත්රීනන් තුළ ඇති ටෙස්ටරෝන් හෝමෝන ක්රිියාකාරීත්වය නිසා පුරුෂයින් පිළිබඳ ලිංගික ආශාවද, පුරුෂයින්තුළ ඇති පොජෙස්ටරොන්වල ක්රියයාකාරීත්වය නිසා ස්ත්රීබන් පිළිබඳ ලිංගික ආශාවද ඇති වේ. එසේම බෞද්ධ භාවනාවේ දී සිදු කරනුයේ මෙකී හෝමෝන මට්ටම් ක්ර මිකව පාලනයකට නතු කිරීමයි. මේනිසා කාමාශාව පාලනයකිරීමට හැකියාව ඇති වේ. අධිකකාමුකබව නිසා ඇති වන බොහෝ සාවද්ය චර්යා මෙමඟින් පාලනය කළ හැක. මෛත්රීම භාවනාවේ දී ඇන්ර්න ලීන්වල ක්රි යාකාරීත්වය අවමවේ. එසේම කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානයට අයත් බොහෝ කර්ම ස්ථාන වැඩීම නිසා ස්ත්රී‍, පුරුෂ ලිංගික හෝමෝනවල ක්රිනයාකාරී ස්වභාවය අවම වේ. එසේවීම මඟින් මානසික ආතතිය පාලනය කිරීමට ඉතා යෝග්ය් වූ පසුබිමක්ද සැකසේ.

කෙලෙස් දුරුවීම හා සත්යාවවබෝධය

මාර්ගඵල අවබෝධය යනු යළි නූපදින පරිදි මානව චිත්ත සන්තානය තුළ ඇති කෙලෙස් සමුච්ඡේද වශයෙන් ප්රයහාණය කිරීමයි. සමාධිය මඟින් කෙලෙස්වල පරියුට්ඨාන අවස්ථාව දුරු කරනු ලබයි. එසේම මාර්ගඵල අවබෝධයේ දී කෙලෙස්වල අනුසය අවස්ථාව දුරු කෙරේ. මාර්ග භාවනා වඩා කෙලෙස් සම්ච්ඡේද ප්රබහාණය කිරීම ලෙස අර්ථ දක්වනුයේද මෙයයි. විදර්ශනා භාවනාව වැඩීම නිසා අනුක්ර්මයෙන් ශාරීරික හා මානසික ක්රිනයාකාරීත්වයට අහිතකර හෝමෝන වර්ග අතරින් ප්ර ධාන වන ඇනඩ්රමලීන්ද, ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හා පොජෙස්ට්රකජන්ද අනුක්රවමයෙන් ශ්රාිවයවීම අනුක්රයමයෙන් අවම වී ගොස් පසු කාලයේ දී ක්ෂයවී යයි. මුළුමනින්ම හෝමෝන ශ්රා වයවීම නැතිවීම නිසා සිරුරට එකතු වන අනවශ්යස දහනයවීම්, අධික පරිවෘත්තීය ක්රිනයා හා කායික මානසික වෙහෙස දුරුව යයි. භාවනාවේ දී දරථ දුරුව යාම ලෙස අර්ථවත්වනුයේ මෙයයි. මෙම හෝමෝන අතරින් ටෙස්ටෙස්ටරොන් හෝමෝනය මඟින් ස්ත්රීා ලිංගික හැඟීම් පාලනය කරනු ලබයි. එසේම ඊස්ට්රසජන් හෝමෝනයද මේ හා සමානවම ද්විතියීක ස්ත්රීල ලිංගික ලක්ෂණ ඇති කරනු ලබයි. පොජෙස්ට්රෝජන් පුරුෂයින් තුළ ලිංගිකාශාව ඇතිකරවන හෝමෝනයයි. මේ හෝමෝන ක්රිතයාකාරීත්වය නිසාම ස්ත්රීෝ, පුරුෂයින් ඔවුනොවුන් අතර ලිංගිකාශාව ඇතිකර ගනියි. කාමරාගය දුරු කළයුතු සංයෝජනයක් ලෙස දශ සංයෝජනවල දී දක්වා ඇත. ස්ත්රීම, පුරුෂ හෝමෝන මට්ටම සැලකිය යුතු පමණට අඩු කිරීම සමාධිය වැඩීමට හිතකරය. අධික හා මන්ද රුධිර පීඩනය, ස්ථුලතාවය, රුධිරගත සීනි හා මේද මට්ටම ඉහළයාම වැනි කායික ආබාධ මෙන්ම, විශාදය, භින්නොන්මාදය, පරපීඩක කාමුකත්වය බඳු මානසික රෝගද ඇති වීමට දුර්වල මානව ආකල්ප හේතු වේ. ලෝකය නිවැරදිව සංජානනය කිරීමට ඇති හැකියාව, ඊට නිසි අයුරින් ප්රතතිචාර දැක්වීමට අපොහොසත්වීම නිසා මිනිස් සිතේ ඇතිවන සෘණාත්මක ආකල්ප කෙළෙස් ලෙස හැඳින්වේ. නිවැරදි සංජානනය මඟින් වැරදි ආකල්ප දුරුව යයි. යමෙකුට සත්යාඳවබෝධය ඇතිවනුයේ සියළු වැරදි අවබෝධයන් සිතෙන් දුරුව යාම නිසාය. කෙලෙස් කසට නිසා කිලිටිවී ඇති සිත අනුක්රයමයෙන් පිරිසිදු කර සිතේ පවිත්රා ප්රෝභාස්වරය මතු කරවීමට සියළු වැරදි ආකල්ප සිතින් දුරු විය යුතුය. චතුරාර්ය්රිස සත්යාසවබෝධය ලැබියහැකිවනුයේ මෙවැනි පවිත්ර මනසක් සහිත අයෙකුටය. මෙය අවිද්යා ව දුරුවීමලෙස දහමේ පැහැදිලි කෙරේ. අවිද්යාතව දුරුකිරීමට මාර්ගය වනුයේ නිවැරදි සංජානනයයි. එම නිවැරදි සංජානනය නම් ප්රමත්ය්ක්ෂ අවබෝධයයි. ප්ර ත්යනක්ෂ අවබෝධය මෙහි අසාමාන්යය සංජානනය යටතට වර්ගකර දක්වා ඇත. එනිසා භාවනාවේ දී අත්දකින ප්රවත්යනක්ෂය අසාමාන්යහ සංජානනය මඟින් ලැබිය යුතු අවබෝධයක් බව පැහැදිලිවේ.

23.මනෝවිද්යාධව හා සංජානන ප්රධභේද බටහිර ම‍නෝවිද්යා‍ව පිළිබඳ රචිත ග්රමන්ථවල හා වෛද්යයවිද්යාස පර්යේෂණාත්මක ඉදිරිපත්කිරීම්වල සංජානන පැතිකඩ පිළිබඳ බොහෝ ස්නායු (Neurology)හා ක්ෂුද්ර්ජීවවිද්යා ත්මක (micro-biology)තොරතුරු අන්තර්ගතය.මේ තොරතුරුවල බෙහෙවින් අන්තර්ගත වනුයේ මානව මස්තිෂ්කයේ (Human cerebrum) පිහිටි සෛලවල (cerebral cells) රසායනිකද්රනව්යමන්හි (chemical re-activities) විවිධ ප්රනතික්රි්යා පිළිබඳවය. මේ සෛලවල ගැබ්ව ඇති රසායනික ද්රයව්යි මඟින් මොළයේ තොරතුරු සන්නිවේදන කාර්යය ඉටු වේ. එසේම මතකය, හඳුනා ගැනීම, දත්ත විශ්ලේෂණය බඳු බුද්ධිමය කාර්යයන්හි දී පවා රසායනික ප්රුතික්රිකයා මාර්ගයෙන් ඒවා ඉටු වේ. මේ අනුව මානවයා මතක තබා ගැනීම සේ හඳුන්වනුයේ සියුම් රසායනික ප්රවතික්රිතයා මඟින් ‍මස්තිෂ්ක සෛල තුළ විවිධ සංයෝග නිපදවීමයි. මේ යටතේ නිශ්චිතව ප්රාමාණයක් කිවනොහැකි තරම් අතිවිශාල රසායනික ද්ර ව්යධ සංයෝග ප්රකමාණයක් විවිධ සන්නිවේදනවලට සාපේක්ෂකව මානව මස්තිෂ්කය තුළ නිපදවේ. මොළය ක්රිුයාත්මක වනුයේ මේ රසායනික සංයෝග නිපදවීමේ කාර්යය අනුවය. මීට අමතරව මොළයේ විද්යු්ත් සංඥා නිකුත්වීමේ ක්රිගයාදාමයක්ද තිබේ. මධ්යම ස්නායු පද්ධතිය මූලික කර ගත් ස්නායු සංකීර්ණ ඔස්සේ විවිධ භාවාත්මක හැඟීම්වලට මානව මනස ප්රයතික්රියයා දක්වයි. මේ අනුව පාලුව, දුක, තනිකම, සතුට බඳු භාවයන් මිනිස් මනස හඳුනා ගනියි. ඒවාට ප්ර තිචාර දක්වයි. ස්නායු සංකීර්ණ හා මස්තිෂ්ක සෛල අතර සන්නිවේදන කාර්යයන් සිදුවනුයේ රසායනික ද්රපව්යරවල විවිධ ප්රාතික්රිරයා මඟිනි. මේ ප්රවතික්රි යා නිසා හට ගැනෙන නව රසායනික ද්රරව්යධ සං‍යෝග මඟින් අවශ්ය් කරන සන්නිවේදනය සිදු වේ. එසේම මොළයේ සීඝ්රාවූ පණිවිඩ හුවමාරුව සිදුවනුයේ මේ රසායනික ද්රනව්යව තුළිනි.

සන්නිවේදනය හා භාවනාව

මානව මොළයේ විද්යුේත් සන්නිවේදන පණිවිඩ හුවමාරුව සිදුවීමේ දී මොළයෙන් විද්යුනත් කම්පන තරංග පිට‍වේ. මේවා ඇල්ෆා, බීටා හා ටීටා ආදී ලෙස වර්ගකර දක්වා ඇත. මනසෙහි ක්රිනයාකාරී අවස්ථා මේ තරංගමට්ටම් අනුව මනාව වටහා ගත හැක. මේ අනුව කාර්ය බහුලතාවයෙන් අධික තෙහෙට්ටුවට පත් මානසික අවස්ථාව ඇල්ෆා මට්ටමින් ද, වඩාත් මානසික එකඟතාව බීටා මට්ටමින් ද, ගැඹුරු සමාධි අවස්ථා ටීටා මට්ටමින්ද නිරූපණය වේ. කෙනෙකුගේ නින්ද යාමේ ක්රිියාවළියේ දී මෙකී තරංග මට්ටම් පසුකරනු ලැබේ. මේ අනුව අවදියෙන් සිටින විට සාමාන්ය්යෙන් ඇල්ෆා මට්ටමේ මනස පවතී. නින්දේ සාමාන්ය අවධිය තුළ දී බීටා තරංග මට්ටම ද, වඩා ගැඹුරු නින්දේදී ටීටා මට්ටමටද මනස පත් වේ. ටීටා තරංග මට්ටමට ගැඹුරු නින්දක් ඇති වනුයේ බෙහෙවින්ම ස්වප්න නිද්රාාවේදීය. එය සායනික මට්ටමේදී මෝහනය කිරීමේ විධි ක්ර ම වල දී සිදු වේ. නමුදු මේ මෝහන නිද්රාසවේ දී මානව මනස ක්රිීයා කරන්නා වූ ස්වරූපය පිළිබඳ විවිධ මතභේද පවතී. බෞද්ධ මනෝ විද්යා වට අනුව එය ලෞකික ධ්යානන මට්ටම්වලට සාපේක්ෂකව චිත්ත ගැඹුරු සමාධියක් ලෙස නොපිළිගනී. එය එක්තරා වශීකරණ ස්වභාවයක් බව පමණක් බෞද්ධ මනෝ විද්යාගවට අනුව අර්ථ දක්වා ද තිබේ. එහි දී සිදු වනුයේ ස්වප්න නිද්රා්වේදී දෙනු ලබන අණ, එහි මෝහන වශීකරණයට හසුවූ තැනැත්තා පිළිපැදීම පමණි. එහි කිසිදු බුද්ධිමය, විචාර පූර්වක හෝ නිර්මාණශීලී කාර්යභාරයක් නැති බව බුදු දහම දක්වයි. මොහනය වන්නා මෝහනය කරනු ලබන්නාගේ අතවැසියෙකුවීම හැරනුවිට, එමඟින් ලැබිය හැකි වෙනත් කිසිදු උසස් ආධ්යාකත්මික ප්රැයෝජනයක් ද නැත. නමුදු බටහිර මනෝවිද්යාිවට අනුව ‍මෝහනය ගැඹුරු විෂයකි. මෝහනයේ හිතකර මෙන්ම අහිතකර පැතිද තිබේ.මේනිසා මෝහනය භාවිතා කළ යුත්තේ එය අවශ්යවම විටකදී පමණි. එය බොහෝවිට යොදා ගනුයේ මනෝ විකිත්සක ක්ර මවේදයක් ලෙසය. නිදසුනක් සේ කිසියම් පුද්ගලයෙකුට ඔහුගේ අතීතයේ සිදුවූ යම්කිසි අමිහිරි සිදුවීමක් සිය ස්ථිර මතකයෙන් (Delete) ඉවත් කිරීමට අවශ්යත වූ විටදී ඒ සඳහා මෝහනය භාවිතා නොකරයි. ඊට හේතුව එබඳු කාර්යයන්හි දී අදාළ මතකය සමඟ ඒ අත්දැකීම විඳීමට යොමු වූ කාලසීමාව තුළ වූ සිදුවූ අන්යන සෑම දෙයක්ම මතකයෙන් ඉවත් කළ යුතු වන හෙයිනි. එසේ කිරීම පවා අදාළ පුද්ගලයාගේ මානසික සෞඛ්යයයට යහපත් දෙයක් නොවේ. මෙසේ කිසියම් කාල සීමාවක් පිළිබඳ මතකය ඉවත් කිරීම නිසා පසු කාලයකදී ඔහු කිසියම් මානසික ගැටුමකට පවා පත්වීමට ඉඩකඩ ඇති හෙයිනි. මේ නිසා පසුව අදාළ පුද්ගලයාට කම්පනය වැනි මානසික අර්බුද ඇති විය හැක. මනෝ වෛද්යිවරු මෙබඳු සායනික ප්රඅතිකාර විධි අනවශ්යව සේ හිතුමතයේ නිර්දේශ නොකරනුයේ ‍එහෙයිනි. මිනිස් මොළයේ පද්ධති කිහිපයකින් විවිධවූ කාර්යයන් සිදු වේ. මොළයේ රසායනික ප්රිතික්රි යාවක් මඟින් සිදු වන සංජානන ක්රියයාවළිය ඉන් එකක් පමණි. ඊට අමතරව මොළයේ විද්යු ත් හා යාන්ත්රිවය ක්රිනයාකාරීත්වය (Mechanical) මඟින් මානව සංජානනය සිදු වේ. විවිධ අරමුණුවලට මිනිස් මනස ප්රතතිචාර දක්වයි. ෆොයිඩියානු මනෝ විශ්ලේෂණවලට අනුව පහන් සිත (Ego) සුපහන් සිත (Super Ego) බඳු මට්ටම්ද ඉක්මවා ගිය විටකදී මානව සංජානනයේ ඉතා ගැඹුරු මට්ටම්වලට ප්රසවේශ වේ. මිනිස් මොළයේ හයිපෝතැලමසේ ක්රිටයාකාරීත්වය මෙහිදී ඉතා වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු කරනු ලබයි. කෝපය බඳු චිත්තාවේගික තත්වයන් හා බාහිකයේ ක්රිතයාකාරීත්වය අතර ජෛව විද්යාpත්මක සබඳතාවක් ඇත. බාහිකය පාලනය වනුයේ රුධිරගත ග්ලූකොස් මට්ටම මඟිනි. බාහිකය සංකෝචනය හා ප්ර සාරණයවීම මඟින් තරහව පාලනය වේ. රුධිරගත ග්ලූකොස් මට්ටම ඉහළ යාමට සීනි බහුල ආහාර භාවිතය ඉවහල් වේ. ද්වේෂ චරිතයා සීනී බහුල ආහාරයට ප්රිමය කරන බව විශුද්ධි මාර්ගයේ සඳහන්ය. ද්වේෂ චරිතයා හඳුනාගනුයේ එබඳු ලක්ෂණ වලිනි. භාවනාව පිණිස අවශ්යි කර්මස්ථාන ලබාදීම පිණිස පුද්ගල චරිතය නිවැරදිව වටහා ගැනීම අතිශයින් වැදගත්ය. මින් පැහැදිලි වනුයේ බෞද්ධ භාවනා ක්රදම විද්යාිනූකූල විධි ක්ර මයක් යටතේ සකස්ව පැවති බවයි. අතීතයේ දී විවිධ ගුරු කුල, සම්ප්ර්දාය, ආචාර්ය පරපුරු අනුව විදර්ශනා භාවනා ක්රමම රාශියක් මෙරට පැවතිනි. ඒවාට සුවිශේෂී වූ භාවනා අත්පොත්පවා තිබීඇත.ථේරිය සම්ප්රරදාය මහත් සේ ගරු බුහුමුන් කරන විශුද්ධිමාර්ගය හා සමානවම සම්භාවනාවට පත්වූ ග්රින්ථපවා වෙනත් සම්ප්ර දාය සතුව පැවති බවට හොඳම නිදසුන වනුයේ අභගිරිකයින් සතුව පැවති පාලි විමුත්ති මග්ගයයි. නෂ්ටාවශේෂ වී ඇති බවට සැලකුණු ඒ පාලි විමුත්ති මග්ගයේ දුර්ලභ පිටපතක් මුද්රමණය කරන ලදුව දැනට ප්ර ධාන පුස්තකාලවල සංරක්ෂණයවී ඇත. මෙය බුද්ධඝෝෂ හිමිගේ විශුද්ධි මාර්ගයට පෙර රචිත කෘතියක් බව සැල‍කේ. මෙහි කර්තෘි උපතිස්ස හිමියන් වේ.

බෞද්ධ මනෝවිද්යාෙව හා සංස්කෘතික මුහුණුවර

කුඩා දරුවෙකුට සාපේක්ෂකව වැඩිහිටියෙකුට වැඩීමේදී වැඩි මේද ප්රතමාණයක් අවශ්යදය.මක්නිසාද මොළයේ සෛල නිෂ්පාදන කාර්යය සඳහා මේදය බහුලව අවශ්යය බැවිනි. මානව මොළය සම්පූර්ණයෙන්ම මේදය මඟින් සකස් වී තිබේ. එසේම මොළයේ සීඝ්රව අළුත්වැඩියාව හා නව සෛල නිෂ්පාදන කාර්යය සඳහා මේදය අන්තර්ගත ආහාර වැඩි ප්රතමාණයක් කුඩා දරුවෙකු ගත යුතුය. මේ නිසා වැඩෙන දරුවෙකුට කොලෙස්ටරෝල් ඉතා අවශ්යවය. මේ නිසා එබඳු දෑ මානව සිරුරට සම්පූර්ණයෙන්ම අනවශ්යො දෙයකැයි සිතිම නිවැරදි නොවේ. මහළු වියට එළඹීමේ දී හෘදයාබාධ ඇතිවීම කෙරෙහි බලපානුයේ ‍රුධිර නාලිකාවල මේද තැපත්වීමයි. කොලෙස්ටරෝල් යනු මේද ආහාර නිසා සිරුරේ නිපදවන එක්තරා පෝෂණ සංඝටකයක් පමණි. මේදය වුවද සන්තෘප් තමේදය කිසිසේත් සිරුරට හානිකර නොවේ. මොළයෙහි සෛල වර්ධනයට එබඳු ආහාරමය සංඝටක අත්යතවශ්යේය. පොල් තෙල්වල අන්තර්ගත වනුයේ සිරුරට හිතකර මේදය ප්රකතිශතයකි. පුරාණයේ බහුලව සිදුවූ පොල් තෙල් පරිභෝන ආහාර රටාව තුළ දී පවා අද තරම් හෘදයබාධ නොදැකීමටද හේතුව මෙයයි. අවාසනාවකට වාණිජ අර්ථක්ර මයේ නොගැඹුරු මතවාද වලට හසුව සත්යය වටිනාකම් හා අගයන් උඩු යටිකුරුවීම නිසා අද සත්යපයැයි පිළිගැනීඇත්තේ මිත්යාතව හා මායාවයි. මෙරට දේශීය පොල්තෙල් නිෂ්පාදනවලට හිමි වී තිබූ දේශීය වෙළඳපොල ආධිපත්ය් තමන් සතු කර ගැනීමේ අරමුණින් දියත් කරන ලද වංචනික වාණිජප්රීචාරකක්රපම වලට හසුව මුළාවට පත්වීම නිසා එළවළු තෙල්වල අන්තර්ගත පෝෂණ අගය ඉතා ඉහළ යැයි මෙරට වැසියන් සිතීමට පෙළඹී තිබේ. එය බටහිරගැති විජාතික නිෂ්පාදන මෙරට විකිණීම සඳහා යෙදූ වෙළඳ උපක්රළමයක් බව වටහා ගත යුතුය. බටහිර මනෝවිද්යාි පර්යේෂණ කාර්යයේදී නූතනවිද්යාෙ පර්යේෂණාත්මක තොරතුරු පර්යේෂණ කාර්යයට අවශ්යාවන හා අවබෝධය වඩාත් පහසුවන පරිදි ඉදිරිපත් කිරීමට මහත් වෙහෙසක් ගෙන තිබේ. මේවා බොහෝවිට චර්යාව ආශ්රිනතව පැමිණි පර්යේෂණ නිගමනවලින් සමන්විතය. යෝගී ප්රමත්ය ක්ෂය ලෙස පෙරදිග මනෝවිද්යා්ව හඳුන්වන අසාමාන්යු සංජානනය පිළිබඳ පර්යේෂණ තොරතුරු බටහිර මනෝවිද්යා්ත්මක ග්රලන්ථවල එතරම් පුළුල්ව විග්රුහකර නොදැක් වේ. මක්නිසාද යත් මානව හෝ සත්ව චර්යා නිරීක්ෂණයෙන් එබඳු සංජානන පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කළ නොහැකි බැවිනි. බුදුදහම සාරධර්ම පිළිබඳ සංජානන පැතිකඩ සත්ව චර්යාව මඟින් තහවුරු කිරීමට කිසිදු ප්ර යත්නයක් ගෙන නොමැත. බටහිර හා බෞද්ධ මනෝ විද්යා වට අදාළ සංජානන පැතිකඩ විමසුමේදී තුලනාත්මක බව හා විචාරපූර්වකබව සුරැකීමට අවශ්යා සාධක සැපයීම පමණක් සිදුව තිබේ. නූතනයේ සත්ව සංජානනය හා මානව සංජානනය පිළිබඳව බටහිර රටවල විශ්වවිද්යාවල මට්ටමින් ඉතාම වැදගත් පර්යේෂණ බහුලව සිදුව ඇත. නමුදු මෙරට දේශීය භාෂා මාධ්යශයෙන් එබඳු අර්ථවත් වැදගත් පර්යේෂණ සිදුව ඇත්තේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. බොහෝ දුරට දේශීය මානව චින්තනය ඊට සමගාමීව දාර්ශනික ප්රඇබෝධාත්මක කරුණු වලින් වියුක්තව පැවතීම ද හේතු වී ඇත. මෙරට දේශීය භාෂාව හා සාහිත්යතය පෞරුණික ස්වරූපය, අලංකාරවාදය වැනි කරුණුවලින් බහුලව සැරසී තිබීමද දාර්ශනික ප්රහස්තුත පිළිබඳ අවධානය ගිලිහී යාමට හේතුවක් වන්නට ඇත. බුදු දහම පවා මෙරට ව්යාශප්තව පවතින හැඩතලය වඩාත් ළං වනුයේ දාර්ශනික මුහුණුවරකට වඩා සංස්කෘතික මුහුණුවරකටය. බුදු දහම තුළ ගැබ්ව පවතින දාර්ශනික මුහුණුවර අවධි කර ගැනීමට වඩා එහි ආරක්ෂාව තකා කටයුතුකළ හුරුව නිසාදෝ පුරාණයේසිටම බුදුදහමේ ඇතිපෞරාණික හැඩතල සුරක්ෂිත කිරීම කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමුව ඇත. මේනිසා එහි දාර්ශනික පැතිකඩ විවරණවීම මඳය. පාලි අටුවා හෙල බසට නැඟීමත් යළිදු පාලි බසට පරිවර්තනය කොට සංරක්ෂණය කිරීමත් විනා දාර්ශනික පක්ෂය පිළිබඳ ප්රිමාණවත් තරමේ කතිකාවතක් ඇති කර ගැනීමට තරම් උත්සහවත් නොවී තිබේ. සමහර විටක එබඳු කතිකාවතක් තුළින් පවා බුදු දහමට විවිධාකාර තර්ජන එල්ලවීමට ඉඩ තිබිය හැකි බවට උපකල්පනය කළ නිසා වීමට ද හැක. ශ්රීක ලංකාව හැරුණු විට බුදු දහම ව්යාහප්තව ගිය සෙසු රටවලදී බුදු දහමේ පෞරාණික ස්වරූපයට වඩා දාර්ශනික පක්ෂය පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වා තිබීම විශේෂයෙන් කැපී ‍පෙනේ.එහිදී පාලි ත්රිශපිටකයේ පෞරාණික ස්වරූපයට යම් යම් හානිද සිදුව ඇත. ලක්දිව දී පාලි අටුවාවල පරිවර්තන කාර්යය පිළිබඳව සවිස්තරව සඳහන් වුවද පා‍ලි ත්රි පිටකය එබඳු ආකාරයේ වෙනස්කම් වලට බඳුන් වූ බවට සාධක හමු නොවේ. පාලි අටුවාවල මිස පාලි ත්රිඳපිටකයේ මෙරට ගැන හෝ මෙහි වැඩ සිටි භික්ෂූන් හෝ මෙරට සාමාන්ය ජන ජීවිතය පිළිබඳව තොරුතුරු අඩංගු නොවීම ද විශේෂ කරුණකි.

සංජානනය හා ආවේදනය

යමක් නිසියාකාරව අවබෝධ කර ගැනීමට නම් සංජානනය ක්රි යාකරන ආකාරය වැදගත්ය. මේ අනුව ත්රිනපිටක දේශනාවල අන්තර්ගතය හොඳින් ග්ර්හණය කිරීමට සංජානනය කරන හැඩය පිළිබඳ දැන සිටීම ප්ර්යෝජනවත්ය. එසේම ත්රිහපිටකය පවතින ස්වරූපය හා ඉන් ප්ර කාශවන දාර්ශනික පසුබිම පිළිබඳ ඇති අවබෝධය එයින් ලැබීමට අපේක්ෂිත පරිසාධන මට්ටමට ලඟාවීම උදෙසා ඵලදායී වේ. බුදුන්වහන්සේ ජීවමාන සමයේ දහම දේශනා කරන ලද්දේ විවිධ පුද්ගලයින්ගේ සිතැඟි සර්වඥතා ඥාණයෙන් මනාව පිරිසිඳ දැන හැඳිනය. එහි දී විවිධ අය සතු සංජානන හැකියා අනුව ඔවුන්ට පැමිණිය හැකි යැයි අපේක්ෂිතවූ පරිසාධනමට්ටමට පහසුවෙන් පැමිණිය හැකි වනු පිණිස බුදුරදුන් විසින් විවිධ පුද්ගලයින්ට දහම් දේශනා කරන ලදී. මානව සංජානනයේ විවිධ පැතිකඩ බුදුරදුන් තරමට දත් හෝ එබඳු ප්රනමාණයට ග්ර හණය කර ගත් උතුමෙකු තවත් එබඳු බුදුවරයෙකුම හැර වෙන නොමැත. ත්රි පිටක දේශනා අතර මිනිස් තලයට වඩා උසස් වෙනත් ජීව තලවල සත්වයින්ට දෙසූ දේශනා ද වේ. දේව හා බ්රලහ්ම ලෙස හැඳින්වෙනුයේ මිනිස් භවයට වඩා උසස් තලයක පිහිටි සෙසු ජීව තල වේ. දේව ජීව තලය හා මනුෂ්යල ජීව තලය කාමාවචරය. බ්ර හ්ම ජීව තල අතර රූපාවචර හා අරූපාවචර ජීව තල ද වේ. එහි ඇති සියුම් හා නොසියුම් සංජානන පැතිකඩේ ක්රි්යාකාරීත්වය මෙබඳු ජෛව තලවල දක්නටඇති සුවිශේෂීතාව වේ. බුදු දහමේ වඩා සූක්ෂතම දේ ග්රේහණය කිරීමට සමත්වනුයේ සියුම් සංජානන මට්ටමේදීය. කාමාවචර තල යනු කාම සංඥාවේ විවිධ හැඩතල වින්දනය කරන ස්ථානයි. මෙබඳු ස්ථානවල බිහිවන මානවයා ඇතුළු ජීව විශේෂවල දක්නට ලැබෙන එක්තරා සුවිශේෂීතාවයක් වනුයේ බාහිර අරමුණු හා සංඥා සංජානනය කර එමඟින් ආවේදනය ලැබිය හැකි ලෙස සකස්ව ඇති ඉන්ද්රි ය පද්ධතියයි. මානව සංජානනයේ දී භාවිතා වන එබඳු ඉන්ද්රිනයයන් පහක් ඇත. පසිඳුරන්සේ හැඳින්වෙනුයේ එකී ඉන්ද්රිකයයන්ය. මේ පසිඳුරන් මඟින් ගනුලබන විවිධ අරමුණු කාම චේතනාව සහිතව පරිහරණය කරමින් ජීවත් වන මානව ප්රනජාව එහි අයහපත් බලපෑම නිසාම සසර භව ගමනේ අඛණ්ඩබව දායාදව එහි ඇලී ගැලී සිටිති. මානව භවයේ සංජානනට වඩා තිරිසන්ගත භවය තුළ සත්ව සංජානනය රළුය. පාපීය. යක්ෂ, ප්රේනත, පිසාච, කුම්භාණ්ඩ හා රාක්ෂ බඳු ජීව කොටස්වල සංජානනය සියුම් වුවද පාපීය. දුක් සහිත ආවේදනය. බොහෝ විට විවිධ පාප කර්ම නිසා මියපරලොව ගොස් උපත ලබනුයේ මෙබඳු දුක්සහිත ආත්මභාව ලබා බව බුදු දහමේ සඳහන්ය. මෙබඳු ජීව විශේෂ විඳින දුක් සහිත ආවේදනවල තීව්රව කටුක බව පිළිබඳව බුද්ධ දේශනාවල ඇති විවිධ නිර්වචන නිසා එබඳු දේ ලැබීමේ බියෙන් පාප, අකුසලින් වැළකීම ද සිදු වේ. මානව සංජානනය නිසා ලැබෙන ආවේදන සියුම්වීම මෙන්ම සුඛ ස්වභාවයෙන් යුක්ත වීමද පුණ්යායේ හා කුසලයේ සුවිශේෂීත්වයයි.රළුහා දුක් ආවේදන ඇතිවනුයේ පාපය සංජානනය නිසාය. මේ නිසා සසරේ දී හැකි තාක් පුණ්යද ආවේදන ලැබීමට සෑම දෙනාම උත්සුක වේ.

පුණ්ය  හා කුසල සංකල්ප	

පුණ්යුයේ හා කුසල සංජානනයේ සුවිශේෂිතාව නම් සියුම් හා සුඛ සහිත ආවේදන එමඟින් ජනිත කරවීමේ හැකියා ලැබීමයි.මෙය වර්තමාන භවය සුඛිත මුදිත කරවීම උදෙසා පමණක් නොව පශ්චාත් කාලීන භවයන් සුඛිතකරවීම සඳහාද එක ලෙසම ආධාර උපකාර වේ. පසු කාලීනව යහපත් භවයක් ඇති වනුයේ පුණ්යීය හා කුසල චේතනාව පෙරටු කළ සංජානන, ආවේදන හා චර්යා නිසාය. සියුම් හා සුඛ සහිත ආවේදන පැතිකඩ සකස්වීමට හේතුවන සංජානන සන්නිවේදනය නිසා එබඳුම භවයන්හි උපත ලැබූ ජීවි කොටස්වලට කර්ම ඵල විපාක ලෙස උරුමව ඇත්තේ සූක්ෂම සිරුරුය.ඒ සිරුරුවල පදාර්ථ සැකසුම මානව හා තිරිසන් සිරුරු ව්යුඋහ මෙන් ඝන හා රළු නොවේ. ආලෝකයේ ස්වභාවය කෙසේද එවැනි සිරුරු සැකසුමක් සහිත ජීව කොටස් දේව ලෝකවල වෙසේ. ප්රේ.ත හා යක්ෂ ආත්ම භාවවල සිරුරු සියුම් වුව ද ආවේදන පැතිකඩ කටුක වූ දුක් බිය සහිතය. දේව ලෝකවල ඇත්තේ බොහෝ ප්රවණිතතර සුඛ සහිත ආවේදන පැතිකඩකි. මේ නිසාම එබඳු භවවල ජීවකොටස්වල සංජානන පැතිකඩේ බුද්ධිමය ධාරිතාව ද අධිකය. අභිධර්ම සූත්රල දේශනා බඳු අද්විතීය සියුම් ධර්මයක් එබඳු පිරිසකට වඩාත් උචිත බැව් සිතිය හැක. සූවිසි පට්ඨානය වැනි ගම්භීර දහම් කොටස්වල අර්ථය වඩාත් තේරුම් ගැනීමට තරම් නුවණ මුහුකුරා ගිය ජීව කොටස් එබඳු ස්ථානවල වඩාත් බහුලව‍ වෙසේ. කාමාවචර තලවලට සාපේක්ෂකව රූපාවචර තලවල සිටිනුයේ රූප රාගය ඇති ජීව කොටස්ය. මොවුන් නම් ලෞකික ධ්යානන භාවනා කර රූපාවචර ධ්යාහන සමාපත්තිලාභී සත්ව කොටස්ය. මානව ලොව තුළ මෙබඳු ලෞකික රූපාවචර ධ්යා න සමාපත්ති හා අභිඥා ලබා ඉන්චුතව මරණින් පසු බඹ ලොව උපත ලැබීමට මෙබඳු බ්රචහ්ම කායික සත්වයින්ට හැකියාව ඇත. මොවුන්ගේ සංජාන හැකියාව වෙනත් එබඳුම සංජානන හැකියාව ඇති සත්වයින් හා සමානය. එහෙයින් මොවුන් බොහෝ දුරට එක හා සමාන රූපකාය සහිත ජීවීන්ය. මොවුන් උපත ලබන සංඥාව සමාන හෙයින් සමාන කායික හැඩරුව ලැබීමට සමත්ය. මොවුන් වනාහී කසින හෝ වෙනත් එබඳුකමටහන් අරමුණක් ඔස්සේ සිත මෙහෙයවා ධ්යා න පුරුදු පුහුණු කළ පිරිසකි. කසිණ අරමුණු ගැනීම නිදසුන් සේ දැක්වුවහොත් එබඳු කසිණ අරමුණක් කෙරෙහි සිත පිහිටුවා ගැනීම ප්රබධානය. ඉන් පසුව උපදවාගනුලැබූධ්යා න අර්පණාව නමැති භෞතික කසිණ නිමිත්ත කේන්ද්රප කර ගත් ‍ලෞකික සමාධිය ප්රුථම ධ්යායන අවස්ථාවේ එහි අන්තර්ගත ආවේදන පැතිකඩතුළ ඇති ලක්ෂණ පසක් අරමුණු කර පළමු ලෞකික ධ්යාිනය උපදියි. මෙම ලක්ෂණපස ධ්යාකනාංග සේ හැදින්වේ. විතර්ක, විචාර, ප්රීලති, සුඛ හා ඒකග්ගතා මේ ධ්යාමනංග පස වේ. මෙහිදී සිදුවනුයේ භෞතික කසිණාරම්මණය ඇසුරුකර සිතේඇතිවන සුඛ සහිත ආවේදන පහක් ධ්යාවනාංග ලෙස අරමුණු කිරීමයි. සැබවින්ම රූපාවචර ධ්යා නය යනු භෞතික අරමුණ ඇසුරු කළ පසු සිතේ ඇති මානසික ගති ලක්ෂණවල ක්රිේයාකාරීත්වය කෙ‍රෙහි සිත අඛණ්ඩව රඳවා පවත්වා ගැනීමයි. රූපාවාචර ධ්යාින තලවල දී සිදුවනුයේ භෞතික රූපය වෙනුවට එම රූපයේම හැඩතලයෙන් යුතු මානසික රූපයක් සිතේ පිහිටුවා ගැනීමයි. පළමු වරට සාර්ථකව මෙබඳු රූපයක් සිය සිත්හි තිර ලෙස සිත්තම් කර තබාගැනීමේ භාග්ය ලැබෙනුයේ පළමු රූපාවචර ධ්යාකන මට්ටමේදීය. අනතුරුව සිදු වනුයේ ඒ රූප නිමිත්තම ඇසුරු කරමින් සිත වඩා සියුම් බවට පත් කරවීමයි. දෙවන රූපාවචර ධ්යාදන මට්ටමේ සිට අවසාන රූපාවචර ධ්යාතන මට්ටම දක්වා සිදු කරනුයේ එයයි. රූපය ඇසුරුකළ මානසික ගතිලක්ෂණ සිතේ පිහිටවූ නමුදු සිතින් රූපය අත් නොහැරේ. ඒ වෙනුවට සිදුවනුයේ රූපය කිසිදු මානසික වෙනසක් නොමැතිව තිබෙන ස්වරූපයෙන්ම පිහිටුවීම පමණි. මේ අනුව රූපයේ සුක්ෂ්ම ‍භෞතික පදාර්ථ සිතින් සැලකිය හැකි සියුම් අවස්ථාව මනසේ ඇති කරගැනීම සිදු වේ. රූපය මනස තරමටම සියුම්වීම හා රූපය මනසින් පාලනය කළ හැකි අවස්ථාව දක්වා මානසික පැවැත්ම දියුණුවීම මෙහිදී අපේක්ෂිතය. රූපය තැනුම් ඒකකය දක්වා බිඳ නැවත සිය අභිමතය පරිදි සකස් කළ හැකි මට්ටමකට යෝගාවචරයාගේ මානසික ශක්තිය මෙහිදී වඩා ප්රිබලව කුළුගැන් වේ. රූපය හා සිත එකසමානව පරිහරණයකිරීමට යෝගාවචරයා මෙහිදී කිසියම් හුරුවක් ලබයි. මේ මානසික හුරුව නිසා විදර්ශනා භාවනාව ආරම්භ කිරීමට වඩාත් යෝග්යව මෙබඳු ලෞකික ධ්යාසන මට්ටම් මුලින් ලබා ගැනීමෙන් බව බොහෝ කම්මට්ඨාන ආචාර්යවරුන්ගේ පිළිගැනීමයි. නමුදු විදර්ශනා භාවනාව වැඩීමට නම් ලෞකික රූපාවචර ධ්යාරන ලබා තිබිය යුතුමය යන ආකල්පයක් මෙමඟින් මතු නොකෙරෙන බව වටහා ගත යුතුය. ත්රියපිටකය තුළ සූක්ඛ විදර්ශක අර්හත් ඵලය ලැබිය හැකි බව පැහැදිලි කර තිබේ. මෙහි සඳහන් සුක්ඛ විපස්සක නම් කිසිදු ලෞකික ධ්යායනයක් නැති යනුයි.

 සූත්රා හා අභිධම්ම න්යා ය 

සූත්රාහන්ත ක්රතමයට රූපාවචර ධ්යා්න සතරකි. අභිධර්ම ක්රලමයට පසකි. එම වෙනස තීක්ෂණ හා මන්ද ප්ර්ඥා වශ‍යෙන් ලැබෙනබව දතයුතුය. ඉහත ක්රධම දෙකටම අනුව රූපාවචර ධ්යා න සතරක් වනුයේ ධ්යා‍න පහ අනුක්රෙමිකව අත්හැරීම අනුවය. මේ අනුව ද්විතීය, තෘතීය හා චතුත්ථි ධ්යා්න වල දී ධ්යානන අංග අනුපිළිවෙලින් අඩුවෙමින් යයි. මේ අනුව අවසාන රූපාවචර ධ්යාධනයේ දී ඇත්තේ උපේක්ෂාව හා ඒකග්ගතාව යන ධ්යාංනාංග දෙක පමණි.මේ අවසාන රූපාවචර ධ්යාතනය අභිඥා හා වෙනත් එබඳු ලෞකික සෘද්ධිවිධ ප්රාණතිහාර්ය පෑමේ හැකියාව ලබාගතහැකි සමාධිය බොහෝ දියුණුව ඇති ධ්යානන වේ. රූපාවචර ධ්යාහන එනමින් හැඳින්වුවද එහි ඇත්තේ රූපය අරමුණු කළ මානසික ස්වභාවය පමණි. හුදෙක් රූපයම පමණක් නොවේ. රූපය කෙරෙහි ගිජුවීම කාම සංඥාව උත්පාද වීමට අවකාශ මතුවීම සේ සලකා හැකිතාක් රූපයෙන් ඈත්වීම රූපවචරධ්යාමනවල උසස් බවට හේතුවයි. මේ අනුව පළමු රූපාවචර ධ්යානනයේ සිට අවසාන ධ්යාචනය දක්වා රූපයෙන් ඈත්වීම අනුව රූපාවචර ධ්යාතන උසස් වේ. මේ අනුව රූපාවචර ධ්යාචනවල දී සංජානනය සේ ක්රිමයාත්මක වනුයේ රූපයේ ප්ර ඥප්ති මාත්රනය අරමුණු වූ සංජානනවල හා ආවේදනවල සියුම් බවයි. ඒ අනුව උපේක්ෂාවෙන් ආවේදන පැතිකඩේ සියුම් බව ද, ඒකග්ගතාවෙන් සංජානන පැතිකඩේ සියුම් බව ද යෝගාවචරයා අත්විඳියි. එසේම සමාධිය දියුණුය. අරූපාවචරධ්යා.න මට්ටමේදී සිදුවනුයේ මෙතෙක් සිතේ රඳවා ගෙන සිටී රූප නිමිත්ත ඉවත් කර දැමීමයි. ඒ සමඟම රූපය ඇසුරුකරමින් පැවති මානසික ගති ලක්ෂණ තවදුරටත් සියුම් කිරීමයි. රූපාවචර අවසන් ධ්යාරන මට්ටම උපේක්ඛා හා ඒකග්ගතා සහිතය. මෙය ආවේදන පැතිකඩයි. අරූප ධ්යාවන තලවල දී මෙම ආවේදන පැතිකඩ සංසිඳී යන පරිදි සියුම් වේ. පළමු අරූපාවචර ධ්යා නය නම් කසිණ ඉගිළවූ අහස හෙවත් ආකාසානඤ්චායතනයයි. මෙය උපදවනුයේ මුලින් උපදවාගත් කසිණ අරමුණ හැකි තාක් විශාල ප්රාදේශයක ව්යා ප්ත කර හරිනු ලබයි. පසුව මෙම කසිණ අරමුණ මෙනෙහි නොකරන විට එහි හිස් අවකාශය අරමුණු වේ. මෙම ආකාසානඤ්චායතන ධ්යාුනයට අරමුණුවනුයේ මෙකී අනන්ත අවකාශයයි. මෙහි සඳහන් අකාශය නම් හිස් අහස නොවේ. කසිණ අරමුණ අහස පුරා ව්යාිප්ත කර පසුව එය නොමෙනෙහි කරන විටක දී නම් අවකාශය සේ ඇතිවනුයේ අහසමය.අනන්ත වූ අහස සේ එහිදී භාවනාව වඩනුලබයි.මෙහිදී වටගාගතයුත්තේ රූපාවචර පංචම ධ්යා න අරමුණවූ රූප නිමිත්ත සිතින් ඉවත් කළ විට ඇතිවූ හිස් බව මෙහිදී අරූපාවචර ප්රවථම ධ්යා‍නයට පදනම්වූ බවයි. මෙහිදී සංජානනට අරමුණු වනුයේ මනසෙහිම ගතිස්වභාවයයි. හිස් බව තුළ සිත රඳා පැවැතීම සිදු වේ. අරූපාවචර ද්විතීය ධ්යානනය නම් විඤ්ඤාණඤ්චායතනයයි. අරූපාවචර ප්රසථම ධ්යා නයේ දී සිය සිත පළමුව රඅරූපභූමියට ප්ර වේශ කරවීම සඳහා රූප‍ පිළිබඳ සංඥා සිතින් ඉවත් කිරීම පිණිස කසිණ අරමුණ සිතින් ඉවත් කෙරේ. අරූපාවාචර ද්විතීය ධ්යාරනයේදී භාවනා අරමුණ වශයෙන් තබා ගනුයේ සිය සිතමය. සිතේ ක්රිමයාකාරීත්වය අනත්තවූ විඤ්ඤාණයසේ ගනුයේ එනිසාය. ආකාසානඤ්චායතන සිතම අනන්ත වූ විඤ්ඤාණය යනුවෙන් සලකා භාවනා කර චිත්ත සමාධිය ලැබීමේ දී විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉපිද විය හැක. මෙහිදී අරමුණු වනුයේ සිතේම ගති ස්වභාවයකි. මෙහි දී සංජානනයට අරමුණු වනුයේ මනසෙහි ගති ස්වභාවයක් වූ විඤ්ඤාණයේ ප්රලඥප්ති මාත්රස තත්වයයි. සිත හිස් දෙයක් බව ආකාසානඤ්චායතන ධ්යාපන සිතට මුලදී අරමුණු විය. එහි වඩා සියුම් පැතිකඩ නම් සිත පිළිබඳ වූ ප්රයඥප්තියයි. මෙහි දී රූප අරමුණු වලටම ඇබ්බැහි වී සිටි සිත අරූපාවචර ප්රතථම ධ්යාළන මට්ටමේ දී එයින් ක්ර මිකව මුදවාගැනීම සිදු වේ. අනතුරුව ද්විතීය ධ්යාපන මට්ටමේදී පළමු වරට විඤ්ඤාණයේ ප්රදඥප්තිස්වභාව පිළිබඳ අරමුණු කිරීම සිදු වේ. මෙහි දී සංජානනය අරූපාවචර ප්රුථම ධ්යාපන මට්ටමට වඩා සියුම්ය. තෘතීය අරූපාවචර ධ්යාේනය නම් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයයි. කිසිවක් නොමැති බව හඟවනුයේ ආකිඤ්චඤ්ඤ නමිනි. එසේම මෙහිදී අරූපාවචර තෘතීය ධ්යාිනය උපදවනු සඳහා භාවනාකරනුයේද කිසිවක් නැත ලෙසිනි. පළමු අරූපාවචර ධ්යා නය වූ ආකාසානඤ්චායතන සිතේ අභාව මාත්රසය මෙහි දී අරමුණු කරනු ලබයි. මෙහි දී නැවත වරක් සිතේ හිස් බව පිළිබඳ සංඥාවේ නිරෝධය අරමුණු කිරීම වේ. සිත යනු ප්රූඥප්ති මාත්රනයක් පමණි. එහි කිසිදු දෙයක් නැත යන සංඥාව භාවනානුයෝගියාට මෙහි දී ඇත් වේ. මෙකී සංජානනය වර්ධනයවීම නිසාම අරූපාවචර ‍තෘතීය ධ්යාහනය වූ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ලැබිය හැකි වේ. මෙහි දී සිත පිළිබඳ භාවනානුයෝගියා ලබන ප්රිත්යආක්ෂ අවබෝධය සර්ව සම්පූර්ණව නිවැරදි නොවූවද බොහෝදුරට සත්යායට ආසන්නවූ ඇගයුමක් ලැබිය හැක. එසේම සිත ක්රිසයාකරන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි වැටහීමක් ලැබේ.මෙය චිත්ත නිරෝධය සිදු වීමට ආසන්න අවස්ථාවකි.

 විද්යාටත්මක අර්ථකථන හා සංජානනය

සිව් වන අරූපාවචර ධ්යාානය නම් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයයි. එහි දී සංඥාවක් ඇති නැති බව නොකිය හැකි තරමට සියුම්බව මෙහිදී ධ්යානන අරමුණ වශයෙන් තබා ගනී. සිය සිතේ ඇති සංඥාව තව දුරටත් සියුම් කරමින් කිසිවක් නැති බව ද දැනීමට නම් සංඥාවක් පැවතිය යුතුය. නමුදු එම සංඥාව වුව ද පවතින්නේ ද නොපවතින්නෙ දැයි නොකිය හැකි තරමට සියුම්ව පවතී යැයි දැන අවබෝධ කරගනී. එසේම එහි සිය සිත පිහිටුවා අරමුණු කර අරූපාවචර සිව්වන ධ්යා නය වූ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය භාවනානුයෝගියා උපදවා ගනී. කිසිවක් නොමැති බව හා ඒ නොමැති බව දැන ගන්නා චිත්තස්වභාවය යනු යථාර්ථයට බොහෝ දුරටම ආසන්නවූ අවස්ථාවකි. සංජානන පැතිකඩේ ක්රි යාකාරීත්වය මෙහි දී වැඩි දියුණු තත්වයකට පත් වේ. ලෝකයේ යථා ස්වභාවය පිළිබඳ බොහෝ දුරට පරිපූර්ණ දැනීමක් හා ප්රරත්යික්ෂ අවබෝධයක් ලැබෙනුයේ මේ අරූපාවචර සිව් වන ධ්යාටනය ලැබීමත් සමඟමය. සාමාන්යෂයෙන් අෂ්ටසමාපත්ති ධ්යානනය සේ සලකනුයේ මේ සිව් වන අරූප ධ්යාීනයයි. සිතේ ස්වභාවය පිළිබඳ සලකන ලද අරූපාවචර ධ්යාූන දෙකකි. පළමු අරූපාවචර ධ්යා නය වූ ආකාසානඤ්චායතනය හා දෙවන අරූපාවචර ධ්යාිනය වූ විඤ්ඤාණඤ්චායතනය සඳහා අරමුණු වී ඇත්තේ සිතේ ගති ස්වභාවයයයි. පළමු ධ්යා නයේ දී සිත හිස් දෙයක් ලෙස ද දෙවන ධ්යාණනයේ දී ඒ හිස් ස්වභාවයට මනස පත් කිරීම ද සිදු වේ. මෙතෙක් කල් සිතේ ඇති කර ගෙන සිටි රූපය පිළිබඳ වූ සංඥාව අත්හැරීම පළමු ධ්යාමනයේදීත්, එම රූප අරමුණ වෙනුවට එතැනට තම සිතම අරමුණු වශයෙන් ගැනීම ද්විතීය ධ්යෘයනයේදීත් සිදුවේ.සිත ප්රඅඥප්තියක් පමණක් බව සැලකීම තෙවන හා සිව්වන අරූපාවචර ධ්යායනවලදී සිදු වේ. එසේම සිත යනු මනස විසින් විවිධ සංඥා හැඳිනීම බව මෙහිදී වටහා ගනියි. එනිසා සංජානනයේ සියුම් බව පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් මෙහිදී ඇති වේ. තෙවන අරූපාවචර ධ්යාීනයේ දී පළමු අරූපාවචර ධ්යාවනයේ දී සැලකූ සංඥාවගේ නිරෝධය අරමුණු කරයි. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය වූ මෙම තෘතීය ධ්යාූනය එනමින් හැඳින්වෙනුයේ ද කිසිවත් නොමැති යැයි සලකා භාවනා කරන හෙයිනි. සංඥාව ප්රිඥප්තියක් වශයෙන් සැලකූවිට කිසිදු ගත යුත්තක් නැති හිස් දෙයක්ව දකිනුයේ මෙයිනි. මෙහිදී හිස් දෙයක් ලෙස සලකනුයේ සම්මුතියයි. එසේම සංඥාව හිස් දෙයක් බව සංජානනය කරනුයේද සංඥාවකින්ම නිසා එහි දී සැබවින්ම පවතින ස්වභාවය නම් සංඥාවක් ඇති හා නැති අතර සියුම් තත්වයක් බව වටගා ගැනීම සිව්වන අරූපාවචර ධ්යාභනය වූ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන ධ්යාටන චිත්තයේ දී සිදු වේ. සංජානන පැතිකඩේ ක්රිධයාකාරීත්වය පිළිබඳ අධ්යවයන බොහෝවිට බටහිර මනෝවිද්යාතවේ හා වෛද්යා විද්යාඅවේ සිද්ධාන්තවල දක්නට ලැබේ.එබඳු සිද්ධාන්ත අධ්යා‍පන මනෝවිද්යාතවට පවා බො‍හෝවිට උපයෝගීවී ඇත.සංජානනය ඉතා පුළුල් විෂය ප්රධදේශයකි.එහි විවිධ සංකීර්ණ පැතිකඩ අළලා සිදුකරන ලද මනෝවිද්යාී,දාර්ශනික,ජීවවිද්යාා,වෛද්ය්විද්යාේ,මානවවිද්යාව හා අධ්යා්පන විද්යාා පර්යේෂණ ග්රතන්ථ බොහෝදුරට දක්නටලැබේ.ත්රි පිටකාගත බුද්ධදේශනාවල අන්තර්ගත දාර්ශනික හරය පිළිබඳව මෙබඳු දෘෂ්ටිකෝණ අනුව සිදුවූ පර්යේෂණ ඉතා අල්පය.ප්රුතිවේධදහමේ හා සුතමය ප්රයඥාවේ පවතින වෙනසට හේතුව පවා නිසිලෙස අවබෝධකරගත හැක්කේ සංජානනය පිළිබඳව හැදෑරීම මඟිනි.බොහෝවිට උගත්කම අනුව තර්කදැනුම පාදකරගෙන භාවනාමය ප්රීඥාව විමසුමට හා පිරික්සුමටයෑමේදී සිදුවනඅත්වැරදි සියල්ලටමපාහේ හේතුවී ඇත්තේ මානවසංජානන ගැටළුයි. සංජානනය සිදුවනුයේ මෙලෙසයැයි කිසියම් න්යාපයානූකූල වැටහීමක් ලැබුව ද එබන්දෙකුට පවා සංජානනයේ සියළු ස්වභාව නිසි සේ අත්දැකිය හැකි යැයි නොසැලකේ. එසේම සිය සංජානනය රිසි සේ සකස් කර ගැනීමට හෝ එබඳු දැනුමැත්තෙකුට ඇති අවකාශ මඳය. නමුදු ක්රිමානූකූලව සිය සංජානන පැතිකඩ සකස් කර ගැනීමට වෑයම් කරන්නෙකුට කාලයක දී එකී අරමුණ යම් පමණකින් හෝ මුදුන්පත් කර ගැනීමට අවකාශ ලැබෙනු ඇත. බුදු දහමේ විදර්ශනා භාවනාව සේ විස්තරවනුයේ එබඳු ක්රකමයක් භාවිතා කර සංජානනය සංවර්ධනය කර ගැනීමයි. මෙහිදී සාමාන්යඳ ලෝක ස්වභාවයේ ලෞකික සංජානනවලට හුරුව පැවති මනස ක්රගමානූකූලව අසාමාන්ය සංජානන පැතිකඩට හුරුකර අවසානයේ දී ලෝක ස්වභාවයෙන් මුළුමනින්ම අත්මිදීමට අවශ්යා වන මානසික සංජානන හුරුව ලබා දීමයි. ධර්ම ශ්රළවණයෙන්, පතපොත කියවීම තුළින්, උගත්කමින් ලබන දැනුමින් සාරධර්ම සංජානනය කරන්නේ එක් පිළිවෙලකටය.මෙය විචාර පූර්වකය. එසේම තර්කානූසාරීය. කිසියම් න්යාලයානූකූලව විධිමත් පිළිවෙලකට අනුවය. කිසියම් කාල වේලාවක් ගත වේ. නමුදු අසාමාන්යස සංජානනය වෙනස් පැතිකඩකි. එහි දී සාමාන්ය් සංජානනයේ ඇතිබාධා හමුනොවේ. ධර්ම ශ්රයවණය, කියවීම, උගත්කම ආදී කිසිදු වෙනත් දෙයක පිහිට නොලබාම අවශ්ය ප්රාස්තුතය පිළිබඳ ප්ර්ත්ය‍ක්ෂ අවබෝධය ලැබිය හැක. අසාමාන්යැ සංජානනය ක්ෂණිකය. එහි දී කාලයේ බාධාව ද නැත. එසේම කිසිදු මාධ්යනයක් ඊට අවශ්ය නොවේ. සංජානනය කරන්නා හා සංජානනය කරනු ලබන දේ අතර භෞතික සබඳතා, සීමා අසාමාන්යේ සංජානනයේදී වැදගත්නොවේ.එහිදී සංජානනය කරන ප්රිස්තුතය හා එයට අනුන් විසින් ලබා දී ඇති විවිධ අර්ථකථන, භාෂා මාධ්යනයේ දී ඇතිවන අපැහැදිලිකම් ආදී කිසිදු ගැටළුවක් නොමැත. කිසියම් භාෂාවක වචන සඳහා ලබාදෙන අර්ථ සකස්වනුයේ මිනිසුන් එබඳු වචන භාවිතා කෙරෙන අවස්ථා, සිද්ධි, ආකල්ප හා සිතැඟි අනුවය.මේ අනුව එකම වදනක වුව ද එය භාවිතා කරන්නාගේ විවිධ පෞද්ගලික රුචිඅරුචිකම් වදනින් කියැවෙන අරුත මනා සංජනනයට ප්රඑබල බලපෑමක් මතු කරවන්නක් විය හැක. මෙබඳුදේ සිදුවනුයේ වචන භාවිතයතුළින් සංජානනය වන පසුබිමකදීය. නමුදු අසාමාන්යල සංජානනයේදී වචන භාවිතයකින්තොරව කිසියම් ප්රයස්තුතයක් පිළිබඳ ප්ර ත්යාක්ෂ වැටහීම ඇති වේ. මෙය යෝගී ප්රචත්ය්ක්ෂය හෝ අතීන්ද්රි්ය ප්රඳත්යරක්ෂය හෝ ප්රහතිවේධය සේ හෝ හැඳින්විය හැක. කෙසේ හැඳින්වුවද මෙයින් අදහස් වනුයේ අසාමාන්යී සංජානන පැතිකඩම වේ.

බුදු දහම හා යථාර්ථය දැකීම

බුදු දහමේ යථාර්ථය ප්ර්ත්යයක්ෂ කිරීමේ අවසාන කූට ප්රාඩප්තිය ලැබිය යුතුව ඇත්තේ අසාමාන්යේ සංජානන පැතිකඩ තුළිනි. එහි දී උගත්කමින් ලබන දැනුම උපකාරී විය හැකි වුවද අත්යාවශ්ය ම දෙයක් නොවේ. ඇතැම් විටක දී එබඳු සංජානනයක් සාර්ථකව සිදුවීමට උගත්කම බාධාකාරී විය හැක. මන්ද උගත්කම මඟින් සංජා‍නනය කරනුයේ කිසියම් ප්රකස්තුතයක බාහිර හැඩය පමණක් නිසාය. ත්රි පිටකධාරී පොඨිල හිමියන්ට අර්හත්වය ලැබීම සිය ශිෂ්ය්යින්ට වඩා දුෂ්කරවූයේ උගත්කමින් මානය ඇති කර ගැනීම නිසාය. එබැවින් බුදු දහම පිළිබඳ ලබන කුමන උගත්කමක් වුව ද ඒවා හුදෙක් උගත්කමේ සීමා නොඉක්ම විය හැකි බව අවබෝධයේ තබා ගැනීම අතිශයින්ම වැදගත්ය. කෙතරම් දුෂ්කරව ලැබිය යුතු කෙතරම් ඉහළ උගත්කමක් වුවද ඒවා ප්රතතිවේධ දහමේ සොළොස්වන කළාවට තරම්වත් ප්රිමාණවත් නොවන බව දැන හැඳිනීමද වැදගත්ය. උගත්කම ලැබීම ලෞකික දිවි පෙවෙත සාර්ථකව ගත කිරීමට සෑහේ. නමුදු බුද්ධි සම්පන්න වුවහොත් උගත්කමින් ලබන දැනුම ධර්ම ප්රපති‍වවේධය සඳහා වුව ද ‍යොදා ගැනීමට සුදුසු අවස්ථා ඇතිකරගත හැකිය. සංජානනය පිළිබඳව ලබන වැටහීම ද එබඳුය. බුද්ධිය දියුණු කිරීම වෙනත් මානව ඉන්ද්රිකයයක් දියුණු කිරීමට වඩා හැම අතින්ම යහපත්ය. ඒ පසු කාලීනව සියළු දේ පිළිබඳ බුද්ධිමය කලකිරීමක් පවා ඇති වීමට භෞතිකව සංවර්ධනය කරන ලද බුද්ධිය උපකාරී විය හැක. මෙබඳු කලකිරීම් චතුරාර්ය සත්යංය ප්ර තිවේධ කිරීමට පවා ඉවහල් විය හැක. චතුරාර්ය සත්යකය පිළිබඳව සාමාන්යර සංජානනයෙන් ලබන දැනුම මඟින් ධර්ම ප්රරතිවේධය ලැබිය නොහැකි මන්දැයි ඇතැම්විටක ඒගැන නිසි අවබෝධයක් නොමැතිඅයෙකුට සිතියහැකිය. චතුරාර්යසත්යකය පිළිබඳ කෙතරම් දැනුවත්වුවද මානව ඉන්ද්රිකයයන් ඒ අනුව හසුරවාගත නොහැක. පාප හා අකුසල සිතිවිලි එවැනි සංජා‍නනතුළින් හික්මවිය නොහැක.දේහ ක්රිවයාකාරීත්වය කෙරෙහි එබඳු බලපෑමක් ඇතිකළහැක්ජකේ අසාමාන්ය සංජානනයතුළින් පමණි.අසාමාන්යත සංජානනය නිසා ජීවසිරුරක අභ්ය්න්තර ක්රි්යාකාරීත්ව රිද්මය හා ජෛව ව්යුවහය රිසිසේ සංස්කරණයට ලක්කළහැක. නිරෝධ සමාපත්තිය මඟින් සත්දිනක් දේහගත පරිවෘත්තීයක්රිහයා තාවකාලිකව නවත්වාගෙනසිටීම එබඳු දෙයකට නිදසුනකි.සසරභවගමනේ අඛණ්ඩබව බිඳදැමීම අසාමාන්යාසංජානනයේ ඉහළම හා උසස්ම ජයග්රතහණයයි.නිර්වාණාවබෝධය ලැබියහැකිවනුයේද අසාමාන්යනසංජානනපැතිකඩ මඟිනි. මිනිසා සිය ඉන්ද්රිීයානුසාරයෙන් ගන්නා අරමුණු වඩා හොඳින් ග්රයහණය කර එහි ස්වභාවය පිළිබඳව කිසියම් වැටහීමක් හා අවබෝධයක් ලැබීම සංජානනයයි.මෙහිදී සංජානනය සෙසු සත්ව සංජානනය හා මානව සංජානනය සේ සංජානනය ප්රීභේද වේ. සාමාන්යනයෙන් මස්තිෂ්කය මිනිසාගේ ප්රාමාණයට නොවැඩුණු සෙසු සත්ව විශේෂවල සංජානනය මානව සංජානනය තරම් ප්රගබල නොවේ. සංජානනය යහපත්ව සිදුවීම සඳහා මානව මොළයේ වර්ධනය අතිශයින්ම වැදගත්ය. මොළයේ විවිධ ප්ර දේශවල සංජානනයේ විවිධ ස්වරූප ක්රි යාත්මක වේ. ඒ අනුව කථනය, ශ්රනවණය, ආඝ්රාදණය වැනි දේ පිළිබඳව සංජානනය වනුයේ මොළයේ විවිධ ප්රවදේශ හරහා වන විද්යුතත් පණිවුඩ ගමනාගමනය නිසාය. සාමාන්යනයෙන් අප යම්කිසි ප්රොස්තුතයක් පිළිබඳ හඳුනා ගනුයේ එය සංජානනය වන ස්වරූපය අනුවය. සමහර විටක අපගේ එබඳු ඇතැම් හැඳිනීම් එකී ප්රංස්තුතයේ සැබෑ ස්වරූපය නොවිය හැක. අප එබඳු විටක හඳුනාගත්තා යැයි සිතනුයේ අපගේ සංඥා මාත්රව මිස අදාළ ප්රනස්තුතයේ සැබෑ ස්වරූපය නොවේ. ත්රිුපිටකයේ අන්තර්ගත සාරධර්ම හැදෑරීමේදී සංජානනය පිළිබඳ අවබෝධයක් ඇතිව සිටීම වැදගත්ය. මක්නිසාදයත් සෑමදෙයක්ම ග්රපහණයකරගනුයේ සංජානනය මඟින්වීම නිසාය. සංජානන ගැටළු යනුවෙන් අදහස්වනුයේ මෙකී සංජානන ක්රිෙයාවළිය නිසියාකාරව සිදු නොවීම නිසා ඇතිවන විවිධ ප්ර ශ්නයි. ඕනෑම දෙයක් තේරුම්ගන්නා ස්වරූපය අනුවද එහි අර්ථය වෙනස් වේ. මිනිසුන් විවිධ රුචිකත්ව සහිතය. මේ හේතුව නිසා එකම ප්රවස්තුතය පිළිබදව වුවද විවිධ මත දැරීමට ඕනෑම අයෙකු සතු අයිතිවාසිකමක් තිබේ. නමුදු එසේවූ පමණින් ඒවා සියළු දේ නිවැරදි නොවේ. වැරදි දේ කුමක්ද හෝ නිවැරදිදේ කුමක්ද යනුවෙන් මැන බැලීමට සුදුසු නිර්ණායකයක් පිළිබඳව ද මෙහි දී ගැටළු මතු වේ. ඕනෑම දෙයක් නිවැරදි යැයි පැවසීමට එබඳු අදහස් හා ආකල්ප දරනු ලබන්නා පෙළඹෙන නිසා සෑම දෙයක්ම සෑම කෙනෙකුටම නිවැරදි නොවිය හැකි බව ද මෙහි දී සිහියේ තබා ගැනීම වැදගත්ය. එනිසා කිසියම් දෙයක් පිළිබඳ අදහසක් ප්ර කාශ කිරීමේ දී සන්නිවේදනය කරන සියළුම සේ එලෙසම අනුන්ට සංජානනය වේ යැයි ඒකාන්ත අදහසක් ඇතිකරගැනීමේ සාවද්යක බව මෙහිදී අවබෝධවේ. එසේම අනුන් විසින් ප්රිකාශ කරනු ලබන සෑම අදහසක්ම එසේම තමාට සංජානනය වේ යැයි සිතා ගැනීමද සාවද්යේය. අනුන් විසින් සන්නිවේදන කරන දේ සිය සංජානන පැතිකඩට උචිත සේ ග්රැහණය වනු විනා සියළු දේ ඒ අයුරින්ම වටහා ගත හැකි යැයි සිතීම පවා විශාල මුළාවක් බව දැනගත යුතු වේ.

ත්රි පිටකය හා සාරධර්ම විශ්ලේෂණ

ත්රිතපිටකයේ පැහැදිලි කර දී ඇති සෑම සාරධර්මයක්ම පාහේ අවබෝධයට ඉවහළ් වූ ඒවාය. එනම් සාමාන්යි අවබෝධයේ සිට ප්ර්ත්යෝක්ෂ අවබෝධය දක්වාය. දන්නා දේ සිට නොදන්නා දෙයට යනු අධ්යාාපන විද්යාවවේ සඳහන් එක්තරා න්යායයයකි. බුදුරදුන් පවා නොයෙක් අවස්ථාවලදී සිය ධර්ම දේශනා සත්වයින්ට පහසුවෙන් අවබෝධකරවීමඋදෙසා මෙබඳු අධ්යාාපන විධික්රාම භාවිතාකර ඇත. දැනට විවිධ ක්රපම අනුව, උගතුන් විසින් ත්රිසපිටකයේ ඇති සාරධර්ම විශ්ලේෂණය කරනු ලබයි. බොහෝ විට එබඳු විශ්ලේෂණ පිළිගත්කිසියම් ශාස්ත්රීෙය ක්රිමයකට අනුව සිදුකරන විශ්ලේෂණයි. මෙහි දී සම්ප්ර දාය නොඉක්මවා කටයුතු කිරීමට එබඳු විද්වතුන් බොහෝවිට කල්පනාකාරී වේ. නමුදු කල් ගතවීමේ දී එහි පවතින භාෂාත්මක හා වචනවල නිරුක්ති සඳහා දී ඇති සාම්ප්රවදායික අර්ථකථන නිසා නිවැරදිව එබඳු දේ වටහා ගැනීමේ ගැටලු හා දුබලතා මතු වේ. නූතනයේ මනෝ විද්යානව, වෛද්ය විද්යාාව හා ජීව විද්යා ව ඉතා දියුණු තත්වයට පත්ව තිබේ. එසේම මේ විෂයයන් අතර සාම්යෝයක්ද ‍ගොඩනැඟී තිබේ. අන්තර් විෂය අතර සබඳතා ද වර්ධනය වෙමින් පවතී. එමඟින් ඕනෑම විෂයක අර්ථ ගැන්විය නොහැකි‍ දේ වෙනත් ක්රඅම භාවිතා කර ඉතා ආසන්න වශයෙන් අර්ථකථනය කළ හැකි විධි ක්ර ම අද බෙහෙවින් දියුණුව තිබේ. සම්ප්රනදායකූලව විශ්ලේෂණ කිරීමේ දී දුරවබෝධවන එබඳු ස්ථාන හා ගැටලු වඩා නිවැරදිව අර්ථකථනය කිරීමට ලෝකයේ දියුණු විෂයානුබද්ධ දැනුම භාවිතා කළහැකිය. ලෞකික දියුණුව සඳහා ගොඩනඟා ඇති දැනුම උපකාරී කර ගෙන ආධ්යා ත්මික කරුණු විශ්ලේෂණය කළ හැක. බටහිර මනෝ විද්යාරවට නිසි සේ නොහසුවී ඇති දැනුම් පරාස ද මේ අතර තිබේ. ඒවා බෞද්ධ මනෝ විද්යාදව තුළ අන්තර්ගතය. නමුදු ප්රරත්යරක්ෂ අවබෝධය යන පැතිකඩ පිළිබඳ මෙතෙක් කිසිදු පර්යේෂණයක් සිදුවී නොමැත. ඇතැම් විටක දී ශාස්ත්රීාය කෘති සම්පාදන කාර්යයේ දී ඒ සඳහා වාණිජ අරමුණු බලපෑ හැකි බව සත්යඇ විය හැකි වුව ද සෑම ශාස්ත්රීිය කෘති සම්පාදන කාර්යයකම සැබෑ අරමුණ නම් කිසිසේත්ම එබඳු පටු මිණුමකින් ප්ර්මාණය කර දැක්විය නොහැක. මානව වර්ගයා විඳින්නා වූ දුකින් මුදවා ගැනීම සඳහා නොවරදින හා ඒකායන මාර්ගය අත්පත් කර ගැනීම පිණිස හා එබඳු සාරධර්ම පහසුවෙන් අවබෝධ කර ගැනීමට මඟක් සෙවීම මෙබඳු විෂයන් පිළිබඳ ශාස්ත්රීහය කෘති සම්පාදන කාර්යයේ සැබෑම අරමුණයි. මේ යටතේ භාවනා ක්රඳමවල ප්රශයෝගිකව නිරතවන යෝගාවචරයින්හට සිය භාවනා අභ්යායස නිවැරදි දිශාමුඛව තිබේ දැයි වටහා ගැනීමට ඒ පිළිබඳ රචනා වූ ශාස්ත්රීිය කෘතීන් අනිවාර්යයෙන්ම අගනා අත්වැලක් ද වනු ඇත. බුදු දහමේ ප්රකයෝගික බව වටහා ගැනීමට, ධ්යාෙන, අභිඤ්ඤා, මාර්ග ඵල යනාදී සියුම් ගැඹුරු ස්ථාන පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට ඒ පිළිබඳ වූ ශාස්ත්රී,ය කෘති සම්පාදනය ඉතා වැදගත් වේ. ඒවායේ අවසාන ඵල ප්රා ප්තිය වනුයේ ද ඒ උදාර අරමුණ ශාක්ෂාත් කරගැනීමයි. ත්රිනපිටකයේ අන්තර්ගත සාරධර්ම සංජානනය කරගැනීම සම්බන්ධ විවිධ පැතිකඩ පිළිබඳ විචාර පූර්වක විශ්ලේෂණයක් කිරීම ඒ පිළිබඳ රචිත පර්ය්ෂණ කෘතියකින් අපේක්ෂිත විෂය ක්ෂේත්රූය වේ. මීට කලකට ඉහත තරුණ වියේදී ප්රා්යෝගිකව විදර්ශනා භාවනාවේ යෙදීමේදී ලද ඇතැම් භාවනා අත්දැකීම් පසු කලකදී බුදු දහම ශාස්ත්රී යව හදාරද්දී ලැබූ ශාස්ත්රීනය දැනුම හා සැසඳීමෙන් ලැබූ යම් වැටහීම් මෙබඳු ශාස්ත්රීශය කාර්යයන්වලට පෙළඹවීමට බලපෑ ආසන්නතම හේතුව ලෙස දැක්විය හැක. අවබෝධය යනු දැනුම නොවන බව වටහා ගැනීමට එබඳු අත්දැකීම් උපකාරී විය. නමුදු අවබෝධය ලැබීමට ශාස්ත්රීනය දැනුමද යම් පමණකින් උපකාරී වේ. මේ පර්යේෂණ කේෂ්ත්රියේ දැනුම හා අවබෝධය අතර එම වෙනස පැහැදිලි කිරීම සංජානනයේ විවිධ පැතිකඩ අධ්ය යනය මඟින් බලාපොරොත්තු වේ. ශාස්ත්රීීය පර්යේෂණ භාවනා අත්දැකීම් පිළිබඳව සිදු කිරීම අසීරුය. නමුදු අවබෝධයේ ආසන්නතම සීමාව වෙත හැකිතාක් ශාස්ත්රීවයව ළඟාවීමට ඇති රුචිය මෙබඳු ශාස්ත්රීනය කාර්යයන්හි උනන්දුව ජනනය වීමට ඇති ප්ර්ධානතම කරුණයි. මේ අධ්ය යන ‍ක්ෂේත්රබවල දී ත්රිඋපිකගත සාරධර්ම මනෝ විද්යා්ත්මක, වෛද්යන විද්යාදත්මක, ජීව විද්යාිත්මකව විශ්ලේෂණය කිරීම මඟින් නව මානයක් ඊට එක් කළ හැක. මනෝ වෛද්යක විද්යාදවේ සංජානනය ඉතා පුළුල් සාකච්ඡාවට බඳුන් වී ඇති අධ්ය යන ක්ෂේත්රදයකි. එබඳු අධ්යනයන ක්ෂේත්ර්යක් බෞද්ධ මනෝවිද්යාසව තුළ ද විවර කරදීම මඟින් ඒ පිළිබඳ හැදෑරීම් විවිධ පැතිකඩ කරා ව්යා‍ප්ත කළ හැක. අභිධර්ම ග්ර න්ථ තුළ විශ්ලේෂණය වී ඇති බෞද්ධ මනෝ විද්යාිවේ සූක්ෂතම පැතිකඩ ගැඹුරින් මෙබඳු අධ්යයයනයන්හි දී විමසිල්ලට ලක් කළ හැක. එමඟින් ආභිධම්මික සම්ප්රැදා තුළට සීමා වී ඇති විවිධ සාම්ප්ර්දායික අර්ථකථන වෙනුවට පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි නව අරුත් සොයා බැලීමට අවකාශ ලැබේ. කෙසේ වෙතත් වාණිජ අගයකින් මිණිය නොහැකි ඉතා ඉහළ විශ්ව වටිනාකමක් මෙබඳු ශාස්ත්රීසය කාර්යයන් තුළ ගැබ්ව ඇත. එම නිසා සම්ප්රිදාය අත්තනෝමතිකව බැහැර කිරීම වෙනුවට සම්ප්රරදායට නව අගයක් හඳුන්වාදීම මෙහි දී සිදු වේ. මේ අනුව පාලි ත්රිරපිටකයේ මුල් පෙළ, අ‍ට්ඨකථා භාවිතා කරමින්, ඒ සමඟම නූතන මනෝ විද්යා.ව පාලි ත්රිතපිටකය හා අර්ථකථාසම්ප්ර,දාය තුලනාත්මකව අධ්යායනය කිරීම මඟින් ශාස්ත්රීේය කාර්යයන්ට නව ආලෝකයක් සපයා දිය හැක. 24.බෞද්ධ මනෝඋපදේශන ක්ර්මශිල්ප

මිනිස් හැසිරීම් හා ක්රි යාකාරකම් ලෙස විමසිලිමත්ව නිරීක්ෂණය කරන විට හැඟී යනුයේ ඔවුන් ජීවිතයෙහි ස්ථිරත්වය කෙරෙහි ප්ර මාණයට වඩා බලාපොරොත්තු තබා ගෙන කටයුතු කරන බවකි. සත්යක වශයෙන් මෙම ජීවිතය ස්ථිර වූ දෙයක් නම් එවැනි ආකල්පයක් අහිතකර නොවිය හැක. නමුත් යථාර්ථය යවුයේ මේ ජීවිතයෙහි ඔවුන් හඟිනු ලබන ස්ථිරත්වය නොමැති හෙයින් ඔවුන් තබන බොහෝ බලාපොරොත්තු ඉතාමත්ම අවසාවන්ත ලෙස අකාලයෙහි බිඳ වැටෙන බවයි. මෙයට හේතුව මිනිසුන් විසින් නොයෙක් ලෙස කල්පනා කර බැලුවත් ඔවුන්ට සිතා ගත නොහැකි කාරණයක් වේ. ඒ අනිත්යනතත්වය පිළිබඳව සාමාන්යන පුහුදුන් මිනිසාහට නොදත හැකිවීම නිසායි. සාමාන්යනයෙන් අනිත්යාය යන්න මිනිසුන් සෑම දෙනාහට හොඳින් ඇස ගැසුණු ඉතාමත්ම සාමාන්යස වචනයක් බවට පත් වී තිබෙන නමුත් සැබෑ ලෙසින්ම ඔවුහු අනිත්යුය කුමක්දැයි කියා ගැඹුරින් නොහඳුනන නිසාම අනිත්යමය දෛනික ජීවිතයට අදාළ වන්නේ කවරාකාරයෙන්දැයි හා අනිත්යර දර්ශනය නිසා ජීවිතයෙහි මානසික පක්ෂයෙහි ක්ලමථයන් දුරු කරගන්නේ කෙසේදැයි ඔවුන්හට වටහා ගැනීමට අපහසු වේ. 

මනෝවිද්යාක උපදේශනය හා ක්ලමථය මිනිසුන්ගේ මනෝ විද්යාුත්මක ගැටඵවලට විසඳුම් සපයා දෙනු ලබන්නේ උපදේශනයෙනි. (Counseling) උපදේශනය වනාහී කිසියම් ආගමික චින්තනයක් පාදක කරගෙන එකී ආගමික මතවාද ගෙඩි පිටින් ‍ගිල්ලවමින් ශ්රාමවකයා එකී ප්රපතිපදාව කෙරෙහි නියුක්ත කිරීම වැනි දෙයක් නොව, මානසික ක්ලමථ තත්වයන්ගෙන් පීඩා විඳින පුද්ගලහටම තමා සිටින චිත්ත ස්වභාවය පහදා දී තමා සිටින මානසික ආගාධයෙන් ගොඩ ඒම පිණිස දුර්වලව ඇති ඒ පුද්ගලයාගේම චිත්ත ශක්තිය අවධි කිරීම වැනි ක්රිොයාවළියකි. මේ ක්රිෙයාවළියෙහි දී උපදේශකයා ක්රිදයා කරන්නේ විසඳුම් සපයන්නෙක් ලෙස නොව අදාළ ගැටළුට මැදිව සිටින පුද්ලගයාහට තමා විසින්ම විසඳුම් සපයා ගැනීම සඳහා කිසියම් මඟ පෙන්වන්නෙකු ලෙසයි. උපදේශන ක්රිසයාවළිය භාවිතා කරනු ලබන්නේ හුදෙක් බෞද්ධයන් සඳහා පමණක් නොවේ. ඕනෑම ආගමකට අයත් ඕනෑම පුද්ගලයෙකු අරබයා උපදේශනය සාර්ථකව භාවිතා කරනු ලබයි. එහි දී භාවිතා කරනු ලබන සිද්ධාන්ත මේ නිසා කිසියම් ආගමකට අයත් දේ නොවේ. චර්යාවාදය වැනි මානසික ක්රිියාකාරීත්වය මතුපිටින් විමර්ශනය නිරීක්ෂණය කර බලා ගනු ලබන නිගමන මත පිහිටා සිට ගොඩනඟා ගනු ලැබූ මනෝ විද්යාට සිද්ධාන්ත ඇසුරෙන් උපදේශන ක්රිතයාවළිය මෙහෙයවනු ලබයි. මෙකී හේතුව නිසා දැනට උපදේශන ක්රිකයාවළියෙහි දී උපදේශකවරුන් විසින් සාමාන්යෙයෙන් භාවිතා කරනු ලබන්නේ චර්යාවාදය ඇසුරින් ගොඩනඟා ගනු ලැබූ බටහිර මනෝ විද්යායත්මක සිද්ධාන්තයි. මේ අතරිනුත් බොහෝ විටම ප්රොගයිඩියානු සිද්ධාන්ත ඒ සඳහා උපයෝගී කරගනු ලැබේ. බටහිර ප්රොඒයිඩියානු සිද්ධාන්ත වුව ද සකස් වී ඇත්තේ මිනිස් මනස බහිරව නිරීක්ෂණය ඒ ඇසුරින් ගොඩනඟා ගනු ලැබූ සිද්ධාන්ත භාවිතා කිරීමට වන හෙයින් එයින් මනස සූක්ෂම ලෙස විග්ර හයට ලක් කෙරෙතැයි සිතිය නොහැක. මනස යනු අතිශයින්ම සූක්ෂතම දෙයකි. මනස භෞතික ක්රිගයාකාරීත්වයක් නොවේ. භෞතික ක්රිසයාකාරීත්වයන් ඇසුරින් මනසෙහි හැසිරීම හා ගති ස්වභාවයන් විශ්ලේෂණය කිරීම පොරවකින් තණකොළයක් කපනවා වැනි ‍රළු ක්රිනයාවක් වේ. ඇතැම් බටහිර සිද්ධාන්ත කරපින්නාගත් යම්කිසි විෂයක් පිළිබඳව කිසියම් ප්රකමාණයකට උගත්, දැනුම් තේරුම් තිබෙන යමක් කමක් දන්නා පුද්ගලයන් ලෙස විද්වත් සමාජයෙහි පිළිගැනීමක් තිබෙන ඇත්තන් පවා මිනිස් මනස භෞතික සිද්ධාන්ත ඇසුරින් විග්ර්හ කිරීමට රුචිකත්වයක් දක්වන්නේ එවැනි දේ ඒකාන්තව විද්යාධත්මක සත්ය් යැයි සිතන හෙයිනි. දැනුම ලෙස හා ඒකාන්ත සත්යනය නම් බටහිර විද්යා මතවාද පමණක්ම ලෙස අප සිතන්නේ කුඩා කළ සිටම අප ලැබූ අධ්යානපනය පදනම්ව ඇත්තේ ඒවා ඒකාන්ත සත්යමය යැයි අවිචාර පූර්වකව පිළිගන්නට හුරු කරවනු ලැබ ඇති හෙයිනි. යමක් දිගු කාලයක් සිට අනුක්ර්මයෙන් මනසට හුරු කරවනු ලැබූ විට මනස අවිවාදයෙන් ඒවා පිළිගනියි. දිගු කලක සිට අබිං කන පුද්ගලයා කොතෙක් එහි නරක අවබෝධ කරගනු ලැබූවත් අබිං කෑම නොනවත්වන්නාක් මෙනි. එහි දී අවබෝධයට වඩා පුරුද්ද බලපවත්වනු ලබයි. යටත් විජිත සමයේ විදේශ රටවලට අවශ්ය. ආකාරයට මෙරට ජන විඥාණය සකස් කරවන්නට ඔවුන්ට අවශ්ය ව තිබිණි. ඒ ඔවුන්ට ගැති ඔවුන්ට අනුකූල පහසුවෙන් පාලනය කළ හැකි පාලිත ප්ර ජාවක් බිහි කරගනීම පිණිසය. ඒ හැර ඔවුන්ට පක්ෂපාතීත්වය දරණ සිවිල් සේවක පිරිසක් මෙරට වැසි ස්වදේශීක ජනයා තුළින්ම බිහිකර ගැනීමත් ඔවුන්ට අවශ්යපව තිබිණි. ඒ ඔස්සේ ඔවුන් විසින් සකස් කරන ලද පාසැල් පද්ධතිය හා පසුකලක බටහිර සරසවිවල අනුකාරක ආකෘති ලෙස මෙරට බිහි වූ විශ්විද්යාතල අධ්යාබපනය මඟින් ද මෙරට ජනයාහට හුරු කරවනු ලැබුවේ දේශීය දේ පහත් කොට සැලකීමට හා විදේශීය දේ අගය කොට සැලකීමටත්ය. දේශීය චින්තනය හා සංස්කෘතිය මේ අතරට දේශීය ජනතාව සතු ආගම, කලාව, සිරිත් විරිත්, සංස්කෘතිය, ආර්ථික පසුබිම හා අධ්යාදපනය අන්තර්ගත විය. සමස්ත අධ්යාෙපනයම සකස් වී ති‍බුයේ බටහිර අධ්යාආපන විද්යා් සිද්ධාන්ත පදනම් කරගෙනය. බටහිර දැනුම නිතරම පුද්ගලයා හා විෂය දැනුම එක් කිරීමට වඩා ඒ දෙක වියුක්ත කොට සැලකීමට මිනිසුන් හුරු කරවීමේ අහිතකර විපාකය වර්තමාන යුගය වන විට අපට මැනවින් විඳින්නට සිදුව තිබේ. විද්යාතත්මක සිද්ධාන්ත ගරු කොට සැලකීමට බටහිර අධ්යාපපන විද්යාටව ඔස්සේ විඥානය සකස් කර ගනු ලැබූ පුද්ගලයා හුරු කිරිමේ අදීනව නම් හදවතක් රහිත මොළය පමණක් සංවර්ධනය වූ රෝබෝ යන්ත්රක බඳු අනාගත පරපුරක් අද අපට දායාද වීමය. නමුත් මෙරට යටත් විජිතයක් වීමට පූර්වයෙන් මෙරට මුල් බැස ගෙන පැවති දේශීය ආගමික පසුබිම හා බද්ධ වූ දේශීය අධ්යාිපන රටාව මඟින් ලබාදෙනු ලැබුවේ සාරධර්ම මත පදනම් වූ විෂය දැනුමකි. මේ විෂය දැනුම සාරධර්ම වලින් වියුක්ත නොවූයේ එහෙයිනි. මෙරට දේශීය ජනයා විසින් සිදු කරන ලද විවිධ කර්මාන්ත නිසා දේශීය අධ්යාදපන සිද්ධාන්ත මඟින් ලබා දෙන ලද්දේ එකී විවිධ ශිල්ප කර්මාන්තයෙහි ලා හසල දැනුමක් හා සාරධර්ම විල්න පිරිපුන් මිනිසුන් බිහි කරවන සමබර අධ්යාකපන රටාවක් අපට උරුමව තිබිණි. ඒ හේතුව නිසාම ජීවිතයෙහි විවිධ ප්ර්ශ්න හා ගැටළු ආ විට සිදු කළ යුත්තේ කුමක්දැයි අපටම විසඳුම් සපයා ගැනීමට පුළුවන්කම තිබිණි. එසේත් විසඳුම් සපයා ගැනීමට අපොහොසත් වූ යමක් වේ නම් තම තමන් පිළීපදිනු ලබන කිසියම් ආගමක පූජ්යඑ හෝ පූජක පක්ෂය මඟින් අදාළ ගැටළුව හෝ ප්ර්ශ්නය නිරාකරණය කර ගැනීම සඳහා සුදුසු උපදේශන ක්රියයාවළියකට යොමු වීමට එදා අධ්යානපන රටාව මඟින් ශ්රී ලාංකික සමාජය හුරු පුරුව සිටියහ. මේ සමාජයෙහි ප්රාශ්න හා ගැටළු අවම වූ අතර මිනිස්සු වඩාත් සතුටින් හා සමඟි සම්පන්නව සිටියහ. ගැටළු අවම වඩාත් සමාජකාමී සමාජයක විසූ සමඟි සම්පන්න ජාතියක් වූ අපට ගැටළු හා ප්රජශ්න විසඳීමට අපහසු දේ බවට පත්වන්නේ අපට උරුම වූ සාරධර්ම පාදක කරගත් දේශීය අධ්යාරපන සිද්ධාන්ත ඉවත ලා බටහිර අධ්යාේපන ක්රාමවේදයන් ගුරු කොට සලකන්නට සිදු වීමත් සමඟමය. අනිත්යජ ලක්ෂණය හෙවත් වෙනස්වන බවෙහි සිද්ධාන්තය ආගමකට හෝ කිසියම් පිළිගැනීම් පද්ධතියකට පමණක් අදාළ වන්නක් නොවේ. එසේ එක් දෘෂ්ටිකෝණයකට පමණක් අයත් වන්නේ නම් එය සත්යෙය විය හැකි වන්නේ කිසියම් නිශ්චිත පරාසයක පමණි. නමුත් අප විසින් අත් දැක ඇති ආකාරයට සෑම දෙනා විෂයෙහිම නොඅඩුව වෙනස්වීමේ ලක්ෂණය ක්රිසයාත්මක වේ. භෞතික දේ තුළ මෙන්ම භෞතික නොවන දේ තුළ ද එක හා සමානවම මේ වෙනස්වීමේ ලක්ෂණය දැකිය හැකිය. ඇසට නොපෙන දේ කෙරෙහි දකින්වාට වඩා පැහැදිලිව භෞතික දේ තුළ වෙනස්වීමේ ලක්ෂණය වඩා ප්රළකට ලෙස මතු පිටින් දැකගත හැකියාව ඇත. අපට සිතෙන දේ එලෙස මතුපිටින් පෙනෙන ඇසට පෙනෙන දෙයක් නොවේ. එනමුත් මතුපිටින් පෙනෙන භෞතික දේ කෙරෙහිම සේම අපට සිතෙන සිතිවිලි තුළ ද අනිත්යද ලක්ෂණය දැකගත හැකිය. අපට ප්රිසය වූ හෝ අප්රිිය වූ හෝ සියළු දේ මොහොතින් මොහොත ඉතාමත් ක්ෂණිකව වෙනස් වේ. සිතට නැ‍ඟෙන සිතිවිලි වල වෙනස්වීමේ සීඝ්ර තාවය පැහැදිලිව අර්ථ දැක්වීම සදහා තමන් වහන්සේහට ඊට සමාන උපමාවක් පවා සපයා ගැනීමේ අසීරුතාවය බුදුරජාණන් වහන්සේ අපට පෙන්වා දී තිබේ. එහි සීඝ්ර්තාවය මෙයින් අපට සිතාගත හැකිය. පූර්ව කාලයෙහි ලක්දිව සංස්කෘතික සම්පර්කය බෙහෙවින් බුදු දහමෙහි ආභාෂය ලබා සකස්ව පැවති හෙයින් බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පාදක කොටගෙන මෙහි අධ්යා පන රටාව සකස් වී පැවතිණි. එකල මෙරට විශේෂයෙන් පිරිවෙන් අධ්යාකපන ක්රයමය මහත් දියුණුව පැවතිණි. පෙරදිග භාරතීය පැවති ඉතාමත් දියුණු තත්වයෙහි වූ විශ්ව විද්යායල වූ නාලන්දා විශ්වවිද්යාැලය වැනි උසස් අධ්යාාපන ආයතනවල අධ්යා පන රටාව සකස්ව පැවතියේ බෞද්ධ අධ්යාූපන සංකල්ප හා සිද්ධාන්ත ඔස්සේ දේශීය හා විදේශීය ශිෂ්ය යින්හට ලබාදෙන ලද උසස් අධ්යාලපනයටය. ලක්දිවට මිහිඳු මාහිමියන් විසින් රැගෙන එන ලද බුදුසමය මෙරට ස්ථාපිත වීමෙන් අනතුරුව, පසු කාලීනව මෙරට ද ආභාෂය ලැබුයේ භාරතයෙහි එවැනි පසුබිමක් තුළ ස්ථාපිත බෞද්ධ අධ්යාසපන මනෝ විද්යා සිද්ධාන්ත පාදක කරගත් අධ්යාැපන රටාවක් තුළ සමස්ත ජාතික අධ්යාාපන ක්ර‍මවේදය සකස් කිරීමටය.

පිරිවෙන් අධ්යාකපන රටාව හා භික්ෂුවගේ වගකීම

ඒ යුගය තුළ ආගමික පසුබිමකට මඳක් බරව එනමුත් එහි ධනාත්මක ආභාෂය ලබා මෙරට සදාචාර සම්පන්න ගුණ යහපත් ඉහළ රසඥතාවයන්ගෙන් සමන්විත පුරවැසියන් පිරිසක් බිහි විණි. මෙම බෞද්ධ අධ්යාසපන සම්ප්රුදාය යටතේ ප්රහමුඛ ගුරුවරු, පඬිවරුන් හා අධ්යාවපනඥයින් ‍ලෙස ක්රියයාකළේ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා බැවින් එමඟින් බිහි වූ පරපුර වෙත සාරධර්ම පාදක කර ගත් විෂය දැනුමක් ලබාදීමට නිරන්තරයෙන් උන් වහන්සේල‍ා කැප විය. එක් අතකින් තදනුබද්ධ සමාජ ආර්ථික රටාව හා සමාජ පරිසරය තුළ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේ නමක විසින් ඉටු කළ යුතු ලෝක ශාසනික කාර්යභාරය නොපරිහෙලා ඉටු කරන අතරතුර දීම, ලාභාපේක්ෂා රහිතව, පවත්නා යුගයෙහි සමාජයීය අභියෝගවලට ද සාර්ථකව මුහුණ දෙමින් ප්ර,ශ්න හා ගැටළු ඉදිරියෙහි අභීතව විසඳුම් සැපයිය හැකි, හරවත් සදාචාර සම්පන්න ගුණ ගරුක පරපුරක් අෂ්ට මූලායතන වැනි විවිධ ගුරු කුළ මුල් කොට පිහිටුවනු ලැබ තිබූ පිරිවෙන් අධ්යාකපන රටාව ඔස්සේ සමාජයට දායාද කිරීමට ආරාමික අධ්යාිපන රටාවේ නියමුවන් ලෙස ක්රියයාකළ සිල්වත් ගුණවත් බෞද්ධ යතිවරයන් වහන්සේලා සමත්විය. අනිත්යන හෙවත් වෙනස් වන සුළු බව බෞද්ධ සාරධර්ම වලට පදනම්ව බෞද්ධ අධ්යායපන රටාව සකස් වීමට හේතු කරුණක් විණි. ඒ යටතේ පුද්ගලයාහට ලබාදෙන ලද චිත්ත සංකල්ප අධ්යායපනය මඟින් ශිෂ්යකයාහට කිසියම් ශිල්පීය ඥාණයකට සමගාමීව, ස්වකීය උසස් ආධ්යාපත්මික හා මානසික දියුණුවක් අත්පත් කර ගැනීමට අවශ්යප ඉඩකඩ සැලසිණි. සියළු භෞතික හා අභෞතික දෑ වෙනස්වීමේ ලක්ෂණයෙන් යුක්ත බව අවබෝධ කරගත් පුද්ගලයා වෙනස්වීම ස්වකීය අභ්යදන්තරව හා බාහිරව නිරීක්ෂණය කරමින් ප්රුඥාව දියුණු කර ගන්නෙකි. බටහිර විද්යාකවේ ආභාෂය ලැබෙන්නට පෙර පෙරදිග කලා හා ශිල්පීය ඥාණය තුළ මේ ලක්ෂණ නොඅඩුව පැවති නිසාම අපට ලොව විස්මයට පත්වන අනඟි නිමැවුම් කිරීමට තරම් බුද්ධි ප්රඩභාවක්, කලා හා ශිල්පීය කුසලතාවයක්, චිත්ත සංයමයක් හා තාක්ෂණ ඥාණයක් අප සතුව පැවති බව එකී කුසලතා උපයෝගී ‍කොටගෙන නිමවන ලද පුරා වස්තු සාධක කොට පැවසිය හැකිය. කිසියම් පුද්ගලයෙකුහට උපදේශන කාර්යය මඟින් පිහිට සලසන්නා තුළ ද අනිත්යවය පිළිබඳව වැටහීමක් පැවතීම අනිවාර්ය සාධකයක් වන්නේ මිනිස් මනසෙහි ක්රිධයාවළිය හැදෑරීමේ දී එය බොහෝ ඉක්මනින් වෙනස් වන ස්වභාවයකට පත්වන බව අත්දැකීමෙන් පසක් කළ හැකි හෙයිනි. ප්රසතිජානනාත්මක මෙන්ම ප්රීතිශේධනාත්මක සාධක වල බලපෑම නිසා වරින් වර මිනිස් මනසෙහි චලනය කෙබඳුදැයි හැදෑරීම උපදේශන කාර්යයෙහි නිරතව සිටින්නාට අතිශයින් වැදගත් වේ. එසේ නොමැතිව හුදෙක් පතපොතේ ඉගැන්වෙන දේ පමණක් වනපොත් කොට එයින් සජීවී පුද්ගල මනස පූර්ව හා ආවරණය වූ ආකල්ප වලින් නිරීක්ෂණය කොට ඉතාමත් ඉක්මනින් සාවද්ය් නිගමනවලට පැමිණීම උපදේශනය ලබන්නාහට අතිශයින්ම අන්තරායකර තත්වයක් උදා කරන්නක් ද වේ. අනිත්ය ය ලක්ෂණයෙහි ගැබ්වන විශ්ඨතම දෙය වනාහී එය සියළු ආකාරයේ නිර්මාණවාදී ආකල්පවලින් මිනිස් මනස සෝදා පවිත්රහ කිරිමට සමත්වීමයි. මනස ආවරණය කිරීමට, අධිකාරවාදී ආකල්පවලින් මානසික නිදහස අවුරා දැමීමට, පුද්ගල ස්වච්ඡතාවය නිෂ්ප්රධභා කිරීමට හා ක්රිියා ප්ර තිඵල ප්ර ති‍ක්ෂේප කිරීමට නිර්මාණවාදී ආකල්ප ඉතා ප්රසබල ලෙස හේතු වේ. මෙවැනි දේ මඟින් මනසෙහි ඇති විය හැකි දෘඪ ස්වභාවය ලිහිල් වීම සදහා අනිත්යරය ලක්ෂණය පිළිබඳව ලබන්නා වූ යම් පමණක අවබෝධය පවා හේතු වේ. එහි දී ස්වකීය චෛතසික ලක්ෂණවල ගැබ්වන අනිත්යාය ලක්ෂණය දෙස මානසික අවධි බව, සිහිය හා විචාර පූර්වක නිරීක්ෂණය යොමුකොට බැලීම පළමු පියවර ලෙස ඇරඹීම, එසේ කීරීමට මනා හුරුවක් ලබාගත් ප්රණවීණයෙකුහට මිසක, නවකයෙකුහට මඳක් දුෂ්කර විය හැකිය. එසේ හෙයින් නවකයා විසින් පළමු පියවර ලෙස ඇරඹිය යුතු වන්නේ භෞතික දෙයක් වන තමන්ගේ ශරීරය උපමාවට ගෙන වෙනත් ශරීර සමඟ සසඳා බලමින් සිහිය හා අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය මනාව ප්රටගුණ කිරීමයි. එහි දී ආරම්භක නවකයා විසින් පළමුව තමාගේ ශරීරයෙහි ගැබ්වන අනිත්යවය ලක්ෂණය මනාව උගනියි. දෙවනුව අන්යවයන්ගේ ශරීරවල ද තමාගේ ශරීරයෙහි දුටු අනිත්යයය ලක්ෂණය මනාව දකියි. මෙය සංකල්පයක විශ්ලේෂණ අධ්යායනයයි. සිත මනස හා සිරුර තෙවනුව තමාගේ හා අන්ය යන්ගේ ශරීරවල තමා හා අන්යව යන වෙනස නොදකිමින් අනිත්ය ය ලක්ෂණය මනාව සිහියෙන් අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය කරයි. මෙය සංකල්පයක සංස්ලේශණ අධ්යයයනයයි. සංකල්පයක් මනාව ග්ර හණය කරගැනීම පිණිසත්, අවබෝධ කරගැනීම පිණිසත්, මෙකී විශ්ලේෂණ හා සංස්ලේශණ යන අධ්ය යන විධි දෙකම මනා සේ ප්රැගුණ කර තිබිය යුතුය. විදර්ශනා භාවනා කරමින් ලෝකොත්තර සමාධි හා ප්රේඥා මට්ටම්වලට සිත ගෙන එනවා යැයි කියන්නේ මේ ආකාරයට මනාව සිත ප්ර්ගුණ කිරීමටයි. භාවනා කිරීම යනුවෙන් අදහස් වන්නේ ලෝකයෙන් පළා යාමක් නොව ලෝකය අවබෝධ කරගැනීමයි. මේ යටතේ ජන ශූන්ය ව විවේකීව දෙනෙත් පියාගෙන තාවකාලිකව සමාජයෙන් වියුක්තව සිටීම ඇතැම් දෙනෙකු අරබයා නම් ප්රේතිඵලදායක් විය හැකි මුත්, සෑම දෙනෙක්හටම අනිවාර්යයෙන් එවැනි ලෙස සිත ප්රාගුණ කිරීම අවශ්යකම නොවේ. ඇතැම් ප්රාහඥ පුද්ගලයන්හට අනිත්ය ය පිරිසිඳ දත හැක්කේ අභියෝගවලට මුහුණ දෙන අතරවාදයේදීමය. බුදුරදුන් ජීවමානව වැඩ විසූ කාලයේ පවා එවන් අය බහුල ලෙස ජීවත් වූ බවට සාධක ත්රිවපිටකයෙහි දී හමු වේ. අභියෝග මධ්ය්යෙහි දීම ඒවාට හොඳින් මුහුණ දෙමින් අකම්පිතව හා උපේක්ෂකව ජීවත්වීම එවායින් පළා යාමට වඩා අපහසු ද අසීරුතම ද වේ. උපදේශන කාර්යය සකස් විය යුත්තේ ඒ තත්වයට මනුෂ්යගයාගේ මනස සකස් කිරීමටය. මිනිස් මනස ඉතාමත්ම ගැඹුරින් විග්ර හ කළ බුදුරදුන්ගේ ශ්රා වක යම් භික්ෂු, භික්ෂුණී, උපාසක හෝ උපාසිකා පිරිසක් වෙත් නම්, ඒ පිරිසහට නූතන මනෝ විද්යාාවේ අන්තර්ගත ප්රොකයිඩියානු මත හා සංකල්ප එතරම් ගැඹුරු දේ නොවන්නේ අනිත්යවය ලක්ෂණය මනාව ප්රාගුණ කළ මනසකට නිර්මාණවාදී චින්තනයකින් පෝෂණය ලැබීමේ අවශ්යුතාවයක් ඉස්මතු නොවන හෙයිනි. බටහිර චින්තන මත යැපෙන අනිත්යශය ලක්ණය විද්යාවත්මකව නො හදාළ පුද්ගලයන්හට අනිත්යදය ලක්ෂණයෙන් කියැවෙන දාර්ශනික පදනම එක්වරම අවබෝධ ‍කරගත නොහැක. කුඩා පැලෑටිය මහ ගසක් වීමටත්, කුඩා ළදරුවා මිනිසෙකු වීමටත්, ලෝකය විචිත්ර්වත් ස්ථානයක් වීමටත්, අනිත්යකය ලක්ෂණය උපකාරී වේ. අනිත්යී ලක්ෂණය නොමැති නම් මේ එකදු කරුණක් වත් ඉටු නොවේ. මේ හේතුව නිසා පුද්ගලයෙකුගේ උපතේ සිට මරණය දක්වාම සියළු දෙනාම අනිත්යටය ලක්ෂණයෙහි ප්රේතිඵල භුක්ති විඳිමින් පසු වේ යැයි කිව හැකිය. උපතේ සිට මරණ දක්වා අනිත්ය‍ය ලක්ෂණය එක හා සමානව අත් දකින්වා නම් මරණයෙහි දී පමණක් සියළු සංස්කාර ධර්මේ අනිත්යයය බව හුවා දක්වන්නේ ඇයි? සෙසු සෑම මොහොතකදීම එම ලක්ෂණය අමතක කර මෝහයෙන් මනස ආවරණය කරගත්, ස්වකීය පංචස්කන්ධ ප්රීෙණනයෙහි යෙදී සිටින වල්මත් දනන්හට අවම වශයෙන් මරණ මංචකයෙහි දී වත් මෙම සනාතන ධර්ම තාවය සිහිපත් කරදීම සඳහාය. එසේම අනිත්ය ය ලක්ෂණය පවා තමා සංජානනය කරන ආකාරය මෙහි දී වැදගත් වේ. නිවැරදි උපදේශනයෙහි දී සිදු වන්නේ පුද්ගල මනස ධනාත්මකව සකස් කිරීම සඳහා අනිත්යිය ලක්ෂණය නිවැරදිව භාවිතා කිරීමයි. බටහිර ප්රොීයිඩියානු ආකල්ප මත පමණක් යැපෙන උපදේශකවරයෙකුහට ආදාළ කාර්යය සාර්ථකව ඉටු කළ නොහැකිය. නිර්මාණවාදී චින්තනය මත පදනම් වූ ප්රෝළයිඩියානු ආකල්පවල අනිත්යට දර්ශනයෙහි ප්ර මාණයට ඇඹුරක් දැකිය නොහැකිය. එසේම ප්රෝියිඩියානු ආකල්ප වනාහී චර්යාවාදී පසුබිමක සිදු කළ නිරීක්ෂණ හා පරීක්ෂණ පදනම් කරගත් නිගමන මත සකස් වී දෙයක් වන බැවින් එහි පූර්ව නිගමනවලට එළඹ සිට ක්රිදයා කිරීමේ දෝෂ සහගත තත්වය විද්යිමාන වේ. එහි අනිත්යකය දර්ශනයෙහි ඇති ගැඹුර නොදැකිය හැක්කේ එනිසාය. එසේම උපදේශනයෙහි අවසාන පරමාර්ථය ලෙස ප්රොරයිඩියානු ආකල්ප හුවා දක්වන උපදේශනයට හෝ චිකිත්සාවට පාත්ර වන්නාගේ මනෝ මූලික විභ්යිවතාවයන් හා මානසික ශක්තීන් අවධිකොට තමා විසින් ස්ව ශක්තියෙන් නැඟී සිටීම සඳහා ආධාර දීම යන කාරණය පූර්ව නිගමනවල පිහිටා හා නිර්මාණවාදී ආකල්පවල සිරව සිට ක්රි යාකිරීම යන තත්වයන් තුළ දී කිසිදා පරිපූර්ණ ලෙස ඉටු කරගත නොහැකිය. චිකිත්සකයාට හෝ උපදේශකයාහට මිනිස් මනසෙහි උපරිම ලෙස ස්පර්ශ කළ හැකි වන්නේ නොගැඹුරු ස්ථරයක් වන හෙයිනි. ස්නායු පිළිබඳ ජීව විද්යානවට අනුව, ස්නායු ආවේග සන්නිවේදනය සඳහා සැකසී ඇති මිනිස් මනසෙහි ඉතාමත් සියුම් ස්නායු තන්තුවල මානසික ආවේග විද්යුසත් හා රසායනික ක්රි.යාකාරීත්වයක් ලෙස දත්ත සම්ප්රේාෂණය කරයි. සංජානන ක්රි යාවළිය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ මෙයයි. වඩා බහුල ලෙස මිනිසුන්හට ඇතිවන රාග, ද්වේෂ හා මෝහ ( අකුසල් මූල තුන ) සහගත මානසික ආවේග සංජානනයවීමේ දී මනසෙහි විද්යුිත් රසායනික පරිවර්තනය කාලයක් තිස්සේම අදාළ සන්නිවේදනවලට මනාව හුරු පුරුදුවීම නිසා එබඳු සංඥා කාලයක් ගමන් කිරීමේ දී එම තොරතුරු මධ්යවස්ථාන ආශ්රිීතව වඩාත් මුල් බැසගත් රාග, දෝස හා මෝහ විද්යුමත් රසායනික සංකීර්ණ හටගනියි. එබඳු විද්යු ත් රසායනික සංකීර්ණ කරා සාර්ථකව ප්රමවේශව ඒවා අනුක්රයමයෙන් දියකර හරින්නට හා ඊට ප්රිති විරුද්ධ විද්යුංත් රසායනික ක්රිසයාවළියක් තුළ විරාග, අදෝස, හා අමෝහ ( කුසල මුල තුන ) යන හිතකර මානසික සංකීර්ණ ගොඩනඟන්නට අවැසි ශක්තිය ඇත්තේ නිර්මාණවාදී පසුතලයකින් ආවරණය වූ මනසකින් කටයුතු නොකරන උපදේශන ක්රිියාවළිකට පමණි. බුදු දහමේ විග්රදහවන පමණට පරිපූර්ණ ලෙස මිනිස් මානසික ක්රිඇයාවළිය නිවැරදි විග්ර්හ කරන්නට නූතන බටහිර විද්යාලව අසමත් හා අසම්පූර්ණ හෙයින් යටත් විජිත සමයෙහි සිට මේ දක්වා දිගු කලක පටන් බටහිර අධ්යාතපන රටාව ඔස්සේ සිතන්නට පුරුදු පුහුණු වූ ප්රිජාවකට යම් යම් සංකල්ප තේරුම් කිරීමේ දී මඳ පමණ ආලෝකයක් ඉන් ලබා ගැනීම හැර, බුදුදහම සත්යෙජක්ෂණය කිරිමේ එකම හා ප්ර මාණික මිණුම් දණ්ඩ ලෙස විද්යා ව භාවිතා කිරීම සාවද්ය ය. පාලි සාහිත්යීය තුළ ප්ර ත්ය ක්ෂය අනිත්යෙය ලක්ෂණයෙහි ගැබ් වන්නේ සියළු සංජානනවල මූල කාරණය දක්වා ප්රහවේශව මිනිස් මනසෙහි ගැඹුරු ස්ථරයන් කරා අනුක්‍ළුමයෙන් ළඟා වන්නා වූ ක්ර්මවේදයකි. ඒ යටතේ සියළු ගැටළු හා ප්රරශ්න තව දුරටත් මනස පීඩාවට පත් කරවන ආවේදන නොව, සමස්ත ජීවිතය ඉන් සුවපත් කරගත හැකි අභ‍ියෝග ලෙස සලන්නට හැකි මානසික පසුබිමක් උපදේශනයෙන් අත්පත් කරදෙන්නට උපදේශකවරයාහට හැකි වේ. අනිත්යුය ලක්ෂණය පෙරටු කොට තමා අවට ජීව අජීව පරිසරය දෙස සිහි ඇතිව අඛණ්ඩව නිරීක්ෂණය කරන්නට හා ඒ ලක්ෂණය ස්වකීය ස්කන්ධ පංචකයෙහිත් දකින්නට තරම් මානසික මට්ටම ප්ර්ගුණ කරන පුද්ගලයාහට අතීතයෙහි දී ස්වකීය සාවද්යද සංජානන නිසා සිත තුළ මුල්බැස ගනු ලැබූ අහිතකර විද්යුවත් රසායනික සංකීර්ණ අනුක්රදමයෙන් දියකර හැර මුළුමනින්ම ශාන්ත වූ විරාගික වූ විමුක්තිය ශාක්ෂාත් කරගත හැකිය. මෙහි දී පුද්ගලයෙකු ලබන මානසික සැනසීම සැහැල්ලුව හා ශාන්ත ස්වභාවය ඒ පිළිබඳව සිදු කරනු ලබන ශාස්ත්රීපය විග්රනහයන් තුළින් අර්ථ දැක්විය නොහැකි පමණටම සියුම් බව බුදු දහමෙහි සදහන් වේ. පච්චවෙක්ඛති ලෙස පාලි භාෂ‍ාවෙන් කියැවෙන පරිදි මුළුමින්ම අතීන්ද්රිහය ප්‍ී.ත්යා‍වේක්ෂය ස්වකීය දාර්ශනික ප්රයමාණය කරගනු ලැබූ බුදු සමය ඒ ඇසුරින් හෙළි කරන්නේ උපදේශනය ක්රිරයාවළියෙහිලා පරිපූර්ණ මානසික විවෘත බව තුළ විකසිත වන පුද්ගල ප්රශඥාවෙහි හා සාරධර්ම මට්ටමෙහි ඇති පරිසාධන හා උපයෝගීතා ගුණයයි. මේ හේතුව නිසා අනිත්ය ලක්ෂණය උපදේශන කාර්යය සාර්ථක කරගැනීම හා අවශ්ය උපරිම පරිසාධන මට්ටම කරා ළඟා වීමට ඉවහල් කරගත හැකි ප්රරබලතම සාධකයක් බව නිසැක ලෙස පැවසිය හැකිය. නිර්මාණවාදී පසුබිමක පවතින අධිකාරමය තත්වයට වඩා මානසික සැහැල්ලු බවක් උපදේශනයෙහි දී ක්ෂණිකවම පුද්ගලයාහට අත්පත් ‍වීම මෙහි දී උපදේශකයාහට සැලසෙන අමතර වාසියකි. 25.සංජානනය හා ආකල්ප ඉන්ද්රිඅයන්ගෙන් ලබා ගන්නා විවිධ ස්නායු සංවේදන මඟින් බාහිර පරිසරය හා උත්තේජන පිළිබඳ වඩා නිවැරදි අවබෝධයකට පැමිණීමේ ක්රිනයාවලිය සංජානනය නමින් හැඳින්වේ. සංජානනයේ විවිධ පැතිකඩ තිබේ. සංජානනයට ස්නායු ක්රිනයාකාරීත්වය මෙන්ම ස්නායු අග්රි දෙකක් අතර ඇති රසයනික ද්රංව්ය‍ද උපකාරී වේ. විවිධ දේ සඳහා වෙන් වූ ස්නායු තිබේ. දෘෂ්ය දැනීම, රස දැනීම, ගඳ සුවඳ දැනීම, ස්පර්ශ දැනීම, ශබ්දය දැනීම, හැඟීම් චිත්ත ආවේග දැනීම ආදී වශයෙන් මේ ස්නායුවලින් දැනෙන ස්නායු සම්ප්රේ ෂණ එකිනෙකට වෙනස් වූ ප්රගභේද රාශියක් තිබේ. ඒ අනුව විවිධ සංජානන කුසලතා මානවයාට උරුමවී ඇත. මෙහි දී බාහිර පරිසරයේ පවතින කිසියම් දෙයක් පිළිබඳ දැනගැනීම සඳහා මේ ස්නායු වර්ග එකක් හෝ එකකට වැඩි ගණනක ක්රියයාකාරීත්වය උපකාරී වේ. ඔබ වඩා කැමතිවූ උණුසුම් කෝපි පානයක් පිළිබඳ සංජානනය සලකා බලන්න. කෝපි බඳුනේ ඇති කෝපිවල උණුසුම නිසා නැ‍ාඟෙන දුම පිළිබඳ දෘෂ්යන ස්නායු මඟින් දැනීමක් ඇති වේ. එවිට පානයේ ඇති උණුසුම පිළිබඳ සංජානනය කරගනී. නිවුණු කෝපි පානයකට වඩා දුම් නඟින කෝපි පානයට ප්රිකය බවක් ඒ නිසා ඇති වේ. එය සංජානනයට වඩා ඉදිරියට වර්ධිත සංස්කරණය වූ තත්වයකි. කෝපි බඳුන ස්පර්ශ කළ හැක. එහිදී අතට එහි උණුසුම දැනේ. එය ස්පර්ශ ස්නායු මඟින් ඇතිවූ දැනීමකි. කෝපි බඳුන දැකීම නිසා ඒ පිළිබඳ දෘෂ්ය ස්නායුව ක්රිවයාත්මක වේ. මෙමඟින් දෘෂ්යක සංජානනය ඇති‍වේ. කෝපිවල පැහැය පිළිබඳව අවබෝධය ඇති වනුයේ මේ සංජානනය නිසාය. කෝපි බඳුන නාසයට ආඝාණය වීම නිසා ගඳ සුවඳ දැනීමේ ස්නායු ක්රියයාත්මක වේ.එවිට කෝපි සුවඳ දැනේ. කෝපිවල සුවඳ පිළිබඳ සංජානනය වීමට මෙය හේතුවේ.කෝපි මේ සුවඳ යැයි දැනගන්නේ මේ සංජානනය නිසාය. කලින් වතාවකදී කෝපි පානය කළ අයකු නම් කෝපි පිළිබඳ පැරණි මතක සිතට සිහිපත් වනුයේ හැඟීම්, ආකල්ප දැනීම පිළිබඳ ස්නායු මඟිනි.මෙසේ ආවේග නිසා උත්තේජන ඇතිවෙත්ම මනසට පැරණි මතක පිළිබඳ තබා ඇති ආවර්ජන සටහන් ආපසු කැඳවනු ලබයි.මෙකී ක්රිතයාවළිය ආකල්ප, හැඟීම් හා චිත්ත වේග සංජානනය මඟින් සිදු වේ. කෝපි පිළිබඳ ආකල්ප, හැඟීම් ඇති වනුයේ මේ සංජානනය නිසාය. පසුව මේ සංජානන සියල්ල සම්පූර්ණයෙන් එකතුවී එකම සංජානනයක් ලෙස මනසට නැ‍ඟේ.

මානව සංජානන ප්රනභේද

ඕනෑම කරුණක් හා අරමුණක් පිලිබඳව මානව සංජානනය ගොඩනැ‍ඟෙනුයේ ඉහත දැක්වූ කෝපි පිළිබඳ වූ නිදසුනේ සඳහන් පරිදිය. ස්ත්රී , පුරුෂ මානව ස්වභාවය සියළු මිනිසුන්ට පොදු තත්වයකි. ස්ත්රිදවාදය වැනි ව්යා.ජ මතවාද ගොඩනැ‍ඟෙනුයේ මේ පිළිබඳ ජීව විද්යාුත්මක අවබෝධයක් නිසියාකාරව නොමැති නිසාය. ජීව විද්යායත්මකව ස්ත්රිැයක හා පිරිමියෙකු සිටින ස්ථානය කෙබඳු දැයි නිසි ලෙස අවබෝධ කරගැනීම මඟින් මෙබඳු නිරර්ථක වූ මතවාද ඇතිවීම වැළකිය හැක. ස්ත්රීා බව සදාකාලික තත්වයක් නොවේ. පුරුෂ බවද එසේම සදාකාලික තත්වයක් නොවේ. මේ ස්ත්රි්යක හෝ පුරුෂයෙකුවීම උපතින් උරුම කර ගනු ලැබූ එක්තරා ජීව විද්යාාත්මක අනන්යයතාවයක් පමණි. කායිකව අනන්යුතා ලක්ෂණ සහිතව සිටිය ද, සමාජයේ ඇතැම් දෙනෙකු තුළ සැබවින්ම ඇත්තේ කායික අනන්යාතාවයට අදාළ වූ මානසික පසුබිමක් නොවේ. පූර්ණ ස්ත්රිබයක හෝ පුරුෂයෙකු ලෙසට කායිකව ප්රාකටවුවද,මනසින් අර්ධ ස්ත්රීර හෝ පුරුෂ ලකුණු ප්රකකට කරන අය සමාජයේ විරල නොවේ. මෙසේ වනුයේ ඇයි? මීට ජීව විද්යාධත්මක පසුබිමක් තිබේදැයි විමසා බැලීම මෙහිදී වැදගත්ය. එමඟින් මානව විද්යාටත්මකව මිනිසුන් අවබෝධ කර ගැනීමට පහසුවක් සැලසේ. නූතන සමාජවිද්යාඇ පැතිකඩ තුළ හා බටහිර රටවල වෛද්යු විද්යාන ක්ෂේත්රපයන්හි මේ පිලිබඳ බොහෝ වැදගත් පර්යේෂණ සිදුවෙමින් පවතී. ස්ත්රීරන් තුළ ස්ත්රීි ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ පහළ වනුයේ ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හෝමෝනය නිසාය. ඒ නිසා සිරුරේ හා මනසෙහි විවිධ වෙනස්කම් ඇති වේ. ස්ත්රිනයක වැඩිවියට පත්වීමත් සමඟ මේ ස්ත්රී් ලිංගික ලක්ෂණ ප්ර කට වීම වඩාත් වේගවත් වේ. පියයුරු වර්ධනය, උකුළ් පුදේශය පුළුල්වීම හා මහත්ව වටකුරුවීම, ඉණ ප්රාදේශය සිහින්වීම, දෙකළවා වර්ධනයවීම, දෙ අත්හි පේශීන්හි සිහින්බව, සිරුරේ ලාලිත්යේවත් බවක් හා රිද්මානුකූල බවක් ඇතිවීම, කටහඬ වඩාත් සිහින්වීම, සිරුරේ මාංශ පේශී වඩාත් මෘදු හා මටසිලිටි ස්වභාවයකට පත්වීම, ස්ත්රීඩ ප්රීජනක පද්ධතියේ සීඝ්ර වර්ධනය හා ඊට අවශ්යක හෝමෝන වර්ග අධික ශ්රාමවයවීම, ස්ත්රීව බීජාණු නිෂ්පාදනය වේගවත්වීම ආදී ස්ත්රීධ අනන්ය‍තාවයට අදාළ සිරුරේ බොහෝ විවිධතා ද ඇති වේ. මෙහි දී ස්ත්රීගන් තුළ ඊස්ට්රයජන් නැමැති හෝමෝනය නිසා ඇයට ආවේණික ස්ත්රීත ලිංගික ලක්ෂණ තව දුරටත් ප්රණකට වේ. ස්ත්රිරයකට උරුම මටසිලිටි ඇවතුම් පැවතුම් ඇති වනුයේ ස්ත්රීක හෝමෝන නිසාය. එසේම ස්ත්රිවයක සතුව ඇති නිතර හැඬීමේ ලක්ෂණ, චිත්තඇවේගිකව ප්රෝතිචාරපෑමට ඇති අධික නැඹුරුව, ස්නේහවන්ත බව ආදී සුකොමළ මානසික ආකල්ප ගති ලක්ෂණ ද පහළ වේ. එසේම ඇතැම් ස්ත්රී න් තුළ ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හා ඊස්ට්රකජන් හෝමෝන වර්ග දෙක නිපදවීම අධිකය. එවිට එබඳු ස්ත්රීරන් තුළ සෙසු ස්ත්රී්න්ට වඩා ස්ත්රීම ලිංගික ලක්ෂණ බහුලව දැක ගත හැක. කායික හා මානසික දෙඅංශයෙන්ම ද්විතීයික ස්ත්රීස ලිංගික ලක්ෂණ බහුලව එබඳු ස්ත්රීඅන් තුළ ප්ර කට වේ. බොහෝ විට පුන්සඳක් වැනි සෞම්යබ මුහුණක් හා ලාලිත්යබවත් නම්ය ශීලී මනා සිරුරක් ඇති ස්ත්රී න්ගේ මෙකී ස්ත්රීු හෝමෝන නිෂ්පාදනය හා ශ්රාණවය අධිකබව සාමාන්ය්යෙන් දැකගත හැක. සමහර ස්ත්රීතන් තුළ මෙකී ස්ත්රීෙ හෝමෝන නිෂ්පාදනය හා ශ්රාබවය අවම මට්ටමක පවතී. එවිට සිරුරේ සොම්ය බව අඩුවීමද,රළු ආකල්ප ප්රනකට කිරීම ද දැකිය හැක. එසේම ස්ත්රීක ප්රිජනක පද්ධතිය නිසි සේ ක්රිමයාකාරීවීමට අවශ්යි හෝමෝන අඩු වීම නිසා දරුගැබ් ඇති වීමේ හැකියාවද අඩුවේ. යම් ස්ත්රිනයකගේ සිරුරේ ඇති ස්ත්රීර හෝමෝනවලට අමතරව පුරුෂ ලිංගික හෝමෝන වන පොජෙස්ට්ර ජන් ඉතා ස්වල්ප ප්රකමාණයක් ද නිපදවිය හැක. මුහුණේ ‍පිරිමියෙකුගේ මෙන් රෝම වැවීම කටහඬ ගොරෝසුවීම, ආක්රදමණශීලී හැසිරීම් ප්රවකට කිරීම බඳු දේ ඇතැම් ස්ත්රීුන්තුළ ඇති වනුයේ මේ නිසාය. ස්ත්රීබ ලිංගික හෝමෝන නිෂ්පාදනය හා ශ්රානවය අඩු මට්ටමක ඇති ස්ත්රි්යකට කැමති නම් ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හා ඊස්ට්රෝජන් සිරුරට පිටතින් බාහිරව ලබා ගැනීමට හැක. එය එන්නත් හෝ නික්ෂේපණ මාර්ගයෙනි. එවිට සිරුරේ ස්ත්රී් ලිංගික හෝමෝන වන ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හා ඊස්ට්රපජන් ප්රටතිශතය ඉහළ යන නිසා ඊට සමගාමීව ඇයගේ සිරුර තුළ අධිකව ස්ත්රීෝ බවට අදාළ ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ වැඩිපුර වර්ධනය වේ. රූපාලාවන්ය කටයුතු මඟින් හැඩැති සිරුරක් හා මුහුණක් ඇතිකරගැනීමට කැමැත්තක් දක්වන ලෝකයේ බොහෝ රටවල වෙසෙන ස්ත්රීයහු මෙසේ ස්ත්රී හෝමෝන වන ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හා ඊස්ට්රරජන් හෝමෝන එන්නත් මඟින් සිරුරට බාහිරව ලබා ගනිති. ගැහැණු දරුවන් වැඩිපුර ඇතිවී‍මේ සම්භාවිතාවයක් මෙකී ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හා ඊස්ට්රහජන් අධික සිරුරු අයත් ස්ත්රීින්ට ඇත. ඇතැම් ස්ත්රීසන් තුළ පුරුෂ හෝමෝන වන පොජෙස්ට්රසජන්ද වැඩිපුර නිපදවේ. එබඳු ස්ත්රී්න් තුළ වැඩිපුර ප්ර්කට වනුයේ පුරුෂ ගති ලක්ෂණ හා ආකල්පයි. බාහිරව සිරුරේ හැඩය පවා වර්ධනය වනුයේ පිරිමියෙකු පරිද්දෙනි. ස්ත්රී්න් ලෙස උපත ලද නමුදු සෑම කටයුත්තක්ම ආකල්පයක් පිරිමියෙකු ලෙස සිදුකරන ස්ත්රීරන් ඇති වනුයේ එලෙසය. ඇතැම් විට පුරුෂ හෝමෝන වන පොජෙස්ට්රවජන් යම් ස්ත්රිනයකට එන්නත් මඟින් බාහිරව සිරුරට ලබා ගැනීමේ හැකියාව ඇත.ඒ නිසා ස්ත්රිරයකගේ සිරුරේ පොජෙස්ට්රකජන් නිෂ්පාදනය හෝ ශ්රාරවය නොවුණද සිරුරට පිටතින් ලබාදීම නිසා පුරුෂ ගති සිරිත් හා ශාරීරික ලක්ෂණ ප්ර කට කරන ස්ත්රීොන් ඇති වේ. බොහෝවිට සිරුර දැඩි ලෙස වෙහෙසකරවා පුහුණුවීම් කළ යුතු මළල ක්රීරඩිකාවන්, බර ඉසිලීමේ ක්රීිඩිකාවන්, පුරුෂ ඉසව්වන සටන්කලා ඉසව් පුහුණුවන හා තරඟවලට ඉදිරිපත් වන ක්රීඩඩිකාවන් මෙසේ පුරුෂ හෝමෝන එන්නත් මඟින් ලබා ගැනීමට බහුලව පෙළඹෙන ස්ත්රීවන්ය. මෙමඟින් මාංශ පේශී වර්ධනය,වෙහෙස දරා ගැනීමේ ශක්තිය, වේදනාව දැනීම අවමවීම ආදිය නිසා එය තරඟ ඉසව්වලට වාසිදායක බැව් එබඳු දේ වලට යොමුවූ ස්ත්රීඅහු සිතති. මෙසේ පුරුෂ හෝමෝන දිගුකලක් භාවිතා කිරීම නිසා සිරුර ඊට අනුගත වීමෙන් ද්විතියික ලිංගික අනන්යතතාව පවා වෙනස්ව යාහැකිය. එබැවින් ස්ත්රිරයකට මෙසේ පුරුෂ හෝමෝන කලක් ගැනීම අනතුරුදායක විය හැක. මෙසේ හෝමෝන ගැනීමට ඇබ්බැහිවූ ස්ත්රීකන්ගේ ස්ත්රීය ආකල්ප පවා වෙනස් වේ. ආකල්ප හැඟීම් හා චර්යා විවිධත්වය සිය සිරුර තුළ පිරිමි හෝමෝන අධිකව ඇති ස්ත්රීයහු පිරිමි මෙන් සිතීමට ක්රි යාකිරීමට කැමැත්තක් දක්වති. ඒ අයගේ ස්නායු, පේශි පද්ධතිය සකස්ව ඇත්තේ ද පුරුෂ ලිංගික ලක්ෂණ අනුව ආවේග හා අරමුණුවලට වහා ප්රඅතිචාර දැක්වීමටය. ක්ෂණිකව කෝපයට පත්වීම, කේන්ති යාමේ දී විවෘතව එම තරහ පිටකිරීමට පෙළඹීම, ගමන්බිමන් යන එන විට පිරිමි මෙන් සෘජුව ඇවිදීම, පිරිමි යෙදෙන මළල ක්රීරඩාදියෙහි නිරතව ඉන් සතුටක් ලැබීම, බයිසිකල් පැදීම, යතුරු පැදි මොටර් රථ ධාවනය, කඳු නැඟීම වැනි අනතුරුදායක හා අභියෝගාත්මක දේ වෘත්තීය හා විනෝද මඟක් වශයෙන් නිරතව හිඳීම බඳු දේවලට මෙවැනි ස්ත්රීදහු වැඩි කැමැත්තක් දක්වති. මෙබඳු ස්ත්රීශන්ට ඇත්තේද ස්ත්රීැ මිතුරු සමාගම් වලට වඩා පුරුෂ මිතුරු සමාගම්ය. මිතුරන් ලෙස පිරිමින් ඇසුරු කිරීමට කැමැත්තක් දක්වන අතර හොඳම මිතුරා වන්නේ ද පිරිමි අතරින් කෙනෙකි. මෙහි විශේෂත්වය වනුයේ මොවුන් පිරිමි ඇසුරු කරන්නේ ස්ත්රි්යක් ලෙස නොව තවත් පිරිමියෙකුම විලස වීමයි.මෙබඳු ස්ත්රීිහු වෙනත් ස්ත්රීෙන් ඇසුරු කළත්,ස්ත්රීසයකවීම පිළිබඳව ඔවුන්තුළ දැඩි පිළිකුලක්, අකමැත්තක් පවතී.පවුලට පිරිමි දරුවෙකු උපදිතැයි බලාපොරොත්තු තබාගෙන සිටි විට, උපදින ගැහැණු දරුවාතුළ ඇතැම්විටක දී මෙබඳු පුරුෂ ලක්ෂණ අධිකව ප්රගකට විය හැක. කුඩාවියේ සිටම දෙමව්පියන්ගේ ආකල්ප ආදිය බලපෑම නිසා එබඳු දැරියක වැඩිවියට පත්වනුයේ පිරිමි බව පිළිබඳ කැමැත්ත සිතතුළ තැන්පත්ව තිබියදීමවීම ඊට හේතුවයි.මෙබඳු පවුල්වල ඇතැම් දෙමව්පියන් විසින්ද එබඳු දැරියකට කුඩාවියේ පටන්ම පිරිමි දරුවෙකු පරිදිම ඇති දැඩි කරනු ලැබීම නිසාද එබඳු දැරියකට වැඩිවියට පත්වීම සමඟම පිරිමි ආකල්ප චර්යාවලට වඩා දැඩිව නැඹුරු වියහැක.එබඳු දැරියන්හට කුඩාවියේ පටන් හැඳපළඳවන්නේද පිරිමි ඇඳුම් පැළඳුම්ය. දැරියන් කැමැති බෝනික්කන් වෙනුවට කාර්,ජීප්,තුවක්කු වැනි පිරිමි දරුවන් ප්රි ය සෙල්ලම් බඩු සමඟ සෙල්ලම්කිරීමද කැපීපෙනේ.අඬදරබරවලට යොමුවනුයේද පිරිමි දරුවන් සමඟය. බොහෝ විට සහෝදරයින් වැඩිපුර සිටින පවුලක එකම දැරියක තුළ වැඩිපුරම විද්යදමාන වනුයේද ස්ත්රීහ ලක්ෂණවලට වඩා පිරිමි ගති ලක්ෂණය.වෙනත් ස්ත්රීැන් සමඟ මෙබඳු ස්ත්රීේන් කටයුතු කිරීමට පෙළඹෙනුයේ පිරිමියෙකු පරිදිය. පොජෙස්ට්රුජන් නම් හෝමෝනය නිසා පුරුෂයෙකු තුළ පුරුෂ බවට හිමි ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ පහළ වේ. පුරුෂ ලිංගික ලක්ෂණ වන කටහඬ ‍ගොරෝසුවීම, මුහුණේ දැළි රවුළු වැඩීම, ලිංගික ප්රිදේශවල ලෝම වැඩීම, හිස කෙස් ගො‍රෝසුවීම, සිරුරේ මාංශ පේශි ශක්තිමත් වීම, උරහිස් උරපතු පපුව ගෙල දෑත් ආදියෙහි මාංශ පේශී ශක්තිමත්ව රළුව වර්ධනයවීම, සිරුරේ පුරුෂ ප්ර ජනක පද්ධතියේ සීඝ්ර වර්ධනය හා ඊට අවශ්යය හෝමෝන වර්ග අධිකව ශ්රාීවයවීම,පුරුෂ බීජාණු නිෂ්පාදනය වේගවත්වීම ආදී පුරුෂ අනන්ය තාවයට අදාළසිරුරේ බොහෝ විවිධතාද ඇති වේ. එපමණක් නොව පුරුෂයෙකු තුළ ඇති වන මානසික ලක්ෂණ වන ආක්ර මණශීලී ස්වභාවය පවා ලැබීමට ‍ද මේ වර්ධනයවීම ඉවහල් වේ. සමහර පුරුෂයින් තුළ මේ පොජෙස්ට්රධජන් හෝමෝනය නිෂ්පාදනය හා ශ්රාරවය අධිකව සිදු වේ. එවිට අදාළ පුද්ගලයාගේ ද්විතීයික පුරුෂ ලිංගික ලක්ෂණ වඩාත් තදින් කැපී පෙනේ. හැඩිදැඩි ආක්ර මණශීලී මුරණ්ඩු ස්වභාවයක් ඇති පිරිමි තුළ බහුලව පොජෙස්ට්රපජන් හෝමෝනය ඇත. සමහර පිරිමි තුළ මේ පොජෙස්ට්ර ජන් හෝමෝනය නිෂ්පාදනය හා ශ්රා වයවීම අඩුය. එවිට එම පුද්ගලයාගේ පුරුෂ බවට හිමිවන ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ මතු වීම කල්ගත විය හැක. එසේම වඩාත් කැපී පෙනෙන පරිදි පුරුෂ බවට හිමිවූ ද්විතීයික ලිංගික මතුනොවිය හැක. සෑම පුරුෂයෙකු තුළම ටෙස්ටෙස්ටරෝන් ඉතා සුළු ප්රවමාණයක් නිපද වේ. ටෙස්ටෙස්ටරෝන් ස්ත්රීැ හෝමෝනයකි.ඒ නිසා ස්ත්රින බවට හිමි යම් යම් ලක්ෂණ ද පුරුෂ සිරුර තුළ ද මතුවීමේ නැමියාව ඇත. සි‍රුරේ පමණක් නොව ආකල්ප වල පවා මේතත්වය දැකගත හැක.ස්ත්රීරන් මෙන් පියයුරු වර්ධනයවීම, කටහඬ සිහින්වීම,ලාලිත්යත සුකොමළ සිරුරක් ඇතිවීම, මුහුණේ දැලි රවුළු නොවැඩීම, මුහුණ ස්ත්රිිකගේ මෙන් සෞම්යල මෘදුවීම, මාංශපේශී මොළොක්වීම බඳු දේ හිමි පිරිමි ඇති වනුයේ ස්ත්රීම හෝමෝන වන ටෙස්ටෙස්ටරෝන් අධිකව නිෂ්පාදනය හා ශ්රාසවයවීම නිසාය. ස්ත්රීව ලිංගික හෝමෝන අධිකව සිරුර තුළ ඇති පිරිමි තුළ විද්ය.මාන වනුයේ පිරිමි ලක්ෂණ වලට වඩා ස්ත්රීක බවට අදාළ ගති ලක්ෂණයි. මෙබඳු ඇතැම් පිරිමින්ගේ පියයුරු පවා කාන්තාවකගේ මෙන් දැඩිව විශාලිතව වර්ධනයවී ඇත. ජාන විකෘති වීමකට ලක්වීම නිසා පිරිමියෙකුව උපත ලබන පිරිමියෙකු ඉපදීමෙන් පසුව ස්ත්රි යක බවට පරිවර්තනය වී යාහැක. ලිංගිකත්ව මාරුවූ එබඳු පුද්ගලයෙකු තුළ පිරිමියෙකු සතු ප්රිජනන ලිංගේන්ද්රිීය හා ස්ත්රිියක සතුවූ විශාලිතව වර්ධනය වූ පියයුරු යුවළක් හිමි බව දැකගත හැක.එසේම එබඳු අයගේ මුහුණේ දැලි රවුළු නොවැඩීම හා මෘදු සිරුර ස්ත්රිහයකගේ මෙන් නම්ය.ශීලී හැඩයකට අනුව සකස්ව පැවතීමද දැක ගත හැක. හිසකෙස් පවා දිගට සිහින්ව වැඩේ. ඒ අයගේ ආකල්ප පවා පිරිමියෙකුට වඩා ස්ත්රි කගේ මෙනි. යම් හෙයකින් මෙබඳු අයෙකු ස්ත්රිඅයකසේ ස්ත්රීම ඇඳුම් පැළඳුම් හැඳ පැළඳ සිටියහොත් මතු පිටින් විද්යසමාන වනුයේ රූමත් කාන්තාවක ලෙසය. පිරිමි තුළ පොජෙස්ට්රඳජන් ප්රිමාණය අඩු වී ටෙස්ටෙස්ටරෝන් ප්ර මාණය අධිකවීම නිසා ඒ පුද්ගලයා පුරුෂ ලිංගේන්ද්රිරය පමණක් සහිත ස්ත්රි යක ලෙස දිස් වේ. ටෙස්ටෙස්ටරෝන් ප්රපමාණය අධිකවීම නිසා පුරුෂ ලිංගික අනන්ය තාව පවා කාලයක දී නැතිව යයි. ලිංගික ක්රිනයා පවා පුරුෂ ස්වභාවය වියැකී ස්ත්රීග ස්වභාවය ප්ර්කට වේ. පුරුෂ බීජාණු නිපදවීමද ක්රකමානූකූලව අඩුවී නැවතී යයි. ලිංගික එක්වීමේදී ආක්රයමණශීලී වීමට වඩා අ‍නිකෙකුගේ ලිංගික ආක්ර‍මණයකට යටත්වීම මඟින් කායිකව තෘප්තිමත්වීමට පෙළඹෙන හැඟීම් ඇති වේ. දිගු කාලයක් ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හෝමෝනය අධිකව සිරුරේපැවතීම නිසා සිරුරේ පරිවෘත්තිය ක්රිගයා මුළුමනින්ම ස්ත්රීන ස්වභාවයකට පත් වේ. මෙබඳු අයතුළ බහුලව ස්ත්රීස ආකල්ප,හැඟීම් හා චිත්තවේග ඇත. පිරිමි අතරේදී සෙසු පිරිමි තුළ කිසියම් ආකර්ශණයක් ගොඩ නඟා ගැනීමට පවා මෙබඳු අයගේ බාහිර හා අභ්ය්න්තර ලක්ෂණ හේතු වේ. අනන්යවතා ලක්ෂණ හුවමාරුව හා වෛද්යන විද්යාේව සිරුරේ පුරුෂ ලිංගේන්ද්රිලය හුදෙක් නාමිකව පවතින නමුදු සම්පූර්ණයෙන්ම ස්ත්රිරයකගේ බඳුව කායික හා මානසික ගති ලක්ෂණ ප්රයකට කරන පුද්ගලයින්තුළ ඇතිවන ලිංගික ආකර්ශණය පවා ස්ත්රී න් පිළිබඳව නොව පිරිමි පිළිබඳව බව පෙනී යයි. ඔවුන් බොහෝවිට ප්රියය කරනුයේ ද ස්ත්රීතන් සමඟ ලිංගිකව එක්වීමට නොවේ. පිරිමින් සමඟ කායිකව එක්වීමටය. ඔවුන්ගේ හැඟීම්, ආශා ස්ත්රි යකගේ පරිදිවීම මීට හේතුවයි. ස්ත්රීර ලිංගික ප්රකජනක පද්ධතියක් සිය සිරුරේ නොපිහිටා තිබීම නිසා උපතේදී පිරිමියෙකුව සිට ස්ත්රිවයක ලෙස ලිංගිකව අනුවර්තනය වූ අයෙකුට ලිංගික වුවමනාවන් සපුරාගැනීමේදී මතුවන ගැටළු නිරාකරණය කරගැනීමට දරණ උත්සහයන් වල දී සම්මතයට වඩා වැඩි ඉඩකඩක් අසම්මතයතුළ ගැබ්ව තිබේ. ශල්යදකර්ම සිදු කිරීම මඟින් සාර්ථකව පුරුෂ ලිංගේන්ද්රිසයන් ඉවත්කර ඒ වෙනුවට ස්ත්රීද ලිංගේන්ද්රිීයන් බද්ධකළ පසුව මෙබඳු ගැටළු ඇති නොවේ. මානසිකව ඇතිවන ලිංගික අනුවර්තනයට සමගාමීවන ලෙස කායිකවද ලිංගිකව පරිවර්තනය කිරීම මෙහි ඇති අරමුණයි.දරු ගැබක්ඇතිවීමට අවශ්යමවන සියළු ඉන්ද්රි යයන් බද්ධ කිරීමේ පහසුකම් මෙබඳු ශල්යරකර්ම මඟින් සැලැස්වේ. බටහිර රටවලදී සිදුකළ හැකි තරමට දියුණු තාක්ෂණික උපකරණ,වෛද්යශවරු හා ඉතා දියුණු නවීන ශල්යඉගාර බටහිර රටවල නූතනයේ බහුලව ප්රෂචලිතව ඇත. දිගු කලක සිට ක්රදමිකව ස්වභාවිකව කායිකව හා මානසිකව ස්ත්රීුබවට අනුවර්තනය වන පිරිමියෙකු තුළ ස්වභාවිකව ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හෝමෝන නිෂ්පාදනය හා ශ්රාවවයවීම සිදු වේ. එබඳු පිරිමි කායිකව පමණක් නොව මානසිකව පවා බොහෝදුරට ස්ත්‍රියකට සමාන ගති ලක්ෂණ උරුමකර ගනී.වෙනත් පිරිමි පිළිබඳ ලිංගික ආශා, ආකර්ශණ ඇතිවීමටද මෙබඳු තත්වය හේතු වේ. ස්වභාවිකව ලිංගික අනුවර්තනයන් නොවෙතත්, ඇතැම් පිරිමි සිය ලිංගික අනන්යවතාවයටද වඩා ස්ත්රීල ලිංගික අනන්යවතාවයට කැමතිය. බටහිර රටවල මෙබඳු අයට කෘතිමව ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හෝමෝන ලබා ගැනීමට පහසුකම් පවතී. එමඟින් නිසියාකාරව පරිපූර්ණ ස්ත්රිරකගේ ගතිලක්ෂණ ඇති වේ. දිගු කලක් තිස්සේ ටෙස්ටෙස්ටරෝන් හෝමෝනය අධිකව ලැබීම නිසා පිරිමියෙකුගේ සිරුරේ පුරුෂබවට අදාළ ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ගිලිහී යයි.ඒවෙනුවට පුරුෂ සිරුර ස්ත්රීල සිරුරක් බවට පත් කිරීමට අදාළ ස්ත්රීර ද්විතීයිකලිංගික ලක්ෂණ පහළවේ.මේ තත්වය ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකවද ඇතිවේ.පිරිමියෙකු සතුව ඇති හැඩිදැඩි පුරුෂ ලක්ෂණ වෙනුවට සුන්දර සුකොමළ නාරි ලාලිත්යඇයක් සිරුරෙන් ප්රුකටවේ.කායිකව මනා ලෙස වැඩුණු සුන්දර කාන්තාවක් බවට මෙබඳු අය පත්වේ.පුරුෂ ලිංගේන්ද්රිකය තිබුණද,එය බොහෝවිට ලිංගික ලෙස අකර්මණ්ය ස්වභාවයේ පවතී.එය සිරුරට අනවශ්යි ඉන්ද්රිදයක් බවටද පත්වේ.බොහෝවිට ශල්යණකර්මයක් මඟින් මෙය ඉවත්කර දැමීම බටහිර රටවලදී බහුලය.මෙබඳු පුද්ගලයින් හැඩගැසී ඇත්තේද ස්ත්රියයක ලෙස ලිංගිකව එක්වීමට හා එමඟින් සතුටුවීමටය. මෙබඳු අයගේ සිතතුළ වෙනත් පිරිමි පිළිබඳ ලිංගික හැඟීම්, ආශා, සිතුවිලි, ආකල්ප බහුලව ඇති විය හැක. ටෙස්ටෙස්ටරෝන් අධික වීම නිසා ස්ත්රීක බීජාණු නිෂ්පාදනය විය හැක. පසු කාලවල දී ශල්යහකර්ම මඟින් පුරුෂ ලිංගිකේන්ද්රිනය ඉවත්කර ඒ වෙනුවට ස්ත්රීප ලිංගික ඉන්ද්රි යයන් බද්ධකිරීම නිසාද, ඊට අනුව පොජෙස්ට්රගජන් හෝමෝන ලබාදීම නිසාද ස්ත්රිතයකගේ ලිංගික හැකියාව කිසිදු අඩුපාඩුවක් නොමැති ලෙස ඇතිවිය හැක.නූතන වෛද්ය විද්යා ව පිරිමියෙකුව උපත ලබා පසුව ස්ත්රිුයක බවට පත් අයගේ මානසික හා කායික අනුවර්තනය අස්වාභාවික නොවන බව වර්තමාන පර්යේෂණ අනුව පිළිගෙන තිබේ. ජාන විකෘතිවීම නිසා ද, විවිධ හේතුමත ඩී. එන්. ඒ. අණුක ව්යුේහ තුළ සිදුවන විවිධ වෙනස්කම් නිසා ද මෙබඳු දේ ඇතිවිය හැක. මෙවැනි තත්වයන් නිසා විවිධ රටවල පවතින සංස්කෘතික පසුබිම අනුව ගැටළු මතුවිය හැක. සමාජ ආකල්ප නිසාද පසුකාලයේදී සමාජයට මුහුණ දීමේ දී ලිංගික අනන්යුතාව වෙනස්වීම මත බොහෝ ගැටළු හා ප්රකශ්න ඇතිවිය හැක. විශේෂයෙන්ම විවාහවීමේදී විවාහසහකරුට මෙබඳු දේ තදින් බලපෑහැක.ඒ නිසා එබඳු තත්ව පිළිබඳ කල් තබා විවාහ සහකරුව දැනුවත් කර තැබීම වඩා යෝග්යැය.

ආචාර්ය සුජිත් නිශාන්ත හේවගේ

                                    0718064226

මාර්ග ඵල ලැබීය හැකිද? -- ආචාර්ය සුජිත් නිශාන්ත හේවගේ[සංස්කරණය]

03.පරිච්ඡේදය සංජානනය : ඉන්ද්රී්ය ඥානය 3.1.දැනුම ගොඩනැ‍ඟෙන පිළිවෙල දැනුම ගොඩනැ‍ඟෙනුයේ තමාට අනන්යල මානසික හැඩතලයට අනුරූපවය. මේ නිසා දැනුම ගොඩනැ‍ඟෙන පිළිවෙල පුද්ගලානුබද්ධව වෙනස් මුහුණුවරක් ගනියි.දැනුම යනු සංඥා යම් කිසි පිළිවෙළකට අනුව මනස තුළම සංවිධානයවීමකි. එමඟින් මොළයේ නව ස්නායු ව්යුමහයන්හි දත්ත තැන්පත්වනුයේ නිශ්චිත රටාවකට අනුවය. යම්කිසි දත්ත සමුදායක් මොළයේ ගබඩා වී ඇත්තේ සංවිධානාත්මක ස්වරූපයකිනි. මේ සංවිධානාත්මක ස්වරූපය නිසා මොළයේ සංකීර්ණ ව්යුාහ ගොඩනැ‍ඟේ. මේ නව ව්යුයහ ගොඩනැඟීමෙන් ඒවා අතර නව අන්තර් සබඳතා ඇතිවීම සංශ්ලේෂණ ක්රමමවේදයක් අනුව සිදුවේ. සංශ්ලේෂණ ක්රගමවේදය යනු පවතින දෙය අනුසාරයෙන් ඇති වන විවිධ දැනුම් ක්ෂේත්රු ගොඩනැඟීමයි.එවිට අභිනව ක්ෂේත්රව අර්ථකථනයවනුයේද පවතින ක්ෂේත්රව වලට සමානුපාතිකවය. මේ ක්රශමයේ ප්ර්බල ස්ථාන මෙන්ම දුබල ස්ථානද තිබේ. මෙහි ප්ර‍බල ස්ථාන නම් නිරතුරුව පවතින දැනුම ආශ්රටයෙන් නව දැනුම ගොඩනැගෙන නිසා දැනුම තහවුරු වීමට වැඩි ඉඩකඩක් සැලසිය හැකි බවයි. එසේම පවතින දැනුම ඔස්සේ නව දැනුම විචාර පූර්වකව සලකා බැලීමට මෙහිදී වැඩි ඉඩක් හිමි වේ. එසේම පවතින දැනුම සංස්කරණය කිරීම් වලට ලක්වේ.ඇතැම්විට පවතින දැනුම පිළිබඳව වැඩිදුර ව්යිතිරේක කරුණු පවා එක්රැස් කර ගැනීමට මෙකී ක්රතමවේදය ඔස්සේ වැඩි ඉඩක් හිමිවේ. එබැවින් මෙබඳු අවස්ථාවන්හි පවතින මූලික දැනුම තව තවත් තහවුරුවීමට අවකාශ සැලසේ. සංශ්ලේෂණ ක්රසමවේදයේ දක්නට ලබෙන දුබලතාවය නම් පවතින දැනුමට වෙනස් දේ සංජානනය වීමේදී පවතින දැනුම ප්රතතික්ෂේපවීමකට ලක්විය හැකි බවයි. සාරධර්ම ලෙස කලක සිට පිළිගැනී පැවතුනු දෙයක් තවත් අවස්ථාවකදී සාරධර්ම නොවන ලෙස වැටහිය හැකිය. ඒකී හේතුව නිසා මුලින් සාරධර්ම ලෙස සැලකූ දේවල් අත්හැර දැමීමට පවා ඉඩ තිබේ. පොල්තෙල් ආහාරයට ගැනීම නිසා රුධිරයේ අන්තර්ගත මේද ප්රමමාණය වැඩිවෙතැයි යන දැනුම ලබයි.පසු අවස්ථාවකදී පොල්තෙල් ආහාරයට ගැනීම එතරම් අයෝග්යේ නොවන බවක්ද දැනගනියි. පොල් තෙල් ආහාරයට ගැනීම නොව සත්ව මේදය ආහාරයට ගැනීම අදාළ රෝගී තත්වයට හේතුව බව නිසැක ලෙස දැන ගනියි.මේ සමඟම පොල්තෙල් ශරීර සෞඛ්යයයට අහිතකර යන දැනුම ප්‍රතික්ෂේිප වේ. මේ නිසා යම් කිසි දෙයක් පිළිබඳ ඇති පිලිගැනීම වඩාත් තහවුරුවීම මෙන්ම ප්රනතික්ෂේපවීම යන ප්රයතික්රි්යා දෙකම සංශ්ලේෂණ ක්රිමවේදයතුළ විද්යතමානබව පැහැදිලිවේ. දැනුම ගොඩනැඟීමේදී භාවිතාවන අනෙක් ආකාරය නම් විශ්ලේෂණ ක්රකමවේදයයි. මෙහිදී දැනුම ගොඩනැ‍ඟෙනුයේ විග්රෂහයතුළිනි. විශ්ලේෂණ ක්රදමවේදයේ ප්රපබල බව නම් මෙහිදී උපයෝගී කරගන්නා දත්ත ගැඹුරින් විශ්ලේෂණය කිරීමට ඇති හැකියාවයි. මෙහිදී තාර්කික ස්වරූපය භාවිතා කරන අවස්ථාද ඇතිවේ.යමක මතුපිට ස්ථරයේ සිට ඊට පහතින් පිහිටි යට ස්ථර කරා අනුක්රකමිකව ගැඹුරට පිවිසෙමින් සිදුකරන විග්රපහයන් මීට ඇතුළත්ය.නිදසුනක් ලෙස යම් විශාල සංඛ්යාරවක් තව ඊට වඩා කුඩා සංඛාවකින් බෙදූවිට අවසානයේදී ලැබෙන දුරටත් නොබෙදිය හැකි සංඛ්යාඅත්මක වූ පිළිතුර දැක්විය හැකිය.එසේම විසඳීමට දුෂ්කර ගැටළුවක පියවර ගණනාවකින් පසුව විසඳුම වෙත ළඟාවීමද නිදසුනකි.එසේම එක්වරම වටහාගැනීමට අසීරු යමක් ක්ර්මික පියවර ගණනාවකට බෙදා ඉන් අනතුරුව වටහාගැනීමට වෑයම් කිරීමද විශ්ලේෂණ ක්ර්මවේදයයි. විශ්ලේෂණ යන්න තුළ විග්රීහ කිරීම අන්තර්ගතය.යමක් වටහාගැනීමට නම් ඒ පිලිබඳ විග්රරහයක යෙදීම අවශ්යනවනුයේ ‍මේනිසාය. මෙහිදී දැනුම ගොඩනැ‍ඟෙනුයේ පියවර ක්රහමයට අනුවය. ඒ අනුව මුලින් ඇති වූ දත්ත සංඥා වලටම පසුව ලැබෙන දත්ත සංඥා එක්වීම නිසා මූලික හැඩයේ සංකීර්ණත්වයක් විද්යවමානවේ. එවිට මූලික හැඩයද පවා වෙනස්වී යන අවස්ථා තිබේ. නිතරම දත්ත සංඥා විශ්ලේෂණයේදී පියවරවල සමාන බව මෙන්ම ක්ර මික බවද තිබිය යුතුය. මෙහිදී ‍මොළයේ ස්නායු ව්යුැහ ගොඩනැඟෙනුයේ මුලික ව්යුනහ සියල්ල සම්බන්ධ කරගෙන නොවේ. එහිදී සම්බන්ධ වනුයේ අවසාන පියවරට ආසන්නතම පියවර වේ.මේ අනුව පියවර රාශියකින් සමන්විත ස්නායු ව්යු්හයක එක් එක් පියවර පාසා ක්රපමික සම්බන්ධ වීමක් ආසන්නතම පියවර තුළ ඇත. එසේම මුල්පියවර සමඟ අවසානපියවර සෘජුව අසම්බන්ධිතය. අවසාන පියවරේ සිට මුල් පියවරට යාහැකිවනුයේ ඊළඟ ආසන්නතම පියවර ඔස්සේ වීමද මෙහිදී විද්යනමාන එක් සුවිශේෂීත්වයකි.මේක්රේමයට අනුව දැනුම ජාලගතව සම්බන්ධවන බැවින් අවශ්යිවන අවස්ථාවන්හි විචාරපූර්වකව විකල්ප අවස්ථා කරා පහසුවෙන් ළඟාවිය හැකිය.මේ ක්රදමයේදී මුලික දැනුම දෙවනුවට ලබාගන්නා දැනුම මඟින් ප්රුතික්ෂේප නොවේ.එසේම දැනුම අනවශ්යා පරිදි යළිඳු වාරයක් තහවුරුවීමක්ද නොවේ.මේ නිසා කිසිදු අධානග්රාකහී බවක් නොමැතිව මධ්ය ස්ථව විචාරශීලී අයුරින් කටයුතු කළ හැකිවීම මේ ක්රිමවේදයේ විද්යාවමාන වාසි සහගත තත්වයකි. දැනුම ව්‍යුහාත්මකව ගොඩනැ‍ඟෙන්නක්ය යන මනෝවිද්යාීඥයින්ගේ පිළිගැනීම නූතන පර්යේෂණ නිසා ඇතැම්විට අභියෝගයට ලක්වී තිබේ. මේ පර්යේෂණ නූතන මනෝ විද්යාණත්මක හැඩතලයේ සුවිශාල පෙරලියක් ඇතිකිරීමට සමත්වී ඇත. මන්ද අදාළ ව්යුයහයන්ගෙන් පරිබාහිරව පවා දැනුම ගොඩනැඟිය හැකිබව පැහැදිලිවී ඇති බැවිනි. මෙය මනසේ රසායනික ද්රනව්යහවල සංකීර්ණ වූ ප්රැතික්රිදයාවක් නිසා ඇතිවන්නක් බවට නුතන මනෝවිද්යානඥයින් විසින් අර්ථදක්වනු ලැබේ. මතකය, දැනුම හා ආවර්ජනය යන ක්රිකයාවළි සිදුවනුයේ සීඝ්රන රසායනික ප්ර තික්රිියාවන් මඟින් බව මේ පිළිබඳව පර්යේෂණවලදී සොයාගෙන තිබේ. දැනුම නිරතුරුව ලැබීම නිසා මනස තුළ සංකීර්ණ ව්යුයහ ‍ගොඩ නැ‍ඟෙතැයි මුලින් විශ්වාස කරන ලදී. මොළය විශාල පරිපථයක් ලෙස සැලකූ විට ඒ තුළ තව ක්ෂ්ර‍ද්රළ පරිපථ ඇතිවීම දැනුම ගබඩාවීමේදී සිදුවේ.සැබවින්ම මොළයෙන් කුඩා විද්යු ත් ධාරාවක් නිකුත්ව එය සෙසු ප්රැදේශ කරා ව්යාේප්තවී යයි. අවදියෙන් සිටීමේදී නිද්රාාවට පත්වීමේදී නිද්රාතවේ විවිධ අවස්ථා වලදී, සිත සමාධිගතව පවතිද්දී මොළයෙන් නිකුත් වන මෙකී විද්යුේත් ධාරාවේ තරංග ආයාමය ඊට අනුරූප වන පරිදි සුසර කිරීමකට ලක් වේ. මේ අනුව මොළයෙහි ක්රියයාකාරීත්වය මැන ගැනීම සඳහා මෙකී තරංග ආයාමය සුපරීක්ෂණයට ලක් කිරීම බොහෝවිට නූතන වෛද්යය විද්යාට පර්යේෂණවලදී සිදුවේ. මොළයතුළ හා ඉන් පිටතට විහිද යන මෙකී විද්යු ත් ධාරාව මොළයේ විවිධ ස්ථාන උත්තේජනය කිරීමට උපකාරී වේ. මොළයේ ක්රිෙයාකාරීත්වය නිරෝගීව පවත්වා ගැනීමට මෙකී විද්යුනත් ධාරාව මොළය තුළ ව්යා.ප්තවීම අවශ්යිය. එසේ නොමැති වුවහොත් මොළයෙහි හා ස්නායු ක්රියයාකාරීත්වයෙහි කටයුතු අකර්මණ්යඩය විය හැකිය.ඒ නිසා නිරතුරුවම ‍මොළයෙන් නිකුත්වන මෙකී විද්යුකත් ධාරා‍ව එය නී‍රෝගීව පවතින අවස්ථාවලදී කිසියම් නියත මට්ටමකින් පැවතිය යුතුය. එහි නියත අගය අඩු වැඩි වීම මොළය නිසි ආකාරයෙන් ක්රියයා නොකරන බවට සාධකයකි. එසේම මොළයේ මෙකී විද්යුඩත් ක්රිායාකාරීත්වය මොළයතුළ ඇති ස්නායු සම්ප්රේයෂණ සංඥා දත්ත ගබඩාවීම හා යළි අවශ්යමවූ විට ඒවා සිහි කැඳවීම ආදී ‍බොහෝදේ සමඟ සම්බන්ධය. මේ විද්යු ත් ධාරාව සමඟ මොළය ක්රිසයාත්මක වීමේදී මොළයේ ව්යුබහවල රසායනික ප්රතතික්රිළයා ලෙස ගබඩාවී තිබෙන දැනුමද මොළයට අවශ්ය අවස්ථාවලදී විටින් විට කැඳවාගැනීමද සිදුවේ. දැනුම ගොඩනැඟීමේ ක්රිරයාවළිය සිදුවන්නේ මෙසේ ආපසු මතක ගබඩා වලින් කැඳවනු ලැබූ මතක දත්ත හා ‍මොළය වෙත අලුතින් සම්ප්රේෙෂණය වූ සංඥා දත්ත අතර සමායෝජනය නිසාය.මොළයේ ඇති සංකීර්ණ ක්රියයාවළිය නම් මෙකී සමායෝජනයයි. අපට ලෝකයේ ජීවත්වීමේදී අවශ්ය කරන්නා වූ සෑම දැනුමක්ම ලැබෙන්නේ මේ සංකීර්ණ සමායෝජන ක්රි යාවළිය හරහාය.ඉගෙනීම,දැනුම ලැබීම පුරුදු පුහුණුව ලෙස සාමාන්යර ව්යරවහාරය අනුව හදුන්වනු ලබන්නේ ඉතා සංකීර්ණව මොළය තුළදී සිදුවන මේ සමායෝජන කාර්යභාරයටය. මේ සමායෝජන කාර්යභාරය සරළ බවේ සිට සංකීර්ණ බව දක්වා විවිධ පරාසවලින් යුක්තය.යම්කිසි දත්ත සම්ප්රේ ෂණයක් මොළයට ලැබීමේදී මොළය ඒ පිලිබඳව අදහසක් ඇති කරගන්නේ මීට පෙර අවස්ථාවකදී අදාළ සංඥාවට හෝ ඊට සමාන දත්ත සංඥාවන් මොළය වෙත ලැබී එය මතකයේ ගබඩාකර තිබුණහොත් පමණි.එවිට මොළය ඒපිළිබඳ සුපරීක්ෂා කර අදාළ මතකය තැන්පත්ව ඇතිනම් යළිආපසු කැඳවාගැනීම සිදුකරයි. මෙසේ ආපසු කැඳවා ගනු ලැබූ මතකය ආගන්තුක දත්ත සංඥාව හා මනා සේ සසඳා බැලීමකට ලක් කරයි.මෙහිදී ආගන්තුක දත්ත සංඥා මෙසේ ආපසු කැඳවාගනුලැබූ මතක දත්තවලට සමාන නම් මොළය විසින් අදාළ ආගන්තුක දත්ත සංඥා හඳුනාගැනීමකට ලක්කෙරේ.අනතුරුව දත්ත වර්ගීකරණයද කෙරේ. මොළයේ තැන්පත්වූ දත්ත යළි සිහිකැඳවීම හා සැසඳීම වැනි ක්රිකයාවළි මඟින් යමක් පිළිබඳ හඳුනාගැනීමට අවශ්යක මූලික පුහුණුවක් ඇතිවේ. හඳුනාගැනීම පිළිබඳ ඇතිවන මේ මුලික පුහුණුව ඉතා සංකීර්ණ ඉගෙනුමක ප්රා ථමික හැඩතලයයි. පුහුණුව නිසා ඉගෙනීමද, ඉගෙනීම නිසා පුහුණුවද ලැබේ. පුහුණුව ඉගෙනීමේම කොටසකි. චර්යාවේ ඇතිවන වෙනස්වීම ඉගෙනීමකි. මෙය සිදුවනුයේ පුහුණුව නිසාය. මේ අනුව එම පුහුණුව ඕනෑම ආකාරයක දෙයක් විය හැකිය. ආකල්ප පිළිබඳ ඇති කළ පුහුණුවක් විය හැකිය.එවිට එය ආකල්ප ඉගෙනීමකි.එසේම ආවේදනය හා චර්යාව පිළිබඳව ද මීට සමාන පුහුණුවක් ඇති කළ හැකිය.එවිට එබඳු පුහුණුකිරීම ආවේදන ඉගෙනීමක් හා චර්යා ඉගෙනීමක් බවට පත්වේ.යමෙකු යම්දෙයක් ඉගෙනීම නිසා ලැබෙන පුහුණුව එපරිදි විවිධ හැඩතල වලට අයත්වේ. ඕනෑම පුහුණුවක් ආකල්ප, ආවේදන හා චර්යා යන තෙකොටසකට බෙදේ. පළමුව දත්ත සංඥා නිසා මනසේ ඇතිවනුයේ ආකල්පයි.මෙය සූක්ෂමය. තේරුම් ගැනීම තරමක් අපහසුය. මේ සඳහා ජීවිවිද්යාුත්මක වර්ධනයක් ලබා තිබිය යුතුය. ළමාවියේදී ආකල්ප පුහුණුව තරමක් දුරට දුෂ්කරය.මන්ද දරුවාගේ මොළය ඊට සරිලන ලෙස ජීව විද්යාආත්මක වර්ධනය වී නැති බැවිනි. වයසින් වැඩෙත්ම ආකල්ප පුහුණුවට දරුවෙකු යොමුකළ හැකිය. ආවේදන පැතිකඩ අප‍ගේ චිත්තවේග හා සම්බන්ධය.හැඟීම් දැනීම්වලට සම්බන්ධකර ප්රේතිචාර ඇති වනුයේ මේ අංශයන්ගෙන් සිදුවන දැනුම සංසරණය මඟිනි.නිදසුනක් ලෙස මිත්රාශීලී ආකල්පමය දැනුම ලැබීම නිසා සිතට ප්රීනතියක් ඇතිවේ. තමාට සිදුවූ පාඩුවක් පිළිබඳ දැනුමකදී සිතට දුකක් ඇති වේ. තමා දරා සිටින අදහසක් අනුන් විසින් විවේචනය කරනු ඇසූ විට තරහව, දොම්නස හෝ කළකිරීම ඇති විය හැකිය. මේවා හැඟීම් ආවේග වැනි සිතේ භාවාත්මක පැතිකඩ හා සම්බන්ධ දැනුමකි.එම නිසා මේවා හැඟීම් ඉගෙනීම යනුවෙන් ද හැඳින්වේ. විශේෂයෙන්ම කුඩාදරුවන්ගේ ආකල්ප පිළිබඳ වටහා දීම අසීරුය.එබැවින් ඔවුන්හට ඉගැන්විය යුතු වන්නේද ඉගැන්වීමට වඩාත් පහසු වන්නේද ආවේදන පැතිකඩ මඟිනි.මෙහිදී ඇති වන ගැටළුවක් නම් කුඩා දරුවන්ගේ මනස සංකල්ප, ආකල්ප වැනි වියුක්ත අදහස් තේරුම්ගැනීමට තරම් මෝරා වැඩී නොතිබීමයි. වියුක්ත සංකල්ප යනු බාහිර ලෝකයේ විද්යකමාන සම්මුති, ප්රඩඥප්ති ආදියට සෘජුව සම්බන්ධ නොවන අදහස්ය.එනම් කාලය, දුර, ගුණිතය වැනි සංකල්පයි.මේවා වුවද වැඩිහිටියන්ට එතරම් ගැඹුරු දේ නොවේ.නමුදු නිවන බඳු දෙයක් වැඩිහිටියෙකුට පවා තේරුම්ගත නොහැකිය. මන්ද එය තේරුම්ගැනීමට තණ්හා, දෘෂ්ටි, මාන ආදියෙන් කිළිටිවූ සාමාන්යත පෘථග්ජන මනසකට නොහැකි බැවිනි. ඊට සුවිශේෂී සංජානන කුසලතා ක්ර මානූකූලව වර්ධනය කරගත යුතුය. විදර්ශනා භාවනාවේදී සිදුකරනුයේ මෙකී සංජානන කුසලතා ක්රධමානූකූලව වර්ධනය කිරීමකි.එහිදී දැනුම ලබාදෙනුයේ අභ්ය්න්තර කුසලතා අවධි කර ගැනීම සඳහාය. පොත්පත්වල ඇති දේ ධාරණය කර ගැනීමද දැනුමකි.ඇසීමද දැනුමකි. නමුදු මෙබඳු දැනුම මඟින් සිදුවනුයේ විෂය කරුණු රැසකින් මනස පුරවා දැමීම පමණකි. ත්රි.පිටක සූත්ර දේශනාද අයෙකුට මෙබඳු දැනුම ලැබීම සඳහා භාවිතා කළ හැකිය. එවිට සිදුවනුයේද එසේ ලැබෙන දැනුම නිසා මනස විෂය කරුණු වලින් පිරවීයාම පමණකි. ඊට අමතරව අධ්යාිපන සහතික ගොන්නට තවත් සහතික එකතුවීම පමණි. නමුදු අවශ්යි නම් අයෙකු හට ත්රිඅපිටක සූත්ර දේශනා අභ්යනන්තර කුසලතා අවධිකරන දැනුම ලැබීම පිණිසද භාවිතා කළ හැකිය. ළදරු පාසැල්වල දරුවන්ට එක්වරම අකුරු ඉලක්කම් නූගැන්විය යුත්තේ ඔවුන් ඉක්මනින් එබඳු ඉගැන්වීම් වලින් වෙහෙසට පත්වන නිසාය. එසේ කිරීම ඵලදායකද නැත. ඉගැන්වීම සමබරව යා යුතුවන්නේ ඔවුන්ගේ ජීවවිද්යාපත්මක වර්ධනයට අනුකූලවය. එසේ නොවුවහොත් පසු කාලීනව එය ඔවුන්ගේ මනසට හානිකර ලෙස බලපෑ හැකිය. කුඩාදරුවෙකු තුළ බිළිඳු වියේදී වර්ධනය වීමට පටන් ගනුයේ ආවේදන පැතිකඩ වන නිසාය.කුඩාදරුවෙකු සිය අවශ්යිතා වැඩිහිටි සමාජය වෙතට සන්නිවේදනය කරනුයේ හැඬීම මඟිනි. දුක, වේදනාව, නොරිස්සීම, මානසික කායික අපහසුතා බඳු අවශ්යුතා සිය මවට සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා කුඩාදරුවෝ හැඬීම එක්තරා මාධ්යායක් කරගනිති. හැඩීම නම් චිත්තාවේග සම්බන්ධ ජීවවිද්යා ත්මක ශාරීරික ක්රිහයාවළියකි.මේ නිසා කුඩා දරුවන්ගේ මුල්ම පුහුණුව හැඬීමයි. එය මනුෂ්ය් ළඳරුවා ජන්මයෙන්ම ලබන දායාදයක් වැනිය. මන්ද කිසිවෙකු හැඬීම ළඳරුවන්ට පුහුණු නොකරවන බැවිනි. නමුදු ජන්මයෙන් ලද හැඬීම සිය අවශ්යහතා ප්රටකාශයට පත්කිරීම පිණිස මාධ්යවයක් කරගැනීමට හුරුවීමත් සමඟ ළඳරුවන් එය පුහුණු වන බව පෙනේ. මෙය ළඳරුවන්ගේ මුල්ම ඉගෙනීමයි. මේ හේතුව නිසා කුඩාදරුවන්ට පුහුණු කරවීම පහසු චිත්තවේගික වූ කරුණු බව පැහැදිලිය. ඔවුන්ගේ මොළයේ චිත්තවේගාත්මක කොටස වඩාත් වේගවත්ව වර්ධනය වේ.එසේම කුඩාදරුවන් චලනය සම්බන්ධ ක්රිවයාකාරකම් පහසුවෙන් පුහුණුවේ.මොළයේ චලනයට සම්බන්ධ ප්ර දේශ වර්ධනයවීම ආරම්භවනුයේ දරුවෙකුගේ කුඩා කාලයේදීමය. අත්පාවලින් යම්කිසි දෙයක් අල්ලා බලමින් චාලක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමට කුඩාදරුවෝ දැඩි උනන්දුවක් ගනිති. චර්යා පැතිකඩ හඳුන්වනු ලබන්නේ මනෝචාලක අංශය වශයෙනි. අතහුරු කුසලතාවය වශයෙන්ද මෙය හැඳින්වේ. මොළයේ යාන්ත්රි ක හැකියාවට සම්බන්ධ කොටසේ සිදුවන වර්ධනය ඇති වනුයේ මනෝචාලක අංශය නිසාය. මෙය බොහෝවිට චර්යාවට සම්බන්ධය.විශේෂයෙන්ම කාර්මික හැකියාව වැඩි අය තුළ මේ අංශය ප්රටබලව වර්ධනය වී තිබේ.කුඩා දරුවෙකුගේ මොළය වැඩීමේදී පළමුව වර්ධනයවන එක් කුසලතාවයක් නම් මනෝචාලක අංශයයි. මේ නිසා දරුවෙකුට වැඩීමේදී ක්රමමානූකූලව සිය ඇඟිලි හුරුකර ගැනීම සඳහා කතුරෙන් කැපීම, වැලි පීලි මත ලිවීම, ඇඟිල්ලෙන් ඇඳීම ආදී ක්රිනයාකාරකම් පවරා දෙනු ලැබේ.ලමුන් මෙහිදී මනෝචාලක අංශය දැඩිව වර්ධනය කර ගනිති. සාමූහික ක්රිමයාකාරකම්, කණ්ඩායම් හැසිරීම් මඟින් ලබන දැනුම අයත් වන්නේ මෙකී මනෝචාලක අංශයටය.මෙමඟින් ලබන දැනුම වඩාත් තහවුරුවනුයේ ශාරීරික ක්රිියාකාරීත්වය සමඟ මනස එක් වී ක්රිමයාත්මකවීම තුළින් මෙම දැනුම ලබන බැවිනි. මනෝචාළක අවධියතුළ දරුවෙකුගේ වර්ධනය වඩාත් අධික අවදියයි.මේ අවදියේ අදාළ මනෝ චාළක හැකියාව වැඩිදියුණු කර විය හැකි පුහුණුවක් ලබාදීම ඉතා වැදගත්ය. මන්ද දරුවාතුළ සැඟව ඇති නිර්මාණශීලී කුසලතාව මතුවනුයේ නිසිලෙස එබඳු පුහුණුවක් ලබාදුනහොත් පමණක් බැවිනි. පසුකාලයකදී නීරෝගීමත් සමබර පෞරුෂයකින් සමන්විත දරුවෙකු බිහිවීමට දරුවෙකුගේ මනෝචාළක කුසලතාව නිසි අයුරු පුබුදු කළයුතුය.එය වෙනස් කිරීමට හෝ යටපත් කිරීමට වෑයම් කිරීම නිසා අහිතකර ලක්ෂණ දරුවා වැඩීමේදී මතුවිය හැකිය. එබැවින් ළඳරු පාසැල් වලදී දරුවන්ට අකුරු, ඉලක්කම් ඉගැන්වීමට ඉක්මන් නොවී මූලිකව අවශ්ය. මනෝචාළක කුසලතාවය පමණක් ලබා දෙන ලෙස උපදෙස් සපයනු ලැබේ. යම් දරුවෙකු ක්රුමානූකූලව වැඩීමේදී අදාළ එක්එක් වයස් පියවරෙහිදී ඒ වැඩීමට අදාළ පුහුණුව පමණක් ලබාදීම ඉතා වැදගත්ය.මන්ද මානසික සෞඛ්යා සම්පන්න නීරෝගී දරුවෙකු බිහිකරගත හැක්කේ එලෙසට ක්රිායාකිරීම මඟින් පමණක් වන හෙයිනි.දරුවෙකුගේ වයස් මට්ටම අනුව බුද්ධි හැකියාව වර්ධනය වන බැවින් එය නොතකා කරන ඉගෙනීම හෝ පුහුණුව ඵලදායී නොවේ.බුද්ධිය,නිර්මාණශිලීබව, මතකය,දැනුම ගොඩ නැඟීමේ පිළිවෙල ආදී අංශ එක්එක් වයසට අනුකූලව තීරණයවී තිබේ.මෙය නොතකා වයසට වඩා බලයෙන් දැනුම පැටවීමටයාම නිසා දරුවාගේ නිර්මාණශීලීහැකියාව මොට වී දරුවා ඵලදායී නොවන පුද්ගලයෙකු බවට පත්විය හැකිබව අවබෝධ කරගත යුතුය. දැනුම ගොඩනැ‍ඟෙන පිළිවෙළ අවබෝධ කරගැනීමේදී උපයෝගී වන මෙම ලක්ෂණ සියල්ලම සැලකිල්ලට ගැනීම අවශ්යෙය.දැනුම නිතරම යාවත්කාලීන වේ.එසේම යථාවත් කිරීමෙන් තහවුරු කරගත යුතුය.කෙනෙකු උපන් මොහොතේ සිට මියයන තුරුම මෙම ක්රිමයාවළිය අඛණ්ඩව සිදුවේ.මේ අනුව දැනුම ගොඩනැඟීම සරළ රේඛීයව සිදුවන්නක් නොවන බව අවබෝධ කරගත යුතුය. මොළයේ දත්ත තැන්පත් වන්නේ නිශ්චිත රටාවකටය.එයද මනසේ ඊට අදාළ ව්යුුහ ගොඩ නැඟී ඇති අන්දමටය.සංජානනය පිළිබඳ මූලධර්ම දැනට ගොඩනැඟීමේ පිලිවෙලට බලපානුලබන බව දැක්විය යුතුය.දැනුම මොළයේ අදාළ ව්යුිහතුළ ගබඩාවීමේදී එය තැන්පත්ව ඇති පිළිවෙළතුළ ගැබ්වන කිසියම් නිශ්චිත පොදු රටාවක් පිළිබඳ අවධානය යොමුකළ හැකිය.මේ පොදුරටාව තුළ අදාළ සංජානන දත්ත වලින් නොහැඟවෙන තවත් ලක්ෂණ පිළිබඳවද ඉගෙනීමට ලැබේ.එසේම මෙම පොදු සමානකම පවතිද්දී ඊට වෙනස්වන ස්ථානද හමුවේ.එහිදී ඒ පොදු සමානකමට පිටින් වෙනස්වන අවස්ථා පිළිබඳ විකල්ප අවස්ථාවන්හි ලබන දැනුම ලෙස හැඳින් වේ.මෙය යම් දැනුමක් ගොඩනැඟීමේදී දැනුමට සාපේක්ෂකව මෙන්ම නිරපේක්ෂකව ඇති වන දැනුමකට පවාද හේතුවේ. නිදසුනක් ලෙස 1 යන සංඛ්යාෂව තව 1 සංඛ්යා්වකට එකතුකළ විට පිළිතුර ලෙස 2 ලැබේ(1+1=2). මෙය සාපේක්ෂ ලෙස ලබන දැනුමකි.මීට වෙනස් අවස්ථා ආකාර වලින්ද මේ දැනුම ප්රිකාශ කළ හැකිය.එනම් 1 සංඛ්යානවට 1 සංඛ්යාඅව එකතුකළ විට 11 ලැබීමද (1+1=11), 1 ක් තව 1 කට එකතු කළවිට 1 ගොඩක් ලැබීමද(1+1=1) විකල්ප දැනුම ඇතිවීමේ අවස්ථා ලෙස දැක්විය හැකිය.මෙහිදී පළමු ඉගෙනීම හැරෙන්නට සෙසු සියළු ඉගෙනීම් ක්රථම ගණිතයේ මූලික මූලධර්මවලට විරෝධීබව කෙනෙකුට පෙනී යා හැකිය. නමුදු ඒවාද දැනුම ලැබීමේ නව විකල්ප හා නිරපේක්ෂ අවස්ථා පෙන්නුම් කරනබව වටහාගත යුතුය. පළමුක්රබමය නිවැරදි යැයි සලකනුයේ සමාජ සම්මතය අනුව එය නිවැරදිබවට පොදුපිළිගැනීමක් අති බැවිනි. දෙවැනි විකල්ප ක්රසමදෙකම පොදු සම්මතයෙන් බැහැර නිර්මාණශීලි ඉගෙනුම් වේ.මින් අදහස් වනුයේ ඉගෙනීමේදී දැනුම ලැබීමේ පිළිවෙළ ගොඩ නැඟී ඇත්තේ හුදෙක් සම්මත රටාවට අනුව පමණක්ම නොවන බවයි. විවිධ පුද්ගලයින් සතුව විවිධ මට්ටම්වල නිර්මාණශීලී ආකල්ප පවතිනුයේ ඔවුන්තුළ ඇති මෙබඳු ස්වභාවයට අනුකූලවය. සාරධර්ම සම්බන්ධයෙන්ද මීට සමාන රටාවක් ක්රිතයාත්මකවේ. මිනිස් මනස හැඩගැසී ඇත්තේ කිසියම් බාධකයක් පැනනැඟුණු විටකදී ඊට පරිබාහිරව ඇති විකල්ප අවස්ථා පිළිබඳව සොයා බැලීමටය.අදාළ සංඛ්යාකව එක් එක් පුද්ගලයා සංජානන කර ගනුලබන ස්වරූපය හා අර්ථකථනවල වෙනස්බව අනුව විසඳුම විවිධාකාර ස්වරූප ගන්නාබව පැහැදිලිවේ. නිර්මාණශීලී පුහුණුව නම් මෙයයි.එකම හැඩයේ හෝ එකම අච්චුවක ඉගැන්වීමක් හෝ පුහුණුවක් නිසා නිර්මාණශීලිබවක්ද ඇති නොවේ.නිර්මාණශීලීබව වර්ධනය කළහැක්කේ එක්එක් පුද්ගලයාගේ විභව ශක්තීන් හඳුනා ගෙන ඊට අනුගතව ලබාදෙන විධිමත් ශික්ෂණයකිනි.සියළු දෙනාටම එකම අච්චුවේ ඉගැන්වීමක් කර නිර්මාණාත්මක කුසලතා වර්ධනය කළ නොහැකිය. සත්යන අවබෝධයේදී දැනුම ලබන පිළිවෙළද පුද්ගල භේදයෙන් විවිධ වියහැකිය.විදර්ශනා භාවනාවේ අර්ථය පුද්ගලයාතුළ ඇතිවන සංජානන ක්රිරයාවළිය නිවැරදිව තේරුම්ගැනීමට උත්සාහ ගැනීමයි.එසේ තේරුම්ගැනීමට වෑයම් කිරීම මඟින් වැරදි අවබෝධයෙන් මිඳීමට හැකියාව ලැබේ. මේ වැරදි අවබෝධය නිසා සිතු තුළ ඇතිවන කෙළෙස් නමින් හැඳින්වෙන සෘණාත්මක මානසික තත්වයන්ගෙන් මනස අපිරිසිදුවේ.එය යළි පිරිපහදු කළ හැක්කේ විදර්ශනා භාවනාව වැඩීමෙනි. මේ සෘණාත්මක මානසික ආකල්ප කෙළෙස්, පංච නීවරණ, දශ සංයෝජන ආදී විවිධ නම්වලින්ද අවස්ථානෝචිතව මේවා හැඳින්වේ.මේවායේ විද්යකමාන ඉතා සියුම් වෙනස්කම්ද තිබේ.නමුදු පොදු වශයෙන් සැලකූ විට මේවා සෘණාත්මක මානසික ලක්ෂණ ලෙස සැලකිය හැකිය.සාමාන්යබයෙන් එක්එක් මාර්ගඵලමට්ටම් පිළිබඳ නිශ්චිතව දැක්වීමේදී ප්ර හාණය කරන සංයෝජන ධර්ම ‍කුමක්දැයි සඳහන්වන බැවින් වැඩි අවධානයක් දශසංයෝජන ධර්ම කෙරෙහි ‍‍ජනයොමුකර ඇතිබව සැලකිල්ලට ගැනීම මෙහිදී වැදගත්ය.මෙමඟින් අදාළ මාර්ගඵල මට්ටම්වලදී සිතේ කෙබඳු පිරිසිදු බවක් ඇතිවී දැයි දැනගත හැකිය.එමෙන්ම සිතේ පිරිසිදුවීම මඟින් කුමන මාර්ගඵල මට්ටමක පසුවේදැයි ඉතාම පහසුවෙන් වටහාගත හැකිය. විදර්ශනා භාවනාවේදී සප්ත විශුද්ධිය නාමයෙන් ගැනෙන අවස්ථා සතක් පසුකරයි.මෙහිදී සීල, දිට්ඨි, චිත්ත, කංඛාවිතරණ, මග්ගාමග්ගඤාණදස්සන, පටිපදාඤාණදස්සන, ඤාණදස්සන ආදී විශුද්ධි සතක් ආදී ලෙස අවස්ථා 7ක් අනුව අනුපිළිවෙළින් ගමන්කර සංජානන හැකියාව විශෝධ කරණයකට ලක්කරනු ලැබේ.භාවනානුයෝගියාට විදර්ශනා භාවනාවේදී භාවිතාවන තාක්ෂණවිධි ක්රාමය පිළිබඳව මෙහිදී සෘජු වැටහීමක් ලබානොදේ.ඒ වෙනුවට ලබාදෙනුයේ අදාළ ක්ර්මවේදය නිසි ලෙස භාවිතා කිරීමට අවශ්යව පුහුණුවකි.මුල්කාලීනව ඒ අව‍බෝධය ලබාදුන් අතර පසුකාලීනව සිටි ශ්රාෘවක පිරිස් ධර්මාවබෝධය සඳහා මුල් ශ්රා.වක පිරිස් පමණට දැඩි වෑයමක් නොදැරූ බැවින් එසේ අවබෝධය ඇතිකරවීම එතරම් ප්රලතිඵලදායී නොවූවා විය හැකිය.ඒ වෙනුවට සෘජුව භාවනාක්රතමයේ අන්තර්ගත තාක්ෂණික විධික්රවමය වටහාදීමට වෑයම් නොකර අදාළ ක්ර්ම වේදය පුහුණුකිරීම සඳහාම පුද්ගලයා යොමුකර ඇති ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලිව පෙනී යයි. නමුදු ප්රධථම ශ්රාණවක පිරිසට අයත්වූ උපතිස්ස,කෝලිත පරිව්රාපජක දෙපළට, පසුවග මහණුන්ට, යසකුල පුත්රපයා ඇතුළු ඔහුගේ යහළුවන් 54 දෙනා ආදී පිරිස්වලට බුදුරදුන් හුදෙක් විදර්ශනා භාවනා ක්රහමවේදය පුහුණු කරවීම වෙනුවට එහි අන්තර්ගත තාක්ෂණික ක්රසමවේදය වැටහීමට සලස්වා එතුළින් නිවන් අවබෝධය ලබාදීමට වෑයම් කර ඇති ආකාරය ත්රිණපිටක දේශනාතුළ විද්යටමානය. විදර්ශනා භාවනා තාක්ෂණික ක්රමමවේදය කුමක් දැයි වටහාදීම හා ඒ අවබෝධයතුළින් නිවන් දැකීමට සැලැස්වීම එක් ක්රරමයකි.විදර්ශනා භාවනාවේ තාක්ෂණික ක්රනමවේදය කුමක්දැයි වටහා දීමට වෑයම් ‍නොකර අදාළ ක්රයමවේදය පුහුණූකරවීමතුළින් නිවන් අවබෝධයට මඟ සලසා දීම අනෙක් ක්රමමයයි.බොහෝවිට මුල්කාලීන ශ්රාාවක පිරිසට පළමුව දැක්වූ ක්රමමයටද, පසුකාලීන ශ්රාහවක පිරිසට දෙවනුව දැක්වූ ක්රබමයටද නිවන් අවබෝධය පිණිස මඟ සලස්වා තිබේ. මෙහිදී දැක්විය යුත්තේ විදර්ශනා භාවනාවේදී භාවිතාවන තාක්ෂණය පිළිබඳ දැනුම නැතිව වුවද, අදාළ නිෂ්ඨාව වෙත ළඟාවිය හැකිබවයි.මෙහිදී විදර්ශනාව භාවනා ක්රිමයක් අන්දමට වර්ධනය කළ යුතුය.නිශ්චිත කාලවේලාවක්තුළ නියමිත පිලිවෙත් අනුගමනයකර නිශ්චල අයුරින් එක් තැනකටවී සිදුකරන භාවනාවක් ලෙස මෙහිදී විදර්ශනා භාවනාව සිදුවේ.භාවනායෝගියාටද භාවනා තාක්ෂණය පිලිබඳ දැනගැනීමේ වුවමනාවක් ඇතිනොවේ.එසේම මෙහි ඵලදායීතාව අඩුය. භාවනා කරන්නන්ට තමාගේ භාවනාව මනා සුදුසුකම් සහිත ගුරුවරයෙකු සෙවනේ සිටම කළයුතු වේ.එසේම භාවනාවේදී සිදුවිය හැකි අත්වැරදීම් සංඛ්යාතවද අධිකය.ඒවා නිවැරදි කරගනිමින් මුලික පුහුණුව ගුරු සේවනතුළින්ම ලැබිය යුතුය.තමාගේ භාවනාව නිවැරදි මාර්ගයේ ගමන්ගන්නේදැයි දැන ගැනීම සඳහා ගුරුවරයාගේ උපදේශනය නිරතුරු ලැබීම මේ තත්වය තුළ අවශ්යනම වේ.ධර්මය ඇසීමතුළින් නිවන් අඅවබෝධයට පත්වීමේ හැකියාව මේක්රවමවේදයතුළ මියයාමට සලස්වා ඇත . බුදුන් ධරමාන කාලයේදී එනම් මුල්බුදු සමයතුළ භාවිතයට ගනුලැබු ක්රතමවේදය මීට වඩා ප්රානයෝගිකය.එහිදී මෙසේ එක්තැන්ව නිශ්චලව භාවනා වැඩීමෙන් සත්යේය අවබෝධ කිරීමට වඩා කෙනෙකුගේ අවබෝධය පුළුල්කිරී‍ම මඟින් නිරායාසව විදර්ශනාව ගොඩනැඟීම අරමුණුවී තිබිණ. මෙහිදී ඇස, කණ, නාසය, දිව, සම යන පසිඳුරන්ගෙන් හා මනසින් ලබාගන්නා ඉන්ද්රිපය ඥානයෙහි පවිත්රවතාවය සලකා තිබේ.මෙහිදී මනස මනෝ ඉන්ද්රි යට හා මනස හැර සෙසු පංචේන්ද්රිියන් කායික ඉන්ද්රිෙයන් ලෙසටත් සලකා ඇත.එවිට ඉන්ද්රිමය සයකි.මේ ෂඩ් ඉන්ද්රි්යන්ගෙන් ලබන අරමුණු දැනීම නිසා ඇතිවන ෂඩ්විධ සංජානන මමත්වයෙන් දූෂිතවීමට ඉඩනොදී ත්රි්ලක්ෂණ අනුව සලකා බැලීම තුළින් සෘජුව සංජානන විශුද්ධියක් ඇතිකර ගත හැකිය. මෙහිදී සප්ත විශුද්ධියේදී මෙන් සවිස්තරව උපායමාර්ගිකව සංජානන විශෝධන ක්රියයාවළියකට භාජනය නොවී සෘජුව සිත පිරිසිදු කරගැනීමට ලැබේ.මෙම ක්රාමවේදය බුදුරදුන් බාහියදාරුචිරිය තෙරුන්ට දේශනා කර ඇති අයුරු දක්නට ලැබේ. උන්වහන්සේ මේ ගාථාව අසා ඒ ක්ෂණයෙන් සියළු කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදී අර්හත්වයට පත් වූ බව සඳහන්ය. ඉන් පැහැදිලි වනුයේ හුදෙක් එක් තැනකට වී විදසුන් වඩා සිත සමාධිගත කරමින්ම නිවන් අවබෝධය ලැබීමට අවශ්ය නොවනබවයි.මෙහිදී සප්ත විශුද්ධිය වැඩීම සිදුවුවද ක්ෂණකව එය සම්පූර්ණවේ.සප්ත විශුද්ධිය වැඩීම තුළින් සිදුවන දෙයම ප්රැඥාව මෙහෙයවා ගැඹුරු නුවණින් විමසීම තුළින්ද සිදුවන බවයි.නමුදු මෙබඳු ක්රුමවේදයක් භාවිතා කළ හැක්කේ අධික ප්රවඥාවක් හිමි බුද්ධිමතුන්ට බවද අමතක නොකළ යුතුය. මෙහි තව විධික්රදම බොහොමයක්ම ඇත.බුදුන්වහන්සේ චූලපන්ථකතෙරුන්ට වදාළ කර්ම ස්ථානයද එබඳු එක් ක්රමමවේදයකි.එනම් සංජානනය අපවිත්රථවන ආකාරය රෙදි කඩක් උපයෝගීකර ගනිමින් උන්වහන්සේටම වැටහෙන්නට සැලැස්වූ ‍සේක."රජෝ හරණං" ‍යන පාඨයද උච්චාරණය කරමින් එය සුදුරෙදි කඩේ තැවරෙන ගතරැඳී දහදිය තෙල් කුණු ආදී අපවිත්රචදෑ මඟින් එය අපිරිසිදුවූ අයුරු නිරීක්ෂණයකරන මෙන් දේශනාකර වදාලේ උන්වහන්සේගේ වැසී තිබූ ප්ර ඥාව අවධිකිරීමේ අරමුණිනි.මෙහිදී දුවිලි පිස දමමි යනුවෙන් සංජානනය මමත්වයෙන් වරදවා ගැනීමතුළින් සුදුරෙදි කඩ අපවිත්රි වනබව චූලපන්ථක හිමියන් නිරීක්ෂණය කළහ.මමත්වයෙන් සැලකීම නිසා සිය සිතද අපවිත්රනවන බව උන්වහන්සේට කල්පනා විය.මෙහිදී සුදුරෙදි කඩ මඟින් ප්රතභාෂ්වර සිත සංකේතවත් කර ති‍බේ.නිසර්ගයෙන්ම තිබිය යුතු පිරිසිදු සංජානනය ප්රරභාෂ්වර සිතයි.ආගන්තුක කෙ‍ළෙස් නිසා ප්රේභාෂ්වර සිත කිළුටුවීම යනුවෙන් අදහස්වනුයේ සාවද්ය සංජානනය නිසා ප්රනකෘති පිරිසිදු මානසික පසුබිම අඳුරුවී යාමයි.මෙය සිදුවනුයේ සංජානනයේදී මමත්වය බලපෑම නිසාය.මෙය අපූරු ලෙස සුදුරෙදි කඩ හා එය සිරුරේ දහදිය තෙල් කුණු නිසා අපවිත්රවවීම මඟින් නිරූපණය කරතිබීම මෙහිදී දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂීත්වය ලෙස දැක්විය හැකිය.චූලපන්ථක හිමියන් සසරෙ සිදුකළ පින් ඇති අයෙකි.නමුදු කුඩා අකුසල කර්මයක බලපෑමට හසුවීම නිසා එම පුණ්ය් ශක්තිය වැසී තිබිණ.මෙකී සුළු කර්මස්ථානය මඟින් එම පාප ශක්තියේ අඳුරු වැස්ම ඉවත්කර ඒතුළ වැසී පැවති සසර පුණ්යී ශක්තිය මතුකරගැනීමට හැකිවිය. තමන්ටවත් අවබෝධ ‍නොවුණු දෙයක් වෙන අයෙකුට පහදාදිය නොහැකිය.ඒ නිසා තමා පළමුව හොඳින් ධර්මාවබෝධය ලැබීම වැදගත්ය.ධර්මය ඉතා සියුම්ය.අති සූක්ෂමය.වචන වලින්ම ධර්මය නිවැරදිව තේරුම්කරදිය නොහැකි තරම‍ට භාෂාවේවචනවල අර්ථය ගොරෝසුය.ලෞකික සීමාවලින් සීමිතවී තිබේ.ඒ නිසා ඉතා සියුම් සූක්ෂම ගැඹුරු ධර්මය තවත් අයෙකුගේ අවබෝධය පුබුදු කළ හැකි අයුරින් සන්නිවේදනය කිරීම ඉතා අපහසු කටයුත්තකි. බුදුරදුන් බුද්ධත්වයට පත්වූ විගස, තමන්වහන්සේ අවබෝධ කරගන්නා ලද සූක්ෂම ගම්භීර ධර්මය අනුන්ට ‍දේශනාකළ නමුදු ඔවුන් එය මැනවින් අවබෝධ කර නොගන්නා නිසා එබඳු දෙයක නිරතවීම සිය වෙහෙස පිණිසම පවතින්නේ යැයි සිතා දුර්මුඛවූ බව සඳහන්ය. එයට හේතුව මේ ධර්මය නිසි අයුරින් වටහාගැනීමට තරම් නිරවුල් මනසක් ඇති සියුම් සිතක් ඇති සංවේදී මිනිසුන් සමාජයේ අති දුර්ලභ බැවිනි.යම්කිසි හෙයකින් එබඳු අය සිටියහොත් එබඳු අය ගිහිසමාජයට වඩා පැවිදි සමාජයතුළ ගණනින් අධිකවිය හැකිය.මන්ද ගිහිසමාජයේ සමාජ ප්රිතිමානවලට වඩා පැවිදි සමාජයේ සමාජප්ර තිමාන සියුම් ධර්මතා වටහාගැනීමට රුකුලක් වන බැවිනි.පැවිදි සමාජ පසුබිම සකස්ව ඇත්තේද මේ අවබෝධය මත රැඳ